I huaji

nga Charles Baudelaire

 
- Kë do më shumë ti, njeri enigmatik, më thuaj ? babain, nënën, motrën apo vëllain ?
- Nuk kam as baba, as nënë, as motër, as vëlla.
- Miqtë ?
- Ju po përdorni këtu një fjalë nuk ia di kuptimin deri më sot.
- Atdheun ?
- Nuk e di ku gjendet ky.
- Bukurinë ?
- Do [...]

88 Komente

Eh, sa e bukur dhe enderrimtare. smiley Se di a ta kam thene, kur udhetoj e kam zakon te shikoj shtellungat e reve dhe te formoj figura kafshesh me to... Pergjithesisht miqte e mi tallen me budallalleqet e mia, por une vazhdoj ne timen... smiley

T.C. nje pyetje, meqe me ka rene ne sy dhe nja dy here te tjera, pse nuk e vendosni emrin e perkthyesit/es? Te pakten, kur ka dicka te bukur ia vlen qe dhe personi qe ka punuar per pjesen te ndjeje kenaqesine e punes qe ka nxjerre nga duart.

Dhe une bej te njejten gje duke luajtur e krijuar figura imagjinare me re smiley

Per problemin qe thote Hurbineku mikesha ime. Jo gjithmone arrijme ti gjejme, e kur i gjejme i veme ( mbaj mend njehere me Kamomilen me nje poezi te Buk )

 

Eshte edhe problem sepse ne nje gje kaq te shkurter,  eshte edhe e mundur qe perkthyesi vete te mos jete i sigurt.

Ana H,

Sepse eshte vertete i nderlikuar ky problemi i autoresise. Interneti ka prirje t'i fshije gjurmet e autorit. Nuk e di nese eshte mire (i gjithe populli kultivohet pa i mbetur borxh askujt) apo keq (shkelja e prones).

Me e bukura ç'me ka ndodhur njehere : eshte per estrade.

Kisha folur diku per nje figure dhe kisha llomotitur mire, gjere e gjate. Pas nja 10 minutash, me vjen nje kungull misiri dhe me thote : o hajdut, po pse vjedh perkthimet e te tjereve. Mbeta njehere ne vend, duke menduar per llojin e kafshes qe duhet te kisha perballe, e pastaj i thashe : pa me thuaj, zoteri, ku e kam vjedhur ? Me thote, ja ketu ! Kur shkoj atje, ç'te shoh ! Perkthimi im gjere e gjate ne faqe, pa emer e pa mbiemer. I çoj fjale te zotit te bujtines, duke i thene : O njeri i mire, po mire qe po vidhni gjera te te tjereve, por s'po na lini as te citojme perkthimet tona, se menjehere te rrasin ne burg per vjedhes. Si ore, une paskam vjedhur veten ?

Eh mire, per pak kam shpetuar nga nje padi penale, se kishte qelluar i zene me pune shume ky akuzuesi, se ndryshe pisk do ta kisha. Ec e mbushi mendjen tjetrit se ti je perkthyesi.

Prandaj interneti eshte megjithe mend nje rrul qe rrafshon gjithçka. E nejse, muhabete koti. Pa lidhje.

Pjesa eshte e bukur. Baudelaire ka qene nje tip jashtezakonisht i veçante. Zor se merrej vesh kush me te. Por thuaj shyqyr qe ka pasur para te madhe dhe mund ta shetiste Parisin nga t'i tekej e me ke t'i tekej, se te kishte qene si puna ime, nje ashtu te madh do kishte bere dhe ai. E keshtu puna. 

Ok, jam dakord me kete qe thua ti, por kam bindjen qe "njihet dora" e perkthyesit, nese e ke lexuar herepashere, te pakten. Ose vete perkthyesi e njeh materialin qe ka perkthyer, e di pse ka perdorur nje fjale ne vend te asaj qe mund te kishte perdorur dikush tjeter.

Shiko Itaken e Kavafisit, per te njejten poezi jane sjelle variante te ndryshme dhe origjinale. Nuk po i hyj kush eshte me afer shqiperimit apo perkthimit, por ama shihet dora e secilit prej nesh qe ka marre mundimin t'i hyje asaj pune. Meqe ra fjala, provoje dhe ti ta perkthesh Itaken, njehere... smiley

Itaka ? Greqisht, fare. Asnje germe. Perveç simboleve te matematikes, fizikes.

Ne frengjisht ? Po e gjeta, do ta provoj. Po bera diçka te bukur, do ta postoj. Po e postova, do t'i ve emrin ne fund. E po i vura emrin, do thuash sa emer i bukur. E pastaj jetojme te lumtur.

Dhe po s'me pelqeu, do te te shaj, dhe ty sigurisht qe s'do te te pelqeje qe une te te shaj, e keshtu do te me shash dhe ti dhe pastaj une me durim do te te shpjegoj se ajo qe them une eshte me e mire, e pastaj ty s'do te te mbushet mendja per qamet, edhe pastaj prape do shahemi... edhe pastaj...  iku lumturia smiley

OK, ja kjo eshte Itaka ime. Kujt t'ia perkushtoj ? Popullit, kujt tjeter.

Harrova ta nenshkruaj : perkthyer nga un ore, pse nga kush tjeter ? A thuhet : perkthyer nga ti ? Jo. Atehere kjo eshte nga un smiley

ps : se lumturia shkon dhe vjen, por zemra kurre s'te genjen.

 

Kur të nisesh për në Itakë,

thuaj që rruga të jetë e gjatë,

plot të papritura, plot me njohje.

Lestrigonët dhe Ciklopët,

Poseidonin e nxehur, mos ki frikë nga ta,

Të tillë, nuk do të gjesh gjatë rrugës,

nëse mendimi yt mbetet i lartë, nëse e brishtë

është rrëqethja që të përshkon mendjen dhe trupin.

Lestrigonët dhe Ciklopët,

Poseidonin e tërbuar, aspak nuk do t’i takosh,

nëse nuk i ke tashmë në shpirtin tënd,

nëse shpirti yt nuk i ngre në këmbë përpara teje.

Thuaj që rruga të jetë e gjatë.

Që të shumtë të jenë mëngjeset e verës

Ku, me çfarë mirënjohje, me çfarë gëzimi,

ti do të hysh në porte të panjohur më parë !

Ndalu në tezgat e fenikasve,

dhe blej mallra të bukur :

guacka dhe korale, qelibare dhe abanoz,

dhe parfumra epshi gjithfarë llojesh,

sa të mundesh ti merr, parfumra epshi ;

dil nga qytetet e shumta egjiptiane,

dhe mëso, mëso më shumë mbi ata që te kanë mësuar.

Ruaje Itakën gjithmonë në mendjen tënde.

Të mbërrish atje është caku yt i fundit.

Por mos e ngut udhëtimin tënd.

Më mirë të zgjasë ca vite të shumta ;

dhe në ditët e pleqërisë, më në fund të ngulesh në ishullin tënd,

i pasur me gjithçka që ke fituar në udhë,

pa pritur që Itaka të të japë pasuri.

Itaka të ka dhënë këtë udhëtim të bukur.

Pa të, ti nuk do të ishe vënë për udhë.

Ajo ska më ç’të të japë tjetër.

Edhe po e gjete të varfër, Itaka nuk të ka mashtruar.

I mençur siç je bërë, me kaq përvojë prapa,

duhet ta kesh kuptuar tashmë çka Itakat nënkuptojnë.

Shiko tani, ti mire e ke, por Itaka ime eshte me e bukur... smiley

Hmm... ta hudhim ne referendum peshkor, fitoj une, e pastaj, per galanteri, une terhiqem nga çmimi dhe fiton ti. Pastaj ne fshehtesi, e ndajme bashke çmimin, se fundja te dy duam te hame smiley

E di qe nuk e ka keq ky greku ? Kam lexuar nje interpretim shume te çuditshem te Itakes (jo te ketij, por te mitit) nga nje filozof shume i degjuar francez (eshte bere per rahmet).

Ki thoshte keshtu : mes Odisese (si dikush qe deshiron te kthehet ne vendin e vet) dhe Moisiut (si dikush qe iken nga vendi i vet, kuturu), ai preferon te dytin. Me shkoqur :

Odisea simbolizon rikthimin tek vetja, tek e njejta, tek ajo qe kemi qene.

Moisiu simbolizon daljen nga vetja, ecjen drejt tjetres, drejt diçkaje qe nuk e kemi pasur kurre.

Cila eshte me e qendrueshme per filozofin ? Sigurisht, vajtja drejt tjetrit, hapja ndaj tjetrit, zbulimi i nje bote te re ; dhe jo mbyllja ne vetvete si e Odisese.

