Gegë, Toskë dhe Katundarë

A ishte periudha totalitare në Shqipëri edhe sundim i Veriut nga Jugu ose i gegëve nga toskët? A ka bazë të thuhet, siç po dëgjojmë, se prapambetja ekonomike, sociale dhe kulturore e Veriut të Shqipërisë i detyrohet indiferencës, ose shpërfilljes së atyre zonave prej elitave toske që kishin pushtetin në Tiranë, gjatë gjysmë shekulli komunizëm?

Ky mem ka kohë që qarkullon ndër shqiptarë, sidomos në forume të Internetit; por tashmë po nis të nxjerrë kokë edhe në faqet konvencionale të gazetave, në shkrime autorësh konvencionalë; çka përbën, besoj unë, arsye për t’u shqetësuar.

E gjej, bie fjala, në një editorial të sotëm të Enver Robellit, në gazetën “Tema”, ku autori, duke iu referuar Kukësit dhe zonave përreth, shkruan:

Ky rajon ishte lënë pas dore nga regjimi komunist, i cili dominohej prej politikanëve të jugut të Shqipërisë.

Në sytë e tyre veriu ishte i dyshimtë, sepse pothuaj nuk kishte luftuar kundër pushtuesve italianë dhe gjermanë, sepse nuk e kishte përqafuar ideologjinë komuniste, sepse nuk pranonte të shlyhej kultura dhe historia e krijuar nga intelektualët në veri të Shqipërisë, me Shkodrën si qendër. Kur u rrëzua diktatura, mijëra shqiptarë veriorë u vërsulën drejt Tiranës, ndërtuan kasolle në periferi e në qendër të kryeqytetit, liria absolute u shndërrua në keqpërdorim absolut. Ishte një lloj hakmarrjeje ndaj terrorit komunist dhe përbuzjes. Një hakmarrje në kohë të gabuar dhe me pasoja fatale. Jo vetëm për shkak të këtyre sjelljeve shqiptarët veriorë nga qytetarët e Tiranës, jo pak prej tyre po ashtu ardhacakë nga jugu, filluan të etiketohen si “çeçenë”.

A ka ndonjë bazë historike ky pretendim, që vende-vende po merr përmasa histerike?

Edhe ka, edhe s’ka.

Është pa dyshim e vërtetë se regjimi komunist praktikisht ia zhduku Shqipërisë veriore elitat, krerët, bajraktarët dhe priftërinjtë; me pretekstin se këta kishin bashkëpunuar me pushtuesin (italian dhe gjerman), ose kishin refuzuar të pranonin udhëheqësinë e Frontit Nacional-Çlirimtar. Kjo luftë klasash, shpesh e përgjakshme, u ndez ndonjëherë fshat më fshat, nuk la fis e familje pa prekur dhe e gjakosi keq Veriun.

Njëlloj është e vërtetë se regjimi komunist bëri çmos për t’i shkatërruar strukturat sociale në Veri të Shqipërisë, në emër të luftës kundër patriarkalizmit dhe konservatorizmit; por pa arritur dot t’i zëvendësonte me diçka të barasvlershme.

Por unë nuk besoj se faji për prapambetjen e sotme të Veriut të Shqipërisë mund t’i lihet i tëri komunizmit; sikurse nuk besoj se regjimi i Tiranës, në vetvete, synonte ta linte Veriun të pazhvilluar e të pagojë.

Argumenti që elitat politike dhe kulturore në Tiranë ishin kryesisht me prejardhje toske, prandaj edhe nuk e dëshironin zhvillimin e Veriut, është argument i tipit pasiv-agresiv, pjellë mendjesh thellësisht provinciale.

Nuk ka dyshim që elitat politike dhe kulturore në Tiranë ishin kryesisht me prejardhje toske; por këto elita e konsideronin krejt Shqipërinë si pronën e tyre, si çifligun e tyre, me të cilin mund të bënin ç’të donin.

Prandaj, ka më shumë gjasa që prapambetja e sotme e Veriut të Shqipërisë të jetë trashëguar nga një kohë shumë e hershme se komunizmi; meqë zonat veriore dhe veçanërisht malësia, kanë qenë tradicionalisht të prapambetura, të izoluara dhe të kapura peng të strukturave që u siguronin mbijetesën.

Kur them kohë shumë e hershme, kam parasysh periudhën osmane; kur malësia veriore ia kish siguruar vetes njëfarë autonomie, por me çmimin e lartë të izolimit nga fusha. Gegët e veriut të Shqipërisë nuk e njohën atë hapje ndaj botës dhe atë zhvillim ekonomik dhe kulturor që njohu Toskëria, gjatë shekullit XIX, si pasojë edhe e emigracionit.

Në shekullin XX, faktori kryesor që e pengoi zhvillimin ekonomik, social dhe kulturor të Veriut ishte gjymtimi i trojeve shqiptare pas vitit 1912; dhe mbetja e Kosovës jashtë territorit të shtetit të ri shqiptar, që u shoqërua me ndërprerje të komunikimit njerëzor dhe të mallrave, të shkëmbimeve kulturore dhe të vetëdijes kombëtare si vetëdije praktike (përtej identifikimit me flamurin).

Një tjetër faktor që kontribuoi në këtë pellgëzim ishte mungesa e qyteteve; me përjashtim të Shkodrës, Veriu i Shqipërisë mbeti pa qytete, që t’i shërbenin si pika referimi kulturore, përveçse si qendra të zhvillimit tregtar, industrial dhe arsimor. Kjo gjendje, në një formë ose në një tjetër, vazhdon sot e kësaj dite.

Megjithatë, Shkodra katolike e viteve 1920-1944 njohu një zhvillim kulturor të pashembullt, i cili mbetet i admirueshëm për nga thellësia dhe larmia e kontributeve. Regjimi komunist arriti ta shkatërrojë këtë kulturë dhe këtë traditë, duke ia shpërndarë institucionet, burgosur e pushkatuar e internuar eksponentët dhe damkosur si armiqësore fenë katolike që i shërbente si nënshtrat. Arsyeja kryesore e këtij egërsimi ishte, besoj unë, armiqësia e betuar e komunizmit me fenë katolike, jo e toskëve komunistë me gegët katolikë.

Mirëpo shkëlqimi i Shkodrës katolike dhe i produkteve të saj kulturore nuk duhen ngatërruar me prapambetjen e Veriut geg; dhe veçanërisht të zonave verilindore të Shqipërisë, të cilët nga Shkodra merrnin shumë pak – tek-tuk ndonjë prift ose mësues. Para 1944-ës, gjendja ekonomike dhe sociale e atyre zonave ishte e mjeruar në shumë pikëpamje; dhe rrezatimi i Shkodrës, sado i vyer, zor se arrinte dot, bie fjala, deri në Kukës.

Pavarësisht nga ç’mund të shkruajë sot Enver Robelli, gjendja e djeshme dhe e sotme e zonave të Kukësit, Pukës, Mirditës, Matit, Malësisë së Madhe, Dukagjinit dhe Tropojës nuk vihet dot në lidhje me “kulturën dhe historinë e krijuar nga intelektualët në veri të Shqipërisë” – sepse këta intelektualë i përkisnin një sistemi jashtëzakonisht të brishtë, emergjent dhe të kufizuar kryesisht në Shkodër dhe në Tiranë.

Regjimi totalitar, që në fillim, u përpoq “ta shtrojë” Veriun; çka nënkupton jo vetëm dhunë, luftë klasash dhe përndjekje të elitave anti-komuniste ose jokomuniste, por edhe investime në infrastrukturë: shkolla, rrugë, hapje tokash të reja, plehra kimike, elektrifikim, sharra, dele, vatra kulture, librari, agroteknikë, shëndetësi publike, vaksinime të fëmijëve, konsultore për gratë shtatzëna, ulje të vdekshmërisë foshnjore, bonifikime dhe vepra industriale madhore – hidrocentrale, miniera – të cilat ua shtuan të ardhurat familjeve që jetonin në ato zona.

Nuk duhet harruar që, për një kohë të gjatë, banorët e Veriut favorizoheshin në të drejta studimi; dhe se në degët më të preferuara (p.sh. mjekësi), shpesh mbeteshin vende të hapura pasi këto zona nuk arrinin të dërgonin studentë për t’i mbushur. E gjithë kjo ngjante, në shumë pika, me famëkeqin affirmative action që ndeshet sot në SHBA, në politikat parapëlqyese ndaj minoriteteve të ndryshme.

Çfarë e pengoi Veriun e Shqipërisë që të zhvillohej më shpejt e të dilte nga prapambetja ishte, më tepër sesa dhuna ideologjike dhe policore, mungesa e qyteteve me tradita. Kukësi dhe Puka nuk mund të krahasohen, për nga rrezatimi dhe prestigji, me Korçën, Gjirokastrën, Vlorën dhe Beratin. Qytetet e reja si Laçi, Rrësheni, Rubiku, Fushë-Arrësi, Bulqiza nuk arritën dot të krijonin identitet të vetin të mjaftueshëm, as t’i imponoheshin rrethinave përreth me kulturën e tyre. Në fakt, arsimi dhe kultura Veriut të Shqipërisë i shkonte nga Jugu; dhe jo vetëm tërthorazi, nëpërmjet produkteve, por edhe drejtpërdrejt, nëpërmjet kuadrove, duke filluar që nga mësuesit dhe mësueset, të cilat çoheshin për të punuar në Veri forcërisht.

Në rrethana të tjera, sikur Shkodra të mos ishte plagosur për vdekje nga dhuna e regjimit dhe, sidomos, sikur Kosova të kishte mbetur brenda trojeve shqiptare, Veriu do t’i kishte pasur pikat e veta të referimit po aq vitale dhe produktive sa edhe Jugu – Korçës, Beratit, Vlorës dhe Gjirokastrës do t’i “kundërviheshin” Shkodra, Prizreni, Prishtina, Gjakova… ndoshta Dibra dhe Manastiri.

Dëgjon ndonjëherë edhe argumentin e çuditshëm se Shqipëria komuniste e veçanërisht elitat toske, u majmën me pasuritë e Veriut: kromin, bakrin, energjinë elektrike të hidrocentraleve të Drinit… i cili argument mbështetet në premisën njëlloj të çuditshme, se banorëve e zonave veriore me pasuri hidrike ose minerare u është bërë padrejtësi, sa kohë që këto pasuri janë shfrytëzuar prej “të tjerëve”. Përsëri kemi të bëjmë me këndvështrim provincial, tipik katundar; meqë një banor i Mirditës nuk mund të ketë pasur kurrfarë pretendimi të shtuar ndaj të ardhurave të siguruara prej minierave të bakrit, në krahasim me, bie fjala, një banor të Përmetit; sa kohë që të dy kanë qenë qytetarë të të njëjtit shtet sovran – Shqipërisë. Thashë më lart katundar, sepse mendësia katundare nuk e rrok dot konceptin e sovranitetit, përtej katundit të vet, oborrit të vet, fisit të vet, bajrakut të vet.

Ka diçka të ndyrë dhe tejet përçarëse, në argumentin se sundimi komunist në Shqipëri ishte sundim i toskëve mbi gegët, ose i Jugut mbi Veriun e vendit; diçka që duhet denoncuar dhe luftuar, për të mos lejuar që të kthehet në premisë të pranuar arsyetimesh, si ai i Enver Robellit që citova në krye të këtij shkrimi. Malësitë e Veriut vërtet kanë qenë të prapambetura gjatë viteve të sundimit komunist; por a nuk kanë qenë njëlloj të prapambetura edhe malësitë e Jugut? Kush e ka shëtitur Shqipërinë në vitet 1970-1980, vallë nuk ka ndeshur në të njëjtin mjerim e dëshpërim, si në Rubik ashtu edhe në Çervenakë, si në Pukë ashtu edhe në Librazhd, si në Kukës ashtu edhe në Delvinë, si në Fushë-Arrës ashtu edhe në Mokër? Ky ishte mjerim ekonomik dhe shpirtëror, pjesërisht i trashëguar dhe pjesërisht i shkaktuar nga politikat ekonomike dhe sociale fund e krye të gabuara të Tiranës; të cilat nuk dallonin mes Veriut dhe Jugut, as midis gegëve dhe toskëve.

Pavarësisht nga format që merr dhe pozimet që bën para kamerave, katundaria nuk është funksion i gjeografisë, por më tepër një gjendje e mendjes, ose produkt i paaftësisë për të menduar në mënyrë qytetare, ose për të kapërcyer barrierat artificiale që ekzistojnë për shkak të varfërisë, padijes dhe frikës ndaj modernitetit. Teza e hedhur poshtë e lart, që e shpjegon prapambetjen e sotme të Veriut të Shqipërisë me prejardhjen toske të elitave komuniste gjatë viteve 1945-1990 është tezë tipike e këtij të menduari katundar, që ka nisur të dalë tashmë në sipërfaqe të komunikimit publik si ujë i vjetër gjirizesh të bllokuara nga gjithfarë kompleksesh inferioriteti dhe planesh revanshiste të keq-orientuara.

73 Komente

te tera ato argumente qe kam dashur te perdor e s'kam ditur t'i lidh.

flm!

Nuk do i shtoja apo do i hiqja asnje pike a presje. 

