Zanati tejet modern i Hipokritit

Ka një tregim Azis Nesini, ky shkrimtar i njohur për publikun shqiptar si më tepër si “komik”. Është një histori që zhvillohet në një kontekst social interesant për sa i përket disa fenomeneve që po ngjasin gjithnjë e më shumë në botën e sotme, e sidomos në Shqipërinë e Re Demokratike, që e mpirë siç është para fushatës televizive elektorale të vazhdueshme që prej 19 vjetësh (e keni vënë re që ka 19 vjet që s’pushon fushata elektorale, me mitingjet, përurimet, mashtrimet, skandalet, spektaklin?), ka ulur deri në fund të këmbëve çdo barrierë kulturore që do të mundësonte ruajtjen e ca vlerave pozitive. Terapia e shock-ut, shkatërrimi i institucioneve kulturore dhe edukative, inflacionimi i medias, si dhe injektimi i një doze akademike (ose spontane) nihilizmi postmodern e kanë lënë Shqipërinë të zhveshur mes erërave të acarta të kulturës së konsumit.

Po më mirë të kthehem te Azis Nesini se sa të flas për mendimin mediokër, për postmodernizmin, për hiçin që niset nga hiçi. Në tregimin të cilit i referohem, ngjarja me pak fjalë është kjo:

Një baba biznesmen, pronar i një firme që merret me kultivimin dhe shitjen e foragjereve, kthehet në shtëpi dhe menjëherë përballet me kërkesën e gruas për para, pasi nevojitet të blehen disa produkte urgjentisht. Ndër to dhe këpucë për fëmijët e tyre. Kryefamiljari stepet, dhe i kujton të shoqes se si në të ri të tij këpucë blinte një herë në tre vjet, si paska mundësi që këta fëmijët e sotëm i ndryshojnë këpucët çdo dy muaj? Gruaja i kthehet duke i treguar këpucët e grisura të fëmijëve, dhe të dy dalin në përfundimin që nuk bëhen më ato këpucët e atëhershme, që zgjasnin aq shumë e ta mbanin këmbën rehat... Bën ç’bën burri niset të psonisë, dhe rrugës kalon tek dyqani i këpucëve. Blen këpucë për fëmijët dhe ndërkohë i kërkon llogari dyqanxhiut: “Or po si ka mundësi që grisen kaq shpejt? Edhe kushtojnë gjithnjë e më shtrenjt...”. Dyqanxhiu i thotë: “Nuk je i pari që më ankohesh, nuk di ç’të them, po unë këto i blej në fabrikë, dhe ata i rrisin çmimet e ndërkohë cilësinë e kanë ulur... nuk bëjnë më këpucë nga të qëmotit. Pastaj dhe unë duhet të fitoj diçka, se jeta është shtrenjtuar...”. Me të mbyllur dyqanin dyqanxhiu shkon drejt e në fabrikën ku merrte këpucët, dhe i thotë përgjegjësit: “Shiko, e keni bërë bozë. S’di sa klientë më vijnë e ankohen për këpucët tuaja, nuk rrojnë hiç. E cmimet i keni të kripura. Nëse vazhdon kështu, do të shkatërroni biznesin tuaj, e biznesin tim!”. Përgjigjet shefi i fabrikës: “Të kuptoj o dyqanxhi, ta di hallin. Po dhe ti përpiqu të më kuptosh, shihi lëkurët që na vijnë, janë gjithnjë e më të holla, gjithnjë e më pak cilësore, këta që na i shesin janë duke na i hedhur. Nuk prodhojmë dot më mall cilësor. Po ndërkohë që duhet të paguajmë punëtorët, na rritet dhe çmimi. S’punojnë më për 1000 lira si dikur...”. Dyqanxhiu shkon në punë të tij pa marrë përgjigjje, ndërkohë që shefi i fabrikës ngre telefonin dhe merr furnitorin e lëkurëve: “Alo, i nderuar, kemi ankesa për lëndën e parë që na sillni. Duhet të zgjidhet ky problem, ato lëkurë nuk bëjnë për të prodhuar këpucë, çojini tjetërkund...”. I kthehet lëkurtari: “Dëgjo, nëse do kërko për tjetër furnitor, po unë po të them që tregu ka vetëm këtë lloj lëkure. Gjedhët që theren nuk janë më të qëmotit, rriten në stalla, kanë një lloj lëkure depresive, nuk i mbajnë mirë, janë delenxhinj këta blegtorët... Pale po dhe çmimet i kanë çuar në qiell...”. Me të mbaruar kjo bisedë aspak e këndshme mes dy biznesmenëve, lëkurtari fle, e të nesërmen që pa gdhirë çohet e i shkon drejt e te stalla njërit prej blegtorëve që i shiste lëkurët e i thotë: “Dëgjo o blegtor, pse më shet lëkurë të këqija? Kam ankesa për to, klientët e mi duan cilësinë e dikurshme. Si është kjo punë?”. Blegtori përgjigjjen e kish në majë të gjuhës: “Lëkurtar, unë nuk të bëj hile, po të rrisësh gjedhë sot kushton... Nuk ia dal po të blej foragjerin më të mirë, është i shtrenjtë ushqimi, përkujdesja... Prandaj ka rënë cilësia, se i kam rënë lapsit. Se dhe unë do fitoj diçka nga ky biznes, nuk do punoj për lopët”. Pasi i dhanë të dy të drejtë me keqardhje njëri tjetrit, blegtori ngrihet e shkon te dyqani i foragjereve, e i revoltuar i thotë pronarit: “Dëgjo or zotëri i thotë, brenda një kohe shumë të shkurtër ke trefishuar çmimin e foragjerit, nuk po ia dal dot, do më bësh ta mbyll stallën, e do mbetesh pa klientë...”. Qetë-qetë i zoti i dyqanit i përgjigjet: “Miku im i mirë, ti e di që unë i respektoj klientët. Këtë biznes e kam trashëguar nga im atë, siç ke ti stallën nga babai yt ndjesë pastë. Edhe ata punonin me njëri-tjetrin si ne. Nuk i kam rritur unë çmimet, po jeta është bërë shumë e shtrenjtë. Imagjino, edhe këpucët që dikur zgjasnin tre vjet, sot rrojnë vetëm dy muaj. Dje sapo i bleva fëmijëve këpucë të reja, a e kupton se çfarë çmendurie? Këpucë të reja çdo dy muaj, Allahu na ruajttë...”. Mirëkuptohen dy burrat, e secili kthehet me meditim e me shqetësim të platitur në hallin e vet.

