Bisede Gjenish: Ajnshtajn & Tagora I


Kjo bisede midis Albert Ajnshtajnit dhe Rabidranat TAGORAs eshte zhvilluar me 14 qershor te vitit 1930 ne shtepine e Ajnshtajnit ne Kaputh,ne rrethinat e Berlinit dhe eshte botuar fillimisht ne The Religion of Man, Londer.

TAGORA-Sot po bisedoja me Dr Mendel ne lidhje me zbulimet e reja ne matematike sipas te cilave ne boten e madhesive pambarimisht te vogla sjellja e atomeve i bindet rastesise; me sa duket drama e egzistences nuk eshte aspak e paracaktuar ne karakter.

AJNSHTAJN: Faktet qe e bejne shkencen te tentoje ndaj kesaj pikpamjeje nuk do te thote t'i leme lamtumiren parimit te shkakesise.

TAGORA: Ndoshta jo, megjithate duket sikur ideja e shkakesise nuk eshte ne grimcat elementare por qe disa forca te tjera ndertojne me keto grimca nje gjithesi te organizuar

AJNSHTAJN: Duhet perpjekur te kuptohet rregulli ne nje plan me te larte. Rregulli eshte atje ku elementet e medha kombinohen dhe drejtojne egzistencen, por ne grimcat shume te vogla ky rregull nuk eshte i perceptueshem.

TAGORA: Keshtu pra dualiteti eshte ne thelb te egzistences, dmth eshte kontradikta e impulsit te lire dhe vullnetit drejtues qe realizon nje skeme te rregullt te sendeve.

AJNSHTAJN: Fizika moderne nuk do t'i quante qe jane kontradiktore.Rete kur shihen nga larg duken si nje objekt i vetem por kur i vrojton nga afer ato shfaqen si nje grumbull i crregullt pikash uji.

TAGORA: Une i gjej kesaj nje paralele ne psikologjine njerezore. Pasionet dhe deshirat tona jane te crregullta, por karakteri yne i nenshtron keto elemente ne nje te tere te harmonishme.A ka dicka te ngjashme me kete ne boten fizike? A nuk jane grimcat e vogla rebele,dinamike me nje impuls individual? Dhe a ka nje parim ne boten fizike qe i nenshtron ato duke i vendosur nen nje organizim te rregullt?

AJNSHTAJN: Edhe vete grimcat elementare nuk jane pa nje rregull statistikor; grimcat e radiumit do te ruajne nje rregull specifik te tyren, tani dhe pergjithmone ne te ardhmen ashtu sic ka qene vazhdimisht deri me sot.Ka pra nje rregull statistikor per grimcat elementare.

TAGORA: Perndryshe drama e egzistences do te ishte mjaft e paqellimte.Eshte harmonia e vazhdueshme e rastesise dhe percaktueshmerise e cila e ben ate perjetesisht te re dhe jetesore.

AJNSHTAJN: Une besoj se cfaredo qe behet me ne ose bejme ka shkakesine e vet;eshte gje e mire sidoqofte qe ne nuk e perceptojme dot.

TAGORA: Ka nje elasticitet gjithashtu ne veprimet njerezore ,nje fare lirie ne rende te ulta qe eshte per te shprehur personalitetin tone. Eshte dicka e ngjashme me sistemin muzikor ne Indi,i cili nuk eshte aq i ngurte sa c'eshte ne muziken perendimore. Kompozitoret tane japin nje linje te percaktuar muzikore,nje sistem melodik dhe arranxhim ritmik dhe egzekutuesi i saj brenda disa kufijve mund te improvizoje mbi te.Ai duhet te ndjeke me besnikeri pjesen muzikore, por dhe te jape shprehje spontane te ndjeshmerise se vet muzikore sipas disa rregullave te paracaktuara.Ne admirojme kompozitorin per talentin e tij ne krijimin e bazes dhe superstruktures se melodise por nderkaq presim nga interpretuesi te shprehe aftesite e tij duke krijuar variacione me zbukurime melodike.Ne krijimin ne ndjekim ligjin themelor te egzistences por nese lejojme edhe nje shmangje nga ai, atehere kemi nje liri te mjaftueshme brenda kufijve te personalitetit tone per shprehjen me te plote te vetvetes.

AJNSHTAJN: Kjo eshte e mundur vetem kur ka nje tradite muzikore te fuqishme qe mund te orientoje njerezit.Ne Europe muzika ka shkuar teper larg nga arti dhe ndjeshmeria popullore dhe eshte bere si nje fare arti i fshehte me konvencionet dhe traditat e veta.

TAGORA: Duhet te jesh absolutisht i bindur ndaj kesaj muzike kaq te komplikuar.Ne Indi masa e lirise se kengetarit eshte ne personalitetit e vet krijues.Ai mund ta interpretoje kengen e kompozitorit ne menyren e vet nese ka fuqine krijuese te afirmoje vetveten ne interpretimin e ligjit te pergjithshem te melodise qe i eshte besuar.

AJNSHTAJN: Kerkohet nje nivel shume i larte artistik per te realizuar plotesisht idene e madhe te muzikes origjinale keshtu qe mund te behen edhe variacione mbi te.Tek ne variacionet shpesh jane te paravendosura.

TAGORA: Nese ne sjelljen tone ndjekim ligjin e virtytit atehere do te kemi nje liri reale per shprehjen e vetvetes.Vertete eshte parimi i sjelljes por karakteri qe e ben ate te vertete dhe individual eshte ne krijimin tone.Ne muziken tone ka nje dualitet te lirise dhe rregullit te paracaktuar.

AJNSHTAJN: Po fjalet e kenges a jane gjithashtu te lira? Dua te them a eshte i lire kengetari te shtoje fjale te tijat ne tekstin e kenges qe kendon?

TAGORA: Po.Ne Bengal kemi nje soj kenge-kirtan e quajme,e cila i jep liri kengetarit te nderfuse komente ndermjetese, fraza qe nuk jane ne kengen origjinale.Kjo shkakton entusiazem te madh sepse degjuesit jane vazhdimisht te emocionuar nga sentimente spontane te mrekullueshme te bera nga kengetari.

AJNSHTAJN: A eshte metrika teper strikte?

TAGORA: Po, krejt.Nuk mund te kalohen kufijte e vjersherimit; kengetari ne gjithe variacionet e veta duhet te mbaje ritmin dhe kohen, te cilat jane te fiksuara.Ne muziken europiane ju keni nje liri te krahasueshme per kohen por jo per melodine.

AJNSHTAJN: Mund te egzekutohet muzika indiane pa fjale? Mund te kuptohet nje kenge pa fjale?

TAGORA: Po , ne kemi kenge me fjale te pakuptimta, tinguj qe thjesht ndihmojne ne mbajtjen e notave.Ne Indine Veriore,muzika eshte nje art i pavarur,jo nje interpretim I fjaleve dhe mendimeve si ne Bengal.Muzika eshte shume e perpunuar dhe sugjestive dhe eshte nje bote e tere ne vete melodine.

AJNSHTAJN: Nuk eshte polifonike?

TAGORA: Instrumentat perdoren, por jo per harmonine, vetem per te mbajtur kohen dhe per te shtuar volumin e thellesine.A ka vuajtur melodia ne muziken tuaj nga imponimi i harmonise?

AJNSHTAJN: Ndodh nganjehere qe vuan vertete teper.Nganjehere harmonia gelltit edhe vete melodine.