5*****

duhet te them se ne parim jam dakort me kete qe flet. por ka ca gjera per te cilat nuk e di po sikur me ngec ne fyt.

psh. flitet per qyetet qe ka shqiperia e me krahasohen kukesi me gjirokastren e rresheni me beratin. por nje nga pikat e forta te komunizmit ishte se kukesi si qytet nuk identifikohet me bicajt apo kalane e dodes si qendra te lumes, por merret si shabllon. nese do te dish ne kala te dodes kemi shtepite te mbuluar me rrasa, kemi mure te vjetra qe deshmojne per lashtesi ne keto troje dhe kemi njerez me shkolle kajde ministrash para lufte. ne kolesjan shkolla e pare shqip laike daton 1908, duke patur parasysh qe flasim per nje zone teresisht muslimane dhe dy hapa nga prizreni. nga kukesi ehte bogdani, nga bicajt per me sakte.

krahasojme pak lezhen me beratin. por pa lene ne hije trohsnin psh. ne lezhe troshani ka qene qender ipeshkevnie dhe ka patur seminarin e tij qe heret, 1880 ku eshte mesuar shqip.

dmth kjo eshte pjese e asaj cka rregjimi komunist ka bere. shpelarjen e trurit. qe e kemi te gjithe. bindjen se maloket e veriut nuk kishin zhvillim, dhe se kuotat qe u jepeshin per studime ne kurriz te mencoreve barinj te jugut nuk kish kush i merrte.

nje trushpelarje tjeter eshte mendimi se shkodra ka nej kulture katolike. kultura katolike me shume se ne shkoder ka qene e perqendruar ne zadrime, me troshanin e nenshatin, ndersa qyteti ka qene ne balance endoshta me shume musliman. ne kulture flas. por kjo eshte mohuar totalisht. dhe ne shkrim, cka prape besoj eshte pjese e trushpelarjes nuk thuhet se veriu eshte mbi 70% muslimane.

besoj se analiza qe duhet bere eshte se, duke qene veriu me i hapur e me i zhvilluar se jugu ne prag te luftes se dyte boterore e beri qe te rreshtohej ne krahun nacionalist qe do ta humbte luften. dhe per kete do ishte pastaj i persekutuar. sepse ne veri nuk kishim beun qe te ishte pronar i tere katundit dhe nuk genjehej me perralla per reforma agrare e lugera floriri. gje qe ndodhi me barinjte e maleve te permetit e skraparit. ne veri ne ate kohe kishte qytete te kapsme si prizreni e shkupi.

nuk duhet harruar se kukesi ne zgjedhjet e 1920 votoi avni rustemin deputet pas doreheqjes se riza spahise. per te treguar se shqiperia eshte nje. kaq. pastaj beni analiza ne baze te te dhenave trushpelarese te 50 vite sistem internacionalist pro rus.

 Mos u merzit, ky eshte vetem mesi! Ne kete katervjecar te dyte te qeverisjes se Berishes, besoj se ai do te kete kohen e mjaftueshme te permbushe endrren e tij te dominimit te veriut geg, mysliman, patriot, antikomunist mbi jugun tosk, grek, te shitur tek greku dhe komunist. Ai e filloi kete pune me mentalitetin klanor "i yti mishi ta ha po kocken ta ruan: qe ne fillim te viteve 90' me premtimet per legalizimet ne bathore ne shkembim te mbeshtetjes politike, me Gazidededen, shefin e spiunazhit njekohesisht dhe Kryetar i Intelektualeve muslimane me pas kerkon strehim politiko fetar ne Siri, e kulmoi me 97' kur veriore te veshur police para tre ditesh dhe te paguar 300$ ne muaj u nisen ne Vlore qe te benin zap leberit komuniste te Vlores etj, etj qe as nuk ia vlen me ti marresh me detaje. Nuk ia vlen sepse persa kohe ai njeri rizgjidhet nga populli here president e here kryeminister, d.m.th qe faji nuk eshte vetem i tij, por ashtu si thoshte baba Enveri qe na njihte mire se na i kishte bere nenat per 40 vjet: "Jeni ju, pa jemi na!" Mesa duket ky paska qene fati i shqiperise dhe i shqiptare, qe nga nji lufte me e ba pervjet.

Edhe njehere, e gezofshi Saline me gjithe kompanine!

sa gjynah! djale i ri e i bukur dhe me kete mentalitet!

hajt mer mo, do te kete edhe me keq, mos u merzit. e ke edhe me verioret edh eme muslimanet

PF me pelqen qe ke ndryshuar mendim.

Dikur disa kohe me pare tek nje teme tjeter kur une ngrita po keto probleme ju dhe disa peshkatere te tjere mu hodhen ne gryke. Me thane se une shikoj endra me sy hapur, se une i zmadhoj gjerat. Jo shume kohe me pare kjo Sot sic duket ajo qe une kisha pare nga larg po e shikojne ata qe jane afer nga afer.

NUk i jeq asnje presje asaj qe po thua

Ky PF eshte nxenesi plak me i devotshem i Maks Velos. Fjalet e tij, qe nuk jane te parat, gjithe helm per nje pjese te shoqerise shqiptare jane te njejta me ato qe ka kohe qe i thote Velo.

Nuk kishte si te ndodhte ndryshe, megjithe respektin por keto teza jane shume larg ketij si person qe te ishin origjinale.

Maks Velo edhe per motin me shi shume apo per thatesiren, si pergjegjes do beje tropojanet, kuksianet e ne pergjithesi veriun.

Normalisht qe nuk i shpeton as religjioni, padyshim qe jane muslimanet, por ketu ka nje problem, pasi shume nga verioret qe shan Velo dhe nxenesi i tij emigrant ne Kanada, jane te fese qe ka Oksidenti, katolike dhe ktu ngaterrohen pak llogarite, apo jo?

Feja islame eshte dominuese ne jug dhe veri te vendit, dhe kjo eshte pozitive si element bashkues, ne te dy pjeset e Shqiperise ka nje pakice fetare qe perkatesisht ne jug jane ortodokset, ndersa ne veri katoliket.

Prandaj mendoj qe Velo nepermjet nxenesit te tij zellmadh ketu mund te na e sqaroje me shume kete pike.

Mendoj qe ka te drejte Kac Myftaraj qe thote se Velo kur vizitoi varrin e Marksit ne Londer i tha aty solemnisht para varrit: une ty te fal, edhe pse ideologjia jote me futi ne burg, se ti je hebre me origjine, por nuk ja fal kurre komunistet Enver Hoxha qe me futi ne burg, se eshte me origjine fetare muslimane.

 Polico t'ka gradu Sala The Speaker, apo ke zone dashnore Jozefinen? Apo po lufto per me  kap venin e zedhenesit te ambasades ne Londer me duket mer kadosh. smiley

Kjo prurje eshte nje rrast i arte per tu dhene mundesi te gjithe atyre te cilet jane rritur dhe do te vdesin me nje ndjenje te pabaze inferioriteti, per te shpalosur teorite e tyre qesharake.

ps: 5* per analizen tende.

70% eshte fiksim dhe fiksimi eshte gjo e keqe ka thene shekspirua ...

Shkinaks, te ta thom dhe njehere, cof per humorin tend te felle smiley.

Mire eshte qe keto prurje qe anash- anash po sidoqofte   HEQIN Koren e Plages ...te mos postohen " automatikisht" sado peizazhe  smiley te bukura qe krijojne . Edhe si brendi eshte shume i ceket .....po nejse , eshte nje perpjekje . Nuk mund te vihet ne balance nje Krahine me perfaqesuesin e saj SOT ... dmth me nje te Marre ! Te tilla mendime e kane vendin ne leter - kembim private mendimesh , sepse prekin ndjenja te THELLA ku sistemi kaluar me te vertete dhe me te vertete i SHESHOI. Biles kishte dhe penalizime kush i gervishte ! Kohe te shkuara dhe "infrastrukture "  e shkuar nuk mund te sherbeje si teresi per gjykime te sotme .

kjo eshte pjese e asaj cka rregjimi komunist ka bere. shpelarjen e trurit. qe e kemi te gjithe. bindjen se maloket e veriut nuk kishin zhvillim

"Komunistet" e Shqiperise ishin zgjatim i xhon-turqve me menyra te tjerasmiley Ishin Turqit e Rinj qe mendonin keshtu. Ne sistemin e tyre shkollor kishin shkolla 'tribale' ku Shqiptaret veriore shkolloheshin, ne dallim me shkollat e tjera 'normale'.

Sa REAL edhe i gjall asht hala mentaliteti i ndertuem për 50 vjet i analizuem i Robellit.

E shof te veshtir qi ndonjiher ka me pas respekt TOSK për GEG. Gjithça asht e sforcueme, si me zor. I buzqeshim njani tjetrit si me zori e sapo e kthen shpinen tjetri nuk rrim pa e shpreh mendimin se pushtetitn e tij un kam me ja marr me gryken e pushkes. Besoj e keni t'qart se kush kap pushken per me marr pushtetin, njata qi e kan pas gjithmon zanat...

Pavaresisht mundimit te nje trajtimi objektiv te kesaj analize, ky koment tregon qartazi nje perspektive kedveshtrimore te dikujt qe nuk eshte nga veriu.

Thjeshtesisht

 

 Nje kuksiane me baba te rritur ne Gjakove, e me familje te ndare ne te dyja anet e kufirit.

 

Me pelqeu analiza. Tjetri ka marre mundimin, ka hedhur dicka vleresuese, bejme mire qe t`i japm piket. Kuptohet ka edhe te tjera per te plotesuar, por eshte perpjekje dhe, Bravo!

@ Keiendi

Nuk me pelqeu fare dhe po te kisha kohe do ta "dekortikoja" fjali pas fjalie kete artikull per  tu bere te qarte  se nuk mund te quhet analize. Nje antropolog do ta vleresonte  me  0/100. Gjithsesi se shpejti do te kete pergjigjen time  smiley

Peisazhet e Fjalës, kur flet për jetën kulturore të veriut, çuditërisht, harron të prekë efektin e zgjedhjes së toskërishtes si bazë e gjuhës letrare shqipe, që, përveç se i zuri grykën gegnishtes së shkruar, bëri që gegët të tregohen me gisht nga gjysma tjetër e Shqipërisë si "fshatarë" dhe "të pagdhendur", sepse dialekti i tyre nuk kuptohej nga po kjo gjysëm (pak si puna e romakëve që quanin barbarë pjesën tjetër të tokës).

Eshte fakt, elitat komuniste shqiptare ishin toske. Nese aplikojme ketu tezen, se elitat shqiptare jane klanore dhe ju sherbejne klaneve te tyre, atehere, edhe pse elitat pushtetare e konsideronin Shqiperine nje ciflig te tyre, nje pjese e ketij cifligu, aty ku shtrihej klani i tyre, ishte me e favorizuara.

Por unë nuk besoj se faji për prapambetjen e sotme të Veriut të Shqipërisë mund t’i lihet i tëri komunizmit; sikurse nuk besoj se regjimi i Tiranës, në vetvete, synonte ta linte Veriun të pazhvilluar e të pagojë. (xhaxhai)

Ky eshte nje nga formulimet me te cilat une kam probleme ne kete artikull. Pyetja qe drejtohet, dhe se ciles synohet t’i pergjigjet eshte: A ishte fajtore elita komuniste toske shqiptare per prapambetjen e veriut? Pra, i drejtohet specifikisht rolit te kesaj elite pasi kjo mori pushtetin, ka te beje me ate qe, cfare beri kjo elite mbas marrjes se ketij pushtetit pasi e mori ne dorezim vendin me te gjitha problemet e tij.

Po. Duke ja kastruar eliten e la pagoje. Duke e lene te varfer e la edhe te pazhvilluar edhe pa goje.

Argumenti që elitat politike dhe kulturore në Tiranë ishin kryesisht me prejardhje toske, prandaj edhe nuk e dëshironin zhvillimin e Veriut, është argument i tipit pasiv-agresiv, pjellë mendjesh thellësisht provinciale.

Meqe xhaxhai ka sjelle memin e memit, edhe une do mundohem te perdor po memet per te treguar se nuk eshte kaq e thjeshte sac kerkon ta paraqese xhaxhai te reduktosh “fajin” ne nje faj te pjesshem, apo ta delegosh ate ne faktore te tjere (qe jane gjithashtu aktore ne loje, po ketu bien te gjithe dakort e une nuk do merrem me to), apo ta etiketosh “pjellë mendjesh thellësisht provinciale”.

Memet jane si gjenet, ato trashegohen si ato dhe eshte shume veshtire t’i largosh nga nje kolektiv njerezish, me veshtire se gjenet. Fakti qe komunistet toske kastruan eliten shkodrane (si askund tjeter) dhe te veriut ne pergjithesi, fakti qe pati kontradikta ideologjike gjate kohes se luftes, kur kjo elite filloi te ngjizej e te fuqizohej, eshte pervecse fakt edhe nje mem qe riprodhon veteveten. Sikur per asgje tjeter: keta njerez kishin familje, lidhje qe u preken ne menyre direkte dhe jo direkte, dhe si te tille edhe e mbajten memin gjalle, ca se e vuajten vete ne kurriz vuajtjen, ca se grupi ka kujtese. Por, kjo nuk vlen vetem per Veriun: I njejti argument vlen edhe per tosket, edhe per elitat pushtetare vete. Ne kete shkrim argumentohet sikur pushteti komunist erdhi, i kastroi dhe pastaj u clirua nga problemi dhe vazhdoi I qete rrugen duke u sjelle me veriun sikur te mos kishte pasur fare histori dhe kujtese. Per ta zhbere kaq thjeshte kujtesen dhe vuajtjen njerezore, per ta zhbere kaq thjeshte friken ndaj tjetrit qe i ke marre jeten dhe ta ripaketosh ate si nje paragjykim katundaresh dhe provincialesh, do te duheshin po kaq studime dhe prova sa edhe artikullshkruesi ju kerkon provincialeve dhe katundareve. Dhe keto nuk jane studime te lehta.

Ketu del perseri pyetja, nese riperteritja e pushtetit tosk me prurje nga toskerija (gati absolutisht) ishte vertet vetem klanore? Apo, memi i trasheguar nder pushtetaret toske se, keta verioret nuk mund te besohen, sepse tendenca ne veri eshte me antikomuniste se ne jug, ishte gjithashtu aty? Si do ta vleresonim trashegimin e memeve ne ate qe shohim? E veshtire t’i pergjigjesh shpejt dhe thjeshte. Kjo behet edhe me e veshtire kur sheh se, ne pjesen me te madhe, elitat politike qe udhehiqnin institucionet me te rendesishme te veriut ishin gjithashtu toske. Behet me i komplikuar interpretimi nese fusim ne loje ate pjese vendase te elites te prodhuar gjate komunizmit qe sherbente krah per krah me toskun. Por, prape, kjo shtrese sherbyesesh veriore shume rralle u shperblye me pushtet qendror. Sa ishte roli I memit te superioritetit te toskut, dhe sa ai I memit ideologjik ne mosfutjen e gegeve ne qeverisje qendrore? Ku ishte kufiri midis te dyve?- eshte shume e veshtire te ndahet: ketu operohet jo vetem ne nivel vetedije.

Kuptohet, ne artikull spekullohet, ashtu sic po spekulloj edhe une. Por, nese duam vertet te dime se sa seriozisht i kishte ky pushtet investimet ne Veri, mund t’ leme per nje moment spekullimet e te shohim evidenca direkte qe duhet te jene ruajtur diku: pra, do te te duhej te shikojme se sa investonte ky pushtet ne Veri dhe sa investonte ne Jug, ne c’periudha kohe jane bere investimet; cilat jane dinamikat e investimit; cfare cilesie jete garantuan. Fakt eshte, qe veriu nuk e njohu kurre bumin ekonomik qe njohu Jugu, qytetet e saj ngelen shume te varfera dhe shume keq te lidhura me njera tjetren, por edhe me Tiranen dhe Jugun. Fakt eshte se ajo qe shkruan Robelli, per gra qe vdisnin rruges gjate lindjes sepse rruga ishte teper e gjate dhe shume e keqe, ka qene realitet – edhe pse ne ne Tirane nuk na I thonin e nuk na interesonte ta dinim.