Kjo ishte me pak fjalë, dhe e zhveshur prej bukurisë së rrëfimtarit, situata në tregimin e Azis Nesinit, një situatë që zhvillohej në një qytet të vogël turk, dikur rreth viteve ’70. Bëhet fjalë për një histori njerëzish që punojnë, prodhojnë, konsumojnë, fitojnë gjithnjë më shumë se më parë, e në të njëjtën kohë varfërohen... në mënyrë paradoksale. Pse ndodh kjo? Në të gjithë ciklin e vogël të tregimit, që në fund fare mbyllet, shfaqen një sërë njerëzish që bëjnë punët e tyre pa asnjë pasion, që gjenden fare rastësisht në një pozicion apo në një profesion, dhe punojnë me të vetmin qëllim fitimin, fitimin dhe vetëm fitimin. Një sërë njerëzish që nuk e duan atë që bëjnë, që nuk e dashurojnë aktivitetin e tyre të përditshëm, madje që e urrejnë atë. Pikërisht kjo i bën hipokritë, ata dhe produktin e tyre (që në thelb është pjesë e qenies së tyre), dhe kjo bën kaq mjerane një jetë që e humbet sensin, e më pas kthehet në vegjetim të mërzitshëm, hedonizëm të pakulmuar. Kjo më kujton situatën e shumë shqiptarëve që janë për shembull ekonomistë, po nuk e duan ekonominë, nuk lexojnë nuk mendojnë për alternativa zhvillimi. Shumë të tjerë janë marangozë, po nuk e duan këtë punë, përdorin materiale të dyshimta, përpiqen të mbarojnë sa më shpejt, e shpeshherë raftet e bibliotekës duhet t’i riparosh nëse do që librat të mos të të zënë poshtë. Shumë janë bukëpjekës që ditë pas dite ulin gramaturat, apo shtojnë diçka në miell. Shumë janë pedagogë që nuk kanë haber nga praktika, e nga teoria njohin vetëm atë që u kanë treguar shkolluesit e tyre respektivë. Shumë janë policë që mbyllin një sy, ose dhe të dy, në shkëmbim të një pesëmijëlekëshi. Shumë janë IT që bashkë me programin të instalojnë dhe virusin, që t’u blesh antivirusin. Shumë janë gra të martuara me burra të pasur, të shëndetshëm, por aspak tërheqës, gra që dhe seksin e kryejnë në mënyrë automatike duke pritur të mbarojë sa më shpejt. Shumë janë juristë që nuk besojnë te drejtësia, shumë janë shkrimtarë që shkruajnë për të shitur, shumë janë gazetarë që para se të kërkojnë të vërtetën kërkojnë komisionimin dhe parapagimin, shumë janë bujq që do të donin të ishin biznesmenë, shumë i thonë vetes politikanë duke qenë përbrenda satrapë etj. etj. etj.

Shumë prodhojnë, shumë konsumojnë, por akoma më shumë varfërohen nga gjithë ky treg produktesh mediokre, jo-cilësore, që rrezatojnë hipokrizi dhe që mbartin në thelb një lloj boshllëku depresiv. Hipokrizia, mungesa e lidhjes organike të njeriut me punën (që është kaq e natyrshme), është një fenomen i kohës, që prek gjithë “perëndimin”, por në Shqipëri pandemia ka lënë shumë pak pa prekur (kjo dhe për shkak të atyre barrierave kulturore të ulura, që kujtuam në fillim).

Të jetë ky mediokritet social, kjo hipokrizi vokacionale shkak i këtij depresioni që përjetojmë? Unë mendoj se po. Natyrisht që situata do të qe më mirë nëse të gjithë do të bënin me pasion atë që duan të bëjnë, produkti do të qe më cilësor, sistemi do të qe më dinamik, dhe zhvillimi më i shpejtë. Shpresa do të kthehej. Natyrisht që pjesa më e madhe lexuesve, ata që nuk duan të lexojnë (kushërinj të parë me shkronjësit që nuk urrejnë të shkruarit), mund ta akuzojnë këtë arsyetim për naiv. Por kam bindjen që një pjesë e vogël, njerëzit e dedikuar ndaj vetes së tyre, ndaj punës së tyre, ndaj komunitetit, do ta kuptojnë mesazhin. Janë ata që meritojnë respektin më të madh sot, janë mësuesit që me një rrogë minimale vijojnë t’i përkushtohen vocave, janë ata pak policët që me kokë në trastë shkojnë e arrestojnë kriminelët, janë ata pak mjekë të rinj që nuk marrin ryshfet për të bërë punën e tyre fisnike, janë ata artizanë pleq që e dashurojnë zanatin e tyre që nuk sjell aq shumë pare, po sjell kënaqësi e krenari... Janë ata të rinj që lexojnë, ata të rinj që ëndërrojnë, ata që pavarësisht përvojës së tyre profesionale, akademike apo jetësore përpiqen të zhvillojnë një vizion (sa e pamundur duket), për vendin e për popullin e tyre. Janë shumë pak, por për mua janë mjaftueshëm që të mbajnë gjallë shpresën. Dhe në fakt, shpresa është!

