Gropovëth III

Besimi u ndal një çast nga një marrje mendsh e lehtë. Dy qetë përpara tij, Larashi dhe Kazili, e mirëpritën ndalesën; ishin të lodhur dhe dita kërkonte edhe disa orë të thyhej mbi pllajën që shtrihej në perëndim gjithashtu si lodhje. Marrje mendsh dhe buçitje në vesh: Ilmiu i kish thënë që oshëtima në veshë ishte shenjë tensioni. Duhej të shkonte te mjeku, që do të thoshte dhjetë orë rrugë vajtje ardhje. Pse jo te Xhevrija? Që ishte infermierja e qendrës. Jo, ajo nuk kishte “kapaçitet” për atë punë. “Kapaçitetin” Ilmiu e përdorte dendur dhe gjithmonë godiste tëmthin e djathtë kur e thosh. Domethënë nuk mundej Xhevrija... duhej doktor. Zaten edhe doktorët vetë nuk ishin të pagabueshëm. Fizja e Ramadanit kishte vdekur para disa muajsh në spital pasi doktori i kish ngatërruar grupin e gjakut. I kishin dhënë gjak gabim, u fol. Po kush pyeti e kush e mori vesh tamam.
Dy qetë sillnin erën e tyre si një avull të rëndë, të prekshëm, sa të besohej se mund ta bëje shuk dhe ta flakje tej. Kazili ishte më i fuqishëm se Larashi. Larashin duhej ta shpoje gjithë kohën që të mbante drejtimin. Qetë ishin gjithnjë të uritur. Kishin një pikëllim ngjyre kafe ato kafshë që tërhiqnin zvarrë parmendën me vite, gjersa iu vinte koha për t’u therur, nën hanxharin e rëndë të fjalës “t’i dihej e mira kaut, nuk e thernin”. E si mund të prisje, pas kësaj, drejtësi në botë?
Qetë dhe Besimi kishin gjuhën e tyre. Me dy rrokje të vetme: “la” dhe “po”. Kur merrte shtrembër parmenda dhe devijonte poshtë, Besimi iu thërriste qeve la! la! la! la! Kur merrte më lart se ç’duhej, iu bërtiste po! po! po! po! Ara e Luadheve ishte e vështirë në të lëruar, pasi vinte e pjerrët. Kish qenë pyll dikur dhe tani ishte “tokë e re”. Mosha e tokës ndryshon nga e njeriut. Për shembull ajo tokë, megjithëqë e re, ngjante si plakë, plot rrudha gërryerje dhe gjemba që shponin hidhur. Edhe shtetet, mendoi Besimi, si arat janë. Ka shtete të rinj e të pjerrët, të vështirë për tu punuar, që bëjnë shumë gjemba. Të dalë nga shkurrnajat e perandorive. Gërryer nga përrenjtë idhnakë të sherreve mes vedit. Me zallishtet e gurët e djerrit. Shtete të thatë e shtete nën ujë. Pjellorë dhe shkretëtira. Shtete që mbillen tërë jetën me një bimë (agronomi me Ilmiun kishin përdorur një herë mes tyre fjalën “monokulturë”, por Besimi nuk kish pyetur as për këtë), dhe shtete me qarkullim, si tokat e kooperativës së Plasës, andej nga Korça, ku njerëzia duhet të notonin në grurë dhe pulat duhet të kishin harruar të hanin gurë (në mbledhjen për demaskimin e kryeministrit poliagjent, agronomi kish thënë që ky mbronte tezën mikroborgjeze “rroftë renditja, poshtë qarkullimi”, nga e cila askush nuk kish marrë vesh gjë, por që s’i kish penguar megjithatë gjithë gropovëthasit e mbledhur të indinjoheshin pa masë; ishte pëmendur edhe Italia, pepinot, frikacakët, lamashët, që për 40 vjet kishin nxjerrë 40 qeveri, ç’ka i kishte bërë pjesëmarrësit të qesëndiseshin për makaronaxhinjtë, imoralët, zuzarët, dhe SIM-in, agjent i të cilit kryeministri duhej të ish medoemos). Dhe shtete gjëmbaç, tha me vete përsëri, me bindje të patundur, si për shembull Anglia që shihte në TV, ku njerëzit nxirrnin qymyr dhe fytyrat i kishin të palara kurrë. Korbët enlezë, tha me vete. Korbët vende dhe popuj! Gjembat i kujtuan sërisht gomarin që u preu krahët. Mëngjeset në shtëpi tani ishin bërë si të shurdhët pa hajvan. Nisja e ditës zakonisht ishte sherrète, tërë xhunga me rasa thirrore dhe mënyra urdhërore. Për bukën që s’ishte gati, për veglat që nuk ishin nxjerrë, dhe sidomos për gomarin që nuk i kishin dhënë ujë. E thatë për ujë o, që u thafshi vetë më mirë!... Apo se s’ka gojë të kërkojë, edhe...
Kjo tokë s’duhej hapur, mendoi Besimi ndërsa ndjeu shtufin e fortë nën jorganin e brazdës. Një tokë e mirë është si një zonjë e rëndë. Jo çdo harbim harbut i hardallosur shkurrishtesh e ckërkash mund të bëhej tokë. Kazili tërhiqte gjithnjë nga vetja. Larashi ishte më i dobët; si Gjermania e Lindjes. Ky mendim i brofi papandehur dhe kundër dëshirës. Ra vetiu, si një sumbull djerse mbi dorëzën e parmendës. Ata të perëndimores janë më esanfër dhe “i hanë” këta të lindjes, kishte thënë Ilmiu. Si Kazil rrufjani. La-la-la-la!.... Kjo botë kështu kish qenë gjithnjë. Kështu ishin ngrënë dikur dy qen proverbialë, në shesh të fshatit, tregonin, gjatë luftës, kur asnjë s’e dinte cili krah do fitonte. Sot, natyrisht, fitorja dihej qysh në 41-shin, por atëbotë, Allahu dhe baba Fetahu e dinte se kush do ish ngadhnjimtari. Ata qentë qëlluan një i zi e një i kuqërremtë. Mo i ndani, kish thënë Kalo nastradini, të shohim kush do e mundë shokun. Në fitoftë i kuqi, dmth do fitojnë të kuqtë. Në fitoftë i ziu… I kuqi e kish vënë poshtë qenin tjetër, shi kur u duk se ky do fitonte, dhe Kalua kish thënë “komunistët fituakan, o llàh, po shkoni e këputjani gjumit tani”. Kafshët s’gënjejnë kurrë. Ja, dy qen dinin më mirë se gjithë gazetat e Tiranës.
Besimi vuri shaminë në qafë t’i pinte djersët. Dy gjermanitë çapiteshin rëndshëm përpara dhe largonin mizat me bisht. Ajo e lindjes donte hosten. E perëndimit e donte me të thirrur, se ikte si shumë në drejtim të vet. Duhej mbajtur në brazdë. Me hostenin në dorë, atij iu duk vetja si mbret i lodhur i botës. Mbret me tension arterial. Shumë gjëra po dilnin nga kjo punë e Gjermanive, që s’i kishin dëgjuar më parë. Shtete dysh, si qè parmende edhe gjetiu. Që tërhiqnin hallet e tyre të rënda - parmenda në arat e kohës. Të gjithë me probleme, me luftra. Larashllëk e Kaziland. Zunë malet e rënkojnë, se boerët po lëftojnë. Kënga me politike të madhe arriti mes dualleve ushtuese të veshëve. Si në shtuf të cekët, mendja e tij hasi në shkëmb nëntokësor blasfemie, që i vrau brazdën e lodhur të trurit. Sepse... edhe Shqiperia... shqiptarët... si Kazili me Larashin... U rrënqeth nga herezia. Tensioni i gjakut, tha me vete. Duhet të kërkonte leje të shkonte tek mjeku në qyteze, ti jepte ndonjë ilaç. Shqipërinë ka kush e mban në brazdë, mendoi përdhunshëm që të ndëshkonte trurin e vet për trazirën e vogël rajonale. Repartet speciale të ndërhyrjes së shpejtë për rivendosjen e rregullit në vatrat me neurone problematike mbërriten: fraza me ovacione. Na thoshin qeveri e rigonit... po kjo qeveria e rigonit u bë qeveri e çelikut! Ironi. Savìtje. Ka zot hauri. La!-la!-la!... hosteni shponte kundër dëshirës vithet e shteteve, dhe tani qetë që çapiteshin para tij kullonin djersë të kuqërremtë. Tensioni i lartë shoqërohej me kapilarë gjaku që plasnin ne sy. Ilmiu gjithëditës u shfaq gjithashtu për t’i thënë se janë marrë të gjitha masat. Tunelet e udhëheqjes për rast lufte ishin garancia më e mirë. Telegramet venë e vinë, nga Londoni në Athinë… Larashi me Kazilin u bënë një herë Boni dhe Berlini, pastaj Tirana dhe Prishtina. Shqipëria dhe Kosova po lëronin një brazdë në arën e pjerrët të historisë e tyre... si arë e Luadheve... Kur do e therin... Larashin? Nuk ishte shtuf i cekët; këtë rradhë parmenda ndoshta ishte thyer keq. Brazda kishte devijuar shtrembër.
Tensioni, mendoi. Nuk thonë kot sëmundje e poshtër.
Boni dhe Berlini ndjenë se mbretit të botës, me skeptrin që shponte herë pas here nga pas, dçka i ndodhi. Ishte një pushim që po zgjaste më shumë se zakonisht. Shumë i gjatë për të qenë i vërtetë.