Ne vitin 1987 filluan te organizoheshin dergesa vullnetaresh, kryesisht studente, per te cuar qyteterimin fshatrave te veriut (ekskluzivisht veriu). Keta vullnetare, 40 vjet pas vendosjes se komunizmit dhe investimeve jo biased qe sygjeron autori, rrefenin per nje varferi te papare gjekundi tjeter ne Shqiperi. Nje nga keto vullnetare u kthye mbas dy javesh me 7 kg me pak. Dicka migjeniane – rrefeu vullnetari. Per cfare arsyesh pushteti qendror nuk e zbuti varferine ne cifligun e tij te veriu? Per cfare arsyesh kjo pjese e cifligut ishte ne nje varferi kaq te tmershme?

Te krahasosh affirmative action me inkurajimin e verioreve mbi jugoret do te thote te tallesh, sidomos kur kujton se sa veriore perfituan nga ky affirmative action per te hyre ne pushtet. I mean, cili verior ja zuri ndonjehere vendin ndonje jugori, ne vendin ku rolin me te madh e luante biografia dhe lidhjet e familjes me nomeklaturen? Ku te birit te filanit dhe fistekut I hapeshin te gjitha dyert pa piken e merites, dergohej jashte, gjithashtu, pa piken e merites? Sa studente te talentuar nga veriu ka derguar ky pushtet per studime jashte shtetit? Ne fushen time, por edhe ne fushat e tjera ne fakultetin tim, asnje cope te vetme; te gjithe ata qe u nisen I perkisnin nomeklatures (te gjithe toske). Bile, as profesore nga veriu nuk pame te inkurajoheshin nga kjo e mallekuar affirmative action qe te paska provokuar kaq shume. Ne kurset e pesevjecareve nuk kishte nje per be nga verioret; Nada affirmative action ne perzgjedhjet per pesevjecaret elitare.

Pjesa me e mire e veriore qe sot dominojne sferen publike shqiptare u shfaqen vetem pas renies se komunizmit. Shume cuditerisht, sepse po te shohim se me cfare frekuence shfaqen verioret ne institucionet shqiptare para ndryshimit te sistemit, te krijohet pershtypja se jemi duke folur per njerez qe nuk ecen se nuk donin vete, qe c’tu bente komunizmi, u perpoq po … Cfare ndodhi, pas renies se komunizmit, kur papritur nje shtrese e tere intelektualesh qe nuk dallohej fare nga tosket ne cilesi u shfaqen ne arene publike, e po shfaqen perdite e me shume? Kujt I dedikohej kjo? Ishte ndonje postefekt i Cernobilit?
 
Tek e fundit, mos harrojme, ata qe i kane pesuar ne kurriz hallet nuk eshte artikullshkruesi, as une dhe as ata qe jane shume dakort me te. Ndoshta keta njerez jane paragjykues, katundare dhe injorante, por ndoshta kane jetuar nje realitet qe askush nga ne tosket e perkedhelur nuk mund ta perceptojme dot: gje e kuptueshme, por jo kaq e kuptueshme deshira per te mos ia pranuar tjetrit sinqeritetin e argumentit, e bashke me te vuajtjen dhe historine.

Nje shenim te fundit:

Nje nga problemet e mia me kete artikull eshte, se teksa irritohet nga carja gege –toske , ndersa pledon ne emer te percarjes, krijon ate midis mendjesh thellesisht provinciale (ata qe i mbajne keto meme) dhe atyre qe nuk jane te tille (ketu duhet te perfshije veteveten artikullshkruesi). Per koincidence keto mendjet kaq provinciale kane qelluar prape nga veriu.

Por a eshte vertete percarese nje perpjekje per te analizuar nje realitet qe, ndoshta, ka qene vertet aty, por po aq i dukshem sa edhe represioni kunder armiqve te pushtetit ne pergjithesi (qe as kete nuk e kemi ndjere kur ishim brenda, na vajti mendja kur ndryshoi system). Mund te jete per disa, por eshte po aq percarese sa edhe perpjekja per te mos e marre sinqerisht argumentin qe vjen nga njerez qe e kane jetuar ate realitet. Ka njerez qe abuzojne me te per te fituar me shume pushtet? Ka, si kudo per cdo gje. Por, kjo nuk eshte arsye qe ne te mos flasim e diskutojme per ate kohe e ta etikojme si percarje.

E, per me teper, vleresime te tilla si percarese, katundare, provinciale, jane shume-shume subjektive. Nje diskutim per raportin midis jugut dhe veriut dikush e quan perpjekje per t’u percare, dikush perpjekje per nje rifillim maredheniesh te shendetshme. Per me teper, dikush quan provincial dike qe akuzon tosket per prapambetjen e veriut, dikush quan antishqiptar dike qe merret me rolin e vertete historik te skenderbeut, dikush quan kozmopolit ate qe kritikon Kadarene. Ne thelb, te gjitha keto kategorizime, pervec shume te tjerave, kerkojne eliminimin e tjetrit, mbytjen e zerit te tjetrit; sygjerojne nevoje per dominim publik te opinionit. Te gjitha keto, nuk ndihmojne debatet e shumta qe jane hapur ne foltoret shqiptare, reale apo virtuale, dhe qe jane ne vetevete debate te rendesishme qe duhen bere.

Teksa elitat shqiptare nxitohen t’I rrumbullakosin vertetesite e argumentave te tyre me kategorizime nga me te larmishme (per momentin duket se moda qendron tek provincializmi dhe katundarizmi) te krijohet pershtypje se elitat e sotme, ne mungesen e strukturave qe dikur jua rregullonin e garantonin hierarkine, kane me te rendesishme te sqarojne se kush eshte kush, te denoncojne se kush eshte kush here duke perdoru si alibi tezen e mospercarjes, here ate te mosprekjes se identitetit, here ate te Skenderbeut mitik (apo jo), here ne emer te Shqiptarizmes.

Meqe adminat per mosfshitje kerkojne te flitet me fakte ...

1.- FAKT Historik i PAKUNDERSHTUESHEm... Si cdo Levizje ne Shqiperi pas formimit te saj si SHTET qe bazen e pati nga JUGU Teoricienet e Henes duhet te dine MIRE . KOMUNIZMI hyri nga VERIU !       

2 - Perdorimi i termave qe pas formimit te SHQIPERISE moren nje zhvillim te gjere ne analizen e fenomeneve duke i futur "shtrenguar" ne kohe qe as kishin kuptim FARE eshte me shume se "tangerllek" per te perdorur llafe te fryra si psh ELITA . 

3.- Vazhdojne argumente se nuk ka pasur te shkolluar nga VERIU. Ne te gjithe qytet e Jugut mesatarja ishte MBI "8" me nje kufizim per vazhdimin e  shkolles selarte si psh : "jo me shuem se nje person nga familja" . Perjashtuar Shkodres ne te gjithe qytete Veriut mesatarja e pranimit ishte "6" . Behet fjale per shkollat e Larta .

4 .- Perfytyrimi me i GABUAR i berjes se ketyre lloj analizave ,si doqofte e nga do qe ta kthesh ; mbetet shprehja e mendimeve apo argumenteve ne prurje ,duke perfytyruar nje SHQIPERI Unike qe nga Lashtesia sidomos pas asaj qe nxiti e realizoi Pushtuesi Fashist .

Perfundim...Kush i hyn ketyre analizave idiote per mua si dasi krahinore duke dashur te nxjerre ne pah vetite e cmuara apo te neperkembura te njeres ndaj tjetres eshte perberes i nje TEORIE te vjeter percarese " Shqiptari kunder shqiptarit" Kjo sot merr formen e studimeve , mbizotrimi i gjuhes nga Tosket etj etj. Por ATA sahanlepiresit e te GJITHA Koheve me emertime  "te sinqerta"dhe "naive" studime e zbulime , "kurajo e guxim" per te pare "te verteten ne sy" smiley Jane prap ATY . Jane po ATA ! Injorantet dhe te PAGUARIT!

 Dëgjon ndonjëherë edhe argumentin e çuditshëm se Shqipëria komuniste e veçanërisht elitat toske, u majmën me pasuritë e Veriut: kromin, bakrin, energjinë elektrike të hidrocentraleve të Drinit… i cili argument mbështetet në premisën njëlloj të çuditshme, se banorëve e zonave veriore me pasuri hidrike ose minerare u është bërë padrejtësi, sa kohë që këto pasuri janë shfrytëzuar prej “të tjerëve”. Përsëri kemi të bëjmë me këndvështrim provincial, tipik katundar

Sic thuhet ne shqipen e folur - Ja ke fut kot plako

Gjithesesi, vetem per faktin qe na kane dhene Fishten dhe Migjenin, i them faleminderit veriut.

Nuk e di, ceshtje shijesh personale, por nga bashkekohesit e tyre askush s'i afrohet. Si duhet interpretuar; qe nga gjembi del trendafili?

Nejse, c'jane keto llogjika moj xhan, po pse merita e krahines eshte per nje veti te spikatur te individit ? me kujtove nje shkodran qe kisha tek puna, nuk kishte paguar drita qe prej 97 dhe e di si justifikohej? - une te paguaj drita kur kam hidrocentralin tek dera...!!!

 

 Skinkas. Me vjen mire per opininonin pozitiv qe ke per moshen dhe bukurine time.

Une nuk po anatemoj Veriun ose muslimanet. Kam pasur dhe kam miq veriore dhe muslimane dhe se kam pasur kurre problem, bile as me ka shkuar ndermend perkatesia e tyre fetare. Termin gege e toske nuk e kam shpikur une, e as nuk do te zhduket nese une nuk e permend me.

Une e kisha llafin per keqperdorimin dhe shfrytezimin e ketyre perkatesive per perfitim personal e politik (perseri e pamundur per veten time se jam jashte e nuk kam ndermend te kthehem) nga disa politikane shqiptare, e kryesisht Sali Berisha. Nese ke ndonje gje kunder fakteve qe kam sjelle, jam gati ti diskutojme thjesht per hir te respektit qe kam krijuar per ty tek PPU megjithese je verior dhe mbase edhe musliman smiley

kryenece,

nuk me ke kuptuar. smiley

Po perpiqesha thjesht te llogjikoja ne linjen e artikullit. Perderisa veriu nuk e paska patur te mundur zhvillimin ne lartesine e duhur asnjehere, si shpjegohet qe dalin dy kolose te tille nga kjo prapambetje? Jo nje, po cope dy. Ky veri qe ne kohen e komunizmit nuk gjente potencialin te mbushte bankat e universiteteve...

Vetem kaq.

p.s. Qe Migjen e Fishte jane te tanet, s'ka dyshim, por jo vetem ata. Do benim mire qe dhe difektet e veriut t'i pranonim si te tonat dhe jo t'i shihnim si "te tyret".

 

nejse, te kuptoj te kuptoj smiley

por shiko se ne letersi, eshte njecike ndryshe... ndonjehere mizerja eshte balta me e favorshme per te ngjizur gjeni...

 

s'e di, por po nuk pati nje taban e shoh ca te veshtire. 

nejse, veriun e vrau e mira e komunzmit, prandaj s'bene me hajer ata. rehati te dembelos. smiley

hej une nuk e thash ate, qe komunizmi u ferkoi koken

por me tingelloi keq kjo qe kishe shkruar

Nuk e di, ceshtje shijesh personale, por nga bashkekohesit e tyre askush s'i afrohet

 

mungonte vetem mbiemri jugorë pas fjales bashkekohes...

 

peace smiley

I kalova disa neper mend, kish dhe ca veriore aty, se ata nuk qene te vetmit. smiley

Ishte thjesht nje shembull per potencialin qe fsheh veriu, asgje me teper. Per vlerat e jugut ne kete teme s'e kam vrare sh mendjen, sepse diku gjetke bie cekani ketu. 

e si vajti kjo pune!!!

ne qe jemi kollandrisur veri- jug i bie te divorcohemi sipas jush,

nuk po dime kujt tja mbajme familjes apo krushqise,

e c'na gjeti...

C'na u  desh dhe neve  qe erdhem  ne Qytete ishim mire atje neper katunde ,benim standartizimin e gjuhes shqipe sipas menyres tone.

Sa te rrime dhe te nxjerrim Fishten dhe Nolin ne treg, me mire shitnim,

fruta perimet tona.

Edhe Esat Pashe Toptani duhet te kete qene shume i fyer dhe i merzitur qe arriti deri ne ate marrezi....

Ec Napoleon perpara drejt fitoreve te reja,dhe lere keshillin ushtarak te merret me studimin e domateve apo mollatartave, kortollave apo patateve...

 

Dakort me xhaxhain 100 %,

 

 Te persekutuarit e vertete te sistemit ishin klasa e borgjezeve dhe e pronareve te tokes, dhe jo Gegeria apo ndonje krahine tjeter.

Keto historirat me Toske Gege Labe Came Greke Italiane Maloke Shkodran Vlonjate katolike Myslimane .... kane ekzistuar gjithnje tek ne, por shume paten shpresuar se Komunizmi na  kishte bere kete nderin e madh , qe me gjithe te zezat c'ka hoqem per 50 vjet te pakten nga ajo diktature dolem te gjithe Shqiptare e jo te ndare ne fe e krahina sic ishim me pare. Per disa viktima ( te lindur dhe jo te bere) me sa duket nuk paska qene keshtu

 

Paska fillu helmi kendej!! smiley

Mire aty, kur te mbaroni me veri/jug ka ca dallime te tjera per t'u qemtuar!

1. malci/jallia,

2."Ulqinakun s'ma don nana",

3."te martoi Babaj ne Permet, zotrote kerkon ne Vlore"

4. Cunat e Tirones , s'jon si t'Partizonit/ e kon epiqendren, mu te Vorri i Bomit! 

Kjo makina ime tha, punon me inot, jo me benzine! smiley

 m'kategori sekundare? lene se e lline..

Sol,

me kete standartizimin e prishen nje cike ama,ku Tirona ku 17nentori!

me kete standartizimin e prishen nje cike ama,ku Tirona ku 17nentori!