75 Komente

Arber, ti ke kapur nje teme te bukur, por qe e trajton (nga ana filozifike) pozitivisht (mungon "perse'ja".)! Une mendoj se nese sot ka shume qe e kane humbur perkushtimin ndaj punes (ne dobi te te fituarit lehte dhe shpejt), kjo ndodh jo per shkak te ndonje zgjedhjeje, (kane zgjedhur te jene hipokrit), por kjo ndodh sepse ata sistemi i ka kushtezuar ne deshirat e tyre!  Hipokrizia, hilete, shthurja morale jane vetem rezultati i dukshem dhe i prekshem i kushtezimit te tyre prej praktikave te sistemit. 

5*

Optika e leximit te tekstit te A.Nesin dhe kontekstualizimi i mesazheve te tij ne realitetin  shqiptar  kam pershtypjen se nuk jane dhe aq kompatibel.

A.Nesin me teper se sa mungesen e sinqeritetit, shpotit deshiren per fitim ne kurriz te cilesise dhe situaten    ne kushtet e ekonomise se tregut/shoqerise se konsumit kur  te gjithe ja hedhin te gjitheve. Kjo situate ushqen procesin e tjetersimit dhe shkeputjen e prodhuesit nga malli qe prodhon. Rrjedhimisht te gjithe bien ne nje "gracke" (si viktima te mallrave jocilesore) te ngritur nga te gjithe dhe perseri te gjithe ankohen!! Te gjithe jane brenda rrethit vicioz.

E gjithe kjo, besoj, nuk ka si  shkak mungesen e dashurise per punen , edhe pse ka plot raste kur njerzit ushtrojne nje profesion qe nuk e dashurojne ose nuk besojne ne ate qe bejne, ose thjesht e bejne dicka papasion per te marre parate. Depresioni social ka shkaqe te shumta  dhe ushqehet nga nje shtrat me i gjere,  jo thjesht nga  hipokrizia vokacionale.Vete hipokrizia vokacionale si fenomen eshte nje realitet por kam pershtypjen se nuk eshte ajo faktori baze qe stimulon situaten te cilen ironizon A.Nesin. 

Njerzit punojne pa pasion, puna u kthehet ne dicka te merzitshme dhe barre, jeta u kthehet ne nje rrjedhe monotone dhe te gjithe notojne ne llumin e  banalitetit  sepse shoqeria nuk ka nje sistem vlerash. Ne kete shoqeri kaotike, njeriu punes barazohet me idiotin.Shoqeria vlereson tipin mashtrues dhe ate qe di ta luaj.

Pikërisht kjo i bën hipokritë, ata dhe produktin e tyre (që në thelb është pjesë e qenies së tyre), dhe kjo bën kaq mjerane një jetë që e humbet sensin, e më pas kthehet në vegjetim të mërzitshëm, hedonizëm të pakulmuar.

Kendveshtrimi ne pjesen e dyte me kujton dicka nga persiatjet e Cehovit per Rusine cariste, per shoqerine e fjetur, ku poshte jorganit te banalitetit levrinin jete njerzish te pashprese.

Depresioni social ka shkaqe te shumta  dhe ushqehet nga nje shtrat me i gjere,  jo thjesht nga  hipokrizia vokacionale.Vete hipokrizia vokacionale si fenomen eshte nje realitet por kam pershtypjen se nuk eshte ajo faktori baze qe stimulon situaten te cilen ironizon A.Nesin.

Pikerisht. Shkrimi trajton nje nga pasojat si  te jete shkaku primar i gjithe kesaj (hipokrizia vokacionale qe e quan ti). Po dhe nga menyra si e trajton duket sikur kjo gjendje, ky fenomen, eshte i ri dhe i vecante/i izoluar, qe ne fakt s'eshte.

Une me thene te drejten s'e kuptova se cfare tamam trajton shkrimi, se gjendja e pergjithshme qe reket te kape dhe fuse ne nje cante te vogel eshte kaq e pergjithshme dhe shumefaktorshe, njeheresh dhe e perhershme ne shtrirje kohore dhe hapesinore (thjesht varjon nga nje shoqeri ne nje tjeter, nga nje periudhe kohore ne nje tjeter) sa duket sikur p.sh. te rekesh te trajtosh fenomenin e stresit apo te merzitjes, dhe njeheresh te mundohesh ti gjesh nje shkak te thjeshte dhe unik si diagnoze mjekesore.

Dmth synimi eshte vertet per tu vleresuar (hierarkia e vlerave shoqerore dhe individuale). Trajtimi dhe shtjellimi ... smiley

nje nga shkrimet e rralla publiistike,i mirfillte ,qe tenton te hyje ne thelb te fenomenit.Sipas meje "çelesi" i zgjidhjes ka te beje me kerkesat per jeten dhe rritja e vazhdueshme e tyre ne porpocion te zhdrejte me mundesite ekonomike.Urimet e mia autorit.

Sol-o, po ky osht cirklli i jetës mer barabab (si e thote elton john-i)

pamjet me te mira e me egziliruse i ke gjithmone kur je n'majë te karuselit, apo jo?

masanej leje se me ket frym shkrimi m'ke kujtu gocat e gjimnazit qe shkrushin ke blloqet e lamtumires :te tjere duam, te tjere na duan, me te tjere martohemi smiley

megjithate mire, i msova do gjona, pershnetje.

Po fh, si ajo parrulla e gocave te gjymnazit eshte situata, ceshtja eshte qe ne keto kondita "postmoderne" (sic i quaj jo une, po filosofet) nuk gjendemi sepse s'kemi mundesi tjeter.

Une mendoj qe gjithe ky nihilizem, cinizem, mungese deshire, tallje, mungese shprese etj etj nuk eshte i domosdoshem, perkundrazi, eshte i evitueshem. Por perqasja qe ndodh ndaj fenomeneve nuk eshte analitike, refuzohet te shihet se pse ndodhin keto fenomene, refuzohet te kuptohet se nje treg i veterregullueshem dhe i gjithefuqishem edhe kur nuk ka viktima fizike, ka viktima morale...