E keshtu, keta filozofet nganjehere te bejne me thinja... oops... vetem pakez nga temthat, aty ku mendohet me shume.

________

Per perkthimin, do bej nje poezi te vockel liriko-baritore : 

Ô Ana hireplote, e perse me mundon me te qeshurat tuaja,

A nuk me mjafton kjo qe po shetis mes Itakave te huaja,

Si bariu endacak qe kerkon delen e tij te humbur neper nate

Ah ! jete mizore, qe s'u mjaftova ne shtepine time me nje pate !

  

Odisea simbolizon rikthimin tek vetja, tek e njejta, tek ajo qe kemi qene.

 

Po, deri dikur, po edhe diçka tjeter, p.sh do thoja &  Kuriozitetin. Uliksi nuk nderron rruge kur e di qe para ka veshtiresi p.sh. Pra po, eshte kthimi, po eshte nje kthim shume i larmishen, saqe vete kthimi ne shtepi behet nje largim nga shtepia.

 

Moisiu simbolizon daljen nga vetja, ecjen drejt tjetres, drejt diçkaje qe nuk e kemi pasur kurre.

 

Ketu eshte edhe pergjegjesia e nje udheheqesi ama, si ishte Moisiu, qe nuk duhet nenvleresuar si aspekt, plus fakti qe ai ishte fati i tij ( destiny, si thuhet ne shqip? ) e dihej qe ne momentin  kur e braktisen ne lume. Pra deri diku e ka pasur, e ka njohur fatin e vet. Te mos harrojme qe Moisiu iken nga Izraeli vetem ne momentin kur duan ta vrasin.

 

P.S

Mendoj ndonjehere, kush ka lexuar Biblen e di, Moisiu belbezonte. Imagjinoni pak tani M qe shkon te faraoni edhe e urdheron

 

" Le...le....le....re...popu...llin...tim...te...shk...oj...e"

 

Sa e fuqishme  eshte Bibla?

 

Sa bukur do ishte me studju simbologjine, do kisha pas vertet qejf.

 

Eshte ca me e nderlikuar. Odisea endet 20 vjet me nje ide ne koke : kthimin ne atdhe. Ne ate qe ka qene ai, rrethi mbyllet. Shkojme nga shkojme dhe kthehemi ne origjine.

Mirepo, origjina, per filozofin, eshte diçka TOTALITARE per mendimin sepse ajo e mban te lidhur kete mendim : une jam shqiptar dhe duhet te flas si shqiptar, ai eshte zezak dhe flet keshtu ngaqe eshte zezak, etj.

Kurse Moisiu, eshte ndryshe : ai del nga origjina e tij (ne Egjipt ishte lindur, si skllav), del jashte asaj qe jane rrenjet e tij, ne kerkim te diçkaje qe as nuk dihet nese ekziston. Nje toke qe do te jete krejt e huaj per te.

Odisea kerkon nje ringulje, Moisiu nje shperngulje.

Per filozofin, TJETRA si koncept eshte çliruese, afruese, njerezuese, kurse E NJEJTA eshte mykese, mbytese, kalbezuese.

Prandaj ai preferon Moisiun, mendjen e hapur ndaj tjetres, mendje e palidhur nga asgje, e paroberuar. Odisea eshte i roberuar nga ideja e vet e rikthimit. Tek ai nuk ka kurrfare etje te risise per risi. Ai do thjesht te mbaroje me keto pengesa qe po i dalin perpara dhe te kthehet nje ore e me pare ne shtepi.

OK, bisede e gjate.

Hurbinek,

Se pari Odisea endet per 10 vjet, sepse 10 vjet zgjati lufta e Trojes.

Se dyti si Odisea ashtu edhe Moisiu kerkojne dicka te perbashket: vendlindjen, atdheun. Te dy te shperngulur: njeri nga lufta qe mezi mbaroi dhe pakenaqesia e zotave te zemeruar ndaj zgjuarsise se tij, tjetri i i lindur skllav ne nje toke te huaj, i rritur ne privilegje, por perseri i ndjere i huaj aty, te dy kerkojne ringulje (per te marre hua fjalen qe perdore ti) ne ate qe u takon. Odisea me luftetaret e tij tek toka e trasheguar dhe familja e tij, Moisiu me popullin e vet tek toka e premtuar qe u takon. Te dy te udhequr nga nje force madheshtore: i pari nga malli per atdheun, i dyti nga premtimi i Zotit per kete atdhe te mrekullueshem qe eshte i tyri.

Te dyja rruget jane nje koncept i vetem per mua: PERKATESIA. Te dy te pakenaqur me situaten ne te cilen ndodhen sepse i perkasin nje gjeje (ne kete rast atdheu) me te larte, me te mire, me terheqese.

Ndryshe nga ti, une mendoj se Odisea i provoi risite (si gjate luftes ashtu edhe gjate udhetimeve, pershkrimet tek Odisea per vendet ku ai dergohet nga hyjnite si hakmarrje na tregojne shume risi), ashtu edhe Moisiu i provoi risite te cilat ia jepte rangu qe kishte ne familjen e faraonit, por te dy kerkojne nje eksperience tjeter, risi edhe ajo ne vetvete: atdheu. Odisea qe i sapomartuar, pra edhe per te ishte risi jeta ne atdhe me familjen pa qene ne lufte.

Edhe Odisea edhe Moisiu duan te kthehen nje ore e me pare ne shtepi (i dyti me ane te kercenimeve qe i ben faraonit si me fjale dhe me vepra tregojne nje nxitim) dhe te dy ia dalin me ne fund. I vetmi ndryshim mes te dyve ishte qe Odisea e kishte pare atdheun, kurse Moisiu nuk e kishte pare asnjehere token e te pareve, ku po rikthente tere popullin.

Jo, jo, UJK, ketu me duket se je futur ne udhe pa krye.

Moisiu nuk ndiqte kurrfare vendlindje, madje as dinte s'e ekzistonte kjo toke ku sot jane vendosur nipat e tij. Zoti i tha : merre shkopin, mblidh leckat, katunaret e tu dhe ec se do te te them une ku te ndalesh.

Nuk i tha se do te shkosh ne vendin ku je lindur (ai ishte lindur ne Egjipt), nuk i tha si quhet vendi, veç i tha ec. Dhe ketu eshte e bukura : se ai niset pa ditur se ku po shkon. Crrenjosja do te jete perfundimtare - ndryshe nga Odisea qe e lufton kete çrrenjosje.

Po te marrim figuren e nenes. Ne e dime te gjithe nga kemi dale. Odisea perpiqet te kthehet ne barkun e nenes se vet. Kurse Moisiu ka dale njehere dhe nuk kthehet me aty, sot e perjete. Eshte Moisiu aventurieri dhe i çliruari nga fijet e origjines dhe jo Odisea.

Ky i fundit me ngjan me njeriun ne pergjithesi (une, ti, ai, ajo) kur kemi dhimbje te medha fizike apo shpirterore dhe mblidhemi kotullaç, ne pozicionin e fetusit, duam te kthehemi ne origjine. Eshte e pavetedijshme, por keshtu eshte.

Kurse Moisiu te le pershtypjen e dikujt qe edhe kur ka dhimbje fizike a shpirterore, s'prish pune, shkopin ne dore dhe drejton trupin, ne siperfaqen me te madhe te mundshme ne kontakt me jashten.

Hurbi, une jam me ujkun, sic besoj eshte edhe ujku me mua. Atdhe imagjinar apo atdhe i pare me sy (qe ka dhe ky boll elemente imagjinare), ka me pak rendesi se ajo qe i bashkon: ndjesia e te perkiturit, tamam sic thote ujku i humbur (qe do te gjeje rrugen per ne pyll? smiley), eshte ajo qe i ben te dyja udhetimet rikthime.

Edhe, nderkohe qe rikthimi i Odisese nuk do te jete asnjehere rikthim i vertete, sepse Itaka do te kete ndryshuar, rikthimi i Moisiut dhe popullit izraelit do te jete i plote sepse rikthim ne premtimin e pandryshueshem te perendise. Pra Odiseja do te zbuloje me shume se Moisiu, qe eshte ne vije me konceptin dantian te sjelle nga Desaparacidos per kuriozitetin e Odisese.

Hurbinek, e ke gabim, Moisiu e dinte ku po shkonte. Lexoje historine e tij dhe do ta shohesh qe ai e di.

Por ky diskutim eshte per nje teme tjeter dhe jo ketu.

Me fal des., ne dola nga tema por pune te huaji (mergimtari, emigranti, jabanxhiu) po trajtojme.