Ka kaen ni kohe si Tirona asht pas thirrun me i aemer pak ma burrnuer! smiley

haha,

mrroklle e bukur kjo,

po ke shku shume nolt deri ne Bize te Martaneshit!

 

 Gege dhe Toske kot zihen kush ka qene te sunduarit dhe sunduesit, te vetmit te privilegjuar atehere kane qene keta te Shqiperis te mesme Tirons Dursaket . Edhe sot  nje meter katror toke e tyre  vlen me mijra euro, keshtu qe prape ne rregull jane. 

Nuk jam dakort me komentet e tua peshku Fluturues!

Une per vete jam nga Jugu por eshte e vertete se Veriu ka qene me i prapambetur qe para Hoxhes,kryesisht per shkak te izolimit dhe mbylljes se kufijve veriore.

Jugu ka pasur me shume mundesi te lidhet me boten e jashtme dhe te beje tregeti.Kjo ka sjelle edhe zhvillim.

Por nuk mund te perligjen sulmet e gazetave te majta kunder te ardhurve nga veriu ne Tirane.Ato kane etiketuar kete varfanjake si "cecene",njerez te trashe qe hyjne ne pronat e tjetrit etj etj.Dhe keto kane qene sulme te qellimta jo ashtu kot.

Perse nuk pyet njeher veten ti, se mesa mbaj mend qe je nga Tirana,ne token e kujt eshte ndertuar shtepia apo pallati yt?Jam i sigurte qe nuk ka qene toka jote por e ndonje tiranasi te persekutuar qe tani rri para dyerve te gjykatave dhe ti shet apartamentin tend 1500$m2.Po ti hesht per kete fakt.

Mua administratori me kufizoi komentet veten se i quajta keto gjera barbare dhe te kryera nga partizanet labe dhe analfabete.Shume mire nese administratori do te mbaje te njejtin qendrim dhe ndaj komenteve te tua apo te ndonje tjetri qe sjellin vetem percarje krahinore dhe jane te mbushura me helmin e GSH apo TOP Medias.

Pra grabitjen e tokes dhe shtepive ne Tirane ne 1944 nga jugoret e quajme normale dhe ate te 1990 nga verioret e quajme jonormale.Me duket se ka dy standarte ketu.

Se dyti nuk ka ndonje gje te pranohen gabimet.Eshte e vertete qe elita komuniste e konsideronte Veriun si nje krahine rebele.Funksionaret e larte te PPSH me origjine nga Veriu numuroheshin me gishta.Neve na thuhej nen ze qe verioret jane reaksionare,te trashe apo edhe te pabese.Te njejtat epitete u viheshin cameve dhe kosovareve.

Me fal por ky quhet diskriminim pasi te gjitha keto perhapeshin nga Sigurimi i Shtetit dhe nuk dilnin pa qellim.

Edhe komenti yt plot helm thjesht eshte nje ilustrim i punes qe Sigurimi i Shtetit ka bere ne Shqiperi ne ate kohe dhe i GSH apo TOP Medias ne kete kohe.

Ti nuk duron dot Gazideden apo Berishen qe te themi te drejten jane me pak kriminela se Mehmet Shehu apo Enver Hoxha qe terrorizuan gjithe Shqiperine dhe vrane mijera te pafajshem.Po per ty dhe disa te tjere ketu Hoxha apo Shehu marrin note kaluese se jane nga Jugu dhe  justifikohen "se ashtu ishte koha" etj etj.Jam i sigurte qe ne se Hoxha dhe Shehu do te ishin nga Veriu ti do te beje namin 10 here me shume se verioret.

Sa per temen eshte e komplikuar dhe eshte mire te diskutohet jo me emra te pervetshem por ne parim.

 Solidarnosc po ti marr me rradhe problemet.

E para mua s'me hyn ne pune se c'thone mediat e majta a te djathta se e kam bredhur dhe e njoh aq Shqiperine sa te mos kem nevoje per "ndihmen" e tyre.

Per shtepine time.

Une kam jetuar ne pallat privat, ne qender te Tiranes qe quhet akoma pallati i Kacelit. (Kacelit qe me vone u be kryetat i Bashkise se Tiranes) Rasti im ka qene ideal. Kaceli ka jetuar gjithe jeten ne bodrumin e pallatit dhe na njhte te gjitheve me dhembe e dhemballe (ngjan pak si romanet e Kadarese) Ne 91 e nxorri per zhelesh nje nga komshite qe kishte qene anetar i KQ dhe kishte dy hyrje, ku edhe hyri vete. Me ne rame dakort qe do gjenim nje shtepi dhe do largoheshim, ndersa qerane aq sa ia paguanim shtetit, do ia jepnim atij. Plaku u largua pas 4 vjetesh dhe kur iku, Kaceli i dha edhe 5 milion leke ne dore. Burre zotni!

Shtepia qe bleva une tek Melrose, ne Tirane te re ishte pallati i pare i ndertuar nga te huajt (amerikani) ne Tirane. Apartamenti im beri 60.000 $ ne ate kohe dhe ishte ekstra lluks. Token amerikani ia bleu "pronarit", Met Msteqes qe ishte dibran dhe shefi i truprojes se Berishes. Ne shkembim do i jepte 6 apartamente. Meti pasi mbaroi pallati nga 6 kerkoi 10 apartamente. Amerikani e hudhi ne gjyq, letrat e pronesise se Metit ishin fallco, amerikoni gjeti pronarin e vertete tironc te tokes dhe e financoi qe te hudhte Metin ne gjyq, vellai i Metit qe kerkohej per vrasje gjakmarrje ne Diber vjen dhe mcefet tek nje nga apartamentet. Bashke me te vine edhe nja tre a kater vellezer e motra qe rrijshin me dimite dhe kalamajte qe dhisnin tek mermeri i hollit, pallati qe nuk hipotekohej se ishte me probleme pronesie, etj, etj, etj shkurt e hoqa qafe dhe e shita 20% me lire se cmimi i tregut.

Deri ketu sic e shef nuk eshte pune gazetash, meqe me pyete per shtepine time.

 

Grabitjen e tokave nga e pronave nga komunistet nuk e quaj normale, perkundrazi e quaj kriminale, dhe si shkakun kryesor qe ia nxorri rrenjet Shqiperise. 

Zenien e tokakave nga Bathoriste e quaj po aq kriminale, dhe vazhdim i se njejtes mendesi komuniste te 1944. Tallja qendron se te paret mburreshin qe ishin komuniste, kurse te dyte mburreshin qe ishin antikomuniste

Eshte e vertete qe Enveri mbeshtetej kryesisht tek jugoret dhe nuk u besonte verioreve. Pune mentaliteti. Te njejtin mentalitet, te kthyer ne permbys ka edhe Berisha. I pari mburrej qe ishte komunist dhe patriot, i dyti mburret qe eshte antikomunist dhe patriot.. Megjithate te dyja palet u perpoqen ta benin veriun per vete, me te mire e me te keq. Enveri duke vrare burrat e malesise nepermjet Mehmetit dhe pastaj duke ndertuar rrugen e Drites dhe duke cuar Komisaret e Drites, Berisha duke vrare Haklajt e pastaj duke bere rrugen Tirane Kukes.

Enver Hoxha dhe Mehmet Shehu jo vetem qe nuk kane marre kurre note kaluese nga une, por nuk futen ne asnje lloj kategorie testimi, pasi denimin e moren nga gjyqi i historise bashke me shoket e tyre te Lindjes Komuniste.

Dhe Last but not least nuk kam asgje kunder zbritjes se tyre ne fushe apo ne Tirane. Eshte e drejta e tyre qe te shikojne per nje jete me te mire, ashtu si edhe une duke pare per nje jete me te mire emigrova ketu ku jam. Por ama pa i zane token pa leje askujt. Kam shume respekt per ato malesore qe rrijne me cekic ne dore tek Partizani i panjohur ne kerkim te punes, apo per ato qe kane hapur bizneset e tyre etj, por nuk do ti harroj kurre cecenet qe moren hujte ne dore ne 97 dhe rrihnin gazetaret tek Fideli. Dhe serish, sic i thashe edhe Shkinkasit, qellimi i pergjigjes sime ishte keqperdorimi i tyre nga politikanet aktuale, qe qe vazhdon ti sjelle deme Shqiperise.

 

 Ne fakt dhe mua, ai artikulli i Enver Robellit (i nxjerre ketu tek Peshku), me la nje shije pak te hidhur, dhe mendoj se çdo perpjekje per te kundervene tosket kunder gegeve dhe geget kunder toskeve, duke futur krimbin e dyshimit,  eshte gjeja me e poshter qe mund te beje nje shqiptar ndaj nje shqiptari tjeter. Kjo hallakatje truri dhe shpirti, nuk ben gje tjeter veçse shpie uj ne mullirin e atyre qe kane shekuj qe e luftojne kete popull. 

Shkrime te cilat flasin dhe ndajne shqiptaret ne "geg" dhe "toske" (epitete te huaja) nuk duhet kurre te merren seriozisht pasi vetem ne mendjet e ngushta dhe te pa shkolluara gjejne mbeshtetje. Kjo sjelle pasoja! Ka njerez qe lendohen dhe ofendohen thelle nga keto pacavure.

Une nuk e di sesa autori e njeh  historine e shqiperise ( jo vetem ate 45 vjecare komuniste) por verej qe ka mangesi te theksuara. Historia e shqiperise nuk fillon me 1945.

Prapambetja e thelle e Veriut neper shekuj (jo vetem sot) ka lidhje me pozicionin gjeografik. Ketu nuk po flasim vetem per veriun brenda territorit shqiptare por edhe ate ne Kosove. Eshte domethenes fakti qe edhe pjesa matane e Kosoves eshte shume e varfer dhe e prapambetur megjithese ne ish-jugosllavi paten nje emegrim ne mase. Megjithese edhe se Jugosllavia kishte nje nga mireqeniet me te larta para 90 ne Evrope.

Fakti i thjeshte eshte se Shqiperia eshte 70% mal dhe ne veri eshte 90% dhe toka bujqesore pothuajse nuk ekziston.Komunikimi dhe marredheniet tregtare detesore nuk ekzistojne. Ketu fut edhe percarjet midis rajoneve apo luftrat e brendshme neper shekuj qe kane ndodhur. Turqit gjate 5 shekujve nuk shkonin ne Malsi sepse Malsoret e kryenin vete detyren e Turkut me njeri-tjetrin.Gjithashtu te ardhurat ishin aq te pakta saqe nuk ja vlente te dergoje nje gomar andej jo me ushtri.

Nese marrim jugun e Shqiperise megjithese me ne Jug kishte Camerine dhe ne lindje Maqedonin e sotme, gjate gjithe shekujve (pushtimit turk) ka qene nje nga zonat me te pasura ne Ballkan. Vertet Ali Pashe Tepelena kishte kalane ne Janine por fuqine e kishte ne Vlore, Berat, Korce, Gjirokaster e gjetke. Eshte qesharake te krahasosh Kuksin me Vloren apo Beratin kur ne jug nje vende si Permeti apo Kolonja kishte aq shume ministra ne perandorine Turke apo njerez te arsimuar sa gjithe veriu ne ate kohe se bashku. Mos te flasesh per vende si Voskopoja etj qe rralle zene vende ne librat e historise.

Eshte e vertet qe udheheqja e komunisteve kishte ne shumice nga Jugu aq sa eshte e vertet qe edhe nismetaret e pavarsise se Shqiperise ishin shumica nga Jugu. Aq sa ishin edhe ne qeverine e Zogut etj. Pra ketu nuk ka vende dhe as nuk dua te bej dallime pasi nje qytet Verior si Shkodra ishte i vetmi qytet ne veri te shqiperise ne shekuj qe perfaqsonte ate qe quhej Shqiptarizem ne ate zone.

Por, nese flasim per ekonomine duhet te sjellim argumenta ekonomike qe te shpjegojme prapambetjen ekonomike. Nese flasim per kulture, histori apo tradita duhet te sjellim argumenta te tjere qe nuk kane asnje lidhje me prapambetjen ekonomike te veriut.

 

 

 

 

Calon shume ky shkrim. Ne argumente qe dukshem jane pertej asaj qe mund te flase autori, por ka nje qellim te zi, qe lidhet me apollogjine e veshtire per sistemin e zi (ngjyren e kishte te kuqe, por vetem zi sillte) qe sundoi Shqiperine per gati gjysme shekulli.

Veriu i Shqiperise eshte persekutuar ne menyre sistematike dhe shteterore sic do te mundohem ta shtjelloj me poshte.

Shqiperia ne pergjithesi ka qene nje vend jo edhe aq i zhvilluar, i prapambetur me fjale te tjera nga jugu ne veri dhe ne mund te numerojme shume shkaqe qe nga koha e Perandorise Osmane, si cep i saj apo edhe te tjera, por kjo nuk perben interes ne temen qe rreket te trajtoje ky shkrim.

Problemi eshte se cfare eshte bere per Shqiperine, nga "Vermoshi ne Konispol" gjate periudhes '45-'90? Si kane qene politikat shteterore? Si ka qene disproporcioni ne keto politika dhe a ka qene i qellimshem, etj.?

Infrastruktura rrugore ka qene dallimi i madh ndermjet jugut dhe veriut gjate komunizmit.

Rruget ne jug te vendit kane qene shume here me te mira se rruget ne veri, mjafton te krahasojme rrugen me kryesore te veriut, ate Tirane (Durres) - Kukes dhe rruget e qyteteve te jugut me Tiranen.

Rruget jane zhvillim, rruget jane komunikim, rruget jane dhe te afrojne me qyteterimin, me dijen, me informacionin etj.

Dallimi eshte i qarte. Pa folur per hekurudhat se deri ne Milot "erdhi treni" edhe kjo me pune vullnetare.

Arsimi, persekucion shteteror i veriut. Pse vinin mesues edhe per lendet me te rendomta ne shkollat e veriut nga jugu, mos valle geget ishin injorante apo me pak te zgjuar se tosket? Jo, ishin politikat shteterore qe dergonin kuotat me pikatore per rrethet e veriut edhe kaq pak dhe ishin llahtar pasi kalonin nga sekretari i pare dhe deri tek kryetari i kooperatives.