P.S. me falni per vonesen ne pergjigjje, po jam nderkohe duke pire te radio, kush do nje gote birre bujrum

po jam nderkohe duke pire te radio

Kudo shikojme njerez qe punojne por askush nuk ndjen kenaqsi nga puna. Te gjithe ja kane me hile punes-mund te permblidhej ideja e  shkrimit. Kjo ndodh sepse moderniteti ka krijuar mitin e konsumizmit, te hedonizmit dhe rrjedhimisht, ka zvetenuar burimet etike te punes. Ja Sol psh eshte duke punuar dhe nderkohe ja ka fut me birre. Ndoshta kjo eshte nje menyre per mbushjen e "boshllekut depresiv"  smiley

 

Jo vlla, une s'po punoj, po bej muhabet, po pi birre, konjak e duhan. Dhe kete po e bej me pasion e me zemer, sic bej shumecka smiley

 Arber, tamam tamam fajin e ka Marksi.  Dhe e di sepse?

Shteti komunist kinez  i mban hakun e punes se punetorit kinez nen kontroll shteteror, kjo ben qe prodhimet kineze te jene me cmime minimale, qe nuk perballohen dot nga ekonomia perendimore. Kjo sjell dy pasoja te drejtperdrejta: eksportin e industrise prodhuese drejt Kines per te ulur cmimin e produkteve, dhe mashtrimin ne tel te holle te gjithe punetoreve e bizneseve ne perendim qe te paguhen si punetore kapitaliste dhe jo komuniste. 

Kjo eshte fantazma e komunizmin qe vjen verdalle. smiley

Fajin e ka shoku Deng Xiao Ping. Dengu nuk mund te thuash se eshte marksist... Pastaj fajin e ka dhe kapistallizmi boteror, qe nuk arrin te liroje njeriun nga detyrimet e mbijeteses, edhe pse kjo eshte totalisht e mundur ne kushtet e sotme te avancimit teknologjik.

Psh, nje shoku im, gjithe gjithe duhet te punoje 1 ore e gjysem ne dite. Po s'e lene te ike pa kaluar 8 ore. Kjo e ben te merzitur, te shfrytezuar dhe antiproduktiv. Kapistallizmi nga kjo nuk fiton produkt apo para, fiton vetem pushtet mbi nje tjeter qenie njerezore...

 Po mire. A i ka thene ndonjehere ai shoku jot qe ta paguajne per 1 ore e gjysem dhe jo per tete ore, se mbase aty qendron zgjidhja. Keshtu te dyja palet do jene te gezuara, te pashfrytezuara (se edhe ai e shfrytezin prinarin kur punon 1 e gjysem dhe paguhet per 8) dhe produktiv.

Jeta eshte aritmetike, Olimbiiiiii !

e re vlla e, po te paguajn per prodhuktin pra gjasme, jo per oret. Se po te qe kshu, ai shoku im qyl e ka, i thote te punoje 16 ore, kot qe kot rri.

 N.q.s ai shoku jot qenka ne gjendje qe nje produkt qe prodhohet per 8 ore ta prodhoje per 1 e gjysem, e nderkohe akoma vazhdon te punoje per dike tjeter, mire t'i behet se qenka idiot dhe paska mungese totale inisiative per biznes. 

Dhe mos me thuaj tani qe i jati  ia ka shitur pronarit per 30 aspra, ose qe e kane salduar me zinxhir per muri!

Bizneeeesi kjo fjale e madhe qe shpeton dynjane smiley

Ti e di shume mire qe sot shumica nuk bejne biznes, por jane te punesuar ne bizneset e stermedha te njoftura si korporata. Kryesisht funksionon puna tete orareshe, s te le njeri te ikesh nga nje zyre ne tjetren, edhe po mbarove pune.

Te pakten ne kete boten qe jetoj une, ku nuk eshte aq e thjeshte te kesh lirine te ndjekesh prirjet e talentin tend, apo te sipermarresh ate biznes qe ti mendon se mund ta besh mire e me sukses..

 Une nuk thashe qe eshte e lehte Sol. Ndaj ato qe e kane bere arrijne te krijojne vende pune per ato qe nuk i bejne dot gjerat e veshtira. Per sa kohe qe je at the bottom of the food chain, mos u anko qe sherben si ushqim per te tjeret. Por rruga eshte e hapur ama, dhe askush nuk te ka penguar qe te zgjedhesh me te lehten ose me te veshtiren. Keto jane kompromise qe ti i ben me vetvehten. Nese s'do te punosh per Mikrosoftin, blej nje kuti boje dhe nje furce dhe fillo biznesin si bojaxhi. Nuk eshte turp, apo jo. Por ama po te vish te punosh per mua, topi eshte i imi dhe penalltine e gjuaj une. smiley

Nuk e di si funksionon ne ate boten ku je ti, po ne kete boten ku jetoj une zakonisht punedhenesi kerkon punetore, punetori ofron nje CV ku edhe genjen nga pak per te treguar se ai personi ideal per ate lloj pune, behet intervista, dhe ne fund me vullnet te lire te te dyja paleve firmoset nje marreveshje/kontrate pune. Pra sistemi skllavopronar i blerjes se njeres pale nga tjetra ne menyre arbitrare ka kaluar prej kohesh.

Aha, po futem fud qejnin ne mest, atehere terhiqem. Homo homini lupus qenka ky muhabet, ky qenka zhvillimi?

A e kupton se po pohon ate qe them une, pra "barazia" dhe "liria" me te cilen perballen kerkuesi i punesimit me punesuesin kur lidhin kontraten eshte e tille qe kerkuesi genjen nga pak me CV-ne, dhe i sigurt qe eshte i "lire" te zgjedhe, firmos i ndergjegjshem per "lirine" e vet. Dhe po ashtu, me ndergjegjje te plote ia fut fshehtazi shefave, shefat ia fusin fshehtazi shefave te tyre, etj etj. Se keshtu e ka fud qejni, meqe kur je mize nuk zihesh dot me kalin, do i rrasesh nga pas dhe do e pickosh...Kuptohet qe kjo kalin nuk e le te jete aq cilesor sa do te duhet te ishte...