TAGORA: Melodia dhe harmonia jane si linjat dhe ngjyrat ne pikture.Nje vizatim mund te jete i mrekullueshem nderkohe qe duke i shtuar edhe ngjyrat mund te behet i vaget dhe humbet forcen.Por ngjyra ne kombinim me linjat krijon piktura te medha sa kohe qe nuk shvlereson apo shkaterron vleren e vizatimit.

AJNSHTAJN: Eshte nje krahasim i bukur; vizatimi eshte gjithashtu shume me i vjeter se ngjyra. Duket se melodia juaj eshte shume me e pasur ne strukture se e jona. Muzika japoneze gjithashtu duket e tille.

TAGORA: Eshte e veshtire te anlizosh efektin e muzikes te Lindjes dhe te Perendimit ne mendjet tona.Une jam shume i prekur nga muzika perendimore; ndjej qe eshte e larte,e gjere ne strukture dhe e madhe ne kompozicion. Muzika jone me prek me thelle prej vokacionit te vet lirik themelor.Muzika europiane eshte epike ne karakter, ka nje sfond te gjere dhe eshte gotike ne strukture.

AJNSHTAJN: Eshte nje pyetje qe ne europianet nuk i pergjigjemi dot qarte, ne jemi shume te perdorur nga muzika e jone. Ne duam te dijme nese muzika jone eshte nje ndjenje konvencionale apo fondamentale, nese eshte natyrale te ndjesh konsonancen dhe disonancen apo nje konvencion qe ne e pranojme.

TAGORA: S'di se si por piano me ngaterron.Violina me pelqen shume me teper.

AJNSHTAJN: Do te ishte interesante te studjoheshin efektet e muzikes europiane ne nje indian qe nuk e ka degjuar kurre ate qekurse ka qene i ri.

TAGORA: Une njehere i kerkova nje muzikanti anglez te me anlizonte disa pjese te muzikes klasike dhe te me shpjegonte se cfare elementesh e bejne te bukur nje pjese muzikore.

AJNSHTAJN: Veshtiresia eshte se muziken vertete te bukur , lindore apo perendimore qofte, nuk mund ta anlizosh dot.

TAGORA: Po dhe ajo cka e prek thelle degjuesin eshte dicka shume personale per cdo individ.

AJNSHTAJN: E njejta pasiguri mbetet rreth cdo gjeje themelore ne pervojen tone , ne reagimin tone ndaj artit ,kudo qofte ne Europe apo Azi.Bile edhe kjo lule e kuqe qe shoh ne tavolinen tuaj mund te mos jete e njejte per ty dhe mua.

TAGORA: E megjithate eshte i pranishem gjithmone nje process pajtimi midis tyre,shija individuale qe tenton te perputhet me standartin e pergjithshem

Perktheu Avocados & Endive

82 Komente

Nje mrekulli!

Flm, A!

Ka ... nje rregull statistikor per grimcat elementare.

Nje nga thelbet e kuptimit te botes! Rastesia ne elemetaren inkuadrohet ne sistemiken e te teres.

Nje mrekulli kjo!

Ja dhe teksti ne anglisht i kesaj bisede, per ata qe duan ta lexojne ne anglisht.

Mua mu duk interesante pa dyshim biseda, po kursesi nuk do ta karakterizoja si gjeniale. Me perjashtim te nja dy gjerave qe permend Ajnshtajni ne nja dy fjali, gjera qe i ka thene dhe gjetke, te tjerat me duket thjesht 'persiatje te lira' te nje bisede te nje niveli normal intelektualesh. Dmth po te mos e dije kush e ben kete bisede them se mund ti zevendesoje ata dy emra me dhjetra emra te tjere intelektualesh jo-gjeni te asaj kohe dhe besoj qe nuk do binte gje ne sy.

Ajnshajtni ka thene gjera ne po kete forme te lire mendimi per shume subjekte pertej fizikes qe me duken vertet gjeniale, si p.sh. tek ai libri qe permend Avocado "Bota sic e shikoj une" apo gjetke. Po nuk eshte e thene qe sa here flet nje gjeni te thote ne cdo moment gjera gjeniale. smiley

 

Ja dhe ca komente qe me bene per te qeshur tek diskutimet me poshte.

- Po më duket se prapë u përmend Berisha...

- Ah, ta njihte Anjshtanji muziken Labe.

- E lexova e rilexova, me pelqeu perkthimi jashte mase, por ne diskutimin e ketyre dy gjenive nuk kuptova asgje.

 

Avocados! Mirenjohes per kete prurje te njohur por jo kaq te detajuar.Mendon se mund te jete me e arsyshme te jepet edhe fakti i perse -se se takimit te ketyre dy gjenijve ?A mendon se kaq i plote Peshqit do jene ne gjendje te shpjegojne se cfare kane dashe te thone? Them se pjese te bisedes sidomos krahasimet ne kunderti , per pikturen e letersine,do te ishin pjesa me interesante e bisedes per nivelin tone.Sepse dihen e njihen kompozitoret e"shpikesit teknologjike" te kombinimit te ngjyres me melodine gjate viteve 60 qe s'pati shume jetgjatesi...sepse eshte e njohur teza e vjeter qe Domosdoshmeria e can rrugen ne nje varg te panumert  rastesish(qe s'do i pelqeje Emit "panumersia" smiley ,etj etj. Duke Ju drejtuar juve besoj me mirkupton se nuk jeni Ju ajo qe vendosni per kete ne se zbulimet mbi ADN percaktojne nje sjellje individuale "te shkruar" sipas krahasimit emigrantor te meparshem apo nje grumbull e lidhje te panumert rastesore ? 

Tagore ja mbështjellka kot (si poet që ësht&eumlsmiley dhe Ajnshtajni u mundoka t'a sjellë më vete. Se nga e gjeti lidhjen midis mënyrës së lëvizjes së grimcave dhe lirisë së veprimit të njeriut ai e di.

P.S. Emri i shkruhet Rabindranath Tagore dhe është fitues i çmimit Nobel për letërsi.

Dori,lidhjen Tagora e gjen ne ate qe ligjet e natyres jane universale.

Ne shqip eshte perdorur Rabindranat Tagora per botimin e librit te tij me poezi 'Kopshtari'.

Avocados, ky shkrim eshte thellesisht teknik, por merret bash me ate qe permenda me lart. Mbase do e bejme muhabet ndonjehere. Eshte nje dashuri e vjeter e imja kjo. Ka shume gjera aty brenda. Nje nga pikat e trajtuara psh, eshte qe barazia nuk eshte ne natyren e botes materiale. Barazia eshte rast i vecante i pabarazise dhe i imponuar me force. Levizja e rastesishme do te thote ekspansion. Shperndarja e natyrshme e materies nuk ndjek shperndarjen uniforme; kjo imponohet nga sisteme te mbyllura dhe nga kufizime (te panatyrshme) hapsinore. C'ka eshte e natyrshme, ne menyren tone te zakonshme te perceptimit 4 dimensional te materies, eshte nje shperndarje jo simetrike e tipit Chi-Square (me tre grade lirie).

Sh. falemnderit per kete prurje! E mrekullueshme. Nuk e dija ekzistencen e ketij dialogu! Wow!

Sa gjera s'dime ne , nga ato qe di ti ...Wow !