*****

Dinua dhe Resmiu e gjetën Besimin të shtrirë anës parmendës pas një gjysëm ore. Po ktheheshin nga pylli i lajthive të Dobrushës, dhe po ngjiteshin në livadhet afër Kulmakut, kur panë Besimin. Kujtuan se ai po flinte. Dinua donte të vazhdonte rrugën, por Resmiu dyshoi për diçka. U afrua. E shkundi. Kuptoi që tjetrit i kish rënë të fikët. Nga dielli, etja, lodhja, të gjitha së bashku? Nxorën një pagure të deformuar ushtrie me ujë nga ato që shqiptohen “fagùr” dhe e spërkatën fytyrën e të alivanosurit. Besimi po jepte shenja jete. Iu deshën pesë minuta të vinte në vete. Por kur erdhi, tronditja ishte edhe më e madhe se alivania. Oshëtima në veshë i erdhi jo prej tensionit arterial, skuqja e syve kishte më shumë se kapilarë të çarë.
Dinua dhe Resmiu ishin të lagjes së kulakëve!

38 Komente

E te marte e mira ty me gjth'kapaçitet dhe me enlez !smiley  po çe do qe ate "fraza me ovacione" s'paske pas rast ta degjoje me aviacione smiley

Emo t'kam thene dhe me pare.je si anciklopedi ilaç per harresen tone smiley

Emo, ti e di qe s'te ve dot me pak se pese.

Sa "fine" aq e intiligens.

OK.5

Emo, pse Ilmiu e jo Hilmiu, nuk e shqipton h ???

Thanks, Ladies and Gentlemen!!!

@lumidrin: une Ilmi e di, por mund qe te jete dialektore. Zona qe pershkruhet ketu nuk e ha "h"-ene.

Pese yje, me nje "por" nga mbrapa...

"..perrenj idhnak te sherreve mes vedit"  !! Me dashamiresi do te thoja se,  nuk mund te perzihen dialektet ne nje proze te tille, te lokalizuar kaq shume...

Nejse, komentin tim rezervoj ta sjell pasi ta kem lexuar te gjithe Gropoveth-in.

   

 

 Krahasimi i Bonit e Berlinit me Tiranen dhe Prishtinen, ishte i goditur. 

Well, i eksituar sic jam, nga dy gjera : nga Valentina qe ka dale ne dritare dhe ngaqe makaronat e sotme me dolen speciale, vendosa te lexoj (percipthi, thene te drejten) ca rreshta ne kete faqe.

Kam ca pyetje per te cilat jam fort i paqarte :

- per cfare flet kjo gjeja ketu me lart ?
- dhe ku renditet e njejta gje ne fjale ?

Well, une e kam nje si fillim pergjigje por jam fort i ndrojtur e kam frike mos bej ndonje gabim. Megjithate, si fillestar qe jam, po hidhem njehere e ky turp na ndjekte tere jeten.

Per pyetjen e pare, mendoj se gjeja me lart flet. Por per c'flet, kjo eshte me pak e sigurte per ta ditur. Ka nje mori emrash te pervecem : njerez, kafshe, lumenj, kodra dhe gerxhe parakalojne para syve te mi si raketat e Bashkimit Sovjetik. Ku vene valle ? Asgjekundi, jane ne parade dhe me te dale jashte kendit pamor te udheheqesit, kthehen dhe shkojne neper shtepira, kazerma dhe peizazhe.

Me nje fjale, per t'i rene shkurt, shkrime te tilla, te trajtuara si mos me keq, pa koke e pa krye dhe shpesh pa te dyja bashke, nuk me thone asgje.

Nuk ka gje me te veshtire se te shkruash per nje sistem diktatorial, cfaredo qofte. Sepse rreziku per te rene ne reportazh, ose ne muhabete klubi, ose ne "qesharake" eshte i madh. (Te mos keqkuptohet kjo qesharake, nuk eshte ajo qe nenkupton humorin, por mungesen e humorit).

Kur flasim per nje diktature, gjeja e pare qe na vjen ndermend, eshte :

Diktatura eshte e keqe, e poshter, e neveritshme, e ndyre, mjere ne, mjere ata, oh zemer si nuk cahesh, kur do te vije dita per ne, etj. etj. etj. Mirepo keto debohen me nje shpine dore : pfuuuuuuuit !

Per te shkruar dicka mbi diktaturen, duhet nje HISTORI E FORTE shume, me shume kthesa dhe me shume nenshtresa, ku te hulumtohen deri ne thelb te gjitha zemreket e saj. Nje roman apo nje tekst cfaredo mbi diktaturen kerkon nje investim te madh nga ana e autorit, me idera dhe hamendesime te tij qe te jene me te larta dhe me te mprehta se te shumekujt. Perndryshe perfundojme ne rastet kur shqiptaret i cajne veshet njeri-tjetrit mbi mungesen e gjalpit duke e kthyer ne fatkeqesi familjare, ne nje kohe kur e gjithe Shqiperia ishte njelloj. Ju e merrni lehte me mend qe carja e kaptines dhe dhimbja e kokes nuk eshte kurre larg.

Kjo eshte dhe arsyeja qe nuk i kam kuptuar asnjehere ata qe kur duan te shajne komunizmin, thone : po s'kishte patate more kopuk ! po s'kishte djathe more qafir ! po s'kishim as mish more zullap ! Etj. etj. etj. Ne vend qe t'i bihet shkurt e te shkoklohet diktatura ne ingranazhet e saj, vazhdohet ende me numerime vuajtjesh shekullore.

Te vijme tek pyetja e dyte : c'eshte kjo gjeja me lart ?

a) shkrim
b) tekst
c) letersi
d) stilolaps me bateri.

Pergjigja, per mua : eshte stilolaps me bateri.
________________________________________________________

Kam lexuar plot gjera dhe plot "tregime" shqiptare mbi diktaturen. Nga shkrimtare te njohur, si dhe nga cunake andej-kendej. Ne te gjitha rastet, e vetmja gje qe me ka bere pershtypje, eshte kjo :

Te gjithe autoret kane nje deshire te ethshme ta denojne HAPTAZI diktaturen. Se c'hall kane, nuk e di. POR, TE DASHUR MIQ, NJE SHKRIMTAR NUK SHPREHET KURRE HAPTAZI, NE NJE ROMAN, MBI NJE DIKTATURE. Arsyet jane te shumta, por kryesorja eshte : SEPSE KJO NUK ESHTE LETERSI.

Dhe gjeja e dyte qe me ka bere pershtypje eshte NJE RREMUJE E TEJSKAJSHME, pa kurrfare rendi apo plani, nje deshire per t'i thene te gjitha PERNJEHERE, ne cast, aty, ne vend.

Dhe gjeja e trete eshte : NJE ZYMTESI SHPIRTERORE E PASHEMBULLT, nje shtirje sikur po mbartin hallet e botes. Kurrfare humori te cilter ne shkrimet e tyre, kurrfare nenqeshjesh ne cep te buzes nga ana e lexuesit (ore, po sa kopil qe eshte ky autori !). Mua per vete, ende nuk me ka rene rasti te shprehem me vete qe nje autor teksti eshte vertete kopil. Te gjithe me duken buldozera monoton qe te gerricin nervat me ate terr-terr-terrin e perjetshem.

Kaq kisha, si i ndrojtur qe jam.

si autor: te detyrohem nje pergjigje; kjo eshte pjesa e trete e nje shkrimi qe vijon.

si peshk: po ta them per heren n, nuk me intereson se c'mendon ti per mua... se e di tashme, jo per gje. Ne castin qe do marr tjeter opinion nga ty, do ndal dhe do shoh cfare nuk shkon...

PF.

Pak perpara Emigranti, tha per nje shkrim te nji fare Maks GJerazi, "Yuck"

Po ket si e gjykon?

"Gropovethi"  eshte letersi ( letersi e mire nese do beja nje klasifikim  timin, edhe pse sigurisht meqe eshte roman do ripunohet  nga autori atje ku ai mendon se ka dicka per te korrigjuar) dhe madje e shkruar ne menyre shume origjinale, plot detaje kuptimplote te dhena  brenda nje konteksti te caktuar historik. Mendoj se eshte nje lloj fiction historik edhe pse personazhet nuk jane zulmemedhenj dhe heronj  mitike. Perkundrazi eshte nje skaner i imte i nje pjese te realiteteve historike qe kemi jetuar te gjithe, nje skaner i imte  pa te cilin nuk mund te kuptohen sakte periudha te mirefillta historike. Do e quaja edhe kontribut socialpsikologjik te nevojshem kete roman  i cili fale bujarise se autorit vjen te ky pellg  virtual (nganjehere mosmirenjohes) ne kapituj apo pjese te vecanta. Ka shume pasazhe  mbreselenese ky roman i ardhshem, e po ashtu ka disa personazhe te cilet  pak nga pak  behen unike (tipike) ne memorien  lexuesit. ( Nese do perdorja nje term  mjekesor  "Gropovethin" e Cim Celes  do e krahasoja me  pershkrime teper  realiste histologjike te individit ne sfondin  e  anatomise  patologjike  te shoqerise shqiptare nen diktature.)