 Po mer sol, dhe sa me shpejt ta kuptosh, aq me mire per ty. Ta them me gjith zemer. Padyshim qe kjo teoria e mizes dhe e kalit eshte interesante, dhe sigurisht qe llogaritet tek kostoja e biznesit. Po puna eshte kur ne baze te barazise e mbrehin hem mizen e hem kalin ne te njejten parmende sic e bene tek ne per 40 vjet, dhe per me teper u kerkojne qe te japin edhe te njejtin rendiment. Asaj cfare t'i besh?!

Megjithate, degjoji nje keshille nga une. Mos e rradhit veten ne anen e losers por perpiqu te bashkohesh me winners. S'ia ka pa njeri hajrin fukarallikut.

"Per sa kohe qe je at the bottom of the food chain, mos u anko qe sherben si ushqim per te tjeret."

e ke me copyright kete?

 Jo po e bejme. S'ka problem. smiley Mua nuk me pelqen t'i referohem njeriu kur bej muhabet, se zakonisht me mjaftojne argumentat e mia. Ate moshen e mbeshtetjes pas Nitches, Marksit apo Popper per te tregu qe cunat e lagjes i kam te gjithe te forte, e kam kalu prej kohesh. 

Edhe Gezuar Krishtlindjet se duke nejt gjate ketu, po na vjen edhe bakllavaja era peshk.

dmth ky eshte argumenti i joti? "Per sa kohe qe je at the bottom of the food chain, mos u anko qe sherben si ushqim per te tjeret." eshte argument i joti?

gjynah plako, sepse mua me duket nonsens.. demek, mos u anko se s'ta ardhur koha. kur te vij koha kur te mos kesh me arsye per tu ankuar atehere ke te drejte t'ankohesh!?

hmmmmmmm

smiley

qofsh mire, gezuar Festen e Ditelindjes se Krishtit.. edhe gjithe bijve te tjere te zotit...

Putin tha ; Ekonomia Amerikane (te cilen dikush ketu tek PP e ka quajtur Zyra e Drejtorit te Ekonomise Boterore ) eshte vetem virtuale - pra nje fantazi!?

Obama tha; Nuk mund te lejojme qe Ekonomia Amerikane te vendose themelet e saj ne rere (ndofta/ nenkupto sic ka bere deri tani ).

 

A. Nesim- Mendimi im eshte qe, edhe me perpara -kishte kepuce qe nuk ishin te mira- por qe per shkak te sistemit bujqesor/feudal "paria" qe rriste foragjere ishte kllasa e pasur .

kurse sot nen drejtimin e ... klasa e bankiereve ne fuqi (K.Marks) i blen perseri kepucet e mira (te cilat i hedh tek Gabi-vetem kur nuk i pelqejne) .

Pastaj skadimi i planifikuar (planned obsolence) eshte shpikje e fordjanizmit, jo e qinesve...

planned obsolescence smiley.

Po shkruaj "senior thesis" per nje shok (nen frymen e C-Mas kamuniste pa pagese) mbi kete ceshtje.  Meqe prof eshte teper liberal, edhe cunat e saktivistes do ma kishin zili per sharjet ndaj sistemit kapitaliqen te obsolescence smiley.

Shpresoja, sic smiley.

Meqe eshte pas mesnate, Gezuar smiley.

Dhe hic se e dija qe ke qasje agnostike smiley.

Po ndaj thashe thjesht Gezuar smiley dmth per sebep vetem smiley.

Shumë janë gra të martuara me burra të pasur, të shëndetshëm, por aspak tërheqës, gra që dhe seksin e kryejnë në mënyrë automatike duke pritur të mbarojë sa më shpejt.

Edhe grate i fute ne kete mes? Ah si e kane pas bere nje here e nje kohe...

Natyrisht që situata do të qe më mirë nëse të gjithë do të bënin me pasion atë që duan të bëjnë, produkti do të qe më cilësor, sistemi do të qe më dinamik, dhe zhvillimi më i shpejtë.

Kjo tingellon mire, ama nuk bazohet ne fakte. Realiteti tregon se keto produkte skarco qe kemi na kane sjelle kete zhvillim te shpejte. Po te ishte ashtu si thua ti, ne kohet kur produkti ishte me cilesor do te kishte pasur zhvillim me te shpejte. Konsumi sjell zhvillim, dhe ku ka konsum me te madh se te blesh kepuce cdo tre muaj? Gjithashtu edhe shtrenjtesia e permendur me duket e gabuar. Mjafton te llogaritesh se sa perqind te rroges harxhon per dicka (te themi kepuce) dhe sa kane harxhuar prinderit tane? Po deshe mund te harxhosh po ate perqindje dhe ke per te marre mall po aq te mire (nese vertet blen mallin dhe jo firmen, pasi s'jane gjithmone te barasvlefshme).

...gra që dhe seksin e kryejnë në mënyrë automatike duke pritur të mbarojë sa më shpejt.

Po ky quhet qef mo, pse e ke konsideru si pune hangari smiley

po qe se do qendroje strik ne termat e punes, argumenti duhej ilustruar me shembullin e punetoreve te sexit. Ky eshte shembulli me pikant i tezes se hipokrizise vokacionale. Ta besh pa pike pasioni dhe te simulosh orgazma. Vetem se ne kete rast depresioni eshte i punetores kurse shoqeria clirohet nga depresioni smiley

Ky quhet shfrytezim i gruas, nese per nje pjese te madhe rruga me e lehte per te mbijetuar eshte kjo, dhe nese per nje pjese me te vogel kjo eshte rruga e vetme madje, atehere kemi nje shoqeri qe prodhon shformim te personalitetit...

Prostituta qofshin, apo deputete...