Epo mire ahera, hajt po bashkohem dhe une me ju se nuk u be qameti. Moisiut s'po ia shohin hajrin nja 5 milione vete e do ia shoh une. Kurse Odisea, nuk e di pse por nganjehere me ngjan me veten time. Vetem se nuk kam kaluar nga ishulli i Circeve. Keshtu rreshqanthi po, por ne ishull, nuk u ndala jo, teper te rrezikshme ato çikat.

Kurse ate ngushticen, e kam kaluar sa jam bere si ai "njeriu qe pa vdekjen me sy". Dhe s'ishte hiç e mire, o shoke.

Histori e gjate. Ku e lame ? Tek Baudelaire. Ky ka qene nje dandy allosoj. Nuk e kam marre vesh si tip. Ky ka rrenuar nja ca familje te vetat, ua ka bere parate rrush e kumbulla e shpesh here dhe fiq. Derisa u be nje tel çiftelie. Kur te shikonte ne sy, te dukej sikur ska me te mjere ne bote. Dilte shetitje Parisit, dhe ulej diku ne ndonje kafe poetesh, dhe aty fillonte te nxirrte kunj me te gjithe. Grindu me njerin e grindu me tjetrin, pastaj futej brenda dhe ia kerciste ca luleve te keqija, e ca splinave, me te kepute shpirtin.

Po nejse, Baudelaire hesapi, nuk ben dy me nena.

E pse s'po ja shohim hajrin Moisiut?

... sepse Moisiu ben qe une ta bej muhabetin terkuze ketu dhe te sillemi e mbeshtillemi rreth asgjekundit. Kjo sa me perket mua. Per ata 5 milionet e tjere atje, edhe ata kane ca telashe, se t'iu kishte thene Moisiu eja ndalemi diku nga Zadrima, do te ishin ku e ku me mire.

Jo faleminderit, ne jemi shume mire atje ku jemi dhe jo ne Zadrime...

Mire, ujk. Don't worry. Be happy.

________

J'ai l'impression que tout en train de dérailler : les conversations, les amitiés, le soleil, la terre, le poisson hors du lac, tout. Et qui sait où ça va s'arrêter. Enfin... si l'on est toujours là pour le voir.

???

Hurbinek, e kuptoj se c'ke shkruar ne frengjisht, por nuk po e marr vesh ku do te dalesh.

Eshte e thjeshte, ujk. Shiko ç'beri perralla ime e Moisiut dhe Odisese. Te pakten nga ana grafike, ka qene nje katastrofe. Postimet tona do te hollohen njeri pas tjetrit, me nje zhvendosje te lehte djathtas, derisa te mberrije ne :

hahaha

hihihi

hmm...

...

..

.

Por keto perfytyroji ne krahun e djathte, aty te mbeshtetur per muri. Eshte teper e koklavitur kjo puna e Moisiut. Prandaj duhet bere kujdes, qe te mos mberrihet ne piken perfundimtare "."

Kjo ishte dhe arsyeja qe edhe une u bashkova me ju, me Tropizmen dhe ty, sepse e pashe qe ishim nisur drejt majes se tehut.

OK, rien de grave, pas pour moi en tout cas. 

Ej, c'thoni keshtu, paskeni nevoje per Qafirin t'ju tregoje per izraelitet dhe rikthimin.

Jo Hurbinek me sa e mbaj mend une Moisiu ishte rritur si nip i Faraonit apo diçka e tille.

Moisiu lind skllav

Rritet si faraon.

Kthehet skllav.

 

Po pertoj me kap Biblen, e s'eshte as e rendesishme, po keshtu me duket se ishte.

Ka me "kthim ne origjine" te Moisiu se sa te Uliksi.

Du me thene qe eshte ca me i komplikuar se sa e ka bere ky filozofi francez, po ma ha mendja ai e ka bere keshtu sa per te dhene pak idene. 

Sa shpejt reflektoi desaparacidos! Rikthim ne skllaveri thote smiley (rikthim ne skllav te zotit, ne interpretimin miredashes)

se qysh dolem nga Bodleri ke president Moisiu se mora vesh smiley

Hej, na gjeni pak Spleen, por shqip mundesisht...

Tani, ujk & hurbinek, te tera keto qe thoni ju qendrojne, se pune interpretimi jane, e sido qe ta kthesh, mua me duken shume te afert te dy ( yin & yang, yang & yin )

 

Ndryshimi i madh, po thelbesor, ndoshta eshte te vullneti i lire. Moisiu kthehet sepse Z-ti do qe te kthehet, Uliksi  kthehet edhe pse Z-terat i dalin kunder.

 

Pastaj ka te tjere : Moisiu udheheq nje popull, Uliksi jo, Moisiu se di kush eshte, Uliksi e di mire ça do e çoç ka edhe pak qejf me u ndal rrugeve neper bordello,  etj etj.

Sipas ketyre aresyetimeve shume te kendshme e te ç'penguara i bie qe Odisea te jete i djathte:"Vendlindja,atdheu,familja,prokpopia,gruaja besnike....Mose'i bie te jete i majte...levizje,rinovim,ne kerkim te se rese....Une jam me Odiseun,por edhe Mojsi i llahtarshem qe kur ndau detin ...fap e kaluan katundaret... Pastaj ato 10 comandamenti.....hmm psh:mos deshero gruan e tjetrit....shume i dashur eshte treguar me grate,sepse nuk thote mos deshero burrin e tjetres.... smiley

 

Nje kusherires sime te larget, sot i ka vdekur burri. Ajo eshte veçse 23 vjeçe. Ai ishte 74. Nuk e kam njohur kurre te shoqin e saj. Madje nuk me kujtohet mire as kusherira. Ne nje lloj vegimi nderkembimi nen shkallet e baneses se vjeter te nje gjysheje te perbashket, e kisha pare kalimthi me nje lloj pike ne zemer : kush te jete valle ?

Ca vite me pas mora vesh se ajo ishte martuar me nje njeri te pasur, shume te pasur, qe kishte shfaqur deshiren te martohej ne pleqeri. I kishin thene kusherires sime nese donte te martohej. Ajo kishte thene po. Dhe martesa kishte kaluar ne nje atmosfere te çmendur, ku dhendrri kishte ftuar nusen ne nje vallezim te shkelqyer valsi, nen nje shi petalesh luleje te mbledhura nga femijet e fshatit.

Por sot kusherira ka mbetur e ve. E ne gezimin e saj, do te mundohem te marr pjese dhe une, me ca postime lart e poshte ku do t'i thur himn kusherires sime te bukur. Bienvenue à la vie, ma petite cousine.

Meqe jemi tek Baudelaire, do t'ju sjell ketu, per hatrin e kusherires sime te bukur, e qe po buzeqesh tani duke me lexuar, nje poezi te mrekullueshme (por nen nje perkthim te mjere, te kerkoj ndjese, kusherire) te tij, ndoshta nder me te bukurat dhe me emblematiket e Baudelaire. Poezia flet per nje dashuri te pamundur, ideale, njelloj si ajo e imja me kusheriren time, nen shkallet e shtepise se nje gjysheje te perbashket.

Poezia, si me poshte. Ju lutem, mos e vidhni, mos e shperdoroni, dergojeni vetem tek miqte tuaj me te mire, me dedikimin : "poezi e perkthyer nga nje djale per kusheriren e tij te fortdashur"

 

 

Rruga shurdhuese përreth meje ulërinte.>>

E gjatë, e hollë, në zi, dhimbje madhështore,>>

Një grua kaloi, me një dorë përrallore>>

Thurjet dhe qëndisjet lëkundte dhe ngrinte ;>>

> >>>

E lehtë dhe fisnike, me këmbën e saj të drejtë.>>

E unë, po pija, i mbledhur si një ekstravagan’,>>

Në syrin e saj, i kthjellti qiell ku fle një uragan,>>

Dhimbja që të josh dhe kënaqësia që të vret.>>

> >>>

Një vetëtimë… pastaj nata ! – Kalimtare bukuri>>

Që vështrim i saj më ka ngjallur dhe një herë,>>

A nuk do të shoh më tjetër veçse në përjetësi ?>>

> >>>

Gjetkë, larg që këtu ! vonë ! ndoshta asnjëherë !>>

Sepse nuk di ku po ikën, ti nuk di timen errësirë,>>

O ti që do të të kisha dashur, o ti që e dije mirë !

 

(perkthyer nga un)

Kjo eshte poezia  "A una passante", mbreme po e shfletoja  bashke me ca poezi te tjera te Verlenit. smiley

p.s. Me pelqen shume perkthimi.

Falemnderit Ana H, ajo eshte. "Nje kalimtareje"

Ndoshta mund te sjell dhe ndonje gje tjeter, por me vone.