I drejte ne pergjithesi  shqetesimi i antirrotes per dendurine e emrave dhe toponimeve qe permenden ne "Gropoveth", por nga ana tjeter, nese e kam gjetur te pavend  kete denduri ne ndonje krijim poetik te autorit, ne rastin e ketij romani e gjej shume funksionale kete denduri emrash dhe toponimesh. Skaneri  nuk le jashte efektit te tij as gjerat me te imta kur shqyrton nje pacient. Dhe Gropovethi vertet  SKANON.

"Gropovethi" eshte nje satire ne vetvete, nje satire  pas leximit te se ciles nuk ndjen urrejtje per personazhet, por thjesht te fut ne mendime me shume se zakonisht. Autori, ndryshe nga sa mund t'i jete dukur ndonjerit, nuk i urren personazhet e tij, nuk i percmon dhe nuk shpreh mllef ndaj tyre, madje neper  tekst ndjehet lehte keqardhja ( jo meshirimi)  e tij  per shume prej tyre...Sikur te shkruhej edhe nga autore te tjere (cunake apo jocunake) keshtu sic shkruan Cela  per ate periudhe te erret  mendoj se efekti social do ishte shume me me vlere  se sa nje teme e forte kunder diktatures  e  tipit "une akuzoj!" . Cim Cela e karakterizon diktaturen dhe  produktin e saj "njeriu i ri"  ashtu sic ishte ne thelb : si nje karikature.

ps. Cim  me bej hallall  edhe nje sugjerim: mendoj  se komentet e antirrotes  nuk kane aspak ligesi ( dhe kjo nuk eshte pak), edhe pse mund te mos jesh dakort ti apo une. Jane komente qe ne thelb kane  gjera qe  mund te diskutohen dhe jo te denigrohen, pavaresisht menyres  se vecante me te cilat antirrota i percjell smiley Jane komente qe te vine jo nga nje rrembythje apo skuth, por nga nje njeri qe ka deshmuar qe e njeh  profesionalisht fort mire boten letrare te huaj dhe shqiptare. Eshte nje njeri qe ka perkthyer mbi 30 romane, nje biblioteke levizese  interesante e cila e nderon kete pellg   me shume nga sa e meriton. Mua personalisht me tingellon shume shume e rendomte  menyra me te cilen i versulen  antirrotes nje grup i percaktuar qarte sardelesh. Mos i inkurajo sardelet,  Cim, qofte me ndonje reagim emotiv tendin e qofte me indiference  kur sheh qe sardelet gelojne ne temat e tua letrare me t'u shfaqur ndonje komentues si antirrota! Eshte  vleresim  nje kritike qe mund te na behet nga antirrota, pavaresisht  menyres se tij unike  te berjes se komentit e cila ne fund te fundit nuk shkel asnje  etike te komunikimit normal mes njerezve. Nuk e bera kete shtese per avokati  ndaj ndokujt  se antirrota e deshmon qe di te perballet me bonsens dhe humor edhe me  rrembythjet virtuale, por sepse shoh qe komentet e tij gjithnje priten me nje gatishmeri prej cetash vullnetare per te cilat ti sigurisht nuk ke aspak nevoje. Ti ke "arme"  letersine dhe e perdor really bukur, mik i dashur.

 

 

Whisper,

Me paskan mbetur ende dhe tre saçme dhe po e harxhoj dhe nje :

Problemi eshte qe kjo lloj letersie eshte jashtezakonisht e dobet. Ne te shkruar, ne te konceptuar, e madje dhe e dyshimte nga pikepamja e "motiveve" cytese qe bejne te mundur lindjen e saj.

Me shkoqur, nese ky tekst do te merrte udhen e nje shtepie botuese serioze, me nje steke te larte ne lidhje me cilesine, ai do te krasitej e krasitej dhe do te perfundonte ne nje thele.

Ka ca pasazhe ketu me siper qe jane te nje niveli aq te dobet sa kam frike mos me infektojne nje jave dhe nuk lexoj dot letersi te mire. Ndoshta jam dhe ca i rrepte, por, te lutem, me thuaj c'kuptim ka kjo :

"Kazili ishte më i fuqishëm se Larashi. Larashin duhej ta shpoje gjithë kohën që të mbante drejtimin. Qetë ishin gjithnjë të uritur. Kishin një pikëllim ngjyre kafe ato kafshë që tërhiqnin zvarrë parmendën me vite, gjersa iu vinte koha për t’u therur, nën hanxharin e rëndë të fjalës “t’i dihej e mira kaut, nuk e thernin”. E si mund të prisje, pas kësaj, drejtësi në botë?"

C'eshte ky pikellim ngjyre kafe i syve te qeve (me erdhi dita te vdes dhe ende s'kam pare nje ka me sy blu apo jeshile !), ne mos nje paralele e mjere mbi kohen e atehershme ? Vertete mendon se nje lexues i regjur mahnitet nga nje paralele e tille ?

E thashe me lart, budalliqe (te hapura dhe te fshehta) mbi mjerimin e diktatures jane pese me hiç, dhe ne letersi s'vlejne fare. Nese mendohet te zgjohen nostalgjite e shokeve te fshatit, atehere OK. Por une e di se letersia nuk behet as per shoket, as per miqte, as per babe e nane. Letersia behet per letersine, qe te futesh dhe ti ne rradhen e atyre qe te kane paraprire dhe do te paraprish. Perndryshe do te mbetesh gjithmone jashte, nje zhol.

Hidhi nje sy paragrafit te trete : sinqerisht, ku dreqin shkohet me nje rremuje te tille pa lidhje ? Behet gare per te llomotitur c'te te kaloje neper mendje apo ka nje plan gjetke ? Nese eshte e para, pjesa eshte e arrire.
_____________________________________________________

Tani t'i largohem pjeses ne fjale. Ne pergjithesi, fola ca me lart. Por po e perseris qe diktatura nuk gervishtet fare nga keto shkrime, as nuk zbulojme asgje mbi funksionimin e saj. Jo cdo histori e rendomte (tani se voni jane ne mode keto : histori e rendomte, veper e madhe) eshte e pershtatshme per nje synim kaq te madh. Diktatura nuk do anekdota mbi koncerte Albano dhe Romina (keto sherbenin dikur per te mahnitur te huajt, por sot, ka ndryshuar puna !), por do nje plan te mire, e te menduar me muaj e vite, e me personazhe te skalitur mire, e me nje gjuhe dhe vetepermbajtje shembullore. E thashe qe nuk eshte kaq e lehte te shkruash per nje diktature. Rreziku qe na ndjek : kthimi ne qesharake dhe pa berthame.

Per nje diktature mund te flasesh edhe duke mos shkruar fare mbi te, duke shkruar per dicka qe ne dukje s'do t'ia dije per kete diktature. Madje, keto jane veprat qe te ngelen ne mendje.

Dhe nje pyetje te fundit per ty, whisper :

Ne ato libra qe kam lexuar per diktaturen, autoret sjellin vertete nje te perjetuar ne mish e shpirt te atyre ngjarjeve, por jo me anekdota. Kete e bejne permes ca refleksioneve ku lexuesi mbetet gojehapur nga fuqia e analizes dhe depertimi i fjaleve ne shpirt.

Pyetja eshte : e ke ndjere ti kete, ne tekstin me lart ?

Megjithese nje autor nuk shkruan per ekzemplare shpirtngushte si ty, antirrote, po te jap nje pergjigje me te detajuar, qe te tjeret bashkebisedues te respektuar ketu te mos marrin shume nga balta jote.

Ate punen e syve te qeve nuk po e perseris, mgjthse po te ishte dikush tjeter ne vendin tend, me te tjera norma morale, do kishte kerkuar ndjese 20 here deri tani. Pra pasazhi i pare qe do te bente keq per nje jave doli pese me hic. Nuk me habit kjo; ti nuk je ne gjendje te kuptosh, jo vetem poezi qe e pohon edhe vete, por as proze. Sic nuk kishe kuptuar asgje nga mesazhi i pjeses "Zbor". Nejse. Vazhdojme me tej. Thua:

Hidhi nje sy paragrafit te trete : sinqerisht, ku dreqin shkohet me nje rremuje te tille pa lidhje ? Behet gare per te llomotitur c'te te kaloje neper mendje apo ka nje plan gjetke ? Nese eshte e para, pjesa eshte e arrire.

OK. Paragrafin e ke me poshte.

Qetë dhe Besimi kishin gjuhën e tyre. Me dy rrokje të vetme: “la” dhe “po”. Kur merrte shtrembër parmenda dhe devijonte poshtë, Besimi iu thërriste qeve la! la! la! la! Kur merrte më lart se ç’duhej, iu bërtiste po! po! po! po!