Tagora e huton gjeniun e relativitetit me arsyetimet e tij per raportet ndermjet sjelljes individuale dhe rregullsise, papercaktueshmerise si rregull i mikrobotes dhe lidhjes shkakesore  si rregull i makrobotes. Ajshtani flet me shkurt por duket me i thelle perballe befasise se arsyetimeve me te zhdervjellta te Tagora-s

Perfundimi i Tagore great: Drama  e egzistences do ishte fare e paqellimte.Harmonia ndermjet rastesise dhe percaktueshmerise e ben ate perjetesisht te re dhe jetesore. (Raporti ndermjet rregullave etiko-lòigjore dhe lirise individuale)

Barazia nuk eshte term "natyror" i pergjithshem . Fjala dhe koncepti "barazi" eshte produkt dhe njehesim i dale nga shoqeria njerezore . EKUILIBRI  eshte qe mund te te kete nderhyre ne mes te MENDJES per ti dhene nje argument barazise  ose edhe nje kontrArgument smiley per zbulime te ruajtjes se botes materiale. Dhe ne ruajtjen e ekuilibrit jane prezent "panumersia" e grimcave ose e rastesive . Ato tashme ngaterrojne jo pak mendje , se me  njesite matse te MAKROS nuk mund te shpjegohen per cfaqjen e tyre ne MIKROBOTE . Keshtu qe njerezimi hap pas hapi nderhyn ne shperpjestimit midis njerezve qe kane si kusht" pabarazine" per nje barazi (jo hyjnore smiley por njerezore....midis tij dhe botes ku jeton dhe parasegjithash e kryesegjithash ne ate ekonomike e shpirterore .

Ajnshtaini nuk i pranoi gjer ne fund perfundimet, sidomos interpretimet e kuantikes, megjithse ishte nje nga themeluesit e saj. 

Problemi i tij kryesor me kuantiken ishte "humbja" e shkakesise, qe aq me shume ne interpretimin e Kopenhagenit shkon ne subjektivizem. Si rrjedhoje, Ajnshtaini e quante kuantiken jo te plote, pra duhej gerrmuar me thelle per te arritur ne teori me te plote. Jane proverbiale "sherret" e tij me Kopenhagesit. Por, eshte fakt qe teoria dhe eksperimenti gjer me sot nuk i ka dhene te drejte Ajnshtainit ne kete drejtim. Kuantika me gjithe "cudite" e veta mbreteron per shtate pale qejfe.

Nga ana tjeter, on a bigger picture, rastesia nuk mjafton. Ligjet e natyres jane si nje pune cheater-i qe vecojne rastet e mira, qe cojne ne dynjane ku jemi sot. A ka ndonje big thumb pas "ligjeve," apo kush i shkroi "ligjet" vete? Nje Zot e di, e ka shume mundesi qe robi mos t'i marre vesht kurre.

 

 

 

Titulli shume i gjetur . Dy gjenij sejcili ne fyshen e tij . Ndryshe nuk do te kishte kuptim takimi midis tyre. Njeri si perfaqesues i nje kuptimi te pergjjithshem te BOTES te shprehur ne vjershha ,novela , drama ,e shkrime te gjithfareshme me trashegimi te thelle kulturore familjare, si Tagore, tjetri nje mendje gjeniale i shfaqur ne fushen e "boomit" te mendimit njerezor (kapercimin e kufijve eterrike) nepermjet teorise se tij  qe solli edhe cfrytezimin e nenbotes (grimcave ) per qellime te ndryshme . Duhet kuptuar shkalla e njojes se bote dhe infot rreth saj per kohen , per te kuptuar qarte se te dy japin shembuj fenomenale perfytyrimi nga fusha e tyre dhe te dy per te njejtin qellim nepermjet MENDIMIT pa arritjet e teknologjise se sotme te aplikuara ne baze te Mendimit te tyre . Kjo ka shume rendesi per grupet intelektuale ne fushen e mendimit qe nuk harxhojne ate me "te shkuaren"duke patur si shembull biseden e tyre . Kjo nuk eshte teme per POLICIN. Jo me pulle te KUQE por ashtu thjesht se nuk flet per sukseset e Berishes dhe Deshtimet e Komunizmit. 

Po më duket se prapë u përmend Berisha...

TAGORA-Sot po bisedoja me Dr Mendel ne lidhje me zbulimet e reja ne matematike sipas te cilave ne boten e madhesive pambarimisht te vogla sjellja e atomeve i bindet rastesise; me sa duket drama e egzistences nuk eshte aspak e paracaktuar ne karakter

kam lexuar se kane filluar te ndryshojne mendim rreth kesaj pike, ne nje laborator te zvicres (me duket i vetmi ne europe i ketij lloji, nje fushe magjetike me diameter 250 metra dhe qe sherben per te veçuar atomet. ne france eshte ndertuar apo do ndertohet nje i tille me duket) eshte vene re qe kur atomi mbetet fillikat, ai i bindet njeriut qe eksperimenton. pra leviz nga ajo ane qe ky e kerkon.

 si dhe nuk morra vesh qellimin e bisedes midis ketyre dy gjenish (ne fakt une njoh per gjeni vetem ajnshtajnin)

kush mund te na permbledhe diçka ?

Shkenca dhe Arti kane shume me teper lidhje se c'duken ne pamje te pare. Ajnshtajn eshte njeriu i madh i shkences qe pranon rolin e padiskutueshem te intuites ne njohjen e botes dhe elementin inspirues ne shpjegimin e saj. Biseda e tij me Tagoren nuk eshte e rastesishme, duket mire se cfare frekuence fantastike ka ne perfundimet e tyre.

gezohem shume qe e keni pelqyer. vete me intereson  me teper nga pikpamja e artit, e letersise, piktures a muzikes, te pakten gjithe perpjekjet e njerezve te artit te mos shihen si pallavra enderrimtaresh.

Ne shkrimin me poshte, perseri Ajnshtajn shpalos thjesht e qarte, sic dine te flasin vetem njerezit e medhenj, si duket bota permes syrit te tij.

 

 

Bota, siç e shikoj unë

Sa të çuditshem jemi ne të vdekshmit! Secili prej nesh është ketu për një qëndrim të shkurtër; për ç’qëllim askush s’e di, megjithëse nganjëhere na duket se e kuptojme pse-në. Por pa u menduar shumë secili e di nga jeta e përditshme se ai ekziston për të tjerët: së pari për të gjithë ata, prej ku varet tërësisht buzëqeshja dhe mireqenia jonë vetiake, dhe pastaj për shumë te tjerë, të panjohur për ne, me fatin e të cilëve jemi lidhur prej simpatisë. Përditë me qindra herë sjell ndërmend se jeta ime e brendshme dhe e jashtme është e mbështetur në punën e të tjerëve, të gjallë apo te vdekur, dhe se duhet të detyroj vetveten të jap në po atë mase ëkam marrë dhe vazhdoj të marr.

Kurrë nuk e kam parë rehatinë dhe lumturinë si qëllim në vetvete; ky ideal i gënjeshtërt do te ishte i denjë vetem për derrat. Idealet që kanë ndriçuar jeten time dhe kohë pas kohe më kanë dhënë kurajo të re për ta përballuar me gëzim jeten, kanë qenë E mira, E bukura dhe E vërteta. Pa sensin e të qenit i afërt me njerëz të ngjashëm, pa preokupimin me botën objektive, përjetësisht e paarritshme në orvajtjet e artit dhe shkencës, jeta do të kishte qenë krejt e zbrazët për mua. Objektivi i trefishtë i përpjekjeve njerëzore - posedimi, suksesi i sipërfaqshëm, luksi, kanë qenë për mua gjithmonë të përbuzshme.

Pasioni im për drejtësi e përgjegjësi shoqërore nuk është nxitur kurrë nga nevojat e mia vetiake, për të pasur kontakte te drejtpërdrejta me njerëz e komunitete. Une jam në të vërtetë “nje udhëtar i vetmuar” dhe kurrë nuk i kam përkitur me gjithë zemër vendit tim, shtëpisë sime, miqve te mi, as bile rrethit të ngushtë të familjes; përballë këtyre lidhjeve nuk e kam humbur kurrë ndjenjën e distancës dhe nevojës për vetmi.