Shih, sapo fola me Nolin dhe më tha që ai vetë do kishte thënë kështu :

Asaj që shkoi

Rreth meje rruga ulerin edhe bucet,
E gjat’ e holle, sterre, kuje madheshtore,
Nje grua shkoi me nje fustan te zi per dore,
Q’e kolovitte posht’ e lart me salltanet.

Si engjell, si statuj’ e gjalle vetetin.
Si i shastisur dhe i cakerdisur une
Nga syr’ i saj si qiell qe mbrun furtune
Thethinja mjalte qe magjeps, defrim qe grin.

Ja shkrepi dhe u err. Moj flutur e farosur
Qe me veshtrimin tent me bere flag’ e furre,
S’te shoh me valle vec ne jeten e pasosur?

Ah, gjetke, tutje, teper vone, nofta kurre,
Se une s’di ku ike, ti ku shkonj s’e di,
Te desha, moj, e dinje, vete, moj, dhe ti.

Përktheu F.S. Noli

p.s. të shkuara!  smiley

Ashes,

Kam filluar te mendoj seriozisht se nqs dua te mallkoj nje perkthyes, do t'i them : "U nolofsh fare u nolofsh !"

Ti e ke parasysh mire shkrimin e Baudelaire, dhe me sa di une, tangerllekun e tij prej dandy, ai e shpaloste bulevardeve te Parisit me nje mulate dhe jo gerxheve te Permetit me çobaneshen perkrah.

Per mua, pa as me te voglin dyshim, te gjitha perkthimet e POEZIVE te bera ne vitet e atehershme, tip Noli dhe kompani, duhen rishkrire, e t'iu jepet origjinaliteti i poetit, se sinqerisht, tek i lexoj keshtu, me duket sikur i ka sajdisur Selimi, nje shok klase qe doli mendsh duke iu kenduar pulave te kurtit.

tangerllekun e tij prej dandy, ai e shpaloste bulevardeve te Parisit me nje mulate dhe jo gerxheve te Permetit me çobaneshen perkrah.

kjo qe thua ti edhe mbase qendron, por ki parasysh dhe kohen kur e ka perkthyer Noli, jeten qe bente Noli, qe me sa di une s'ishte dandy, dhe jeten "e shthurur" qe bente Bodleri ( me falni, por pertoj ta shkruj frongjisht)... Afermendsh, ne nje perkthim te koheve te sotme shqiptare do te kishte nota modernizmi, qe mund t'i perafrohet jetes mondane te Parisit te asokohshem. (gjithnje nese mundet, kuptohet, mgjth, kam dyshimet e mia per kete).

Por, mua me pelqen perkthimi i Nolit, se ndryshe nga do ta njihnin Bodlerin shume e shume shqiptare te lecitur te asaj kohe. smiley

 

hahahah më shkrive (me Selimin). Lexo pak këtë; mbase qesh dhe e harron gëzimin e kushërirës.   Poooor, mendo që dandy i asaj kohe në Shqipëri atë fjalor që përdor Noli mund të kishte... Si thua?

Po jo pra, s'mund ta kishte kete fjalor sepse Baudelaire nuk eshte anonim sot e te flasim me hamendje. Shkrimet e tij jane te ster-ster-sternjohura, dhe ne kemi mundesi t'i shohim ç'gjuhe perdor. Por sinqerisht, mos me thuaj jo, une shoh nje shmangie te skajshme mes gjuhes "baudelaire" dhe gjuhes "nol".

Kam pare dhe ca poezi te tjera, te perkthyera nga nje Caci me duket, Sotir, edhe e njejta gje. Nuk di kush djallin e ka futur kete teknike perkthimi, por di te them qe ky Noli ka bere goxha viktima me lajle-lulet e veta tip salltanetesh pa pike lidhje.

Xhanem, kjo po ndodh dhe ne proze. Nje roman (s'po ia permend titullin) i nje autori francez (s'po ia permend emrin) eshte masakruar aq keq nga nje perkthyes (s'po ia ze llagapin) saqe po ta marre vesh ky autori, po nuk e nxori ne gjyq kete perkthyesin, "per shpifje", mua s'di ç'me thaçin. E ka bere autorin si me qene Cim Vrria ne autobus te Laprakes, duke folur per Gjirin Persik me shoferin.

E mirë, seriozisht tani. Mua më duket që gjuha që përdor Noli duhet vendosur në kontekst dhe jo të merret ashtu kot më kot. Unë e shoh një dandy shqiptar të asaj kohe, të shthurur apo të thurur, të flasë në atë gjuhë që përdor Noli. Ok, ka turqizma, po mos harro që ajo është gjuha e epokës. E si i thua zotrote salltanetit, meqë ra fjala? Leqë thuaj që s'të pëlqen toskërishtja, dhe i japim fund kësaj pune e fillojmë një punë tjetër. smiley

Ashes, te njejtin mendim kam dhe une...

per humor, mund te kujtojme filmin "koncert ne vitin 36" ... "Lulet me para blihen vetem ne Paris..." smiley

Pastaj, edhe ca poezi qe kam lexuar nen perkthimin e Lasgushit, apo krijime e tij,  po te njejten fryme dhe fjalor kane te perdorur. Dhe dihet qe Lasgushi ishte i dhene pas dashurise dhe femres.

Une jam dakort qe tangerlleksit shqiptare te viteve 20 mund t'iu flisnin dashnoreve te mberthyera ne 700 pale tlina me gjuhen noliane. Por ama, Noli duhet ta dinte mire se nuk ishte duke SHKRUAR NJE POEZI por ishte DUKE PERKTHYER NJE POEZI. Dhe ketu ka nje dallim te madh. Sepse pervetesimi ketu duket sheshit. Befas, nga prone e Baudelaire, poezia behet prone e Nolit, dhe te nesermen ky i thote Themistokliut, zv.priftit, qe ja shiko o derezi ç'kam mballosur dje.

Puna eshte qe duhet pasur respekt per autorin, te mos e kthejme ne perralle, sepse keshtu demtohet dhe lexuesi. Ja mire une e ti qe dime si shkruan Baudelaire, por xhaxhai im dhe yti qe kane dale ne stan tani, ç'kuptojne nga Baudelaire ? Ja do kuptojne kete qe Baudelaire na qenkesh nje katundar i tyre aty afer qe paska dale mendsh per nje çike qe kalonte me dushk ne shpine. Ja kaq. Percjellja e autorit tek lexuesi ka deshtuar.

Salltanetit une i them pispillosje. Ose krekosje, ose fryrje, ose "beurk ! se mua ma shpifin salltanetxhinjte", sidomos kur behet thjesht per sulltanizem.

Xhaxhai im njehere, dhe ve doren ne zjarr per kete, Bodlerin do ta ngaterronte me Bodilje... smiley

por dhe ne ate gjuhe sqimatare qe kerkon ti ta sjellesh, ne vitin, s'e di kur e ka perkthyer Noli kete, por meqe mbaj mend revolucionin e qershorit, po ia kepus me 1924, me duket se pretendon ca si teper.

OK, jam dakord qe mund te ekzistoje nje perkthim tjeter me bashkekohor, qe ta sjelle frymen e epokes bodleriane, nje eshte shembulli i perkthimit tend. Po prite gjer neser, (se une jam dhe sallakse smiley )  do te te sjell variantin tim, fresco come una rosa... smiley

Ok, unë s'shoh asgjë katundareske në gjuhën e Nolit, përveç fjalës salltanet, që sot tingëllon e vjetër. Biles më duken shprehje shumë të holla "dëfrim që grin" apo "flutur e farosur", etj.. Sigurisht që ai e përvetëson poezinë kur përkthen; prandaj e duam Nolin ne që e duam. Dhe ti e ke përvetsuar poezinë në mënyrën tënde. Biles mendoj se stërnipçja im i ardhshëm, me siguri poliglot dhe me tendenca poetike, do të të lexojë pas diku 100 vjetësh dhe do thotë: ky Hurbineku e paska përkthy Bodlerin sikur të ish duke menduar për kushurirën e vet katundare....

Hajt me të mira!

O ashes, s'po me kupton, dhe mos u merzit se ty te dua fort, e ke marre vesh tani : Baudelaire ishte i pari qe u shkeput nga rrjedha e zakonshme e poezise, duke iu larguar ketyre "pispillosjeve". Ka qene si disident i poezise. Jo me kot u denua me gjobe e me gjera, sepse nuk ishte bandill ballosh si Hugo qe vraponte pas zonjave me te bukura. Jeanne Duval, dashnorja e Baudelaire, thone nuk shihej me sy nga shemtia. Kjo ben qe Baudelaire ka qene nje qenie fatkeqe ne pothuaj gjithçka, dhe po te shohesh fotot e tij, te vjen keq. Nuk ka qene Baudelaire i rrembimeve folklorike me "moj flutur e farosur". Me vjen keq por keshtu eshte e verteta. Ndoshta Noli s'kishte nga t'i dinte keto gjera se ashtu ishte koha. Por ama une s'mund te them Noli ka te drejte te folklorizoje shqiptarçe nje vagabond parizian. Ketu eshte ideja.