Kjo, qe thua ti antirrote, nuk do te thote asgje me teper nga c'lexove. Mos kerko ndonje konspiraci. Te pergatit per elementin e trete "toke" ne trion njeri - mjet prodhues - toke. Toka dhe qete jane e gjithe bota per njeriun ketu, aq sa behen mjete shpjegues te realitetit ne te cilin jeton ai. Ato rrokjet "la" dhe "po", pervecse tregojne nje te vertete se ashtu ka qene (mqse ra fjala, ketu shumica e vendeve e ngjarjeve jane reale), tregojne edhe fazen foshnjore ne percepimin e realitetit (si nje femije qe me nje rrokje shpjegon gjithcka). Pra ja si vazhdon kjo:

Ara e Luadheve ishte e vështirë në të lëruar, pasi vinte e pjerrët. Kish qenë pyll dikur dhe tani ishte “tokë e re”. Mosha e tokës ndryshon nga e njeriut. Për shembull ajo tokë, megjithëqë e re, ngjante si plakë, plot rrudha gërryerje dhe gjemba që shponin hidhur. Edhe shtetet, mendoi Besimi, si arat janë. Ka shtete të rinj e të pjerrët, të vështirë për tu punuar, që bëjnë shumë gjemba. Të dalë nga shkurrnajat e perandorive. Gërryer nga përrenjtë idhnakë të sherreve mes vedit. Me zallishtet e gurët e djerrit. Shtete të thatë e shtete nën ujë. Pjellorë dhe shkretëtira. Shtete që mbillen tërë jetën me një bimë (agronomi me Ilmiun kishin përdorur një herë mes tyre fjalën “monokulturë”, por Besimi nuk kish pyetur as për kët&eumlsmiley, dhe shtete me qarkullim, si tokat e kooperativës së Plasës, andej nga Korça, ku njerëzia duhet të notonin në grurë dhe pulat duhet të kishin harruar të hanin gurë (në mbledhjen për demaskimin e kryeministrit poliagjent, agronomi kish thënë që ky mbronte tezën mikroborgjeze “rroftë renditja, poshtë qarkullimi”, nga e cila askush nuk kish marrë vesh gjë, por që s’i kish penguar megjithatë gjithë gropovëthasit e mbledhur të indinjoheshin pa masë; ishte pëmendur edhe Italia, pepinot, frikacakët, lamashët, që për 40 vjet kishin nxjerrë 40 qeveri, ç’ka i kishte bërë pjesëmarrësit të qesëndiseshin për makaronaxhinjtë, imoralët, zuzarët, dhe SIM-in, agjent i të cilit kryeministri duhej të ish medoemos). Dhe shtete gjëmbaç, tha me vete përsëri, me bindje të patundur, si për shembull Anglia që shihte në TV, ku njerëzit nxirrnin qymyr dhe fytyrat i kishin të palara kurrë. Korbët enlezë, tha me vete. Korbët vende dhe popuj! Gjembat i kujtuan sërisht gomarin që u preu krahët. Mëngjeset në shtëpi tani ishin bërë si të shurdhët pa hajvan. Nisja e ditës zakonisht ishte sherrète, tërë xhunga me rasa thirrore dhe mënyra urdhërore. Për bukën që s’ishte gati, për veglat që nuk ishin nxjerrë, dhe sidomos për gomarin që nuk i kishin dhënë ujë. E thatë për ujë o, që u thafshi vetë më mirë!... Apo se s’ka gojë të kërkojë, edhe...

Qe thua ti antirrote, qe si dielli ne eposin e kreshnikeve, shume po flet e pak po thua, mendimet e Besimit ketu jane "blurred" dhe drejt kllapise, sepse ai eshte ne kushte dehidratimi, gje jo e rralle kjo, kur njerzve iu binte "pika e diellit". Sic e shikon paragrafi tre e ka nje qellim e plan, packa se kete nuk e kape ti.

Ka nje problem me ty si perkthyes; ti duke perkthyer letersi te mire, padashur e ve veten ne vendin e atyre autoreve qe perkthen; te duket sikur je vete autor si ata; ndodh rendom kjo, eshte njerezore. Pervec katunarizmit tend aksiomatik tashme, kjo eshte aryeja tjeter qe une nuk ta ve veshin; ty te duket se je nobelisti qe perkthen dhe prashit ne tjeter dimension dhe realitet. Deri sa shkon ne gomarlleqe te tilla si psh, une tallem me publikun ketu, hedh nje gur ne lume etj. Sepse mund te pretendosh te futesh ne lekuren e autoreve qe perkthen, por kjo kerkon staturen e tyre, dhe jo recidiva mizantrope si ti.

E perseris, nuk i thashe per ty keto; ti je rast i pashprese ne vete sic ke deshmuar qe kur u fute ne kete sofer. I thashe keto per njerezit qe bashkebiseduan dhe qe kane me te drejte respekt per punen tende si perkthyes. 

C'eshte ky pikellim ngjyre kafe i syve te qeve (me erdhi dita te vdes dhe ende s'kam pare nje ka me sy blu apo jeshile !)

Po ku i pe syte, mor kritik i madh? A? Kush po pershkruante ngjyre sysh?

Ato sacmet, e di ti si i ben... ta ka thene njeri... ndrro prap nick dhe ke 100 te tjera....

Whisper, e di si eshte kjo puna e perkthyesve dhe kritikeve? Ose lere me mire, se boll u prish kjo rrethine edhe me kaq.

smiley

antirrote,  fakti qe ndajme mendime te ndryshme per "Gropovethin"  e Celes as nuk i ul e as nuk i shton vlere atij romani satirik ne thelb. Kam pershtypjen se ne komentin tim te mesiperm u jepet pergjigje  pyetjeve qe me ben...

Njerëzit janë aq të politizuar sa që vetëm nuk e shprehin që Larashi dhe Kazili duhej të ishin ballpërballë... se vetëm kështu lahen hesapet (sipas tyre) smiley

Dhe nëse kërkohet figurë në këtë tregim, ajo figurë është pikërisht tek ato kafshë që nuk arrijnë të kuptojnë njëratjetrën.

Whisper, 

pavaresisht se cilat jane mendimet e tua per tema te ndryshme une kam respektuar te drejten e tyre per te qene ashtu si jane. Edhe kur s'me kane pelqyer ta kam thene kete drejtperdrejt dhe pa te ofenduar (shpresoj). Ne momentet kur te kane atakuar si person te kam mbeshtetur edhe privatisht (kete e di). Jo sepse dua te marr medalje apo te dukem si supermen, po per ate qe Tor Pustina e quante "respekt i tavolines". Dhe per aresye te pervojes e moshes tende kam menduar qe edhe ti ndan te njejtat vlera.

Tani komentet e atij qurrashit me siper nuk kane nevoje per ti pare me xham zmadhues per te dalluar harbuterine. Nese ti e anashkalon duhet te jesh o qorr o njeri qe nuk ke piken e respektit per vetveten e per njerezit me te cilet ulesh dhe bisedon. Besoj se me njeh aq sa ta dish qe une nuk jam as njeri e as tjetri. Shpresoj qe as ti te mos jesh.

Une nuk mbeshtes as Emon e as tjeter njeri se s'kam nevoje per klane. Sic mund ta kesh vene re nuk kam bere ndonje koment as per mire e as per keq. Thjesht se po pres se si do te mbyllet e pastaj mbase...mbase... do e them dicka. Por ama Emigrantin e respektoj ne maksimum per edukaten qe shfaq dhe marredheniet qe perpiqet te vendose me te tjeret, e bile edhe me kete Perkthyesin e 30 Romaneve, Bibloteke Levizesin dhe Pellg Nderuesin! Ndaj dhe jam gati te heq xhaketen e te zihem per te si per kerrkund tjeter.

Megjithate njerezit edhe gabojne, ndaj dhe une mund te jem duke gabuar duke te ulur ne nje vend ku ti mase s'te pelqen te rrish. Ulu ku te te pelqeje, por po u ule nga fundi, mos u anko pastaj qe gjella vjen era corape te palara!

Administrata

Lexoje, fshije dhe mos ja dorezo armikut, njesoj si heren e pare!

PF

Dua te te bej me dije qe komenti im shtese i drejtohej  autorit  duke u nisur nga relata virtuale miqesore  qe une kam me te  dhe nuk i drejtohej askujt tjeter, dmth as ty konkretisht.  Le te mesohemi  ta respektojme kete gje neper komentet tona. Eshte nje nga gjerat me elementare ne nje komunikim.

Une e kuptoj kete koment tendin qe me drejtohet mua  dhe pjese te tij i vleresoj. Ndoshta  edhe ti per nje cast je ndjere "sardele" (duke iu referuar asaj qe i thoja Cimit) besoj pas atij postimit tend ku as me shume e as me pak FYEJE dike  me fjale jo te denja  per nje bashkebisedim te cilat me sa pashe jane fshire me te drejte nga "pastruesit" e pellgut virtual.  Kishe dhe ke shume aresye per te shmangur ate mllef jashte etike  qe shfaq sa here qe shfaqet  antirrota neper komente.