Kam degjuar njehere dike nga nje vend i Matit ne mos gaboj, qe thonte se nga qyteza apo zona e tij ka vetem gjeolloge, asnje psikolog, sociolog, gazetar apo nje profesion tjeter qe lidhet me shkencat shoqerore. Pse? Per shkak se shteti komunist nuk jepte asnje te drejte studimi tjeter per ata njerez pervecse gjeolloge, meqe kishin minieren afer. Edhe shkollen e mesme, nuk e kishin gjimnaz, por profesionale, me sakte gjeollogji minierash.

Levizja e shtetasve nga qytetet e vogla drejt kryeqytetit apo qyteteve te medha eshte nje pike tjeter ku veriu ka qene i diskriminuar.

Nese Tirana u mbush me te ardhur nga jugu, sigurisht qe i sherbenin sistemit, per verioret ishte me keq se per te dale jashte Shqiperie. Geget qe kishin arritur te vendoseshin ne Tirane, ishin bere legjenda ne vendet e tyre te origjines.

Pa shkruajtur me shume se edhe keshtu u zgjat, mjaftojme te shikojme keto tri aspekte per te para diskriminimin e gegeve ne raport me tosket.

Dhe ketu po flasim per politikat zhvillimore, pasi per zhberjen e inteligjences dhe kultures se veriut ajo kerkon shume kohe.

Eshte e vertete qe kjo inteligjence dhe kulture ishte e perqendruar ne Shkoder dhe jo ne Kukes bie fjala, por Shkodra ishte dhe eshte kryeqendra e veriut dhe po te lejohej ajo kulture do te rrezatonte ne te gjithe krahinat fqinje me te.

Pse ndodhi kjo? Po, komunistet e konsideronin Shqiperine cifligun e tyre qe mund te benin cdo gje me te, njeren pjese ta benin "bahce me lule", ndersa tjetren ta linin nje toka me ferra.

Sigurisht qe kjo nuk ishte thjesht pse ju tekej atyre elitave toske ta benin kete, por kishte nje baze kjo gje qe ne luften NC ku veriu nuk u perfshi aq sa jugu dhe ku veriu ishte baza e antikomunizmit dhe rezistences ndaj rregjimit qe po vendosej.

Qendrimi ndaj veriut ishte i qarte: nuk ju besohej ketyre qe ishin potencialisht kundershtar te regjimit totalitar. Prandaj jo vetem duhej mbajtur nen terror policor dhe ndeshkimor me burgje, persekutime dhe denime me vdekje, por edhe ne aspektet e zhvillimit social.

Partia veriut i hapi syte o njerez ,i beri me shkolla ,me drite elektrike ,me telefona,me spitale ,me rruge te reja ,i emacipoje grate ,dhe vajzat se shiteshin si lopet dhe bagetia ,(edhe Jugu nuk mbetet mbrapa por jo sa veriu ) zhduku gjakmarjen ,rriti me shume harmonine dhe dashurine mes vedit ......sirezultat i ketyre ndryshimeve , Partia e beri Veriun qe te jete ne Pushtet !!    smiley

Dallimi eshte i qarte. Pa folur per hekurudhat se deri ne Milot "erdhi treni" edhe kjo me pune vullnetare.

po pse mer, ne jug e di gjo trenin deri ne Sarande ti? Edhe anej deri ne Ballsh vajti. Ne ate kohe e njeta kohe te duhej me ardh per Tirone si te niseshe nga Tropoja si nga Saranda. Kuksi eshte larg mer daje; 13 here duhej ti hypje e ti zbrisje malet me rrugen e vjeter.

Gjuha ... Dhe një pjesë e gurmazit
 

Faik Konica

Mësimi I
Toskua, me që ka parë shkolla të larta, ësht'i ditur; po me që e kërkon Gjykatoria, ësht'i paditur. Ashtu, Toskua ësht' edhe i ditur edhe i paditur.
Moskua, me që s'ka hapur kurrë një librë, nuk ësht'i ditur, po me që s'thotë as Policia as njeri se është fajtor, nuk është i paditur. Ashtu Moskua s'ësht'as i ditur as i paditur.
U-voth një kec në stan, dhe besojnë se Toskua është ay që e vodhi. Toskua është pra i pandehur. Fajtor ose i pafajshëm, Toskua mori malet i papandehur. Toskua është pra edhe i pandehur edhe i papandehur.
Dikush tha se kecin munt t' a kete vjedhur Moskua, po xhandaret u përgjiqnë që Moskua nuk ësht'i pandehur. N'ato e sipër hyri në polici Moskua; dhe me që e dijin se s'fshihej, s'hyri i papandehur. Moskua pra nuk është as i pandehur as i papandehur. .
Toskua, kur mori malet, u-bë i aratisur, se fshihej nga xhandarët; po duke qenë se i njeh me pëllëmbë udhët dhe shtigjet, nuk u-aratis as një minutë. Do më thënë, Toskua ësht'i aratisur po nuk ësht'i aratisur.

Moskua dolli për gjah dhe humbi udhën dhe ka dy ditë që po sillet vërdallë, i dëshpëruar, nga pyll në pyll; është pra i aratisur; po kanuni nuk e kërkon, dhe nuk ësht'i aratisur. Do më thënë edhe Moskua, si Toskua, ësht' i aratisur, po nuk ësht'i aratisur.
Me gjith' këtë, ndodhja e Moskos ndryshon fare nga e Toskos. Se Moskua dëshëron të dalë nga pylli, po s'di si të dalë; Toskua di si të dalë, po s'dëshëron. Moskos i vjen keq që nuk është si Toskua; dhe Toskua qan që nuk është si Moskua. Po sikur t'u thuash të çkëmbejnë ndodhjen e tyre, s'dëgjojnë. Se Moskua do që të mos jet' i aratisur, dhe nuk është po prapë është; Toskua nuk ësht' i aratisur, dhe do që të mos jetë po prape është.
 

Regjimi komunist mund te kete shume te keqia por ta akuzosh se la veriun e prapambetur per mua eshte shpifja me e ndyre qe i behet historise se shqiperise.

Ato krahina pas clirimit trasheguan nje parapambetje te llahtarshme. Ishte regjimi i Tiranes qe dergoj djemte e vajsat e Toskeve me force qe ti edukonte e tu mesonte atyre krahinave civilizmin. Qe nga drita elektirike tek menyra si te hahet ne tavoline dhe si te shkruajne.

Sic duket moda e te sharit komunizmit nuk njeh kufij poshterimi.

Nga  an tjeter jam dakort me analizen qe ben autori perse ato krahina mbeten aq prapa historikisht. Shto ketu edhe 500 vjet pushtimin Turk qe i izoloj  ose ato izoluan veten, nga pjesa tjeter e botes, dhe rrjedhoje eshte ajo qe kemi pare deri me sot dhe shikojme edhe sot.

 Nje pytje kam une thjesht Perse ngrihet ky problem sot?

artikulli mu duk shume i mire ...

duke lexuar disa nga komentet, pata pershtypjen se keta nuk e kane lexuar artikullin (Liqeni e jep vete pergjigjen dhe Speaker'i del ne te njejtin pike me artikullin). Artikulli nuk mundohet te shfaqesoje komunizmin dhe Enver Hoxhen per antagonizmin drejt veriut, por mundohet te argumentoje qe kjo nuk ishte pjese e nje "strategjie" te aluduar nga disa kokrra shqiptare sot se po mundoheshin te shtypnin veriut me qellim dominimin e te ashtuquajturve toske.

keto ndarjet gege toske jane aq te shpifura dhe arrijne maja te pabesueshme. Ne disa komente ne nje teme te meparshme u arrit deri aty sa u tha se E.H. ia fali Kosoven serbit ne menyre qe ne territorin shqiptar te ishin me shume toske se gege... nuk mu besua kur e lexova.

Prandaj mendoj se ky artikull eshte i rendesishem dhe prek disa pika shume interesante:

1. Pozita gjeografike dhe largesia nga qendra te medha tregtare mund te shpjegoje perse veriu ne pergjithesi eshte me i varfer se jugu. Kjo, si u tha dhe me lart ka qene jo vetem pasi Kosova u la jashte territorit te Shqiperise, por edhe me pare gjate pushtimit osman.

2. persekutimet ne veri mund te shpjegohen pjeserisht me pozicionimin e nje pjese te madhe te popullsise se tyre me pushtuesin gjate L2B dhe

3. pjeserisht me domonimin e fese ne ato zona (artikulli pemendte fene katolike dhe shinaksi me te drejte diskutoi qe ka dhe shume myslimane. mbetet per tu diskutuar, por kam pershtypjen se Shkodra identifikohej me shume me fene se shume qytete te tjera). Kujtojme qe komunizmi e sulmoi shume ashper fene.

4. nje pike tjeter qe ngre artikulli qe mendoj se ia vlen te diskutohet eshte qe Shkodra nuk sherbeu kurre si pike referimi per veriun. Ndoshta gjeografia ishte nje faktor, ndoshta kishte arsye te tjera, por mendoj se ketu duhej pak me shume shtjellim.

Nuk mendoj se ka patur ndonje konspiraci jugu per te nenshtruar veriun. Mendoj se ka patur nje perpjekje mizore te komunizmit per ta mbajtur ate gjalle me cdo kusht, dhe nese kjo eshte ndier me shume ne veri mund te shpjegohet me arsyet qe jep autori me lart.

 

Ne Shoqeri ashtu si ne NATYRE nuk ka barazi..... dhe ne se kjo pabarazi JO ARTIFICIALE por me RRENJE Shekullore qelloi ne nje pjese te teritorit te Shqiperise qe rastesisht NDODHET ne VERI duke e pasqyruar si te "prapambetur" kjo nuk eshte TURP. Nuk eshte as shtyse per Persekutim . Ky eshte nje Motiv tek i cili edhe ish shteti Komunist pa se duhej punuar shume per te mbyllur kete HENDEK ...Te pakten GJAKMARRJEN dhe SHITJEN e Femres si LOPE .

Arsimi, persekucion shteteror i veriut. (The Speaker )

 

Fjali e gabuar dhe e shtremberuar nga nje mendim i pa vertete ,ndoshta i painformuar ,ndoshta i paditur ,ndoshta tendencioz ,ndoshta injorant !!

 

Tjeter..mendim i gabuar .

Pse vinin mesues edhe per lendet me te rendomta ne shkollat e veriut nga jugu, mos valle geget ishin injorante apo me pak te zgjuar se tosket? (The speaker)

Kjo eshte shpifje !

Nje arsye ishte se nuk mbulohej simbas sistemit te arsimit ,me nje kontigjent te majftueshem arsimtaresh ,dhe nuk eshte e vertete specifikimi Gege apo Toske , geget te mesojne tosket ,ose tosket te mesojne geget ,Kjo eshte nje shpifje e madhe.

Ne ceshtjen e arsimit shteti shqiptar i asja kohe nuk e ka pare as edhe nje here te veteme nje ndarje te tille.

Arsimi ka qene i pergjithshem dhe pa kete preferenece(gege/toske)!

Perkundrazi me mijra djem dhe vajza nga veriu dhe malsia iu eshte dhene e drejta e arsimimit njesoj per tu shkolluar ne Tirane si edhe nga jugu dhe dhe malsia e jugut.

Maloku dhe malsori jane dy gjera diametralisht te kunderta,eshte njesoj si te krahasosh nje maskara(Maloku) nje njeri te pabese,djallzor dhe shpirt keq ,... me nje njeri  te ndershem ,bujar ,trim ,dhe i mencur dhe shume shqiptar (Malsori)!

Ata qe shpifin ose shkruajne per inerci nga padituria dhe injoranca jane vertete Maloke(Jo Malsor)!

Ne Universitetin e Pare Shqiptar(1957) kishte me mijra studente djem dhe vajza nga veriu dhe jugu ,qe kryenin dhe mbaronin studimet  falas nga shteti ,ose me mire nga djersa dhe gjaku i nje populli ,me deshiren per tu arsimuar dhe sherbyer po popullit !

Nuk ka pas ndarje gege/toske o ju maloke (jo malsore) nuk ka pas ndasi ,dhe racizem sic eshte injektuar sot nga maloket (jo malsoret) ose djallezoret ,keq-dashes te shqiptareve,per ti percare shqiptaret,ne veri dhe jug.

Kjo ide percarse ka filluar qe me 1997 kur Maloku (jo Malsori) SB ,dergoi zisa ne jug me djem malsore ,te mashtruar me para ,dhe me idene fame- keqe ,"lufte jugut komunist"!

 

Idris,

ka disa menyra per ta lexu xhaxhain ne kete rast. Une besoj qe fakti qe veriu eshte i prapambetur, edhe tani, eshte i pranuar nga shumica

Ka disa komente realiste Peshku Fluturues aty me siper dhe kjo eshte nje nga menyrat per ta lexuar prurjen e Xhaxhait. Une jam  dakort me shumicen e arsyetimit te tij. E kam fjalen qe si duhet lexuar Shqiperia e sotme dhe si ndikohet e ardhmja e tij nga ky realitet qe kemi.

Dhe besoj gjithashtu se kjo ndasi , kushdo qe te jete shkaku, eshte nje format qe lexohet jo vetem nga xhaxhai apo PF. Ka shume prova qe kjo prapambetje te jete e te njejtes shkalle edhe ne treva te tjera ku dominante eshte Kosova. Ne kete kuptim kemi nje fakt ne dore: qe shumica e kallaballukut qe jeton ne troje shqiptare eshte goxha me probleme dhe kjo dihet ndaj dhe perpjekja behet ne sensin e emancipimit shoqeror i cili domosdoshmerisht duhet te shoqerohet edhe me ate ekonomik.

Ka raporte te detajuara mbi kete fakt dhe pjesa me e rendesishme e tyre theksojne domosdoshmerine e perparimit gradual ne te gjitha planet. Kete e dine te tere ata qe jane te interesuar per te zbehur dallimin i cili as qe pritet te jete i menjehershem. Ne kete konteks me duket se Xhaxhai i perqaset  edhe leximit te zhvillimeve te fundit ( zgjedhjet )vetem se nuk vjen drejperdrejte. Dhe besoj se eshte nje situate qe kete here u lexua mjaft , mjaft qarte. Une jam i prirut te besoj qe kjo e fundit eshte dhe nje nga faktet qe kemi ne dore per te kuptuar qe pse eshte domosdoshmeri avancimi ne perparimin rajonal te veriut , artikuluar mjaft qarte edhe publikisht nga faktore shume dashamires per shqiptaret psh nga gjermanet zyrtare.