Kusherira ime katundare, veç t'ia degjoje zerin sot : ishte ne qiell. Me ne fund, me thoshte, do te martohem prej verteti. Por prape s'ma vari, se ajo nuk e di dashurine time per te, s'ia kam thene ende. Eh mire, ja keshtu ne katundaret.

Ana H, ate po them dhe une : nuk thashe te digjen perkthimet e 1920-es, thashe te rifuten perkthimet e reja, me nje studim kritik se ku qendrojne dallimet dhe pse. Sepse kam pershtypjen qe viktimat e Nolit shtohen ende dhe ne ditet e sotme. Mua s'me vjen mire, sigurisht. Sepse perkthimi ka ligjet e veta dhe ato kane ndryshuar qe prej 100 vjetesh. Edhe ne France, perkthimet e para 100 vjeteve jane te sheqerosura, por ama sot keta kane ndermarre perkthime te reja, dhe nuk gjen ne qarkullim perkthime njeqind vjeçare.

Le qe jam dhe ne humor, u hap shtegu i kusherires, kushedi si behet puna, do t'ju njoftoj sidoqofte.

Hurbi, po s'eshte faji i Nolit qe ai e kishte te dashuren te shemtuar... mbase ajo ka pasur shpirtin e bukur. smiley

Po nejse, s'e s'dua te te prish humorin sot... po kujdes brezat e kusherinjve... smiley

Ana,

Kjo puna e dashurise eshte e çuditshme. Ashtu fiksohesh nganjehere. Duval ishte nje gjysme mulate, krejt anonime, thone qe ishte e shemtuar, ecte ngaterrueshem, s'kishte gjoks fare (ose pakez sa per emer), nje femer qe s'para binte ne syte e bandilleve. Dhe paf ! shkon Baudelaire dhe ngaterrohet me te. Edhe ky, ska qene ndonjefare bukurie, por thjesht e mbante veten per "moskokeçares" dhe shkruante shume poezi.

Marcel Proust ka qene prishur keq me nje shok te vetin shkrimtar, Emmanuel Berl, thjesht per nje prostitute, Sylvie (mos gabofsha). Berl (Richard Gere) kishte rene keq me te (Julia Roberts). Vetem se Sylvie nuk ishte prostitute si Julia (klas i larte) por nje prostitute e rendomte fare ne nje shtepi publike te qelbur.

Berl i kishte thene para ca vitesh : te dua marrezisht ! Dhe Sylvie, ne caqet e karikatures se prostitutes, ia kishte kthyer : po ik ore teveqel, me le rehat. (Nganjehere pergjigjet e Sylvie me kujtojne Bedrijen tone haneme).

Berli merzitet. Qaj e piskat, lotin sa grushti. Edhe iken.

Pas nja 4-5 vjetesh, Sylvie, kushedi ç'i kishte kercyer mendja, i çon fjale Berlit duke i thene : te dua shume, eja !

Berli ndizet aq shume sa shkon t'i thote Proustit. Hej, hej, Marsel, Silvia me do, jam i lumtur.

Prousti e sheh me habi dhe i thote : o gomar, kot qenkam lodhe me ty duke te thene qe dashuria s'ekziston.

Berli i ben be e rrufe : une e dua shume Selvijen, per te le shpirtin e bamberr-bumberr.

Prousti pastaj nxehet keq, dhe i thote : po ik ore qerohu, shko tek kuçka jote, se do t'ia shohesh hajrin.

Dhe iku miqesia.

E habitshme, apo jo ?

Ore, po Prusti c'djallin kishte qe ia prishi lumturine shokut? E donte tjetri, le ta merrte... Kot nuk thote populli... "merr syte e mi e shikoje".. smiley

Une jam me Prustin ne kete rast.

Arsyeja se pse Prust u pergjigj ashtu eshte sepse, Po, ne duam qe miqte tane te jene te lumtur, po jo kaq shume te lumtur.,

lol, des,

ke te drejte. Shto ketu edhe: po jo kaq shume te lumtur se nuk kane kohe per ne.

s'eshte e habitshme fare hurbinek, une kam nje kusherire qe rregullisht humbet gjysmen e respektit te gjysmes se shoqerise per pune dashnoresh. tani per nje numer n dashnoresh, perfytyro ne x'derexhe perfundon respekti (pare pozitivisht, eshte nje gjysme qe qendron gjithmone e patundur).

pa i munguar respekt as nolit as hurbinekut, une kete poezi e pelqej ne gjuhen origjinale (c'u be se pashe 3-4 fjale ne fjalor). dhe meqe eshte hera e trete qe e shoh kete lulke te shperndare me dashuri potenciale nga djemte per vajzat, them se ka ardhur koha qe teksi te kthehet ne kenge, me refrenin 'vone, ndoshta kurre'.

E kuptoj, Tropizma.

Por kjo puna e dashurise qe nuk di ç'shkakton ne trurin e njerezve, si puna e Berlit me Selvijen e tij qe e kishin "perdorur" i madh e i vogel dhe ai pretendonte se Sylvie ishte femra me e paster ne bote, Shen Maria dora vete, na çon ne nje novele te Turgenievit ku çeshtja eshte pak a shume keshtu :

Nje kapterr i lodhur, romantik, shume romantik, qesharak madje, kishte dashur dikur nje vajze. Mirepo, nje dite i kishte thene vajzes qe nuk te dua me. Vajza kishte thene : Ok, meqe nuk me do me, atehere une do te bej nje gje qe s'e ka bere kush.

Ky nuk beson asgje, moskokeçares, gjoja burre i mire. Vajza nderkohe vdes. Sipas ketij, vajza ka helmuar veten.

Pas ca kohesh, ky degjon zera (qe ne fakt eshte nje loje tjeter por s'mund ta tregoj), dhe mendon : hop ! ka ardhur shpirti i asaj vajzes. Eh mire, e humb fare mendjen. Mendon te vrase veten, per gabimin qe ka bere.

Shkon ne qytet, gjen nje mjek qe e kishte pare per here te fundit kete vajzen. I thote : ku eshte Dashurija (ia ngjita une emrin ketu) ? Mjeku i thote : Dashurija ka vdekur, u bene ca kohe. Si ka vdekur ? e pyet kapterri. Ka vdekur nga tuberkulozi (a diçka e tille). Joooooooo, i thote ky kapterri, ajo ka pire helm, nuk ka vdekur keshtu. Ore shoko, i thote ky mjeku, e di ti apo e di une ?

Ti s'di gje, pergjigjet kapterri, ajo ka vdekur nga helmi qe ka pire nga hidherimi dhe pike.

E sheh mjeku qe ku s'han pyke fare dhe i thote : Mire, nga helmi ka vdekur. Sapo i thote keshtu, ky kapterri ngrihet dhe i thote : oh falemnderit doktor, falemnderit qe ma thate kete, e dija shume mire qe ka vdekur nga helmi.

Dhe iken ne shtepi dhe po ate nate vret veten, i bindur qe vajza kishte helmuar veten.

Po kjo, a nuk eshte e çuditshme ?

... po sepse Prusti i binte defit shume. Eshte normale pastaj qe te mos i pelqeje Selvija. Prusti nuk besonte fare ne dashurine. Miqesine, po. Por halli qe mes nje çupe dhe nje djali, kjo miqesia e paster shume sikur "njolloset" ca me sterpika te vockla dashurie. Flas gjithmone nese çuni dhe vajza kane shenja te kunderta, te verifikuara.

E kam provuar vete. Kam pase nje shoqe te ngushte, françuske denbabaden e dinmamadin. Eh mire, ç'kemi si je, si ia çon si ia kalon, e ra puna tek dashuria. Me thote qe kishte filluar te mendonte per mua si shpesh. Po bukuri, i thashe une, ska gje te keqe, madje ndihem ca i perkedhelur. Po, me thote ajo, por te mendoj ne ca situata te "rrezikshme". Duke rene nga shkallet ? nga nje humnere ? e pyeta une. Jo, me tha ajo, te kam pare ne nje vaske duke u lare.