Ideali im politik është demokracia. Çdo njeri të nderohet si individ dhe askush të mos shndrrohet në idhull. Është një ironi e fatit që unë vete kam qenë objekt i nje adhurimi të tepruar, megjithese jo për fajin apo meritën time. Arsyeja e gjithë kësaj duket ka qenë dëshira, e paarritshme për shumë njerëz, për të kuptuar ato pak ide të cilat unë munda t’i arrij pas një përpjekjeje te pareshtur. Për mua është krejtësisht e qartë se që një organizatë të arrijë qëllimet e veta duhet patjetër që dikush të udhëheqë me mendim e drejtim dhe të mbajë përgjegjësinë. Por pa shtrëngim, njerzit duhet të jenë të aftë të zgjedhin udhëheqësit e tyre. Sipas mendimit tim, një sistem autokratik shtrëngues shpejt degjeneron, forca i josh njerëzit me moral te ulët. E vetmja gjë e vlefshme në procesin e jetës njerëzore, sic më duket mua, nuk është pozita politike, por ajo krijuese, ndjenja e individualitetit, personaliteti; vetëm ajo krijon fisniken dhe sublimen, ndërsa c’mbetet së këtejmi është turma e amullt dhe e topitur në mendim e ndjenjë. Ky argument me sjell tek shfaqja më e shëmtuar e turmave, tek sistemi militar, i cili me ndjell krupë...Kjo murtajë e qytetërimit duhet të zhduket sa më parë. Heroizmi ushtarak, dhuna e pandjeshme, dhe gjithë ai moskuptim i neveritshëm që ngrihet në emër të atdhetarizmit –që i urrej me gjithë shpirt.

Përvoja më e mrekullueshme, që mund te kemi, është e mistershmja. Është ai emocion thelbësor që qëndron në themel të artit dhe shkencës së vërtetë. Kushdo që nuk e njeh këtë ndjenjë dhe nuk habitet, nuk mrekullohet, është si një i vdekur dhe sytë e tij janë të errësuar.Ka qenë përvoja e së mistershmes, qofte edhe e përzjere me frikën, krejt zanafilla e fesë. Dijenia për një ekzistencë të cilën nuk mund ta penetrojmë, perceptimet tona për arsyen më të thellë dhe për të bukurën më të shkëlqyer, të cilat vetëm në formën e tyre më primitive janë të kapshme nga mendja jonë: kjo është dija dhe ky është emocioni që përbëjnë besimin e vërtetë. Në këtë kuptim, dhe vetëm në këtë, unë jam një njeri thellësisht fetar…Unë jam i lumturuar me misterin e eternitetit të jetës dhe me një njohje, një kuptim, të strukturës së mrekullueshme të ekzistencës ashtu si dhe me përpjekjet e përulura për të kuptuar qoftë edhe një copëze të vogël të Arsyes që shpreh vetveten në natyrë.
perktheu avocados & endive

 Une jam në të vërtetë “nje udhëtar i vetmuar” dhe kurrë nuk i kam përkitur me gjithë zemër vendit tim, shtëpisë sime, miqve te mi, as bile rrethit të ngushtë të familjes; përballë këtyre lidhjeve nuk e kam humbur kurrë ndjenjën e distancës dhe nevojës për vetmi.

more horr, nuk i paske dash prinderit heee ? s'qeke as patriot me sa duket. une them mos ta mbajme me per gjeni po t'a deklasojme, si thoni ju ?

Ajnshtajni ishte autist. Disa prej figurave te rendesishme te shkences dhe artit kane qene (jane)  te tille. Kuptohet, te qenurit autist nuk eshte kusht i domosdoshem per te qene nje Ajnshtajn.

 Kuptohet, te qenurit autist nuk eshte kusht i domosdoshem per te qene nje Ajnshtajn.

 

per nje çifut me duket se po. ndersa te bardhet jane te gjithe autiste ne thelb. du te them qe per pushtet, nuk ngrurrojne t'a vrasin babain, vellain apo kushdo prej te aferme te tjere. historia klasike europiane nuk este veçse kjo. mjafton te lexosh tragjedite greke, ose ato te me vonshmet e shekspirit.

Forca i josh njerzit me moral te ulet!

I gjithe arsyetimi i Ajshtianit mbi inspirimin, shtysat dhe qellimet e jetes se TIJ eshte vetem per SEREN E GJENIVE.

Dhe eshte plotesisht ashtu.Pa keta te pakte njerez te veshur me fryme hyjnore dhe qellime pertej nevojave utilitare, njeriu do kishte mbetur ne shpellen primitive , perjetesisht i inspiruar nga deshira per pak me shume mish dhe briret me te gjate si zbukurim per me te fortin e fisit-

Njeriu i thjeshte-njedimesnsional, ai punetori qe del cdo dite te Partizani panjohur dhe miliona si ai udhehiqen nga trinia materiale: posedim-sukses -luks.

Njeriu i thjeshte-njedimesnsional, ai punetori qe del cdo dite te Partizani panjohur dhe miliona si ai udhehiqen nga trinia materiale: posedim-sukses -luks. 

ky me duket eshte BORGJEZI, njeriu i thjeshte mendon veç te mbushe barkun me buke, per kete qellim edhe punon. po te kishte te hante e te bente ngrohte, do te kish jetu lakuriq dhe pa pune, si ne afrike apo amazoni, tribute primitive.  

Do ju lutesha te mos ta banalizoni, te pakten kete teme. Keni te tjera qe paraqesin shume me teper interes ne ate drejtim.

Thanks

 nuk po banalizon njeri. dhe tema eshte vene per diskutim ketu, ndryshe mbyllej e lihej vetem te lexoj. vetem se gjera te tilla, per te interesuarit, dihen se ku ndodhen. e mira ketu si dhe perfitimi per ne este t'i shoshisim duke i diskutuar secili prej kendveshtrimit ose horizontit te tij. 

 

Po pra Bukurosh, te mbushi barkun dmth te posedoje nje cope buke, te posedoje nje strehe dhe te posedoje ca veshje sepse veshja eshte simbol statusi pervec se mbulimit te trupit, qe ne kulturen moderne vazhdon te mbetet  turp nese zbulon pjeset intime para te tjerevesmiley

 t'i paske nevoje per shkolle. Proletariati ne kapitalizem nuk posedon gje perveçse krahet e punes. apo na ka rrejt marksi ?

Per te kuptuar thelbin e kesaj bisede do te ndihmonte pa mase artikulli i shkelqyer i prof.Aleko Minges (qe mund ta gjeni tek blog-u Avocados).

Ja nje pasazh:

Shumëkush që e ka dëgjuar pohimin e famshëm të Ajnshtajnit “Më tepër kam përfituar nga leximi i veprave të Dostojevskit sesa nga punimet e Gaussit” i është dukur i çuditshëm; kjo përligjet po të kihet parasysh që Gaussi ishte, siç e quanin, “princeps mathematicorum”, mbreti i pakurorëzuar i matematikëve të shekulli të 19-të.


 
dhe me tej:

Studiuesit nënvizojnë faktin se rrënjët psikologjike dhe efekti psikologjik i teorisë së relativitetit janë të lidhura para së gjithash me vërtetimin e pamohueshëm bindës të paradoksalitetit të qenies. Teoria e relativitetit bëri përshtypje të thellë në rrethet e gjera dhe ndryshoi karakterin e mendimit shkencor të epokës pikërisht sepse tregoi autenticitetin e paradoksit.
Dostojevski është artist i paradoksit autentik

 

 

 

 

 

 qenka burr i zgjut ky profesor Minga. me behet qejfi qe ka shqiptare te tille.