Sa kollaj qe kalon ne ekstreme. Ndoshta nuk eshte rruga me e lehte per te mbijetuar, por rruga me e lehte per te jetuar. Ka plot gra qe fare mire mund t'i hynin shkolles dhe punes, por zgjedhin burrin e pasur. S'e bejne per mbijetese, as per jetese, por per mireqenie smiley

po kaloj ne ekstreme?? terrorizem ne bisede quhet ky? se po perdore keshtu fjalish e vrave biseden fare. Une madje po behem me holistik se'c duhet, kur thashe prostituta apo deputete. E kam fjalen qe qofshin te shkolluara apo jo, qofshin shitese te seksit, apo shitese te dinjitetit e te ndergjegjes, ato detyrohen te alienohen e t'i nenshtrohen nje shoqerie ku lojerat e pushtetit jane lifestyle. Jo vetem qe ka plot gra qe mund t'i hyjne shkolles dhe punes, por eshte shumica derrmuese e tyre qe i hyn shkolles dhe punes. Are they happy with their family life? Tani, ky eshte problem qe do lira per t'u trajtuar, po nuk po kuptoj, ti ku do me dal, apo eshte ideja te bejme muhabet smiley

Ekstremizem nuk do te thote terrorizem perderisa ekstremizmi ne fjale nuk ka si qellim terrorrizimin, dhe une nuk ndjehem fare i terrorrizuar nga biseda (te pakten deri tani smiley.

Jo vetem qe ka plot gra qe mund t'i hyjne shkolles dhe punes, por eshte shumica derrmuese e tyre qe i hyn shkolles dhe punes. Are they happy with their family life?

Argumenti im eshte qe ka plot gra qe martohen per pare dhe kete e bejne me vetedije duke pasur plot rruge te tjera per te bere nje jetese mjaftueshmerisht te mire, por pamjaftueshmerisht te lumtur per to. Nese ato jane te lumtura nga parja e madhe, mos duhet t'u qajme hallin se s'e bejne dot ate jete ne menyra me te "ndershme"? Ekstremizmi qendron tek sjellja e ketij shembulli pa na dhene ndonje ide se sa i perhapur eshte si fenomen. Raste mund te gjesh sa te duash, por kyci i diskutimit eshte nese rastet kane rene apo jane rritur ne krahasim me te shkuaren. Mua me duket se martesat e detyruara (qofte nga nevoja per te mbijetuar, qofte nga detyrimi me dhune) kane rene ndjeshem ne bote. Dhe ky per mua eshte zhvillim. Ti ke hallin a ka arritur ne zero? Une kujtova se e kishe hallin tek zhvillimi (aka perparimi).

 P.S. Sigurisht muhabet po bejme, c'mund te bejme tjeter ketu?

 

detyrohen te alienohen e t'i nenshtrohen nje shoqerie ku lojerat e pushtetit jane lifestyle.

Dmth i detyron shoqeria dhe "burri i pasur" (me zor, sigurisht) qe te martohen per mireqenje te shpejte e te kollajshme (sic tha dori)?

Edhe dicka tjeter, personazhet tek tregimi i Nesinit duket se dijne qe produktet e tyre nuk jane cilesore, pra s'jane hipokrite. Gjithashtu, nese menyra se si arrin te sigurosh jetesen tende dhe te familjes tende nuk eshte dicka e pelqyeshme per ty, mund te jete tragjedi, por jo hipokrizi. Te kete hipokrizi duhet te pakten qe keta njerez te genjejne e te thone qe e dashurojne punen e tyre. Pasi edhe nese e dashuron vertet punen mund te prodhosh produkte inferiore (pasi s'ke materialet e mira, s'ke kohe, s'ke aftesine, etj).

          Mah, disa dyshime ne pergjithsi sepse po, ajo qe shpjegohet ketu eshte vetem nje arsye, jo kryesorja por sidoqofte nje arsye qe reflektohet me shume ne jeten e vete punetorit e detyrimisht edhe ne shoqerine e jashtme ne radhe te pare si "humor" e ne radhe te dyte si prodhime. Arsyet e tjera jane me te komplikuara e, ne fund te fundit, nese Arberi do i kishte shpjeguar ketu do i kishim dhene çmimin Nobel se ka rob qe vrasin mendjen e s'po i gjejne dot.

        (  P.S - Aman mer Arber ate "postmoderne" nga ma gjete se mua ajo sikur me ha buken. )

Sidoqofte çeshtja egziston edhe eshte e rende. Mungon puna keshtu qe ben punen e pare qe gjen keshtu qe detyrimisht ben punen qe gjen & e urren. Nese paraardhesit tani e kishin te ngulur mire ne koke qe " Ti je puna qe ben!" ne kemi te kunderten " Ti nuk je puna jote, nuk je rroga etj etj!", pra puna nga nder kthehet ne turp, nga dashuri kthehet ne urrejtje e prodhon rezultate te tilla.

          Por eshte vetem njera nga arsyet!

Desaparecidos, koncepti efemer i postmodernes u gjet mes tyre, nuk ua cova une.

Dori, cili realitet tregon qe na paska sjelle zhvillimin tregtia e produkteve skarco? Po krizen kush na e solli? Po mungesen e shperndarjes homogjene te zhvillimit kush e sjell? Natyrisht, e kuptoj une qe shitja e skarciteteve ne Afrike zhvillon e pasuron perendimin, por nuk e justifikoj dot kete gje (ma justifiko ti, se i hapur jam).

Para ca kohesh kam sjelle ketu nje ese te Marcuse-s qe trajton gjere e gjate marredheniet e punes ne "kondita postmoderne" sipas tij dhe ne "shoqeri te avancuara teknologjike" po sipas tij. Ai thote se i gjendur para nje teknologjie te zhvilluar, njeriu e kupton qe kushtet jane pjekur per te krijuar me shume liri individuale dhe shoqerore (psh, shume pune mund t'i besh nga maj'e malit me laptop e me culular). Mirepo sa me shume e kupton, aq me shume merzitet, sepse kjo liri e mundshme mbetet thjesht e perceptuar, dhe jo e zbatuar. Arsyet pse nuk zbatohet nuk kane te bejne me prodhimin, por me pushtetin qe duhet zbatuar mbi jetet e njerezve, perndryshe struktura rrezikohet. Ketu shfaqet paradoksi, punon efektivisht vetem nje ore, por rri ne pune nente ore, dhe procesi i punes shnderrohet ne nje ritual celebrues te nenshtrimit psikologjik e fizik te individit.