Po shume bukur, i thashe une, e ti ç'bere pastaj ? Une, tha ajo, erdha dhe u futa ne vaske me ty. Po shume mire paske bere, i thashe, e ç'bera une pastaj ? Ti, me tha, me zgjate sfungjerin dhe me the qe te te laj shpinen mes shpatullave se nuk e arrin dot. Edhe ? Edhe pastaj une te pastrova. Po pastaj ? e pyeta une. Pastaj ti lave shpinen time. Ehe, ia bera une, po me pelqeka kjo histori. C'ndodhi, ç'ndodhi pastaj ? Pastaj, me thote ajo, ne s'dilnim nga vaska, kishim turp. Jo moj ! ia prita une, sa çudi. Po po, me thote ajo, dhe ndenjem aty derisa u be nate, dhe u fiken dritat. Ehe, edhe ? Edhe pastaj dolem nga vaska dhe u ulem prane zjarrit dhe morem nje liber te Maupassant e po lexonim. E çuditshme, ia prita une.

Pastaj lexuam nje tregim te Maupassant ku flet per femrat qe ska mashkull ne bote qe i merr vesh. E keshtu u mbyll enderrimi i saj.

Sinqerisht kuvendimi midis Hurbinek,Ana ,Ujku eshte diçka e rralle....Si puhize....shume i kendshem...ç'lodhes....Kulmi jane pjesezat qe shume bujarisht sjell Hurb ketu....Nuk e di nese i krijon ne çast...por nuk mund t'ju heqesh asnje presje e nuk mund t'jua shtosh...Me ka lene shume mbrese kemisha e palare qe pastaj ishte  e paster e atij djaloshit qe ndiqte vajzen ne lagjen e piste te Londres....netemen tjeter...pastaj edhe shqipja e tij eshte perfekte....e ne ditet e sotme eshte e rralle...zanati mbase...mduket se kjo kusherira eshte "la vedova allegra"...lum ajo......  smiley

Zane, Zane o moj e mira Zane,

Te gjitha "historiçkat" qe rrefej ketu jane te çastit. Madje po ta vesh re, nuk e kane germen ë, ngaqe nuk vjen nga word, por direkt ne fushen e peshkutpauje. Sa per te thene qe jane vertete "dhurata" per bashkebiseduesit. Siç do te te bej dhurate, edhe ty, kete historiçke qe ende nuk e di per çfare do te flase :

Meqe jemi ne nje teme qe flet per te huajin, le te themi qe nje i huaj mberrin ne nje qytet. Hedh syte gjithandej, eshte i hutuar. Jo i mahnitur, por i hutuar. Ne fakt, do te duhej te ishte i mahnitur sepse qyteti eshte fort i bukur, por ai ka halle te tjera. Ai do thjesht te gjeje nje strehe per te fjetur. Eshte ne hall, i huaji yne. Sapo ka zbritur ne nje stacion treni. Qyteti nuk i hyn fare ne sy. Rreth e perqark njerezit ecin ne drejtime te ndryshme, pa ia vene mendjen.

Nderkaq, syri i tij kap nje qenie tjeter, qe atij i ngjan me veten. Ja, mendon ai, nje i huaj tjeter. Dhe i shkon ne mendje te lidhet me te, sepse askush nuk e kupton nje te huaj perveç nje te huaji tjeter.

- Zoteri, thote ai, a mund te me thoni, ka ndonje hotel ketu rrotull ?

- Me vjen keq, pergjigjet tjetri, edhe une kam te njejtin hall.

- Jeni i huaj ? Nga vjen ?

- Vij... vij... ne fakt nuk vij nga askund, kam qene gjithnje ketu, por jo ne kete qytet.

I huaji yne rri e mendohet dhe nuk arrin te kuptoje sesi ka mundesi qe ai, si i huaj nga jashte vendit, arriti te njohe nje te huaj, por nga brenda vendit. Pastaj thote me vete se te gjithe jane te huaj, te brendshem dhe te jashtem.

___________ 

Eshte pak a shume si ajo puna e endrres kur jemi ne ankth e po na ndjek dikush, ngado qe te trokasim, nuk ka njeri brenda. Eshte e çuditshme por nganjehere njerezit me duken si njerezit me kot ne bote. Kurse te tjeret, sikur nuk ekzistojne fare. Ec e merre vesh.

___________

Kush do ta beje nje shetitje nga I huaji i Albert Camus ?

E bejme shetitjen, por do te na dalin shume gjera perpara: Sartri, Cossery,darka  fundit para aksidentit me makine, miti i sizifit, dhe kushedi kur mberrijme tek i huaji.

Megjithate e bejme nje prove, po e humbem rrugen, ndoshta del dikush dhe na con ne drejtimin e duhur... smiley

Ah te I huaji i Kamy-se me prekni keq ne zemer, kam menduar e mendoj akoma qe eshte Romani me I Mbivleresuar ne Bote. Aty do kete Gjak! smiley

... dmth qe ky roman eshte vleresuar me teper se duhet ?

Nuk besoj. L'étranger ngelet (mos gabofsha) romani me i shitur ne France, ende dhe sot e kesaj dite. Me sa mbaj mend, vitin e kaluar (ndoshta dhe para dy-tre vjetesh) shifra kishte vajtur ne 6 milione. Qe i bie ta kete lexuar 1 nder 10 franceze, ose me shifra te tjera 300 000 Shqiptare qe kane lexuar... llomotitjet e Edi Rames ne Kongres.

Sigurisht qe ne roman ka gjak. Vritet nje njeri, zoteri. Dhe kjo nuk eshte pak. Fatmiresisht nuk marrim pjese ne prerjen e kokes se atij qe na tregon historine (se ndryshe, si do te rrefente ai ?). Por gjithsesi, per te perfytyruar qafen e prere te zotit pa emer, ne mund te mendojme Marie Antoinette, ose dhe Alain Delon.

Ne fakt, çka ndodhur ne te vertete ?  

Po, besoj se per vlerat e tij reale ( sipas meje gati zero ) eshte i mbi vleresuar.

Habitem nga fakti qe ti Hurb me permend kopjet e shitura per te treguar vleresimin e tij. E dime mire te gjithe qe kopjet e shitura nuk provojne medoemos vleren e tij.

 

Kur them " do kete gjak" e kam fjalen, me shaka, midis nesh, dmth, do kete shume kundershtime.

Pritmeni, erdha une me jeleke antiplumba per t'u mbrojtur qe te mos derdhet gjak...

Te pakten te biem dakort per kushtet e duelit mes nesh (hurbinek, jam pak i pakenaqur se kujtova se do te dilnim per shetitje, por fillimi dihet, fundi s'dihet thote nje fjale e urte popullore) smiley

Gjithsesi, per mua Camus kerkon te thote qe cdo sistem gjyqesor ka piket e dobeta te veta, njesoj si edhe perceptimi njerezor, ndaj nuk mund te jete ne gjendje te vendose per per denim me vdekje ne kushte te tilla ku nuk jemi te sigurte 100%.

Me duket se fimi The life of David Gale  ka te njejtin koncept ne vetvete.

mire se erdhe

hajd ishalla naj gol shqiperia.

 

degjo ujk, une nuk besoj se I huaji eshte nje roman mbi Drejtesine/Denimin/ Mbi sistem gjyqesor k me vdekje. Aty nga fundi çoç flet pak per kete, po them se seshte ajo ideja.

 

The life of David Gale  eshte shume teper i bukur, nder filmat e mi te preferuar, po koncepti them se seshte i njejti, as i afert.

ah, kombetarja, na plasi buzen, 1 milione raste e mezi nje gol. Por sot qenka dhe gjyqtari pak si i shitur po m'duket. Shyqyr qe mbaroi barazim, na thinjen.

I huaji ate pershtypje me le, se e tere ngjarja eshte bere per te shprehur sa te forte jane paragjykimet ne vendimet qe merren per jeten apo vdekjen e nje njeriu si Mersault, i cili nuk duket se po e can koken se c'do t'i ndodhe (te pakten sipas percaktimit tone) dhe refuzon te hiqet si i penduar per te mos u denuar me vdekje.

Pakula tek the life of David Gale, per mua tregohet pak frikacak, nuk duhet ta jepte kaseten e dyte ku e shohim Gale-n qe sheh se si vdes Costance sepse ia heq sensin e padrejtesise filmit dhe per mua humbet mesazhi ne ate pako qe merr Betsey.

Te dy mbeshteten tek gjykimi i dickaje mbi pamjen e pare, pa u futur ne detaj, mbi paragjykimet qe vrasesi duket ne kete forme apo ate tjeter, sepse nuk i pershtatet idese dhe perceptimit qe kemi ne per ata qe jane para nesh si te denuar apo si te pafajshem.

Atehere jo vetem qe do te kete gjak por edhe viktima.