E vetmja gjë e vlefshme në procesin e jetës njerëzore, sic më duket mua, nuk është pozita politike, por ajo krijuese, ndjenja e individualitetit, personaliteti;

Ta lidhim kete pasazh te Ajnshainit me aktualitetin shqiptar .

Sikur ta kuptonion kete pasazh politikanet dhe pushtetaret tane ne shqiperi do te kishim me pak varferi,me pak tragjedi ,dhe me shume personalitet ,dhe vlera krijuese individuale si komb.

 

 e para, nuk analizohet diçka, si duhet, duke shkeputur copa-copa rreshta nga nje tekst i shkruar ne nje kohe te caktuar. sipas atyre rreshtave kuptohet qe e ka fjalen per nazizmin, dmth mendimet e tija i dedikohen asaj kohe. 

e dyta, politikanet shqiptare ose ata te botes nuk kane çfare te kuptojne ngaqe ajnshtajni nuk u drejtohet atyre, as me ato rreshtat e nenvizuar prej teje, por krjiuesve ku e fut dhe veten.

si dhe me duket nuk i ke kuptuar mire ato qe nenvizove. 

pra si me thene dhe ketu po jap si e kuptoj une muhabetin :

  • zgjidhjet politike jane kolektive, nuk mund te jene veçse kesisoj.
  • ndersa zgjidhjet krijuese, jane individuale, nuk mund te jene veçse kesisoj. 

ps:  a e kupton pra se nuk kane çfare te mesojne politikanet prej ajnshtajnit ? jane sfera te ndryshme interesi, per rrjedhoje zgjidhjet i kane te ndryshme.

Gjeniale, koherenca e mendimit midis te dyve i bindet rregullit qe permend Ajnshtajni

Rregulli eshte atje ku elementet e medha kombinohen dhe drejtojne egzistencen

ndersa ne te vdekshmit e zakonshem jemi si grimcat e ujit te ajo reja e madhe smiley

mua nuk me duket hiç koherente. perveç subjektit, qe duket se eshte muzika, te dy, nuk flasin per te njejten gje.

mjafton t'u hedhesh nje sy rreshtave te fundit.

ajnshtajni eshte gjenia, jo ai indiani. 

nuk e di kush e solli te nje shkrim ceshtjen e kondrapedalit dhe te injorances te shprehura ne formen e nje arrogance primiteve

Njerzit e medhenje ecin me principe ,me parime ,me rregulla ne jeten e tyre ,prandaj jane ose te medhenje ose te deshtuar.

Jane principet ato qe e bejne nje njeri se si duhet ta konceptoj boten qe e rrethon .Jane principet kornizat qe duhet te ec nje shoqeri .

Politikanet ne pergjithsi dhe ata te medhenjte ne vecanti ,kane ecur dhe ecin mbi disa parime ,si jane  ,dituria individualiteti ,personaliteti ,krijimtaria ,dinjiteti  etj etj ,anet me te mira njerezore dhe humane, per ti dhene shoqerise me te miren e mundshme .

Politikanet jane njerez qe duhet te mesojne vazhdimisht  nga njerzit e medhenje jo duke i cituar ,sic po i citojme ne ,po duke i zbatuar disa prej ketyre parimeve .

Kane parime politikanet tone,personalitet sidomos?   ..Do te deshironim.

Ajnshtajni nuk eshte i vetmi ,Hajdar Handsome po ketu ishte rasti ta permendenim .

qe diskutoni beni mire, po ne lidhje me temen miq, me shkrimin hapes te fillimit, jo jashte saj. ketu tregohet dhe inteligjenca (hajdar mozi). 

artian, nuk po flasim per politikanet, me duket, krijo nje artikull per ta dhe diskutojme smiley

hajdarmozi, ajnshtajni ishte po ashtu arrogant (autist e cilesoi autori ketij shkrimi, autizmi eshte dhe egocentrizem).

AJNSHTAJN: E njejta pasiguri mbetet rreth cdo gjeje themelore ne pervojen tone , ne reagimin tone ndaj artit ,kudo qofte ne Europe apo Azi.Bile edhe kjo lule e kuqe qe shoh ne tavolinen tuaj mund te mos jete e njejte per ty dhe mua.

TAGORA: E megjithate eshte i pranishem gjithmone nje process pajtimi midis tyre,shija individuale qe tenton te perputhet me standartin e pergjithshem
 

....Kurrë nuk e kam parë rehatinë dhe lumturinë si qëllim në vetvete; ky ideal i gënjeshtërt do te ishte i denjë vetem për derrat.

 Pergjigja e TAGORA-s dhe ky qendrim i EINSTEIN ndaj lumturise, mund te pergjithesohen per cdo gje qe ka te beje me shoqerine dhe jeten njerezore!

Sa e bukur do te ishte bota sikur te degjoheshin pak me shume keto mendje te medha!

 pikerisht tek ky dialog, ata te dy nuk flasin per te njejten gje, diferenca kulturore, brumosja individuale, i dallon qarte. deshifrim :

ajnshtajn europiani - per te dy ne nuk eshte e njejta e kuqe. pra ka dy te kuqe, por vetem njera eshte e vertete..... 

tagora indiani - megjithate edhe e kuqja ime (qe ai percepton mnjf) , e kuqja e shumices, nuk eshte pa vlere. me ket ngjyre mund te krijosh pa problem gjera madhore.... 

 

duket pra fare qarte diferenca ose hendeku per te mos ta quajtur ndryshim, te cilin sot e konsiderojme si vlere pasurore (enrichissante). 

dje po thoja, pak a shume te njejten gje tel Mall, ajo tema me poezi. 

çdo krijim letrar provokon emocion, por jo çdo krijim letrar ka vlere.

pra varet se per çfare emocioni behet fjale, per çfare perceptimi ngjyre ose lloji te kuqeje qe i veshim nje trendafili. ketu eshte dallimi. 

ajnshtajni eshte universal dhe mbron vlera universale (ose superiore). jo çdo lloj banese, rrobe, arti, shkence, e kuqeje, ka vlere. 

eshte e njejta diference midis : ta ngrejme popullin tek arti ose i gjithe populli te jete artist (rilindja italiane), me ate : ta bejme artin popullor ose ta ulim ate poshte tek masat (realizmi socialist).

Hajdar Bukuroshi,

Ata po (t&eumlsmiley thonë pikërisht që disa gjëra janë universale, pra kanë vlerë si në Evropë, si në Azi, si në Afrikë.

Avocados, falemnderit; është një nga gjërat më të bukura që kam lexuar këtu, dhe do vij të lexoj prapë.

u'r very welcome akull.

 Ata po (t&eumlsmiley thonë pikërisht që disa gjëra janë universale, pra kanë vlerë si në Evropë, si në Azi, si në Afrikë.

ka mundesi te me japesh fakte (te flasesh pak me gjate) mbi kete version. me thuj te lutem diçka te ka vlere te tille.  

po te jap nje shembull : nje kostum po ashtu siç nje kimono perdoret per veshje. kush nga te dy sipas teje eshte me universal ?

apo per ty te dy jane njelloj ? 

indiani po thot, qe jane njelloj sepse te dyja te veshin dhe afrohen pra nga kjo veti. dmth eshte veshja ose sherbimi qe ato kryejne qe i ben universale. edhe muzika indiane po thot ai, eshte (po aq) e bukur ngaqe eshte muzike, pra argeton veshin po njesoj si ajo europiane. 

si dhe mos harro qe po flitet per muzike, nje lloj arti. pra universalizmin shihe ne lidhje me ket pune. jo veti te tjera morale, siç : degjimi muzikes ben mire per veshin, e ku di une.

mos harro dhe diçka per t'a kuptu ket fenomenin e universalizmit. vlera universale IMPONOHET. nuk ke si ben ndryshe. sepse ti mund te thush qe 2 + 2 = 3, por avioni (po kerkove te shpikesh nje te tille) nuk te fluturon po u mbeshtete tek kjo.

pra te ishte po aq universale nje kimono, do ta kishim vesh ate, e nuk do vishnin japonezet ose kinezet kostum. pra este kostumi qe eshte imponuar botes, jo kimonoja. megjithese te dyja sherbejne per veshje.