Pastaj, konsumizmi eshte shnderruar gjithashtu ne fe (prape Marcuse etj merren me planned obsolence psh.). Planned obsolence do te qe nje budallallik i madh ne rast se ne do te kuptonim qe ekonomia nuk ka nevoje per hilera te tilla, por per plan, per transparence, e per obektiv. Sepse ekonomia (bashke me tregun) duhen konceptuar ekskluzivisht si mjete, jo si qellime. Jam dakord te sakrifikohet cdo ortodoksi ekonomike ne emer te mireqenies se individeve (jo te ca individeve ama), dhe jam teresisht kunder principeve te cilesdo doktrine qe pranon sakrifikimin e mireqenies te individit ne emer te zhvillimit ekonomik. Ekonomia eshte mjeti per te arritur zhvillim te drejte shoqeror, nuk eshte shoqeria mjet per te zhvilluar ekonomine...

Dori, cili realitet tregon qe na paska sjelle zhvillimin tregtia e produkteve skarco? Po krizen kush na e solli?

Nese e pranon si te mireqene tezen se kemi pasur produkte me te mira se c'kemi, se tani jemi me te zhvilluar se me pare, dhe se cilesia e produktit ka ndikim tek zhvillimi, i bie qe produktet skarco te kene sjelle zhvillim apo jo? Ndoshta dicka nuk shkon, por keto argumenta sikur pashe tek shkrimi (me perjashtim te tezes se tani jemi me te zhvilluar qe e shtova vete, nuk e di nese e kundershton kete).

Ca kupton me me te zhvilluar Dori?

S'besoj se njerezimi quhet i zhvilluar sepse mund te shikoj ne 5 minuta nje film a mund te flas me mikun tim ne Hong Kong. Zhvillimi teknologjik nuk eshte zhvillim i njerezimit, eshte thjesht zhvillim teknologjik. Por perderisa nuk aplikojme nje permiresim social atehere pjesa tjeter eshte  e kote, qiqra ne hell.

Ne cdo fushe me duket se jemi me te zhvilluar se c'kemi qene. Sigurisht mund te gjesh raste ku jemi me mbrapa ne nje fushe apo nje tjeter ne nje popullsi te perzgjedhur, por teresisht me duket se jemi me perpara ose ne te njejtin nivel. Ku te duket ty se kemi shkuar mbrapa si njerezim?

O dori, me duket se ke nje seri keqkuptimesh. Po, jemi teknologjikisht me te zhvilluar. Por ne te njejten kohe jemi te alienuar dhe me te pak te lire per te zgjedhur per jetet tona, profesionet qe bejme etj etj (si pasoje e zhvillimit te nje industrie te tere qe merret me studimin e te punesuarit, e famshmja human resource, si pasoje e medias, si pasoje e marketingut agresiv). Kjo sjell nje diskordance mes ketyre dy dimensioneve, nje disproporcion qe ne te shkuaren nuk ka qene. Pra ne te shkuaren vertet kemi qene me pak te zhvilluar teknologjikisht, dhe me te shtypur se tash, por proporcioni ka qene me i drejte, dmth ti realisht duhet te punoje 8 ore qe te prodhoje aq sa duhej per te jetuar etj etj.

Dmth pakenaqesia vjen pikerisht nga disproporcioni i zhvillimit te shpejte teknologjik dhe impaktit fare te vogel ne te drejta e ne kushte te ofruesve te punes.

 

Pra ne te shkuaren vertet kemi qene me pak te zhvilluar teknologjikisht, dhe me te shtypur se tash, por proporcioni ka qene me i drejte, dmth ti realisht duhet te punoje 8 ore qe te prodhoje aq sa duhej per te jetuar etj etj.

Eh?? Per cfare proporcioni po flet se me duket se hodhe poshte tere anen e argumentit tend? smiley Me mire te ishim te tere te shtypur se sa te jene disa te shtypur dhe shumica jo te shtypur? Cfare lloj mas-mazokismi duhet te kesh qe te quash me te zhvilluar kohen kur te gjithe ishin te shtypur njesoj, sidomos kur kete shtypje te barabarte ta detyronte dikush tjeter? Cfare sistemi mund te na konvertoje nga shumica te shtypur njelloj, ne asnje te shtypur, se me duket se vetem ky do te quhej zhvillim nga ty? OK, Mjaft!(TM) me pyetje, por sinqerisht, utopia enderrohet nga te gjithe por s'ka dale njeri deri tani te na gjeje nje zgjidhje. Une mjaftohem me konvertimin ne sa me pak te shtypur per vete. Sidomos kur e kam ne dore vete zgjedhjen per jeten dhe nuk ma detyron te shtypuren e perbashket dikush tjeter.

Tani, une mendoja se ti e dije qe varferia eshte gjithnje e perceptuar krahasimisht, nuk ka ndonje nocion absolut per varferine. Ka shume mundesi qe nje i pasur i dymije vjeteve me pare ne shoqerine tone do te konsiderohej barbon. Varferia nuk matet me ate c'zoteron, por me ate c'zoteron ne krahasim me tjetrin. Dmth, nese une kam nje vile tre kateshe me pishine dhe nje ferrari ne nje qytet ku te gjithe kane nga kater vila pesekateshe, tre lamborghini dhe dy helikoptera, une jam i varfer. Dhe ndihem keq, madje edhe abuzohem e diskriminohem. Kjo sjellje (perceptimi i varferise dhe trajtimi i saj) eshte e studiuar.