Nje pyetje te thjeshte : ne ç'gjuhe e ke lexuar "I huaji", desaparacidos ?

Nese ne shqip, perkthimin e kujt ?

___________

Ky roman eshte i mire per 102 mije arsye. Ndoshta do te rreshtoj ketu treçerekun, por gjithsesi, me duhet ca kohe. 

Une e kam lexuar ne shqip para shume vitesh kur isha i vogel, nuk e di sinqerisht se kush e ka perkthyer, po besoj se ishte nje perkthim i vjeter, ndoshta i para viteve 90.

 

E kam provuar ta lexoj ne italisht po  pas pak faqesh mu duk shume i merzitshem, keshtu qe e lashe.

 

Pres arsyet

Des,

Kam vajtur njehere ne nje disko, e me ngjau keshtu :

Pashe nje femer te shkelqyer, nje bjonde vertete e bukur, e bute, imcake, nje engjell. Fillova t'i flas pak, ishim fqinj ne ndenjese, dhe kur shoh te me afrohet nje mase gjigande qe e erresoi vendin. Ishte nje grua ! Me shikonte me ca sy te eger, a thua se donte te me zhbironte ne çast. Pashe bjonden, per te kerkuar nje shpjegim, e ajo me thote me ate zerin e embel :

- Eshte... si ta them... eshte "burri" im.

Pashe "burrin", pashe bjonden, dhe pastaj e mora vesh se behej fjale per nje çift.

E pyeta bjonden ca çaste me vone, ju qe jeni kaq e bukur, kaq e embel, ç'te ka shtyre te perplasesh tek ky "burre" qe me futi te dridhurat ?

Dhe ajo me tha :

- Degjo, vogelush, dikur kam qene dhe une nje vajze qe shikonte vetem çuna, e qe mund te kisha me te bukurin. Por nje nate, nje shok i klases, me i shemtuari, me... perdhunoi ne nje shkalle te erret.

_________________

Kam frike, desaparacidos, se te kane "perdhunuar". Eshte normale qe te jesh i "neveritur". Merri letersisht keto fjale, nuk dua te kemi keqkuptime.

Pa keqk.

Prapeseprape se kuptoj ku do te dalesh Hurb.

Ne radhe te pare ; a beson qe une besoj realisht qe I huaji - ashtu si 1984 apo Big Brother  - eshte liber patetik pa ndonje vlere te madhe, pra pa asnje arsye qe te justifikoje shitjet e tij kaq te medhaja.

Keto ti pranoj te Murtaja, te Kaligula, te veprat e tjera te Kamy-se shume here me te larta se I huaji,  - po jo te ky.

Nese ke kaluar 17 vjeç, I huaji eshte nje liber i kote.

U flet vetem adolosh qe duan te shohin nje jete pa zgjedhje pa shpetim pa kuptim, po rilexoje sot e me thuaj si te duket.

 

P.S

Sidoqofte nuk pres mirekuptim, jam zene me dhjetera here me miqte per kete argument e nuk e kane kuptuar.

E kam fjalen, desaparacidos, qe kontakti yt i pare me kete veper ka qene tejet i neveritshem. Mendoj se ketu je thyer ashtu si une qe s'e ha pjeprin prej vitesh.

Ky roman eshte i bukur per keto arsye :

- Eshte revolucionar per kohen. (1942)

- Eshte shkruar ne nje kohe te bukur foljesh, qe mua me pelqen shume, e qe eshte koha e kryer e thjeshte (keshtu quhet mos gabofsha, "kam qene&quotsmiley.

- Ngjarjet jane te rrefyera pa kurrfare patosi, pa kurrfare ngutje, dhe me nje qartesi per t'u admiruar.

- Historia eshte mjaft e bukur, qe mund te perjetohet nga te gjithe.

- I huaji nuk eshte arabi siç kam lexuar lart e poshte, por vete Meursault.

- Ka ca pasazhe mjaft te bukura, sidomos te Rajmondit me qenin e tij. Skena e Maries ne burg, eshte per antologji. Fjalet e Camus jane vertete ajo çka duhet : as me shume as me pak. Cdo fjale ka vendin e vet.

- Ka shume simbole ne kete roman, qe te rrasin ne ca meditime gati ngazellyese (oxymoron, por jo dhe aq).

______

Dhe e fundit, kam deshire ta lexosh edhe njehere. Gjakftohtesisht.

Kadal i here....Nje veper pse quhet me vlera :ngase jane shitur miliona kopie te saj,per 102 mije aresye ,apo pse me pelqen mua??

Kur thuhet qe I huaj ka 0 vlera ne fakt une shoh nje fije inat,maraz....

Mua me duket edhe shume aktual...nuk e di po kohet e fundit sepse shoh shume ne xhiro njerez keshtu ,gati te paafte per sentire e provuar empati...

nuk e di po kohet e fundit sepse shoh shume ne xhiro njerez keshtu ,gati te paafte per sentire e provuar empati...

 

Edhe te paafte per te fol shqip Zana. smiley

 

.Nje veper pse quhet me vlera :ngase jane shitur miliona kopie te saj,per 102 mije aresye ,apo pse me pelqen mua??

Nje integrim i te trejave Zana,


Kur thuhet qe I huaj ka 0 vlera ne fakt une shoh nje fije inat,maraz..

 

Ne radhe te pare nuk thashe 0 vlera, ne radhe te kater, Une inat/maraz me I huaji? Po pse xhanem, se mos quhem Pol Sarter une?

Ne gju do e bejme gjakun ,ne gju.... ke te drejte.Ne fakt gjithnje e me shume per fat te keq shkruaj  shqip me te perzier...

I huaj eshte shume i bukur,interesant,nje udhetim ei jashtezzakonshem ne psiken njerezore...Ne te analizuarit e indiferences e mungeses se aftesise per te ndjere dhimbje a gezim mendoj si veper letrare eshte ende i pakapercyeshem.Camus me pelqen me shume se Sartr.Sepse Camus u largua nga partia komuniste ku kishte aderuar kurse Sartr,ngeli atje me duket deri ne fund...  smiley

I huaj eshte shume i bukur,interesant,nje udhetim ei jashtezzakonshem ne psiken njerezore

 

Ti mendon se psiqiku personazhi i librit perfaqson nje qenje njerezore normale apo nje grup social njerezish ?

kjo eshte gjigande fare smiley

Zana

"Camus me pelqen me shume se Sartr.Sepse Camus u largua nga partia komuniste ku kishte aderuar kurse Sartr,ngeli atje me duket deri ne fund... "

 

Zana, pa u fut ne parti komuniste, ti e ke lexuar ndonjehere ça shkruante Sartre per kampet e perqendrimit nazist?

 

( ketu Hurbi mund te nderhyje me kembe te ngritur e te vazhdojme shkrimtar/moral )

Per sa kohe qe shkrimtari do vleresohet prej faktit se per darke hengri kos dhe jo petulla e jo prej asaj qe shkruan keq me duket puna mua.

jo jo i referohesha  postimit te zanes

qe pelqente me shume njerin se tjetrin, se ai njeri (i pelqyeshmi )qe larguar nga partia komuniste ndersa tjetri ( i papelqyeshmi ) kishte mbetur atje smiley

 

O po lere kete po na eshte afruar dhe njeshka dhe jemi bere grup tani. OK, shaka.

Qe thua ti, Sartre ka qene miop. Ne pothuaj gjithçka. Perveç ne filozofi ku eshte goxha i mire, si dhe ne letersi ku, te them te drejten, eshte goxha shkrimtar i mire. Le qe ç'them dhe une, ai eshte Nobelist ne letersi.

Ne politike, Sartre ka shume mangesi. Por nuk do t'i hyj t'i permend. Nje studim te hollesishem te tij mund ta gjeni ne esene e mrekullueshme (nder me te bukurat e botuara qe prej 20 e sa vjetesh) "Shekulli i Sartre", shkruar nga filozofi Bernard-Henri Levi.

Kurse per Camus, di te them qe fjalimi i tij ne Stockholm eshte nder fjalimet me te bukur te Nobelisteve. Camus ishte nje njeri me zemer te madhe, nje njeri i admirueshem. Dhe te mendosh qe ka qene gjithnje i perbuzur nga spurdhjaket e Saint-Germain-des-pres.

Ja keshtu, por keta te dy s'mund t'i mbyllesh ne nje teme peshkupauje, aq me teper qe ne keto vise ende nje tufe e rrezikshme sardelesh. (Mendoj se kam bere nje gjetje te bukur me kete shprehjen "tufe sardelesh", them ta perdor si shpesh).