Tani per ata qe jane ndier te fyer nga fakti i  prapambetjes se veriut po iu kujtoj vetem nje fakt te vogel : ka pas pas qene nje vend i bukur shume qe quhej Lure e qe nuk eshte me. smiley

 

Nje arsye ishte se nuk mbulohej simbas sistemit te arsimit ,me nje kontigjent te majftueshem arsimtaresh ,dhe nuk eshte e vertete specifikimi Gege apo Toske , geget te mesojne tosket ,ose tosket te mesojne geget ,Kjo eshte nje shpifje e madhe.

Përshnetje Zotni.

Sa i përket ksaj qi Ju po thoni un po dëshiroj me Ju thânë se 90% e msuesve qi kan' dhanë msim Historinë e Partisë edhe masandej Maksizëm (nuk e di a e mbani mend se nuk e di moshen tuej) kan kên  prej jugut. E jêmja ma e para. Do t'Ju kisha sygjerù shum miqsisht me hi e me lexùe pak antologjitë qi na përdorshim n'at kohë. Shifi pak poetët qi u studjojshin.

Ne ceshtjen e arsimit shteti shqiptar i asja kohe nuk e ka pare as edhe nje here te veteme nje ndarje te tille.

Kam përshtypjen se Jeni i ri me moshë kur thoni kyt gjà. Un për vedi kam ba 37 edhe i kam ma se t'qarta kto qi po tham.

Perkundrazi me mijra djem dhe vajza nga veriu dhe malsia iu eshte dhene e drejta e arsimimit njesoj per tu shkolluar ne Tirane si edhe nga jugu dhe dhe malsia e jugut.

Si ka mundësi që kto MIJËRA djem e vajza prej veriu, qi paskan pas mundësì me studjue e me u arsimue nuk mrriten ndonjiher në rrangjet e nalta të shtetit. Shemull:

Kongresi IX (1986)

Anëtarët e Byrosë Politike, 13 veta

1- Enver Hoxha
2- Adil Çarçani
3- Hajredin Çeliku
4- Hekuran Isaj
5- Lenka Çuko
6- Manush Myftiu
7- Mehmet Shehu
8- Muho Asllani
9- Pali Miska
10-Ramiz Alia
11-Rita Marko
12-Simon Stefani

Maloku dhe malsori jane dy gjera diametralisht te kunderta,eshte njesoj si te krahasosh nje maskara(Maloku) nje njeri te pabese,djallzor dhe shpirt keq ,... me nje njeri  te ndershem ,bujar ,trim ,dhe i mencur dhe shume shqiptar (Malsori)!

Rasti i vetëm kur ke t'drejt por edhe ktè t'tan e përdorin kur dojn me kên "Politically Correct"

Ne Universitetin e Pare Shqiptar(1957) kishte me mijra studente djem dhe vajza nga veriu dhe jugu ,qe kryenin dhe mbaronin studimet  falas nga shteti ,ose me mire nga djersa dhe gjaku i nje populli ,me deshiren per tu arsimuar dhe sherbyer po popullit !

Mendoj se âsht mira me analizue periudhen mas '72, ku me t'famshmin Kongres të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqype iu ba qilizëm shum prej veprave artistike me t'vetmen arsye se ishin n'gegnisht. (m'kujton 1984 të George Orwell ku historia u shkruente sa her ndrrojshin aleancat).

Si përfundim mundem me Ju than se kishte me kênë ma mirë qi Ju mos me u hjekë ma patriot se na të tjer't ktù por me e pa realitetin e tashëm edhe t'at'hershëm n'sý edhe me u mundù me nxjerr leksione pre tij.

Kam përshtypjen se Jeni i ri me moshë kur thoni kyt gjà. Un për vedi kam ba 37 edhe i kam ma se t'qarta kto qi po tham.

Tash me ba nji llogari t`vockel ,nga 37 te heqim 20 vjet Demokraci Te remujshme ,pa nji bosht te qarte se ku po shkojme ,i bi qi ti tkesh qene nji adoleshent ne nanddhjeten!

e un e kisha kry shkollimin tem te lart ,i bie qi un`e ,ne kyt kohen tande kom ken "mature person " demokrat n`shpirte dhe liberal ne ndjenja..

Kshu qi ,ato qi ti po thue n`kyt koment se i ke t`qarta ,un`e po t`them se nuk i ke aspak t`qarta !

Ti je vecse nji njeri i indroktinum prej propagandes se semure berishiane ne thelb "konfuze" "jo reale " "karrizmatike" "populiste" "anarkiste"coroditse" .."antagoniste" hipokrite" genjeshtare" anti vlere " etj etj ....per naivet dhe syleshet ..!

Xhaxhai, ben mire qe i kundervihet artikullshkruesit,mjafton qe artikulli vjen nga "g" tema, po jo ne te njejten menyre.

Fakti eshte fakt, nuk mund te mohohet, opinioni eshte i ndryshem.

Xhaxhai nuk jep vetem opinionin e vet, por mohon faktin, duke e mohuar , opinioni vjen duke marre ngjyra lokaliste.

Eshte fakt qe diktatura jo vetem e ka lene pas dore, po ka ndikuar ne menyre negative per zhvillimin e kasaj krahine.

Opinionet se si?,sa? ka ndikuar diktatura, dhe pse? jane me te ndryshmet.

Ne kete rast jem me kotheren, meqense eshte edhe ne koalicionin qeveritar.

 

 qe sjellin vetem percarje krahinore dhe jane te mbushura me helmin e GSH apo TOP Medias

Solidarnosc, mire je ti plako? Cer lesh helmi hudh Top Media mer ti, se pronari i ndjere i Top Medias ishte kuksian. Apo futja t'ja fusim se s'ka problem?

kot sa per sherr:

Ramiz Alia dhe Muho Asllani janë nga Shkodra.

kot sa per sherr:

Ramiz Alia dhe Muho Asllani janë nga Shkodra.

Aspak për sherr. Po mundohem un me ta sqarù.

Ramiz Alia. Nuk âsht me origjinë nga Shkodra. Mas nji shpërlamjet trunit gjat luftet edhe zellit t'tij t'madh qi tregoi n'luftë + meskiniteti i tij si person e bajn ate nji pjellë të keqe t'ktij qytet.

Sa i përket Muho Asllanit; ai âsht tipiku i personit qi Partia ja dha doren (karrocier ka punú në NB Perlat Rexhepi n'Shkodër) duke mos pas asnji formim intelektual, përveç shkollës së Partisë, për me kallxú se Partia nxjerr kuadro edhe prej veriut...

Gjithsesi, n'rastin ma të mirë 10 me 2

Koth i nerum ! Une e kuptoj perse jam Objekt i survejimit ne te tilla raste dhe kuptohet "krasitja" e prurjeve nga "pemetari" i PPU eshte i frymezuar nga ...nuk e di se nga ..po gjithsesi nga dashuria Politike per Veriun  smiley

Nuk kuptoj vetem nje gje qe , me gjith mend e devijon orientimin dhe pjesmarrjen e debatuesve te PPU me gjithe larmine dhe argumentet e sejcilit. Ne kete kend veshtrim , "hidhen" peizashe te fjales si burim frymezimi , kalohet ne nxitje te dasive krahinore me perfundime politike dhe tek tuk pa asnje pikete Shkencore , pa asnje fakt shkencor nderhyhet  ne debate ku ( nuk duhet fshehur ) dominojne emocionet dhe paravolite .. Dhe dua te them se nxites i paqartesise shpesh behet ky as mish as Peshku - Xhaxha - qe nuk kuptohet se perse i duhet kjo fushe kur eshte PLOTESISHT i PAAFTE per te ANALIZUAR e KOMENTUAR . Nje popullsi e nje krahine te caktuar nuk eshte KURRE e Prapambetur. Ajo mund te kete disa mungesa  ne nje drejtim dhe te jete yll polar ne drejtime te tjera , pra ne ato drejtime qe ne teresi marin formen dhe permbajtjen e TERESISE Shoqerore ( thjesht vetem rasti i KUKSIT ne ngjarjet e KOSOVES ) Fenomene te cilat me kalimin e kohes nga Virtute Kthehen  ne Pengesa te Shemtuara kane vulen e KOHES . Ne se eshte dashur te operohet me fusha te KULTURES se JETESES e Bashkejeteses ne shoqeri ky eshte nje problem qe kerkon shume KULTURE e PROFESIONALIZEM nga pruresi qe fatkeqesisht kesaj radhe ka ardhe nga nje nivel nen mesataren si XHAXHAI.... i cili nga cfare kam lexuar shpesh me ngjallen pika dyshimi ne nivelin e Inteligjences se tij ( qe gjithsesi i tille dyshim i ngjallet dhe atij per mua  e te tjere qe "nuk e kane kuptuar" ) . Ja kjo eshte arsyeja se perse shpesh pergjigjet jane refleksion i brendise se prurjes dhe nganjehere jehone e zhurmave qe bejne daullet bosh nepermjet Spikerve e gjifare te " diturish " per rrenjet e kultures se Krahinave smiley Nga me te shquarit dhe me te  diturit ne te tilla prurje nuk perjashtohen edhe Njeri pas tjetrit si Solidare te gjithe mentalitetet skarco qe shoqeron politikisht keto diskure . Respekte i nerum!

Peshku Fluturues

"por nuk do ti harroj kurre cecenet qe moren hujte ne dore ne 97 dhe rrihnin gazetaret tek Fideli".

 Nuk e harron ti, por disa nga ata vete e kane harruar... sot i ke neper studiot e Fevziut duke çuar (me takt e delikatese) uje ne mulli te sales...

 artikull "intelektual" pa vlere shkencore 

Nje dicka tjeter qe duhet theksuar eshte edhe institucionalizimi i futjes apo perpjekjes per ti bere inferiore verioret perkundrejt jugoreve qe tashme nuk ishin thjesht Shqiperia e Poshtme, por ajo zyrtare qe vendoste dhe drejtonte cdo gje.

Kulmi arriti me standardizimin e shqipes apo "gjuhen letrare".

Fatkeqesisht, kjo pati efekt nuk e di sa imediat, por afat mesem dhe afat gjate po, sa sterpikat e saj na perplasen ne fytyre edhe sot.

Geget e veriut te Shqiperise, dhe jo vetem thjesht asaj londineze apo zyrtare, por edhe ata ne Kosove apo ne Maqedoni, turperohen nga dialekti i tyre, pasi reminishencat e propagandes se kuqe te foluren ne dialektin/dialektet e veriut i konsideronin malokce, katundarce, te prapambetur etj.

Elita qe sundonte Shqiperie atebote, thellesisht krahinore dhe klanore, rrenoi dhe beri te mos qene traditen dhe historine e Veriut.

Sa prej jush dine per objektet historike te Kukesit te vjeter nen uje?
Po per shkollen ne Kolesjan te Kukesit te hapur ne 1908?

Po per Dibren, e keshtu me rradhe.

Perpara mbylljes ne kafaz te zi te Shqiperise, zonat e Shqiperise verilindore apo edhe te tjera kane pasur marredhenie intensive me qytet me tradite ne Kosove, si Prizreni dhe Gjakova.

Shume klerike te kesaj zone jane shkolluar ne keto qytete.

Diskutimi i ketyre ceshtjeve nuk eshte percares, ne te kundert eshte ballafaqim me problemet dhe sheshim i tyre aq sa mundemi.

""""Perpara mbylljes ne kafaz te zi te Shqiperise, zonat e Shqiperise verilindore apo edhe te tjera kane pasur marredhenie intensive me qytet me tradite ne Kosove, si Prizreni dhe Gjakova""""

E mer Koth ! Lexo gomarlleqe te kesaj natyre dhe hajde mos fryj kacandonet pastaj me keta "shkencetare" smiley ... Ka rrezik me kete yrysh qe ka (ky me siper me spiker ) ta nxjerre edhe filosofine e shoqerise se konsumit nga Shkolla e Kolosianit ne Kukes  smiley E shef ... e lexon ti cfare shkruajne ? E shef ti se ku hidhen e perdridhen ...Ka nje perfytyrim callmash ky i ziu dhe nuk rri dot pa vene ne dukje mardheniet intensive ????? Nje popullsi ne shifra TOTALE prej 800 mije banoresh per ketej, ku mbi 600 mije rronin pertej Shkumbinit ( perfshi dhe zonen e Durrsit e Tiranes) dhe me shume se 150 mije ne Shkoder e Diber ...paska patur nje mohim ne kafazin e zi  smiley  Une thashe qe ne fillim dhe ngul kembe. Ka nje Injorance me Bollek kur trajtohen ceshtje te tilla...Maximumi i te tillave temave mund te jete objekt i kembimeve te mendimeve midis STUDIUESVE te VERTETE ...te cilet jane te cliruar nga nderhyrjet e Spikerve ne Qeverite  e te gjith dosave te Oruellit !Ne asnje vend te botes nuk kemi lexuar tema percarese krahinore ( qe kudo cilesohen Vecori ) pervec atyre me motive FETARE ! Sikur ah sikur te kishte nje perpjekje dashamirese per te njohur VECORITE e zonave pa muallitjet e shpures ne GRUP ( qe me te vertete po na cajne b....keto 20 vjet ) do te kishte filluar prej kohesh nje studim i mirefillte dhe Pjese-Pjese i cdo fushe...per te arritur sidoqofte ne te dhena te PAKUNDERSHTUESHME qe Lidhin Kulturen e Bashkejeteses se Krahinave . Por perderisa sot mbizotron Mullalleku ne te menduar metoda me e mire e Spikereve te Xhajes eshte ..... fol sa te duash dhe cfare te duash , boll te kete ndonje rresht ku te permendet ..kafazi i zi i Komunizmit  smiley....Mixhizmi eshte psikologji SUNDUESE ne turma te rena ne Letargji por jo Metode shkencore .

Lum,

ti lexoje keshtu ( Idrisi e ka lexu tamam ) komentin tim me siper :  u bene disa zgjedhje me 28 Qershor.

Te gjitha numrat tregojne qe Veriu votoi Berishen ( jo PD e te djathte qe thu ti ) ne menyre masive dhe nese do kishte nje sistem mazhoritar votimi PS nuk do merrte asnje vend deputeti.