Me falni qe po nderhyj, por sa per nje kujtese te thjeshte: ky indiani 'njorant" per te cilin po flisni eshte Nobelist ne Letersi, viti 1913. Ndersa Ajnshtajni e pranon me respekt te thelle e nderim ta kete per bashkebisedues, ku eshte problemi yne ketu? Apo ne nuk e pranojme se na nxin faqen?

Do sjell shpejt nje diskutim tjeter te dy gjenive, Mbi natyren e Realitetit ( ose te vertetes). Kur nuk kemi per te thene gje te sakte, gjeja me dinjitoze qe mund te bejme eshte ta lexojme e te heshtim. me heshtjen vjen dhe reflektimi.

Shendet

 

 

 ky indiani 'njorant" per te cilin po flisni eshte Nobelist ne Letersi, viti 1913

nobelista ka per çdo vit, ajnshtajn ka vetem nje.

dhe e kuptova sa pash artikullin, qe nje tavoline te bisedojne midis tyre i ka vene vetem fitimi i nobelit (ndoshta ne te njejtin vit ?). pra organizuesit kane mendu (si indiani per muziken) qe meqenese kane fitu te dy nobelin, jane po aq te medhenj. 

e ketu gabohen ....

 

Dhe dicka tjeter.
Jane te shumte ose pothuajse per te gjitha mendjet e medha thuhet "kane qene egosite egocentrike etj.etj."
Per mua ky eshte vetem interpretimi i njerezve mese te thjeshte( i mediokritetit po e po), qe s'arrijne te kuptojne kurre pikerisht ate qe sapo paragrafova me siper, nocionin e lumturise.
Ju keshilloj te lexoni Schopenhauer te kuptoni se sa "egocentrike" dhe "te eger" na qenkan mendjet e medha.
Apo mos valle eshte turrma e tere ajo qe behet e tille, se "kupton" paaftesine e saj perballe aftesive te ketyre mendjeve, per te kthyer timonin e jetes njerezore ne drejtim e dimension te paimagjinuar me pare?  

Ah, ta njihte Anjshtanji muziken Labe.Do e kishte pergjigjen e asaj muzikes imagjinare.

Te kishte qene edhe ai ne nje dasem qe kam qene une,ku kengetari e improvisonte kengen aty per aty,me njerez dhe objekte te castit,dhe ku nje kengetar tjeter ja priste dhe nje kengetar tjeter ja hidhte,dhe ku i gjithe publiku mbante iso ne korr.

Ah pa kesaj i them harmoni une.

 

 lol nuk kendojne me muzike labet.  eshte polifoni. njerezit e lashte kendonin keshtu. pa instrumenta, vetem me fyell. dhe kenget ishin te gjitha historike. homeri kengete miletit permblodhi tek iliada dhe odiseja. 

muzika (argetuese) ka ardh vone. prej indie (orientit) biles. ne ballkan (spanje, rusi, etj) gabelet (qe jane indiane) e jevgjit (egjyptiane) jane kengetaret e muzikantet me te shquar te hahengut. vetem se europiani prej natyres se tija superiore, ket lloj muzike argetuese e epshdjellese (per raki e me ta ngreh) e ngriti ne maja te papame.

legjendat e dikurshme (historite e kenduara me fyell ose lahute) i beri sinfoni duke ju shtu harmonine e instrumentave. per ket lloj muzike flet ajnshtajni, jo kenget indiane te hahengut. 

por secili kupton ne fakt ate qe do, per te cilen ka me nevoje..... dhe aq me mire sepse maja nuk do ti mbante te gjithe siper, nuk ka vend.

krye fare, nuk mund te ta miratoj mjaftueshem komentin e fundit. Po te kishte yje per komentet, do t'i jepja 6 yje, jo 5!

polifonia eshte me e vjeter se teatri antik (grek); i ka rezistuar kohes per nje arsye, ka dicka nga shpejtesia e drites pra....  smiley 

 

jam i sigurte qe "berti" do e pelqente!

E lexova e rilexova, me pelqeu perkthimi jashte mase, por ne diskutimin e ketyre dy gjenive nuk kuptova asgje.

Jeta ime kur isha i ri ishte si nje lule - nje lule qe rrezon nje petale a dy nga te shumtat dhe nuk e ndjen humbjen, ndersa flladi i pranveres vjen ti lutet.

Tani, ne mbarim te rinise, jeta ime eshte si nje frut, qe s'ka asgje te tepert, dhe qe pret te jepet plotesisht, me te gjithe ngarkesen e saj te embelsise.

Tagore (nga "Mbledhja e frutave", 1916)

 

Ja te perpiqem edhe pak ta prish muhabetin e te medhenjve.

AJNSHTAJN: Po fjalet e kenges a jane gjithashtu te lira? Dua te them a eshte i lire kengetari te shtoje fjale te tijat ne tekstin e kenges qe kendon?
 

TAGORA: Po.Ne Bengal kemi nje soj kenge-kirtan e quajme,e cila i jep liri kengetarit te nderfuse komente ndermjetese, fraza qe nuk jane ne kengen origjinale.Kjo shkakton entusiazem te madh sepse degjuesit jane vazhdimisht te emocionuar nga sentimente spontane te mrekullueshme te bera nga kengetari.
 

Labi: Ta pret mendja a derebardhe.Ne kemi nje soj kenge-kenga Labe e quajme.e cila i jep kengetarit  liri JO vetem te nderfuse komente ndermjetese,apo fraza qe nuk jane ne kengen origjinale,por te improvizoje te gjithe   kenegen po te doje,dhe sentimente spontane te bera nga nje prej kengetareve ose te gjithe bashke ,shkaktojne entuziasem te madh tek degjaesit,biles numri i pjesemarresve aktive ne kenge nepermjet rregullave strikte te ISOS nuik ka kufizim.

 

 

Ajnshtajnin e njeh gjithe bota si gjeni.Tagora-trendafil ne kopshtin e madh te letersise.Porfesor Aleko Mingasmileyoeti erudit i mathematikes.

AJNSHTAJN: Nuk eshte polifonike?

TAGORA: Instrumentat perdoren, por jo per harmonine, vetem per te mbajtur kohen dhe per te shtuar volumin e thellesine.A ka vuajtur melodia ne muziken tuaj nga imponimi i harmonise?

LABI: Po a derzi ,kenge polifonike eshte,ku te vajti mendja? Ti as nuk e ke pas idene qe nje kenge e tille egzistonte,por megjithate e kupton qe nuk ka c'te jete tjeter nje kenge e tille vecse polifonike.Harmonia,koha,dhe volumi i thellesise jane te gjitha te garantuara natyrshem ne Kengen Labe.

 

Per te gjithe ata qe nuk I binde ky arsyetim,ju pershendes me perlen e kultures njerezore te trasheguar maleve te vendit tone.Kushtoini vemendje harmonise,zerave te dyte,ata qe e presine  ata qe e mbajne,ison.