Se pari antirrota  nuk t'u drejtua ty,

se dyti antirrota nuk shau  e nuk ofendoi me fjale  jashte etikes askend, sa te meritonte revolten tende te shprehur me emertesat "mut" "qurrash" etj

se treti vete mosha jote dhe formimi yt ( dhe backgroundi yt familiar te pakten si nip i tet gjyshi) nuk eshte e atij niveli  ku te sharat rrugacerore  konsiderohen si gjeja me e mire,

dhe se fundmi mos harro qe je krijues letrar edhe ti dhe ne kete kendveshtrim pritet me shume respekt nga ty drejt nje perkthyesi, edhe kur nuk e honeps dot...edhe pse ne vazhdimesi deshmon se je biased kunder  antirrotes dhe komenteve te tij edhe kur ato komente nuk te drejtohen aspak ty...

Per analogji  te etiketimit qe i bere ti: nese antirrota eshte mut  atehere njesoj mund te jesh edhe ti (ose une  e gjithkush) bajge, nese ai eshte qurrash edhe ti (ose une e githkush tjeter ne kete blog) njesoj do jesh/jemi shurranjos/er (pra per "respektin e tavolines" se mikut tone Pustina qe citove). Dhe kur shtron ne tavoline mutra sigurisht ajo qe do pasoje do i ngjaje nevojtores...Pra sado antipati te kesh ti per antirroten nuk te lejon ai respekti i tavolines ta etiketosh  me fjalor rrugacesh...Dhe ishte postimi yt dhe jo i antirrotes qe permendi mutin, i nderuar PF...Kaq edhe per respektin e tavolines qe kerkon...

Pra nuk besoj se eshte e veshtire te repikojme dike pa e share dhe fyer...Jemi qenie te komunikueshme apo cfare???

Jane pikerisht keto "vogelsira"  te permutjes se etikes  komunikuese qe prishin temat  dhe forumet...Nuk eshte e thene qe te gjithe antaret e nje blogu te jene te kulturuar e te ditur, por eshte e detyrueshme qe te gjithe te kene edukaten e duhur te komunikimit  etik.

me respekt reciprok per shume aresye...

Wihsper, nuk mund të merret seriozisht dikush që deklaron:

vendosa te lexoj (percipthi,[me] thene te drejten) ca rreshta ne kete faqe.

dhe të fillojë të bëjë analiza sikur e ka studiuar me laps në dorë gjithë shkrimin (ku vërtet duket që e ka lexuar përciptas dhe as që e ka marrë vesh se ç'bëhet në atë shkrim.)

Antirrotës nuk i është mohuar njohuria që ai mund të ketë për letërsinë apo për përkthimet, atij i është vënë në dukje gjithmonë që... LËVIZ DERËN.

I është mbushur mëndja për klane të krijuara këtu, vetëm sepse askush nuk pajtohet me ndërhyrjet e tij të shpeshta të bëra sa për të kaluar rradhën... sepse po të kontrollonte komentet, do të shikonte që shumë prej nesh kur kanë për t'ja thënë gjërat njëritjetrit ja thonë hapur dhe me sinqeritet. Përsa i përket kritikave dhe vërejtjeve,të paktën flas për vehte, e di Peshku fluturues më mirë nga të gjithë ashtu siç e di edhe Emigranti,Losti, J, Akullnaja dhe Floknaja si dhe vetë antirrota që pamvarsisht dashurisë personale (!!! mos vallë ndokush prej tyre do të na mbante me bukë?) kur ka qënë puna për të thënë që: NUK MË PËLQEN, ose këtu ja ke futur kot, e kam thënë dhe nuk është as shkatërruar dhe as fuqizuar klani, por thjesht është diskutuar artikulli i rradhës pa gjykuar raportet civile me autorin... gjë për të cilën Antirrota nuk mund ta pranojë. Ai është: O me ne, o kundra nesh smiley dhe është për të ardhur keq që shpeshherë bije pre e kësaj mendësie për të bërë kritikat e tija, që nëse do të bëheshin larg "pasioneve klanore", do të kishin vërtet brumë për t'u marrë në konsideratë.

 Qarte Whisper. Faleminderit per sqarimin. 

Emigrant jo se nuk e di por mbase te vlen rikujtesa.

Nuk grinden kurre dy njerez me tru /as nje mendje DITUR me nje Mendje HU . Ti ben shume mire qe nuk do te grindesh!!!

Antirrote,

kam nje pyetje ne lidhje me shkrimtarin si gjini njerezore. mendon valle se c'do shkrimtar eshte i ndergjegjshem ne shpirt se pse shkruan? Ndoshta kjo dallon nje shkrimtar, prej nje njeriu qe shkruan.. ose qe shtyp ne kohen tone.

A thua valle kjo mund te jete nje pyetje fondamentale qe c'do shkrues mundet e duhet, ti beje vetes.. ? ndoshta duhet jep nuanca te gabuara, normative.. tip gjasme per te miren e te tjereve.. por e kam fjalen, duhet edhe per arsyet individuale te shkruesit.. te njoh vetveten, te njoh se pse shkruan?

em, mromja juve. relax man.

S'jena ktu per te ndrru rruget, por meqe rruget na prune ketu.Piqna sa per muhabet e thashethem. nese ka naj akademik knej rrotull, bie n'sy qe ka hy ke kafja e gabume smiley

e (drus) smiley meqe m'u drejtove mua...Kam pershtypjen qe flasim dhe nuk po merremi vesh...

Po e perseris  me fjale me te thjeshta :

Eshte e drejta jote, e imja, e antirrotes dhe e kujtdo te shprehe mendimin e tij  ashtu sic e ka ate mendim ne lidhje me nje tematike te caktuar. Biem dakort deri ketu?

Vazhdojme me poshte:

eshte e drejta  jote, e imja, e antirrotes, e gjithe rrotave dhe antirrotave te virtualitetit  te miratojne, te kundershtojne, te injorojne, te mos marrin seriozisht, te  lavderojne apo te mosvleresojne nje teme  apo nje opinion  te cilitdo autor apo komentues. Biem dakort edhe ketu?

Por nuk eshte e drejte e askujt, as e jotja, as e imja, as e antirrotes  dhe e askujt tjeter  rrote apo antirrote qe te fyje dike ne person, qe te ofendoje komentuesin apo autorin ne person, qe te perdore fjalor rrugaceror kundrejt bashkebiseduesit. Besoj se edhe per kete pike biem dakort.

Po me keto dy variantet e meposhtme te komenteve qe behen kur dicka nuk na pelqen, c'mendim ke  e(drus)? Kush te duket me etik dhe me i pranueshem?

varianti 1-  Antirrote, komenti yt nuk me pelqen, me duket tendencioz  dhe i njeanshem.Ti  nuk demonstron kulture  dhe profesionalizem ne komentin tend. Dalloj nje mllef, inat, zemerim..etj..etj  ne tere komentin tend. Komentin tend me mire te mos e kisha lexuar. Komenti yt  eshte i pavlere. Komenti yt eshte shume kot. ( dhe mire do ishte te jepen edhe aresyet pse e gjykon te tille kete koment te antirrotes, ne menyre qe te perftonim nje debat me nivel)

varianti 2- Antirrote more surratmut  u bone ti ta na gricesh sumen qe ne mengjes. Nuk ta kemi per borxh or' leckaman  shurranjos! Me komentin tend nuk fshi as menderen more plehre!( etj..etj ..."xhevahire" te tilla te cilat nuk mungojne ne kete pellg here pas here ne shenjestrat e njohura mire tashme...)

Tani nuk e di nese dikush ketu do kishte kurajon te mbronte variantin e dyte si me efikasin ne nje blog kolektiv.( Edhe mundet. Asgje nuk me habit ne virtualitetin shqiptar. Aq me shume ne kete pellg)

Eshte fakt qe antirrotes (dhe jo vetem atij sigurisht) qekur ka hyre ne kete blog dhe ne vazhdimesi nga e njejta cete vullnetare i jane bere komente te variantit te dyte. Te variantit rrugaceror! Pse? Me cfare te drejte? Kush i lejon? Kush i inkurajon? Eshte shtepi miqsh virtuale (sic pretendohet nga fasada e ketij blogu) apo hale??? Vihet ketu per te kaluar ndonje kohe te lire ne menyre te kendshme apo per t'u perballur me sharjet rrugacerore?

Nuk kam pare te ngrini zerin ne raste te tilla kur fyhet, shahet, ofendohet antirrota (apo cilido tjeter) ne person, por kam pare ne vazhdimesi cetat vullnetare  te rreshtuara ne formacion luftimi kuder antirrotes. Nese ti  e(drus) mendon se bashkebisedimin dhe temat e blogut i prishin komentet e antirrotes dhe jo fjalori i ulet rrugaceror i komunikimit,  atehere  eshte e kote te diskutojme akoma mbi kete teme qe normalisht mesohet ne familje kur njeriu eshte 7 vjec dhe ne bankat e shkolles fillore. Per etiken e komunikimit e kam fjalen pra...

Nejse...u zgjat dhe u be terkuze ky diskutim i ketij problemi qe fare mire mund te zgjidhej me ndershmerine  dhe paanshmerine e munguar te atyre riosheve qe (bejne sikur) menazhojne kete pellg virtual. Kusuret e papergjegjshmerise se tyre si "admine" jane tere manifestimet  e nivelit rrugaceror  te komunikimit ne kete pellg...

ps. Cim, shume ndjese  qe akoma po perdorim temen tende artistike  per debate aspak artistike. Ndoshta ndonje "pastrues" vullnetmire  do gjeje mundesine t'i zhvendose komentet tona jashte teme  diku tjeter ku diskutohet ne pafundesi  per mbarevajtjen hipotetike te ketij  pellgu virtual..