Miremengjes smiley

Hurbinek, dorashka ime eshte mbi tryezen tende. smiley Po sjell dhe variantin italisht nga e kam perkthyer: smiley

 

 

Një kalimtareje

> >Isha në udhë,  mes të sajës zallahi.

E hajthme e shtatlastar, në zi, madhështi e dhembjes>>

një grua kaloi aty pari! Me një gjest të pashoq>>

palën e petkut të saj ngriti me dorë.>>

Ishte çaplehtë dhe kryelartë, këmbët e saj>>

si të një skulpture antike qenë. I ndërkryer, i trallisur,>>

pija në sytë e saj jetëstuhishëm>>

ëmbëlsinë që magjeps dhe kënaqësinë që vret.>>

Një drit'zrrufe… mandej terrnajë! – Hir fluturak>>

që veç me një vështrim nga vdekja më thirre,>>

më s’do të t’shoh, pra, pos në tjetrën jetë>>

gjetkë, matanë, larg  – dhe vonë, e ndoshta askurrëherë?>>

Ti shpërfill udhën ku shkoj unë, un’ udhën ku u zhduke ti;>>

E di që do të të kisha dashur, e di që edhe ti e di!>>

> >

A una passante >>

> >>>

Ero per strada, in mezzo al suo clamore.>>

Esile e alta, in lutto, maesta di dolore,>>

una donna è passata. Con un gesto sovrano>>

l’orlo della sua veste sollevò con la mano.>>

Era agile e fiera, le sue gambe eran quelle>>

d’una scultura antica. Ossesso, istupidito,>>

bevevo nei suoi occhi vividi di tempesta>>

la dolcezza che incanta e il piaccere che uccide.>>

Un lampo... e poi il buio! – Bellezza fuggitiva>>

Che con un solo sguardo m’hai chiamato da morte,>>

non ti vedrò più dunque che al di là della vita,>>

che altrove, là, lontanto – e tardi, e forse mai? >>

Tu ignori dove vado, io dove sei sparita;>>

so che t’avrei amata, e so che tu lo sai!>>

E shoh. Ama poezia e Baudelaire eshte nje sonet, dhe ka rregullat e veta. Italiani s'e paska respektuar kete. Kuptohet, edhe ti qe ke ndjekur italianin.

Soneti eshte 4-4-3-3 (strofa)

Dhe rima abba - abba - aba - baa

Kurse persa i perket fjaleve te zgjedhura, te kam thene dhe here te tjera, ke nje pasuri fjalori per t'u pershendetur. Madje nganjehere "çukis" ndonje gje tek ti.

Shkurt, italiani 4, ti 9 smiley

Shih, shih, s'e leshon qe s'e leshon 10 nga dora, he smiley

E leme barazim, atehere? smiley

 

Ne France, thuhet keshtu :

20 - eshte e Zotit.

19 - eshte e profesorit.

18 - eshte e studentit.

Bej shaka, por siç te kam thene, nuk ka perkthim te perkryer. Nje perkthim i perkryer eshte thjesht nje perkthim qe ende nuk i jemi rikthyer. (Loje e bukur fjalesh, apo jo ?)

Po flisja ca per Camus, me letronzherin e vet. Kam ketu nje perkthim nasilerian (ne fakt kam vetem faqen e pare). Tredhes. Kjo eshte fjala qe me vjen ne mend.

Po pertoj tani t'iu hyj krahasimeve origjinal - nasilerian, por di te them qe "massacre à la tronçoneuse" s'eshte asgje para ketij lloj etronzheri qe qarkullon lart e poshte.  

ti ankohesh për etronzherin se s'e ke msu akoma gjermanishten duke lexu Frojdin shqip. smiley

 

kot u futa si pykë... mirëmëngjes dhe ditën e mirë.

E bukur kjo. Por mos ik. Je nder te vetmet qe me ngre adrenalinen.

Shiko te lutem vetem kete, faqja e pare :

Camus : "Aujourd'hui, maman est morte. Ou peut-être hier, je ne sais pas."

Pastaj :

Camus : "L'asile de vieillards est à Marengo, à quatre-vingt kilomètres d'Alger. Je prendrai l'autobus à deux heures et j'arriverai dans l'après-midi" 

________

Lera : "Mamaja vdiq sot. Ndoshta edhe dje, nuk e di".

Pastaj :

"Azili i pleqve ndodhet ne Marengo, tetedhjete kilometra larg Algjerit. Do t'i hipja autobusit te ores dy dhe do te mberrija aty mbasdite" 

________

Tani, kush me thote mua ne ç'pike te hapesires kohore eshte i vendosur ky personazh sipas Leres, une do t'i isha shume mirenjohes.

Per mua, Lera me ka dhene nje personazh "ufo" i cili, hipur mbi dypjateshin e vet, kercen nga koha ne kohe, e s'iu bindet fare ligjeve te fizikes.

Ashes, ç'mendon ti per te zezat ?

mendoj që as me google s'do e kishte përkthy ashtu... sa keq!...

 

p.s. "je ndër të vetmet" ka pak mungesë llogjike brënda; ose "je e vetmja",  ose " je ndër të paktat", hë djalë. smiley

Pikerisht. Sa keq dhe shume keq. Dhe te mendosh qe "I huaji" i Camus eshte nder veprat me te lehta per t'u perkthyer, mjafton ta dashurosh pak gjuhen tende dhe gjuhen e Camus. Me rregullen e treshit, çfare duhet te mendoj une per nje perkthim te nderlikuar, tip Proust psh ? Si thua, a nuk i hyme pak science-fiction dhe te perfytyrojme nje Proust nasilerian ?

OK, une e shoh kete Proust keshtu : rrefyesi eshte nje zombie qe endet neper qytetin e vjeter te Parisit, duke shkuar sa ne nje ballo me maska dhe ne nje varr te sapohapur, per t'u rizgjuar nja 17 muaj me heret, e per t'u hedhur pastaj ne 3 vjet perpara, per te rigjetur perseri pjesemarresit e ballos, ca duke pushuar ende pa vallezuar e ca te tjere duke vallezuar ende pa pushuar, dhe e gjithe ne nje atmosfere apokaliptike te dites se fundit, te shpallur ne diten e pare, dhe dashurite e Swannit duke u vendosur ne nje te tashme te ardhshme, te piperosur ca me nuanca te shkuara.

Dhe ne fund, do te therrisnim : "Proust au bûcher !" ose, disi me te bute, "Au poteau !"

__________

OK, je e vetmja. Por nuk desha ta sh-pall ketu, timidité est mon deuxième prénom. Mais voilà, je ne peux m'empêcher de te chanter un petit hymne écrit par moi-même :

Cendres, cendres, ainsi tu seras un jour,

sans moi à coté, oubliée pour toujours,

alors, ayez confiance, nous sommes amoureux

Que souffre mon coeur, qu'il est langoureux.

sh-pallja ose duhet të jetë publike ose ndryshe nuk quhet e tillë. : D

 

j'adore le dernier vers dans tes poèmes. smiley

OK, jemi ne teme françuskesh, teme poetesh, teme zoterinjsh me nje fjale, po thur ca vargje ekskluzive per Zhane Dyvalin tim smiley

Mon amour, dans les bras de qui tu te jettes encore,

sans te soucier gare des souffrances de mon corps

Mon âme est à toi, et telle sera toujours,

Mon coeur agonise, pour un petit bonjour.

ps : a quhet sh-pallje kjo, apo t'iu bie daulleve edhe me teper ?

Miremengjes,

Prape jemi ne duele? Eh, s'qenka e thene... smiley

Ana H, me pelqen varianti yt, sa me pelqejne fjalet qe perdor: caplehte, i nderkryer, pos ne tjetren jete.

Tamam nje poezi e bukur per t'u zgjuar me gezim sot.

Kam vetem nje verejtje te vogel: vargu i pare. Me duket me i bukur tek Noli apo Hurbinek, sepse e nenkuptojne qe jane ne udhe me ane te menyres se ndertimit te vargut.

Megjithate, e pashe tani qe keshtu qenka sic e perkthen ti ne variantin italian, nga e ke marre.

Dite te bukur dhe ty, Ujk smiley

E pashe dhe une,  madje mbreme qe po e perktheja, kujtoja debatin e Ashes me Hurbinekun per punen e salltanetit dhe nuk gjeja nje fjale ne italisht qe mund t'i perafrohej asaj. Ne fakt, aty nuk ka fare salltanet apo pispillosje, ajo grua eshte hijerende dhe kryelarte ne dhimbjen e saj, nuk eshte ajo grua "bishtperdredhur" te themi qe mund te perfytyrohet tek Noli.

Te pakten, keto mbresa me la mua.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).