Vazhdojme me poshte : ata katundaret qe ka xhaxhai ne titull votun po ashtu ne menyre masive edhe ne jug po per Berishen qe me gjithe sforcimet e medha te gjithe ate makineri te madhe propagande nuk shkoi me shume se 39 %. Qe te jesh i qarte ti dhe cdo kush tjeter kete me mire nga te gjithe e ka lexyar vete Berisha dhe per kete te garantoj. Merita e tij eshte qe eshte vendosur ne rolin e atij njeriu qe eshte partizani me i flakte i emancipimit te ketyre trevave dhe mos harro perfshire Kosoven brenda ( nuk e permenda kot ne komentin tjeter ). Kete e masin mire robte e mat mire dhe ai vete. Edhe dje e risulmoi PS-ne po me terma te kesaj natyre. Se kush i meshon dasive pastaj e kush i shfrytezon ato kjo ngelet per tu pare mire, dhe mire fare bile. Berisha luan me armen me te mire qe ka : shumica e popullsise shqiptare Veri dhe Kosove duhen udheheq dhe ai duke dit se kush eshte niveli i perkrahjes se tij ne keto treva e thekson sa here ti jepet rasti.

E gjithe pjesa tjeter eshte sistem votimi dhe aleanca qe nuk kane lidhje me ate gjene qe une kam permendur me siper dhe qe e kam cilesuar emancipim e qe nuk ka lidhje vetem me veriun i cili e ka pjesen e vet me te madhe se sa jugu. Shiko e leco psh si kane votuar qytetet ne pjesen e tyre ne keto zgjedhje.

Ti vazhdo dhe merru me komunizmin qe ja u futi verioreve apo ku di une cer teorish te tjerash a thu se kjo ndasi filloi e u krijua ne vitin 1944 e me pas. Je krejtesisht gabim nese deshiron te gjykosh objektivisht.

Tani per ate punen e koalicionit ne qeveri : ja nje opinion paraprak se do shkruhem i here tjeter mbase me  konkretisht :

dy rreziqe ka ky koalicion : e para se mos nuk eshte real dhe se mos andej nga zgjedhjet lokale mos kete ndonje bashkim zgjedhjesh me ndonje sistem yjeter demokratik votimi edhe politike edhe lokal, por e shoqeruar jo me termin qeveri teknike por me termin qeveri e integrimit . smiley

Kjo ngelet per tu verifikuar. Dhe kete ne dore nuk e ka me vetem nje njeri por me gjere.

Rreziku i dyte eshte se tani do kemi perseri ate personazhin brilant te Zef Dedes : kunatin e shokut Xhemal i cili realisht ka histori pa fund ne Tirane dhe ta them sinqerisht qe kjo eshte per te qare.

Tani edhe nej te fundit jashte teme vetem per ty si shkodran qe je : kur u hoqen Heronjte e Vigut dhe u cuan ke plerat ne Shkoder, Meta shkoi atje dhe beri nje parade dhe beri disa premtime qe do i marre ata dhe do i sjelle ne Tirane ne nje shesh te madh. Nuk e di sa do i qendroje kesaj tani qe eshte ne qeveri . Delikate apo jo, ndaj mos u ngut deri sa te shofim qarte ( ti me shume se une ketu isha dhe jam dhe i shof )  se si do shkoje.

Se u zgjata shume dhe jo me shume lidhje te drejperdrejte me temen.

.

Si perfundim cfare sugjerojne te nderuarit?

Rivenien ne vend te nderit te malesorit? Shpalljen e cdo toke publike si vend me u zderhall komplekset historike?

Mos po sugjerohet gje ndarja ne emer te padrejtesive mitiko-historike?

Mos po sugjerohet gje shtypja e toskeve gjakpires e kulturebjerres per 50 vjet rresht deri sa te vemi barazim?

Se kjo eshte situate shume lodhese, kur diskutohet pa fund me kaq shume urrejtje nga palet, dhe nuk sugjerohet asgje...s ke as si te pergjigjesh

E gjitha kjo ne nje kohe kur ne duhet te celebronim diversitetin brenda nesh si pasuri e mirefillte (kete gje bejne gjithe diten amerikanet). Po me cfare pasurie tjeter nuk u tallem dhe nuk e abuzuam ne, qe te veprojme ndryshe me kete?  Ket kunderti s'kam per ta kuptuar kurre me ne shqiptaret: si ka mundesi qe jemi aq poshte qe bjerrim vlerat tona, kur per t'i krijuar ato kerkohet nje fare lartesie e domosdoshme?

Sidoqofte, pergjigjen me te mire kesaj ja ka dhene muharremi: "rrak e tak teneqe, sajmiri me musteqe".

 një editorial të sotëm të Enver Robellit, në gazetën “Tema”

Pra, me qene supozojme se nje pjese gjeografike eshte diskriminuar nga komunizmi justifikohet te veje te grabisi token e pronareve qe jane vjedhur,vrare e persekutuar nga komunizmi

KU ESHTE LLOGJIKA KETU ??!!

E IRONIA SKA KU TE VEJ ME

Plus konflikti ka qene me Tiranasit autokton, qe jane pjes e veriut, e ata i kane anatemuar me emra grabitesit e tokave.(se ku futet jugu ketu??!!)

Veriu eshte i madh e nuk futet ne nje kategori,grup,parti etj etj etj, plus gabon kur si Enver Robelli do ta perfaqesosh apo vesh nen kategorine e atyre qe vodhen toka ne Tirane.

Autori do te krijoj nje justifikim moral,per grabitjen e tokave, qe eshte ne eksrem ironik e allogjik...............Plus, e para, s'eshte e vertet qe ata qe grabiten te paret token e bene per ndonje qellim politik (ndoshta ndonje klan politik ne pushtet qe i la kishte), se i bie te ishin shkodran e katolik, JO JO...... Madie nga sa kam njohur shumica kane qene nga zona te majta ne veri ku komunistet ishin mbeshtetur, se dhe kjo qe metod komuniste . Qe nje keng ne kohen e enverit ''zbrit malsor nga mali/mere token se partia ty ta fali''. Plus pa fol si i perdori Saliu keta njerez per interesa te pushtetit te tije, jo vetem i ka peng ne tirane, po i perdorte per te sulmuar institucionet dikure, e sot si krah i tije.........................Me ka rastisur disa here kam bere debat per kete teme, e ka rezultuar ne fund qe njerezit qe frynin kete fryme percarje e kishin thjeshte per te justifikuar token e vjedhur te ish-pronareve (te grabitur,vrare e persekutuar nga diktatura), ose e benin per te justifikuar vendin e punes (pra na takon ne tani).

Personalisht jam nga jugu, po Shkodra, Tropoja e cdo qytet e fshat ne veri jane pjese e shqiperise sime, se nuk jam ritur ne kohen kur njerezit jetonin te ndare ne fshatra e urrenin e paragjykonin fshatin a krahinen tjeter, po jam ritur ne kohen kur shqiperia qe unike e cdo pjes e saje eshte dhe pjesa ime e jona.

Ndarjet jane per qellime personale e per perdorje ne thelb. Dikur ne kohen e pricipatave, ndarjeve feudale rajonale te formave nga me te ndryshme, ku kapot e zones benin ligjin etj ...... po krijimi i shteteve unike i fshin keto,dhe i dhane hapesire individit e i hoqen beun e cubin e zones, e njerezit jane krijesa te kontributit te gjithe kombit e gjithe territori eshte pjes e qenies se tyre.

Plus shqiperia eshte kaq e vogel sa nuk e ndan dote me.

Prandaj, ka më shumë gjasa që prapambetja e sotme e Veriut të Shqipërisë të jetë trashëguar nga një kohë shumë e hershme se komunizmi; meqë zonat veriore dhe veçanërisht malësia, kanë qenë tradicionalisht të prapambetura, të izoluara dhe të kapura peng të strukturave që u siguronin mbijetesën.

Tradicionalisht te  prapambetura  ne cilat te dhena historike I bazoni keto fjale ??Dmth kur fillon historia per juve ? Shekulli ?

Kur them kohë shumë e hershme, kam parasysh periudhën osmane; kur malësia veriore ia kish siguruar vetes njëfarë autonomie, por me çmimin e lartë të izolimit nga fusha. Gegët e veriut të Shqipërisë nuk e njohën atë hapje ndaj botës dhe atë zhvillim ekonomik dhe kulturor që njohu Toskëria, gjatë shekullit XIX, si pasojë edhe e emigracionit.

Duke ndjekur perceptimin tuaj a mund te themi se nese dhe jugu do te kishte qene po aq “kokeforte” ndaj otomaneve mbase sot  do te kishim patur nje komb i cili nuk do te formohej po me aq vonese sic u formua kombi shqiptar? Duke u formuar jo thjesht nga  lidhja permes gjuhes por dhe ajo permes besimit fetar ne kete rast kristianizmin ? Ashtu sikurse  Greket dhe Serbet ??

Në shekullin XX, faktori kryesor që e pengoi zhvillimin ekonomik, social dhe kulturor të Veriut ishte gjymtimi i trojeve shqiptare pas vitit 1912; dhe mbetja e Kosovës jashtë territorit të shtetit të ri shqiptar, që u shoqërua me ndërprerje të komunikimit njerëzor dhe të mallrave, të shkëmbimeve kulturore dhe të vetëdijes kombëtare si vetëdije praktike (përtej identifikimit me flamurin).

Një tjetër faktor që kontribuoi në këtë pellgëzim ishte mungesa e qyteteve; me përjashtim të Shkodrës, Veriu i Shqipërisë mbeti pa qytete, që t’i shërbenin si pika referimi kulturore, përveçse si qendra të zhvillimit tregtar, industrial dhe arsimor. Kjo gjendje, në një formë ose në një tjetër, vazhdon sot e kësaj dite.

Ketu vijon nje gabim tjeter i juaji sipas meje, kjo sepse nderkohe qe me lart shpjegoni se si keto qytete nuk u mundesuan ne krijimin e tyre ne veri per arsyet qe ju lartpemendni ktheheni dhe na sygjeroni se keto qytete duhet te  kishin ekzistuar  thua ti se behet thjesht fjale per arkitekture e jo nje formim evolutiv  e  gradual.

Shtoj ketu se ne fakt  pikerisht komunizmi  krijoi ne veri qytete mutantesh,  tipi Kruma apo Puka  sikurse shfarosi qytete qe kishin filluar nje tradite . Shembull  Kukesi i vjeter qe sot ndodhet poshte ujit. Crrenjoset  tradita me crrenjosjen e atij qyteti megjithese kuptohen qellimet madhore”

Mirëpo shkëlqimi i Shkodrës katolike dhe i produkteve të saj kulturore nuk duhen ngatërruar me prapambetjen e Veriut geg; dhe veçanërisht të zonave verilindore të Shqipërisë, të cilët nga Shkodra merrnin shumë pak – tek-tuk ndonjë prift ose mësues. Para 1944-ës, gjendja ekonomike dhe sociale e atyre zonave ishte e mjeruar në shumë pikëpamje; dhe rrezatimi i Shkodrës, sado i vyer, zor se arrinte dot, bie fjala, deri në Kukës.

Me paragrafin e mesiperm me kujtoni  eksperiencat personale qe kam patur jashte Shqiperise, ku me thonin si eshte e mundur qe ti te jesh Shqiptare .. Dmth Veriu nuk qenka veri ne momentin kur prish pergjithsimet tuaja.

Pavarësisht nga ç’mund të shkruajë sot Enver Robelli, gjendja e djeshme dhe e sotme e zonave të Kukësit, Pukës, Mirditës, Matit, Malësisë së Madhe, Dukagjinit dhe Tropojës nuk vihet dot në lidhje me “kulturën dhe historinë e krijuar nga intelektualët në veri të Shqipërisë” – sepse këta intelektualë i përkisnin një sistemi jashtëzakonisht të brishtë, emergjent dhe të kufizuar kryesisht në Shkodër dhe në Tiranë.

Flisni per gjendjen e djeshme dhe te sotme  nderkohe qe pikerisht keto zona vihet re qarte  fenomeni i  de-populimit, i braktisjes  e cila serish vijon si pasoje e gjendjes ekonomike  dhe pse jo si pasoje  e politikave te deshtuara  qe ndiqen  nga shteti shqiptar ne pergjithesi.  Psh nderkohe qe keto zona jane malore  zhvillimi i turizmit malor atje do te  sillte  nje ndihme te madhe ne  ekonomine e ketyre zonave  e cila do te pasonte me zhvillimin e metejshem te tyre.

Regjimi totalitar, që në fillim, u përpoq “ta shtrojë” Veriun; çka nënkupton jo vetëm dhunë, luftë klasash dhe përndjekje të elitave anti-komuniste ose jokomuniste, por edhe investime në infrastrukturë: shkolla, rrugë, hapje tokash të reja, plehra kimike, elektrifikim, sharra, dele, vatra kulture, librari, agroteknikë, shëndetësi publike, vaksinime të fëmijëve, konsultore për gratë shtatzëna, ulje të vdekshmërisë foshnjore, bonifikime dhe vepra industriale madhore – hidrocentrale, miniera – të cilat ua shtuan të ardhurat familjeve që jetonin në ato zona.

Investimet qe permend me lart i kane kushtuar jete njerzore atyre rajoneve si psh Uzina e Kukesit ku shume punonjes kane humbur jetet e tyre nga kushtet e punes. Po ashtu ju rikujtoj se pikerisht produktet e kesaj uzine  ne cilesine e saj kishin zene vendin e 3-te ne Europe .

Njekohesisht formatimi edukativ gjate periudhes komuniste ne dialektin tashme tosk  ishte nje tjeter forme presioni ndaj ketyre zonave. Une vete  megjithese jam lindur dhe rritur atje nuk kam dialekt verior .  Serish mos harroni se me kete gjuhe po komunikojme.

Nuk duhet harruar që, për një kohë të gjatë, banorët e Veriut favorizoheshin në të drejta studimi; dhe se në degët më të preferuara (p.sh. mjekësi), shpesh mbeteshin vende të hapura pasi këto zona nuk arrinin të dërgonin studentë për t’i mbushur. E gjithë kjo ngjante, në shumë pika, me famëkeqin affirmative action që ndeshet sot në SHBA, në politikat parapëlqyese ndaj minoriteteve të ndryshme.

 Me pelqen shume ky paragraf  ashtu sikurse termi i diskriminimit pozitiv qe pershkruan me lart. Megjithate dhe sot ne 2009 ne keto kohe degjoj fraza te tipit ty nuk ta jap 10 sepse je nga veriu..