Whisper, jam shumë dakord me ato ç'ka thua për nevojën e të përmbajturit të "nervave" për të qënë gjithmonë brënda kufinjve të etikës, por, edhe ta garantoj për eksperiencë personale me Antirrotën, nganjëherë ndërhyrjet e tija janë thjesht: provokuese.

Nuk e di se kush qënkërka kjo "çetë e organizuar", por Antirrota e di mjaft mirë që të paktën me mua, "përplasjet" bëhen e janë bërë gjithmonë përsa i përket argumenteve të artikujve dhe asnjëherë përsa i përket personit (ashtu si dhe përplasjet që kam patur me PF o me peshq të tjer&eumlsmiley, gjë që nuk ka kompromentuar mardhëniet për një debat civil dhe shkëmbim batutash për tema të tjera ... ku nëse me të tjerët "inati" i debatit shuhej me mbylljen e debatit rreth temës së caktuar, me antirrotën ka qënë e vështirë për t'u harruar (prej tij) dhe për të stabilizuar një raport ku të ndihej harmonia e përplasjeve të ideve dhe opinioneve dhe jo ndërhyrjet me tendencë (në emër të inateve të vjetra ose të psikozës që:Ja, e kanë me mua.).

I kam thënë edhe unë idjot e psikopat, por ja kam thënë kur e KAM  DITUR  SE  KUSH  ËSHTË, dhe jo nga inati dhe zilia, por sepse nga Ai person (duke e njohur kapacitetin) nuk pranoj që të merret me meskinitete dhe që vetëm për hir të shpirtit të tij të kundërshtisë të fillojë të flasë të kundërtat e asaj që ka deklaruar më parë... këto lojëra kanë kuptim kur grupi pranon ironinë dhe gallatën tënde sepse ke treguar që je person që di edhe të QESHËSH ndonjëherë dhe që je në gjëndje që të "durosh" thumbat e të tjerëve... dhe si gjithmonë, një çikë përunjësi dhe respekt dhe për bashkbiseduesit e tjerë, sado të zgjuar e budallenj që të jenë smiley

 

P.s: Kur thua që:"Nuk kam pare te ngrini zerin ne raste te tilla kur fyhet, shahet, ofendohet antirrota (apo cilido tjeter)", se s'ke parë ti, s'do të thotë që nuk është ngritur zëri kur ka qënë nevoja që të ngrihej... dhe të interesuarit e dinë smiley

Well, ca gjera per te vene pikat mbi i :

@ e :

Antirrota nuk ben nderhyrje te shpeshta per arsyen e thjeshte sepse nuk mundet. E di fort mire qe dikush mund te nxehet nga komentet e mia te gjata, por ja qe keshtu ma do puna. Nese ju keni liri te shkruani ketu 100 here rresht "bukur, shume bukur, fantastike" me nja 100 ikona prapa, une s'mundem. Dhe qe t'i jap fund kesaj historise se numerimit te postimeve, as me ka shkuar ndonjehere ne mend te humbas kohen duke numeruar postimet e te tjereve. Une shkruaj 5 te gjate, ti shkruan 55 te shkurter, ku eshte problemi ? Everybody's free.
__________________________________________________________

@ autor :

Argumentimi yt nuk me bind. Nuk e di, por kur lexon tekstin, nuk ndihesh rehat, shihet se ka dicka qe nuk shkon. Ja ca rreshta :

"Qetë dhe Besimi kishin gjuhën e tyre. Me dy rrokje të vetme: “la” dhe “po”. Kur merrte shtrembër parmenda dhe devijonte poshtë, Besimi iu thërriste qeve la! la! la! la! Kur merrte më lart se ç’duhej, iu bërtiste po! po! po! po! Ara e Luadheve ishte e vështirë në të lëruar, pasi vinte e pjerrët. Kish qenë pyll dikur dhe tani ishte “tokë e re”. Mosha e tokës ndryshon nga e njeriut. Për shembull ajo tokë, megjithëqë e re, ngjante si plakë, plot rrudha gërryerje dhe gjemba që shponin hidhur. Edhe shtetet, mendoi Besimi, si arat janë. Ka shtete të rinj e të pjerrët, të vështirë për tu punuar, që bëjnë shumë gjemba. Të dalë nga shkurrnajat e perandorive. Gërryer nga përrenjtë idhnakë të sherreve mes vedit. Me zallishtet e gurët e djerrit. Shtete të thatë e shtete nën ujë. Pjellorë dhe shkretëtira. Shtete që mbillen tërë jetën me një bimë (agronomi me Ilmiun kishin përdorur një herë mes tyre [...]"

Deri tek "Edhe shtetet...", fjalet jane te nje zeri pavetor, qe mund ta shprehim ndryshe si ze i pergjithshem ardhur nepermjet penes se autorit. Deri ketu, Besimi nuk eshte ne loje. E pikerisht, ketu futet Besimi duke kapur rrjedhen e ketij zeri pavetor. Ky kapercim, per mua, ka nje doze te mire amatorizmi. Eshte e ditur tashme, autoret shqiptare, ne pergjithesi, nuk arrijne te shkeputen njehere e mire nga menyra tradicionale e rrefimit ku mpleksej gjithcka : zeri i autorit, zeri i personazhit, zeri i historise, zeri i anonimatit, ne nje pasazh te vetem, i shihje te gjitha. Kjo do te thote qe autorit i kane ikur freret nga dora dhe tashme eshte kthyer thjesht ne nje makine shkrimi. Per mua, nje roman kerkon nje disipline te forte, nje njohje te mire te ca teknikave, dhe nje ndarje te mendjes : a kerkoj une te bej dicka te qendrueshme apo kaloj kohen ? Dhe pyetja me kyce e kesaj historie : a jam une i kenaqur me keto rreshta qe shkrova sot ? Po nuk i beri keto pyetje, nje shkrimtar genjen veten.

Per t'iu dhene pergjigje ketyre pyetjeve dhe shume e shume te tjerave, nje autor duhet fillimisht te kete "grumbulluar" shume, te kete mbushur hambaret plot (meqe jemi ne nje mjedis katunarizmi). E kam thene shpesh qe shkrimtareve shqiptare, ne pergjithesi, iu mungon pasqyra. Pasqyra eshte autoret e medhenj. Krahasimet ne kete zanat jane te DETYRUESHME. Nje shkrimtar qe nuk e krahason veten me te tjeret, ska marre gje vesh nga kjo historia e letrave.

Kurse per punen e pikellimit, une e di qe pikellimi eshte ceshtje sysh. Kur thuhet "veshtrim blu", kemi te bejme me nje metonimi : veshtrimi merr ngjyren e syve, cilesia merret ne vend te objektit. Pikellimi eshte i zi dhe vetem i zi (i lidhur gjithmone me vdekjen, humbjen, mungesen). Perndryshe, sapo te fusim nje ngjyre tjeter (pikellim jeshil, blu apo i kuq), atehere i duhet gjetur vendi : c'eshte nje pikellim ngjyre kafe ne mos shprehja per metonimi e ngjyres se syve ?

Kurse ne lidhje me shpirtngushtesine, katunarizmin, e tralalate e tjera, mua me pelqen shume ai plaku pa dhembe kur thote : ah sikur te kishim ca qereste...
_________________________________________________________

@ whisper :

Ti ke te drejte ne cka shkruan mbi llojin e diskutimeve, aq me teper qe ne diskutimet e mia rralle here permend autorin apo ndonje emer tjeter.

Mik, qe te mos llomotis shume, per kenaqesine tende ca rreshta nga MASSE UND MACHT te Elias Canetti, Nobel 1981 :

"Lukunia formohet me te pare nje pre qe mund te arrihet shpejt. Ajo e njeh ate, ne te gjitha vecorite e tij, dhe qe gjendet afer. Ajo e ndan mendjen te vrase, dhe e di mire cilin. Hidhet mbi kete synim me nje vendosmeri te pashoqe ; e pamundur ta permbash. Mjafton te njihet ky synim, te shpallet qe ai duhet te zhduket, dhe masa formohet pernjehere. Ky perqendrim per te vrare eshte i nje lloji te vecante, dhe asnje tjeter nuk ia kalon ne ethe. Secili deshiron te marre pjese, secili godet. Per te mundur te jape goditjen e vet, secili nxiton sa me prane viktimes. Nese ai nuk mund te godase, ai deshiron te shohe sesi te tjeret e bejne kete. Te gjithe krahet ia behin si nga nje qenie e vetme. Por krahet qe ia arrijne te godasin kane me shume vlere dhe peshe. Synimi eshte gjithcka. Viktima eshte synimi, por edhe pika me dendesine me te madhe : ajo mbledh ne vete veprimet e te gjitheve. Qellim dhe dendesi perputhen."

Qe te mos keqkuptohemi (se e di qe ndonjerit do t'i shkoje mendja), nuk eshte puna se e shoh veten si viktime - pasiqe te behet e ditur njehere e mire qe keto sulme te mjera QYTETARE nuk me arrijne as ne maje te kembes, mua KATUNARIT - por thjesht desha te terheq vemendjen mbi formimin e lukunise.