Shikoni me vemendje edhe sentimentet spontane te Kengetareve ne muzike se si jo vetem nuk e bezdisin ligjin e RREPTE  te kenges polifonike Labe,por se si emocionojne me shume publikun degjues (si psh nje fjale me teper ne kenge apo nje levizje dore dhe koke,apo shenja pohuese dhe mohuese gjate kenges,gjerra qe do e shtremberonin jashte kuptimit cdo muzike tjeter te njohur nga njerezit) dhe i sherben harmonise.

Ndiqeni me kujdes dhe do vereni se eshte pikerisht kjo muzika e imagjinates te bashkebisedueseve ,biles edhe ata vete nuk mund ta imagjinonin kaq te perkryer.

http://uk.youtube.com/watch?v=Xo54HgbYKho&feature=related

 

 

 

krye fare, s'ta kisha per borxh kete qe bere.  U hodha ne youtube dhe nga nje kenge labe ne tjetren ... ka gjysem ore qe s'me shterojne lotet. 

T'i kishin degjuar kenget labet keta te dy, s'do grinin sallate kot ...

U bera sa shtate dete ...

Ju lutem peshqeve te mos me akuzojne per tallje ndaj gjenive me lart ... po malli dhe mergimi bejne te tyren.  Plus qe gjithe ajo analize me lart per "muziken perendimore e indiane", vallai s'pertypet kur kemi keto thesaret tona.

tani qe te kam me vete

u bera sa shtate dete.

 

pa fjale....

 Emigrant, qofsha i gabuar, e mbase ti ke zbuluar me shume se c'mundem une te zbuloj ne biseden e ketyre dy gjenive, po mua mu duk shume e turbullt. Eshte njesoj si nje luan (mbret i xhungles) e nje peshkaqen (mbret i detit) te ulen e te diskutojne, e meqe s'kane asgje te perbashket diskutojne per lumin qe e kane pare te dy, njeri aty ku buron e tjetri aty ku derdhet.

Do preferoja shume me teper nje bisede me nje kompetent te fushes se tyre, ose me nje injorant si puna ime, ku te perpiqeshin te me shpjegonon gjerat qe ato bejne e une s'i marr vesh. smiley

ej advocados tregjera kisha per kete shkrim....

1.i bukur

2.me vlere

3.i nxire(nga disa peshq )...lol

PF, eshte atmosfera e bisedes qe injekton bashkebiseduesi, eshte arti i dialogut, jo kompetenca profesionale, qe vlen ketu. Keshtu me duket mua. A nuk i ke pare disa njerez qe dine te bisedojne. Qe i japin udhe mendimit, qe shrbejne si katalizatore ideshe qe kane qene mepare ne gjendje latente tek tjetri? Une i adhuroj njerezit qe dine te bisedojne! Komunikimi eshte art, para se te jete blackberry dhe satelit dhe ceshtje telash apo mos-telash.

Natyrisht, per mua ketu "vektori" kryesor eshte Ajnshtajni - por kjo eshte tejet personale. Ajo puna e rastesise ne grimcat elementare ka nje histori te gjate tek une (ekuacioni "Einstein-Smoluchowski"... really long story) dhe literalisht u ngazelleva te shikoj reflekse te asaj teme ne nje bisede te ketij niveli...

Eshte attituda, pra.... nuk di a u shpreha dot qarte... Anyway...

 Mbase, mbase, nuk ngul kembe!

Meqe ra fjala, Bravo edhe peshkut (ndonese "bravo-ja" eshte tip "automatikisht", sic eshte importuar dhe prurja), jo vetem avocados, per nivele te tilla temash.

 Peshku fluturues, 

ndoshta per t'u kuptu me mire duhen ndjekur dhe idete e atyre viteve (fjala mund te jete per Kaosin qe mendohet te jete, nga disa, ne origjinen e krijimit, ose tjeter teorie. Ajnshtajni eshte partizan i rregullit, krjimit pra i jep rregull edhe kur flitet per molekula tek te cilat nuk kuptopjme gje te madhe dhe qe levizja e tyre na duket kaotike). duhet fut pra muhabeti ne kontekst. sepse keshtu nuk kuptojme gje te madhe asnjeri. 

ose duhet improvizuar siç bejne disa shoke (perfshi dhe une) per ti dhene gjalleri diskutimit. sidoqofte eshte me e levdushme sesa ata qe me nje rresht shkruajne :

gjeniale kjo bisede, faleminderit qe e solle ....ose u kundervihen atyre qe japin ndonje variant duke i quajtur arrogante primitive dhe qe kam pershtypjen qe nuk e kane lexuar tekstin hiç.

 Ah, Hajdar! Per studime te rrethanave historiko-shoqerore te muhabetit nuk me ke. Une kur e pi rakine te them nese me pelqeu apo jo, pa se si t'u be rrushi sivjet a sa here e kishe zier s'me hyjne fare ne pune kur jemi ulur ne tavoline.

Nje pyetje kam

 

Shakeksia a eshte ne fakt Arsya?

 

Shkakesi=Arsye?

 

 

E kuptoj ndryshimin midis Shkakut dhe Arsyes qe te mos ngaterrohemi.

Shkaku ne vetevete mund te mos kete nje arsye,por shkaku i nje ndodhie te jete vetem fryt i rrethanave te koincidences.

Po shkakesia cfare eshte?A eshe nejsoj me arsyen?

Dhe meqenese ra fjala,kur Shkaku dhe Arsyeja jane dy gjerra te ndryshme,atehere kur kemi Arsyen -Reason ne Anglisht,si quhet Shkaku?

 

 tashti po i bej nje kritike autorit te temes (ne fakt ai e ka hap tek blogu tij dhe jo ketu). jo per perkthimin me se korrekt, sesa per dokumentacionin shoqerues qe mendoj se nuk ka munguar tek teksti origjinal.

disa shpjegime, perveç bisedes, do t'i ndihmonin me shume auditorin dhe diskutantet ne koncentrim si dhe ne kuptimin e atyre qe thuhen.   

hajdar djali, materialet jane sheshit, bujrum shtrohu e perkthe.

mos duhet tani te te kerkoj falje pse skam sjelle cfare ishte ne ate website?

 

 e forta eshte se dhe Cause (Aresye sinonim) vjen nga Chaos lat ose Khaos (ne greqisht) .

ne shqip kemi KOHE.

koha eshte shkaktari te terave smiley nejse....

ajnshtajni ka nje shprehje te forte : Zoti nuk luan me zare (ose kumar) dmth ai nuk i le asnje vend rastesise, ose improvizimit pa nje shkak. edhe tek kjo bisede ai mban po te njejten linje tek i gjithe debati (i cili ne fakt este diskutim miqesor) qofte atje kur diskuton per atomet, qofte per muziken ose ngjyrat. 

kjo me jep pershtypjen qe gjeniu eshte arbitrar dhe diktator. ai nuk i le vend rastesise ne asnje vend, veç atje kur duhet per te kaluar kufizimet.

eshte shume interesant ky kendveshtrim per t'u diskutuar. sepse disa mendojne qe mungesa e murreve ndihmon lirine individuale te shprehjes (pak a shume ajo qe kerkon te thote indiani) nje ide e perhapur gjeresisht sot. 

ndersa me sa duket ajnshtajni mendon se duhet patjeter te kete mure, eshte perpjekja per t'i kapercyer ato, e vetmja mundesi per 'te ec perpara'. ose per te krijuar vlera te verteta si me thene. 

se te gjithe per te vdek kemi nje dite. nuk ka ku me shku ne fakt.