Çfarë e pengoi Veriun e Shqipërisë që të zhvillohej më shpejt e të dilte nga prapambetja ishte, më tepër sesa dhuna ideologjike dhe policore, mungesa e qyteteve me tradita. Kukësi dhe Puka nuk mund të krahasohen, për nga rrezatimi dhe prestigji, me Korçën, Gjirokastrën, Vlorën dhe Beratin. Qytetet e reja si Laçi, Rrësheni, Rubiku, Fushë-Arrësi, Bulqiza nuk arritën dot të krijonin identitet të vetin të mjaftueshëm, as t’i imponoheshin rrethinave përreth me kulturën e tyre. Në fakt, arsimi dhe kultura Veriut të Shqipërisë i shkonte nga Jugu; dhe jo vetëm tërthorazi, nëpërmjet produkteve, por edhe drejtpërdrejt, nëpërmjet kuadrove, duke filluar që nga mësuesit dhe mësueset, të cilat çoheshin për të punuar në Veri forcërisht.

Ate se cfare e pengoi te zhvillohej me shpejt besoj se per ta thene do te duhej nje studim akademik e jo thjesht nje paragraf  ku ju flisni per traditat, per rrezatimet,  apo shkuarjet e  produkteve  apo kuadrove  sikur  te behej fjale per misionaret dhe Afriken.  Megjithate per te plotesuar ne menyre amatoreske dhe une ate qe ju thoni  shtroj tezen e vete historise, e vete gjeografise dhe e vete faktit se ne zonat ku kishte me shume shkembime tregtare  lindnin   qytetet. Llogjikisht  pjesa me e “ qyteteruar”  do te ishte ne porte, do te ishte ne zonat bregdetare  dhe ne zonat e uleta. Dmth te kerkoj ndjese qe un jam sy jeshile dhe ti je sy kaf. Dmth behet fjale per dimensione kohore ku vete fillesat e shkembimeve nuk mund te beheshin me ane te levizjes ne trena apo avione. Behet fjale per operacionin fizik qe iu be kesaj zone me ndarjet nga trupi themelor i saj e cila vijoi me trajtimin e njohur qe njohim tashme ne epoken komuniste.

Në rrethana të tjera, sikur Shkodra të mos ishte plagosur për vdekje nga dhuna e regjimit dhe, sidomos, sikur Kosova të kishte mbetur brenda trojeve shqiptare, Veriu do t’i kishte pasur pikat e veta të referimit po aq vitale dhe produktive sa edhe Jugu – Korçës, Beratit, Vlorës dhe Gjirokastrës do t’i “kundërviheshin” Shkodra, Prizreni, Prishtina, Gjakova… ndoshta Dibra dhe Manastiri.

Ketu  nuk arrij te ndjek linjen qe merrni ne arsyetimin tuaj kaotik .  Dmth ne cilen pike Kruma psh do te ishte xheloze per Gjakoven? Kruma nuk do te ekzistonte mbase fare si qytet (ze) pasi bente pjese tek malesia e Gjakoves.  Me nje fjale menyre juve hamendesoni se mbase do te lindte ndonje xhelozi mes Saukut dhe Tiranes…

Dëgjon ndonjëherë edhe argumentin e çuditshëm se Shqipëria komuniste e veçanërisht elitat toske, u majmën me pasuritë e Veriut: kromin, bakrin, energjinë elektrike të hidrocentraleve të Drinit… i cili argument mbështetet në premisën njëlloj të çuditshme, se banorëve e zonave veriore me pasuri hidrike ose minerare u është bërë padrejtësi, sa kohë që këto pasuri janë shfrytëzuar prej “të tjerëve”. Përsëri kemi të bëjmë me këndvështrim provincial, tipik katundar; meqë një banor i Mirditës nuk mund të ketë pasur kurrfarë pretendimi të shtuar ndaj të ardhurave të siguruara prej minierave të bakrit, në krahasim me, bie fjala, një banor të Përmetit; sa kohë që të dy kanë qenë qytetarë të të njëjtit shtet sovran – Shqipërisë. Thashë më lart katundar, sepse mendësia katundare nuk e rrok dot konceptin e sovranitetit, përtej katundit të vet, oborrit të vet, fisit të vet, bajrakut të vet.

Ne fakt deri diku keni te drejte, por ja qe serish jeni ne kontradikte me ato qe thoni. Nderkohe qe nga kabineti qeverises i komunizmit na dalin 2/10 nga veriu .. dhe qe  njihet tashme se ne kete regjim u formua borgjezia e re  pse jo po e quajme bllokiste  ku ishin klanet qe qeverisnin  dhe qe menaxhonin pasurite e ketij shteti. Qofshin keto ne nivelin direkt apo indirekt  me ane te investimeve .

Ka diçka të ndyrë dhe tejet përçarëse, në argumentin se sundimi komunist në Shqipëri ishte sundim i toskëve mbi gegët, ose i Jugut mbi Veriun e vendit; diçka që duhet denoncuar dhe luftuar, për të mos lejuar që të kthehet në premisë të pranuar arsyetimesh, si ai i Enver Robellit që citova në krye të këtij shkrimi. Malësitë e Veriut vërtet kanë qenë të prapambetura gjatë viteve të sundimit komunist; por a nuk kanë qenë njëlloj të prapambetura edhe malësitë e Jugut? Kush e ka shëtitur Shqipërinë në vitet 1970-1980, vallë nuk ka ndeshur në të njëjtin mjerim e dëshpërim, si në Rubik ashtu edhe në Çervenakë, si në Pukë ashtu edhe në Librazhd, si në Kukës ashtu edhe në Delvinë, si në Fushë-Arrës ashtu edhe në Mokër? Ky ishte mjerim ekonomik dhe shpirtëror, pjesërisht i trashëguar dhe pjesërisht i shkaktuar nga politikat ekonomike dhe sociale fund e krye të gabuara të Tiranës; të cilat nuk dallonin mes Veriut dhe Jugut, as midis gegëve dhe toskëve.

Pjeserisht e vertete  kjo qe thoni pasi po e thoni ne nje kohe ku dosjet jane akoma te mbyllura. Jane te ndyra ne sensin percares pasi  nuk mund te kategorizosh  dike pse e kane privilegjuar gjate komunizmit .  Jane te ndyra ne sensin qe nderkohe qe ne jemi rreth  4 milione, nje shtet mikroskopik dhe  jetojme ne shek  21 akoma flitet per gege dhe toske. Nderkohe qe mungojne thuajse 200 vjet histori  te pa evidentuar  nga trojet e Shqiptareve, nderkohe qe vete albanologjia  nuk kerkohet te studiohet si shkence nga vete shqiptaret , e nderkohe  qe  megjithate ne zonat e Zadrimes akoma shikon veshje popullore qe mbaheshin ne kohet e ilireve. Dhe menyra se si ju me nje qellim fisnik perdorni tema stereotipesh si dhe krejtesisht jo akademik  ne kete shkrim mbetet zhgenjim teper i madh pasi pikerisht ju po krijoni traditen e kundershtimit apo pse jo e argumentimit me terma dhe hamendesime  te pasakta.

Pavarësisht nga format që merr dhe pozimet që bën para kamerave, katundaria nuk është funksion i gjeografisë, por më tepër një gjendje e mendjes, ose produkt i paaftësisë për të menduar në mënyrë qytetare, ose për të kapërcyer barrierat artificiale që ekzistojnë për shkak të varfërisë, padijes dhe frikës ndaj modernitetit. Teza e hedhur poshtë e lart, që e shpjegon prapambetjen e sotme të Veriut të Shqipërisë me prejardhjen toske të elitave komuniste gjatë viteve 1945-1990 është tezë tipike e këtij të menduari katundar, që ka nisur të dalë tashmë në sipërfaqe të komunikimit publik si ujë i vjetër gjirizesh të bllokuara nga gjithfarë kompleksesh inferioriteti dhe planesh revanshiste të keq-orientuara.

Ndersa une do thoja se tezat qe ju kritikoni jane pasoje e politikavete ndjekura njehere e nje kohe dhe qe per fat te keq ndiqen akoma, mos pranimi, mbajtja ne kuti e historise, mos denimi i saj do te pasoje ne nje forme tjeter  te te shprehuri, do te pasoje ne reagime te tilla si tuajat e mbi te gjitha do te degjojme akoma te flitet per Gege dhe Toske.

Une mendoj qe  zhvillimi ecen ne progresion me te shpejte, ne ate pjese ku pati qene me i ngadalte deri dje, 

per kete nuk ka pse te behemi xheloze sepse ne fund te fundit jemi shqiptare poshte dhe lart ,

por te fitosh perkrahjen nderkombetare mbas kesaj interviste, do te thote qe ne kemi arritur dhe kaluar standartet europane, duke arritur te jemi vendi i pare ne ballkan dhe mbi BBC-ne.

http://www.youtube.com/watch?v=KeumtNlt83E

 

alide, pse lodhesh!

ketu ka ende njerez qe lexojne zgjedhjet ne kah te kundert! veriu votoi saliun ndersa jugu votoi si duhet. nderkohe qe per ke ka sy te shohe eshte e kunderta, veriu votoi te vetmen parti me nje plan per qeverisje ndersa jugu votoi thjeshte kunder berishe.

sepse i vetmi gur ne doren e rames ishte mos votoni malokun.

ndersa sa u perket te tjerave, mjafton te kthesh koken nga historia e te shohesh pak, dhe do te flasi historia.

shqiperia eshte nje, dhe kete duhet ta kemi parasysh, dhe s'do te kete burre nane te na ndaje, edhe pse nusja ime nga jugu, burri  i motres time eshte nga jugu, dhe jemi te gjithe nje. 

@Shkinaks

Sinqerisht, nuk lodhem rrefej nga ana tjeter se jemi te rrethuar nga pseudo intelektualiste, te cilet duke pasur besim te plote tek gjykimet qe mbartin mbi nje ceshtje  harrojne teorine e relativitetit.

Shtojme ketu psh nje influence te forte ne histori pluas atyre te lartpermendura, duam apo nuk duam ne, qyteterimi helen dha kontributin e tij ne keto zona  te jugut qe xhaxhai krahason me lart.

Eshte mire te analizosh nje artikull te shtypit por kur analiza behet ne menyre kaq siperfaqesore  me shume se te ule gjakrat i ngre ato. Pikerisht ne saj te ketij shkrimi ne blogun e xhaxhait ishin zgjuar teoricienet e geneve apo me sakte te racizmit qe sygjerojne se ne  verioret kemi ca derrasa mangut!! Shkrime te tilla jane ftese per radikale. Keshtu pra rrofte amatorizmi intelektual !

 

Pikerisht ne saj te ketij shkrimi ne blogun e xhaxhait ishin zgjuar teoricienet e geneve apo me sakte te racizmit qe sygjerojne se ne  verioret kemi ca derrasa mangut!!

Derrasat mangut i kane njerezit qe shkruajne te tilla idjotesira...

Ata te geneve pastaj... jane idjote te kualifikuar!

 Mos m'u mallëngjeni kaq shumë me malësinë.

Shkruar nga: Xha xhai, Maj 2005

Këtij romantizmi i ka dalë boja të paktën që në vakt të Migjenit.
Malësia shqiptare kur nuk është mit në koka të fantaksurish, është e prapambetur për vdekje.
Kur nuk i shpifet imazhi nga faqet e zverdhura të poemave, është e krimbur në mjerim, në sëmundje, në agoni, në autizëm, në kurvni, në jetërsim. Fëmijët i rriten pa brekë e me buzë që u kalben nga qyrret. Se familja e fëmija nuk mbahen me folklor, as me traditë; dhe punë e para në malësi nuk ka. 
Herën e fundit që kam qenë atje (në Dardhë të Fierzës), na u bllokua makina në rrugë nga bora e madhe e na shpunë për të fjetur në një shtëpi ku kishin VETËM NJË GOTË për të pirë ujë. Vetë shtëpia mbante erë cjap, megjithë një pirografi të Skënderbeut që kishin varur në mur me gozhdë dhe me veprën 7 ose 12 të Enver Hoxhës shtrembëruar e tëra në sergjen nga lagështia.
Apo malësori e shuan etjen në gurrat e bjeshkës, prandaj s’ka nevojë për gotë?
Malësia nuk po jeton dot pa injeksione, ndihma, lëmosha, subvencione, bamirësira, paterica, injeksione, serume, rimorkjime, lecka të përdorura, fondacione, kamiona me bukë, helikopterë që t’ia hedhin thasët e miellit nga lart.
Malësia është në agoni, ju i thurni vargje! Turp!
Është një rezervuar i trishtuar superpopullimi, ose qyqarësh mëngëngrënë e dhëmbërënë që marrin teposhtë me trasta në krah për të kolonizuar djerrinat e rrethinave qyteteve të fushës.
Përsëri: mos më përmendni hidrocentralet dhe minierat. Hidrocentralet dhe minierat i shfrytëzojnë ata që i ndërtojnë. Kur ngriheshin këto, malësorët i këndonin me gifteli e lahutë Kukësit të Ri dhe majës së shpatës së bacë Enverit.
Malësia sot nuk luan kurrfarë roli pozitiv në jetën e shtetit shqiptar, përveçse të shkaktojë dhimbje si plagë e hapur, e molepsur, rrjedhëse, e gangrenizuar. Është kaq mbrapa, sa njerëzit atje gjithnjë më kanë lënë përshtypjen se as konceptin e shtetit e kuptojnë dot plotësisht. 
Kanuni po e shkatërron edhe më keq se ç’është e shkatërruar, ju ia duartrokitni kullat, ngujimet, përbetimet!
Kur ikin që andej, njerëzit vijnë e çelen. Gjejnë punë, mbledhin ndonjë kacidhe, blejnë një veturë shkatërraqe, pijnë me vëllezër e probatinë të dielave. Brezat e dytë dhe të tretë të malësorëve lindur larg malit qytetërohen për bukuri, stërhollohen, zbukurohen. E keqja nuk është në genet, por në antropologjinë e mbrapshtë që u imponon bjeshka. 
Shteti ka disa detyrime të mëdha ndaj malësisë. Kryesori është të ndërtojë një rrugë që t’i bjerë mes për mes, që t’u shkojë pak dritë qytetërimi. Malësorët vetë nuk e bëjnë dot, as dinë ta bëjnë, as kanë para të investojnë, as e kuptojnë mirë se u duhet. Kur të hapet rruga, edhe ai plaku i fjalimit do të bjerë në Tiranë dhe do t’i lypë Edi Ramës një bythë tokë në zgrip të qytetit, për ta rrethuar me teneqe me vrima e për ta shpallur banesë (por jo kull&eumlsmiley.
Malësia ka halle të mëdha, për të cilat më dhimbset. Por entuziazmi i të gjithë atyre që ia shohin malësorët si mishërim krenar të heronjve të Fishtës përnjimend më neverit. 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).