Nese kam bere ndonjehere ca postime te pakendshme kundrejt Lubonjes apo Vehbiut, kjo nuk ka qene ne cilesine e lukunise, por thjesht ngaqe me mendimin tim te lire, pa u bashkuar me askend prej nderhyresve, kam shprehur pakenaqesine time ne lidhje me ceshtjet e trajtuara. Dhe nuk pajtohem kurrsesi me diskutimet e disave ketu qe lincojne per te lincuar, Lubonjen dhe Vehbiun, thjesht ngaqe keshtu mendon shoku im, dhe shoku i shokut, dhe "oh sa mire me qene bashke".
_________________________________________________________

Per 23 :

Nje shkrimtar, per mua, po nuk mendoi se ne fund te vepres se tij ka vene nje tulle me teper ne ngrehinen e Letersise, atehere nuk ia vlen. Sinqeriteti eshte cilesia numer nje e shkrimtarit. Zhveshja e shpirtit te tij para lexuesit. Ekzibicionizmi dhe narcizimi jane dy shoqet e tij te pandara (dhe jo ne kuptimin e keq, me fat qe eshte keshtu).

Pse shkruan nje shkrimtar ? Histori e gjate, gjithkush ka pergjigjen e vet. Por ato mund te grupohen disi dhe te themi :

Shkrimtari shkruan per te na shpallur NJE te vertete qe ai do ta kishte zbuluar perpara nesh. Shkrimtari nuk shkruan per vete (perralle me bisht kjo), por PER TE TJERET. Nese shkruan per vete, atehere ai eshte nje njeri me probleme mendore dhe po ndjek nje terapi psikanalitike. Pak a shume eshte njelloj me ato vajza qe kur i pyesin perse vesh minifund, te pergjigjen se e bejne per veten e tyre dhe aq iu ben nga veshtrimi i te tjereve (ehe, ashtu eshte).

Shkurt, shkrimtari eshte nje ndermjetes qe percjell dicka qe kerkon te dale nga SHPIRTI i tij per tek lexuesit te cilet, sipas ambicjes se shkrimtarit, do te ndryshojne DISI menyren e tyre te kendveshtrimit mbi boten.

Nese nje shkrimtar nuk e ndjen ate per cka po shkruan, atehere eshte e kote dhe kemi te bejme me nje "fake", pseudoveper. Enver Hoxha nuk do te kishte mundur te shkruante romanin e nje te burgosuri ne Spac. Thjesht ngaqe ai nuk e ndjen ne shpirtin e vet cfare ndjen ky i burgosur.

Por e anasjellta nuk eshte e vertete : nje i burgosur mund te shkruaje nje roman ne vete te pare ne emrin e Enver Hoxhes. Dhe kjo mundesohet VETEM nga kjo qe nje i burgosur e ve veten ne vendin e atij qe i ka shkaktuar aq e aq dhimbje.

Nje ngjashmeri tjeter : Goebels nuk do te kishte mundur te shkruaje romanin "Po sikur te ishte nje njeri" te Primo Levi, por ama ekziston nje pasardhes i ketyre viktimave, si Jonathan Littell qe shkruan romanin e nje kryenazisti SS.

Sic e sheh, gjithcka e ka ne dore pushteti per te ndjere ne vend te tjetrit.

Dëgjo (version opcional) një këshillë, nga dikush që ka respekt mendimin tënd, dijen tënde, edhe njohjen në vite me ty, aq sa i jep vetes të drejtë të të shkruajë këto rreshta. 

Hiqju kësaj pune se nuk është punë e mirë...

Mos më thuaj se e bën për parime, se është një gjë e thjeshtë fare që të del huq: nuk mund të shkruash për një shkrim të caktuar më shumë sesa shkrimi vetë e të pretendosh njëkohësisht se merresh vetëm me të.

Hajde, dil nga bregu tjetër, edhe lene këtë punë se nuk të nderon hiç.

 

OK, dhe per ty nje vendosje pikash mbi i :

Eshte krejt i gabuar mendimi qe nje kritike nuk duhet te kaloje gjatesine e nje teksti te kritikuar. Mjafton nje rresht, nje ide, dhe makina ndizet per te shkruar nje kritike pese faqeshe. Perndryshe, poezite kater rreshtore do te merrnin kritika tre rreshtore :

Bukur,
me mire heres tjeter,
te fala nga shtepia.
___________

Dhe nuk e di ku e ke pare ti qe une pretendoj te merrem me shkrimin. Nuk shkruaj per nje shkrim te caktuar, asnjehere. SHKRIMIN E PERDOR THJESHT SI VEGEZ PER TE DALE NE HAPESIRA TE TJERA, ligjerisht ia kam hequr spinotin shkrimtarit dhe tekstit dhe notoj ne ujera nderkombetare.

Eshte tjeter pune pastaj qe shumekujt ketu nuk i pelqejne as mendimet e mia mbi ujerat nderkombetare. Por te mos me thone qe nuk me ze gjumi duke menduar per ta dhe shkrimet e tyre. Larg, larg kesaj, zoti J.

Per brigjet, shullehuni ne to sa te mundni, une po pata dhe ca force, do shkoj ca me tutje, tani per tani s'e kam ndermend ta ndal anijen.

Jo, antirrote, ketu eshte Rhodus, tha. Bishtnimet e tua eshte mire te priten diku (if at all)! As me punen e syve (gje e turpshme, por ti nuk skuqesh, ceshtje sholle kjo), dhe as me perzierjen narrator-karakter NUK NA THE GJE. Kesisoj bien si keshtjella rere gjithe molloisjet dhe brockullitjet e mepasme qe ben mbi ate baze.

Kurse ne lidhje me shpirtngushtesine, katunarizmin, e tralalate e tjera,.....

duhet te ndalesh, se i ben nje te mire edhe vetes edhe rrethines qe ndikon.

Shpirtngushtesia dhe katunarizmi, antirrote, nuk jane nje percmim; jane nje diagnoze. Disa komentues para disa ditesh te thane pothuaj njekohesisht:mjaft se na merzite, si dhe bjeri legenit midis projektesh. Ti nuk u ndjeve (gje qe me habiti ne sens pozitiv). E di pse ta thane? Pikersht se tregove shpirtngushtesi dhe katunarizem. Nuk do te shpjegoj c'eshte as njera, as tjetra. Sepse nuk eshte me te thene, eshte me te dhene kjo gje.

Keto nuk jane tralala! Jane pjese e fatkeqesise me te madhe qe i kane rene per hise atij kombit tone (dhe ne fatkeqesite fus deri fqinjet shovene). Katunarizmi literat, sic e kam thene, ai qe ka lexuar libra dhe qe me mend kerkon legen (jo per ti rene, tashme, por per ti lare kembet), ka qene shushunje ne brinjet e atij vendit tone, gjithnje. Inatet e vogla, sektarizmat, skutheria, burreria idiote ne thelb, deliri mbi boshesi, bajraktari me prapanice ne hemisferin e djathe te trurit dhe kembet mbi te djathtin, mos aftesia per te kerkuar falje, marrja e gjerave personalisht, MOSKUPTIMI I SENSIT TE MASES, mos-skuqja e faqes, moskuptimi kur shnderrohesh bezdi, i trete i padeshirueshem etj etj, jane pjese te bashekesise se simptomave.

Nuk pres qe ta kuptosh kete. Vetem pres dhe lutem qe ky mjedis te tregohet rrethine e papershtatshme per ngarkesen qe permenda me siper, si dhe natyrisht (100 here natyrisht) vend optimal ku aftesite dhe performanca jote te shfaqen ne driten me te mire.

Antirrotë, përse mendon që atë që duhet të shkruajë e-ja, x,y apo z-ëja duhet të jenë patjetër të krahasueshme me reflektimin në Veprat e autorëve të mirëkonfirmuar?

Unë jam i bindur që im atë, ashtu si dhe i yti dhe i shumë të të tjerëve, do ta kishte të vështirë që të ndiqte edhe diskutimin që po bëhet këtu ( qoftë edhe thjesht për probleme terminologje që përdorim) llogarit se si/sa mund të kuptonte "mesazhet filozofike" që përcjellin autorët e mëdhenj.

Nëse mendon që Emigranti i drejtohet me shkrimet e tij vetëm një elite veçanërisht të kulturuar, atëhere edhe mund të drejtosh dhe ta bësh diskutimin me atë elitë (nëse ke arritur të përcaktosh konturet e asaj elite smiley ), por, nëse xhvesh petkat e studiozit elitar dhe e shikon me syrin e babës tim/tatit, do të shikoje që shkrimi është mjaft i lexueshëm... dhe që të shtie edhe në mendime (për ata që nuk duan ta lexojnë vetëm për të kaluar kohën apo për të shijuar vetëm anekdotat kronologjike të jetës së Besimit).