 Hajdar, lere tani se u lodhe!

Ja se cthote inglizi per prejardhjen e cause

Origin: 
1175–1225; ME < L causa reason, sake, case

Futi dhe nje te lexuar Mopasanit tani dhe fli, se atje te ty do kete shkuar shume vone. Peshku ketu eshte prap neser.

Cause vjen nga Latinishtja dhe nuk do te thote shkak,biles as ne anglisht nuk perdoret per Shkak.Ka disa kuptime Cause ne Aglisht,dhe nje kuptim eshte edhe a qe kjo fjale ka edhe ne Shqip-Kauze(a)

Kurse Casualty eshte vetem pershkrimi i demit te Cause.

po te jap te gjitha sinonimet e reason ne Anglisht dhe asnje prej tyre nuk eshte ne fakt zevendesuese per Shkak ne Shqip.

motive,cause,ground,basis,aim,object,intentiom,purpouse,excuse,

justification,defence,explanation.

Shqip--- U be SHKAK qe ajo...

 

Anglisht--- It was made... that she.....

 

causality nuk eshte njesoj si causalty (kane nje "I" ndryshim).

Cause, pervec te tjerrash, ne anglisht eshte shqeto: shkak, me shkaktu.

Nje version jolatin eshte "to bring about". Sidoqofte, to cause smth, i bie kokes me shkaktu dicka.

mire do beje avokados shume te zene me politiken jena ,nuk kena kohe me u mare dhe me ajnshtajn tani

Idris, plaku mere,

 

Ju pershendes te dyve me ket:

 

Dijenia për një ekzistencë të cilën nuk mund ta penetrojmë, perceptimet tona për arsyen më të thellë dhe për të bukurën më të shkëlqyer, të cilat vetëm në formën e tyre më primitive janë të kapshme nga mendja jonë: kjo është dija dhe ky është emocioni që përbëjnë besimin e vërtetë. Në këtë kuptim, dhe vetëm në këtë, unë jam një njeri thellësisht fetar...

 

rrofsh em, shume e bukur.

ndersa per kete qe ke shkruar kohe me pare:

Ideja themelore e difuzionit & levizjes brauniane eshte se barazia ne koncentrim arrihet vetem nga prania e hapesirave te kufizuara, mureve ku perplasen grimcat qe levizin. Por nqse keto mure nuk do te ekzistonin, nuk do arrinim barazi perqendrimi. Shume interesant si fakt, po qe se do ta shtrinim konceptin me gjere, dhe ne shoqeri.
Pabarazia sociale si perfundim i logjikshem i levizjes dhe sistemet sociale si mure qe pengojne lirine, por te domosdoshme per te imponuar "barazine". Barazia ne thonjeza, pasi eshte term shume relativ. Po pranove levizjen ke mohuar barazine.
 

te falem me respekt te thelle... edhe sikur mos jesh teresisht dakord, nuk ke si mos ndjesh sa e madhe eshte si thenie.

ciao

 

Avocados. Si edhe me lart te falenderoj qe behesh nxitese e perpunimit te temave te nje niveli te admirueshem . Askush  s'duhet te ndjehet ngushte ne keto tema . Flas sepse kam kohe qe jetoj ne ujrat pa uje te Peshkut dhe e ndiej qe cilesia e bisedave,argumenteve dhe shpjegimeve eshte e denje per nje akuarium te tille . Kush befasohet , nga emertimet e fushave, rrymave  ,bisedave e lloj lloj ndodhive si "te marreve" ashtu edhe "gjenijve" te botes, eshte larg te menduarit normal . Ato jan grimcat qe perbejne te teren dhe ne kete menyre ne pamje te pare kaotike per vendin e kohen kur ndodhin ato ndertojne struktura te forta referimi per shkallen e njohjes se individit dhe hera heres ndertijne dhe shtresa te tera psikologjike te kkolektive te prekeshme e shume te qendrushme. . Dhe keshtu te vecanta ne lloj, ato ne teresi perbejne universalitetin e mendimit njerezor.Asnjehere nuk eshte vone sipas shprehjes "gjithmone do kete njehere te pare". Me titullin qe i ke vene tregon nje gjykim te shendoshe e pa paragjykime . Edhe njehere te falem per prurjen.  

Emigrant,ajo qe ty te duket se Cause ne Anglisht pervec te tjerash qenka edhe Shkak nuk eshte Shkak por arsye.

Shkaku ka edhe Shkaktar.

Pastaj sic e thashe edhe me lart cause vjen nga Latinishtja,eshte tjeter gje pastaj se Anglezet e perdorin edhe ne momente te tilla sepse gjuha e tyre nuk eshte aq shume e zhvilluar sa te kete shkakun,shkaktarin etj.

Fjala me e perafert me Shkaktarin do te ishte per mendimin tim Katalizator.

Shkaktar-Katalizator

 

thashe ta mbyllja, krye fare.

katalizatori nuk shkakton, por lehteson/mundeson nje dukuri neprmjet uljes se energjise se aktivizimit.

e mylla me ter mend tani.

flasim neser per kete, po na u be mbare te dyve.

 

Epo edhe nqs katalizatori nuk eshte shkaketues (une e paskam patur medimin te gabuar per kete term) atehere megjithmend q Shkaku nuk ka pune fare ne anglisht.

Dijenia për një ekzistencë të cilën nuk mund ta penetrojmë, perceptimet tona për arsyen më të thellë dhe për të bukurën më të shkëlqyer, të cilat vetëm në formën e tyre më primitive janë të kapshme nga mendja jonë: kjo është dija dhe ky është emocioni që përbëjnë besimin e vërtetë. Në këtë kuptim, dhe vetëm në këtë, unë jam një njeri thellësisht fetar..

.shume e bukur avocados,flm......

Jo shume e perhtatshme per idrizin,sepse e kemi materialist,po edhe ai do kthej nje dite....rofsh magjepse

Mere ....neqoftese e ke lexuar nje thenie e Ajnshtainirt perafersisht thote qe "eshte dyshues" dhe dyshimi e shpie njerzimin perpara.Une si materialist (c'fare termi antifetar smiley smiley&nbspsmiley dyshoj tek zoti dhe besoj me dyshimin tim kam per te arritur me shpejt tek ai se sa ty qe e beson verberisht se eshte rrethe e rrotull duke na paree degjuar ... smiley Megjithse shpesh gjindi ne "pije e siper" eshte me prane zotit se cdo lloj gjendje tjeter normale .Hajt gezuar. 

po e di  Idrizo po do kete qene i dehur kur ka thene,,,,,po di qe ne fillim te teorise relativitetit ka thene se"kete ja teori ja kushtoj zotit,e me motivoje  ne suksesin e punes sime",,,dy here gezuar

Ky eshte dialogu i takimit te 2te, ne gusht '30.

I pari, ne 14 qershor te '30 fokusohet te natyra e realitetit dhe eshte mjaft interesant. Te dy shkembejne ide mbi ekzistencen e te vertetes se pavarur nga njerezimi (faktori - njeri).

tagore_einstein.jpg Tagore &amp; Einstein Potsdam Aug. 1930 picture by Tik-Tok

 

 

"Rastësia është mbreti i botës"
Ndodh p.sh. që edhe pa qënë as katalizator dhe as pjesë e kauzës dhe e Kazualitetit, të gjëndesh i përfshirë në proçese në pamje të parë të çrregullta, por që ndryshe nga ç'thotë Emigranti, çojnë në një ekuilibër të qëndrueshëm dhe të pandryshueshëshëm (të paktën nga të njëjtët katalizatorë dhe kauza që e çuan në atë ekulibër)... 18vjet....

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).