Antirrote:

1.Nuk shkruaj per nje shkrim te caktuar, asnjehere. SHKRIMIN E PERDOR THJESHT SI VEGEZ PER TE DALE NE HAPESIRA TE TJERA

2.Deri tek "Edhe shtetet...", fjalet jane te nje zeri pavetor, qe mund ta shprehim ndryshe si ze i pergjithshem ardhur nepermjet penes se autorit. Deri ketu, Besimi nuk eshte ne loje. E pikerisht, ketu futet Besimi duke kapur rrjedhen e ketij zeri pavetor. Ky kapercim, per mua, ka nje doze te mire amatorizmi. Eshte e ditur tashme, autoret shqiptare, ne pergjithesi, nuk arrijne te shkeputen njehere e mire nga menyra tradicionale e rrefimit ku mpleksej gjithcka : zeri i autorit, zeri i personazhit, zeri i historise, zeri i anonimatit, ne nje pasazh te vetem, i shihje te gjitha.

Antirrote,

Dy citimet prej komenteve te tua (te cilat i lexova me kureshtje dhe vemendje) i solla duke dashur te besoj se vertet ti merr spunto nga Gropoveth, konstaton ca gjera per stilin dhe konceptimin artistik te nje  realiteti jetesor -pjese e nje realiteti historik tashme te pranuar si DIKTATURE.

Ne pjesen e II te Gropoveth une kam bere nje koment lidhur me konceptimin dhe perceptimin qe njerzia kane sot per raportet e individit me kohen ne kontekstine  asaj qe e kualifikojme DIKTATURE.

Duke i xhveshur komentet e tua nga nje lloj idhesie dhe manie per monopol te se vertetes (qe nuk me duket e shendetshme per  nje dialog konstruktiv,) po perqendrohem te pohimi yt (citimi 2) Vertet mendoni se perzjerja e zerit te autorit, zerit te persobnazhit, zerit te historise eshte nje menyre tradicionale e rrefimit  nga e cila  autoret  shqiptare nuk arrijne te shkeputen.Dmth ti e gjen te gabuar dhe amatoreske kete menyre rrefimi?

Pa pretenduar nje njohje te mire te letersise dhe sidomos te teorise se letersise si lexues kete menyre rrefimi une e konstatoj te Kadare (Gjenerali, Koncerti, Kush e solli Doruntinen ) dhe sa per ilustrim te nje autor tjeter i huaj P.Cohelo (Alkimisti psh ne qender te rrefimit ka nje bari  dhe mendo ate begati persiatjesh, meditimesh dhe idesh filozofike te cilat autori parashtron here me zerin pavetor dhe here me personazhin e tij bari .)

Pra duke u ngritur mbi kete pjese  (Gropoveth) dhe pertej ngasjes per komente te tipit: rreshto fjale-argumenta dhe perplasi si deren ne fytyren e tjetrit-pra duke dale ne hapsira te tjera ( teorike me sa kuptoj) mund ta ilustrosh ate konstatimin tend ? Mua do me dukej abuziv konstatimi yt ne se nuk sjell se paku ca referenca dhe analiza krahasuese meqe, sikurse thua edhe vete,  ke qejf me notu ne ujra nderkombetare dhe jo ne gropa ku reagimet kundershtuese  te te tjereve i mban veth ne vesh.

 

Per aq sa vlen mendimi im, mua me pelqejne kritikat dhe komentet letrare te Antirrotes.. biles ne kete teme per mua eshte e qarte se ato jane komentet me me vlere se gjithcka tjeter.

Shpresoj se ky pohim nuk do te kete ndikim negativ ne aftesine e tij per te bere kritike te mirefillte. Fakti se shume prej atyre qe shkruajn reagojne ne menyre defensive ndaj kritikes se Antirrotes, nuk eshte eshte faji i tij, e as problemi i tij nuk ka pse te jete.

23 pikerisht kete menyre lakonike komenti: me pelqen, bukur, etj. Atirrota e stigmatizon dhe ben thirrje per nje reflektim me te thelle ndaj asaj qe lexojme ne rubriken e letersise. Kjo mua me duket e shendetshme kur gjithcka behet me etike, shpirtmadhesi dhe kompetence profesionale sigurisht.

Nga na tjeter debati rreth asaj qe pleqejme apo refuzojme kur lexojme nje krijim letrar eshte delikat.Pozicionimet mund te marrin trajten e pohimeve absolute sepse vjega eshte gati: shijet jane personale dhe ec e diskuto te kam rixha me tjetrin.Eshte nje lloj si reagimi ndaj nje ushqimi qe shijome ulur rreth tavolines.Dikush thote: s me pelqeka fare.Te tjeret e hane me kenaqsi dhe ju shijon. Faji i kujt eshte , i ushqimit apo gustos personale? Pra padashur futemi ne nje rreth vicioz. A mund ta zgjidhe kete situate kuzhinieri?

Paralelizmi sigurisht calon por desha te nevizoj delikatesen dhe  prudencen kur disjkutojme rreth nje teksti letrar.Gjithmone duhet lene nje shteg dyshimi rreth atyre qe pohojme si instanca e fundit e se vertetes.

Spiritus !

Te te ngop nje pietje une tija si nosltalgjike qe je ? smiley

Cilen kenge ka pas me te famshme Caterina Caselli ?

Une them : Nessuno mi può giudicare *

P.S. Ka 4 vjet peshku qe ne seksionin e letersise ka vetem te tilla mendesi . Do prova?

 

* ne  meno tu.

Ah Koth nuk jam them per ksi gjerash jo se nuk kam nostalgji por atebote une degjoja vetem Radio Tiranen. Ja nostalgjia: me kujtohet se si nje here (nje here nuk eshte mekat smiley me shokun  tim te  bages ne shkollen e mesme , nje tip rebel per kohen (une djale i mire -kuptohetsmiley iknem nga ora e fundit per te degjuar ne shtepine e tij hitparade.Imagjino, kemi qene disidente te medhenj neve  smiley kur mendon qe xhaxhai tij ishte Hero i Popullit dhe pikerisht ne shtepine e tij degjonim keneget e degjeneruara te pepinovesmiley

Spiritus,

shijet jane vertete personale, dhe ndoshta 'te pelqyerit' do te ngelej perhere ne kete sfere, te shijes.. per aq kohe sa kjo eshte kshtu atehere eshte ok te thuash 'me pelqen', s'me pelqen.. duke qene se ne fakt i referohesh sferes se shijeve.

Por, kam pershtypjen se ekziston edhe nje kategori tjeter, e 'te bukures', dhe e 'te shemtuares'.. ne kete kuptim.. kjo kategori tjeter gjykimi eshte me teper universale. Kur themi 'kjo me pelqen', dmth se leme hapesire per dike tjeter te thot , 'jo.. mua nuk me pelqen'. Por kur themi 'kjo eshte e bukur', atehere fshehurazi kerkojme qe edhe te tjeret te jene dakord, se kjo eshte e bukur.. po ashtu kur themi 'kjo eshte e shemtuar'.

ne presim qe tjetri ta njoh te bukuren, e ta njoh po ashtu te shemtuaren..

nuk ka rendesi ndoshta, kur dikush gjen te pelqyeshme dicka qe ne gjejme te papelqyeshme, por eshte e rendesishme per ne si njerez te kemi nje monedhe te perbashket qe te gjithe e njohim dhe qe na hyn ne pune per te vleresuar nje krijim.. kjo eshte e bukura dhe e shemtuara.

ne kete menyre, mendoj se eshte e rendesishme qe te mos behet kapercimi midis shijeve e ktij sistemi tjeter vleresimi, sic eshte e bukura dhe e shemtuara.. dmth, mund te thuash.. kjo eshte e shemtuar.. por me pelqen. Ose, kjo eshte e bukur, dhe me pelqen. Ose, kjo eshte e shemtuar, dhe s'me pelqen. Por ralle, mendoj, se mund te thuash kjo eshte e bukur, por s'me pelqen. Mgjth kto jane te gjitha kombinime te vlefshme.. Ajo qe NUK mundesh te besh.. eshte te kundershtosh dike kur thot se nje krijim eshte i shemtuar.. thjesht sepse ti e pelqen.. edhe anasjelltas, dmth te kerkosh te argumentosh me dike qe mendon se dicka eshte e bukur, thjesht sepse ty s'te pelqen.

Nuk e di nqs kjo perspektive mund te ndihmoj.. mgjths kam pershtypjen se edhe kjo eshte shume kollaj per tu keqkuptuar e abuzuar me te.

Problemi eshte qe kjo lloj letersie eshte jashtezakonisht e dobet. Ne te shkruar, ne te konceptuar, e madje dhe e dyshimte nga pikepamja e "motiveve" cytese qe bejne te mundur lindjen e saj.

 

Keshtu shkruante antirrota.

"Ne te konceptuar", kush koncepton "ketu" autori apo lexuesi,antirrote?

 

Mbyllja e pjeses 3, eshte mjeshterore. Me sakte, thyerja e befasishme e ngre ne nje nivel me lart krejt rrefimin. Pa permendur qe ne trup te krejt rrefimit jane ngjizur trope te mrekullueshme....Very well done!!

Besimi po jepte shenja jete. Iu deshën pesë minuta të vinte në vete. Por kur erdhi, tronditja ishte edhe më e madhe se alivania. Oshëtima në veshë i erdhi jo prej tensionit arterial, skuqja e syve kishte më shumë se kapilarë të çarë.
Dinua dhe Resmiu ishin të lagjes së kulakëve!

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).