Ti nuk po shtron asnje teze, asnje pyetje dhe asnje verejtje, ne fakt nuk ke ndonje paradigme, pervec nje mbrojtje te mjegullt ndaj praktikave te prodhimit masiv, te cilave ti u mvesh zhvillimin. Jo, zhvillimi nuk ka ardhur prej prodhimit masiv. Zhvillimi (ai i pjesshmi, dmth i 10% te amerikaneve e shume pak te tjereve) ka ardhur prej shfrytezimit masiv. Qofte truri, qofte krahu i ketij zhvillimi eshte keqpaguar, gjithnje, e per me teper eshte keqperdorur. Nderkohe qe ke nje ushtri marketeresh qe nuk prodhojne asgje, por jetojne duke shitur ajer. Sikur te shpenzoheshin per rritje cilesie ato paret e marketingut, apo per permiresim te kushteve te punes te punetoreve, ndoshta s'do qe i nevojshem marketingu.

Une nuk te permenda barazine utopike, pyetjet qe ben nisin nga nje paranoje ose nga nje paragjykim i joti (a thua se premtova ndonje parajse une e ti po me kujton qe s'u arritka) ajo qe te permenda une eshte nje pabarazi ne rritje, nje hendek qe po thellohet midis botes se pare dhe botes se trete, midis qendres dhe getos, midis patriceve dhe plebejve. Gjithnje kane qene te pabaraarte, por sot po pabarazia po rritet. Ajo qe them une eshte qe trendi duhet permbysur, nuk po them kund te arrihet barazia. Po nuk u permbys ky trend, po vazhdoi te rritet keshtu pabarazia, atehere do realizohet profecia e Krishtit, Marksit, Keynes-it etj etj, qenderzimi ekstrem tendencat oligopolistike, hegjemonia globale politike etj do te rezultojne ne te zezen e vetes. Dhe kete analize, se pse e se si, nuk kam ndermend ta bej ketu, se eshte dhe krishtlindje per ca. Por, i sigurt sic jam per "tabute" mbi ca autore te tjere, mund te te keshilloj te lexosh Keynes-in, qe s'ka qene as komunist, as marksist, mbi kete ceshtjen e shperndarjes.

 

Nate te qete, e gezuar kershendellat

Tani, une mendoja se ti e dije qe varferia eshte gjithnje e perceptuar krahasimisht, nuk ka ndonje nocion absolut per varferine.

A po e ke gabim, nëse arrin të jetosh pa pasur frikë se do kesh për të ngrëne a për t'u strehuar, nuk je më i varfër. Mund ta ndiesh veten të varfër, por s'do të thotë se je i varfër (perception is not reality for me). Thjesht nuk je i pasur. Kur fillon dhe krahason gjërat e panevojshme për jetesë, e ke kaluar cakun e varfërisë.

Teza ime (ose më mirë argumenti) është që ka më pak të varfër sot se ç'kishte dje, dhe do të ketë akoma më pak nesër. Dhe kjo mundësohet nga sistemet që kemi sot, dhe me sistemet që kishim dje ndoshta s'do të ishte e mundur. Pra për mua është zhvillim. Nuk kemi arritur atje ku duhet të jemi, por më jemi më mirë se dje. Ndërsa me sa po marr vesh nga ty, ti kujton se jemi më keq thjesht se ka njerëz që kanë shumë më shumë se ti. Tani për tani mua më mjafton që s'më duhet të rrij të pres radhën e qumështit që në 5 të mëngjesit, më mjafton që mund të ha mish e fruta çdo ditë, më mjafton që mund të fus kokën në shtëpi pa patur frikë se do më nxjerrin jashtë, etj. Kuptohet që ka shumë të tjerë që akoma e kanë jo vetëm frikën por edhe realitetin të tillë. Ama siç thashë, teza ime është që këta janë në numër më të pakët se dje. Dhe kjo ka ardhur detyrimisht falë sistemit në fuqi. Çfarëdoqoftë ky sistem. Pra ky sistem ka sjellë zhvillim. Tani ty mund të të mos të pëlqejë ky zhvillim, mund të mos jetë i mjaftueshëm, por kjo s'është teza e artikullit.

Teza e artikullit me sa kuptova unë është se njerëzit s'duan punën e tyre, janë hipokritë, prandaj duhen të kthehen tek dashuria për punën që të na sjellin tek ai zhvillim që kishim kur e donin punën. Unë them se s'ka pasur ndonjë kohë më të zhvilluar se sot, se gjithmonë ka pasur njerëz që bënin punë që s'donin, dhe se këta njerëzit e fundit janë më të pakët sot se dje. Edhe nesër do të ketë njerëz që s'do duan të bëjnë punën e tyre se do ketë njerëz që s'janë aq të aftë apo s'kanë aq të dëshirë për "delay of gratification", dhe se gjithmonë do të kemi nevojë për pastrues banjosh a "profesione" të tilla dhe s'ma merr mendja se do kemi shumë të apasionuar mbas këtyre "profesioneve".

Po e mbyll me kaq, edhe gëzuar festat se edhe unë nuk festoj Dies Natalis Solis Invicti.

Keshillohu me hierarkine e nevojave sipas Mazlowit, qe te shohim se ku qendrojme. I varfer, apo i skamur eshte ai qe nuk zoteron mjete per te kryer nje jete dinjitoze, sipas standarteve te kohes. Keto standarte i vendos shoqeria, jo individi. Dmth nuk eshte thjesht ceshtje buke, eshte ceshtje e plotesimit te nevojave, te cilat ne vetvete jane jo thjesht te lidhura me mbijetesen, por te lidhura me stadin psikosocial te individit.

Dhe sa per buke, ti mendon se sot ka me pak te varfer se sa me pare? Ku bazohesh? Apo mendon se ka me shume te pasur se me pare? Ku bazohesh? Ne perqindje flet, apo ne shifer absolute?

E vetmja gje qe mund te dime qarte eshte numri i personave ne varferi ekstreme, numri i atyre qe vdesin nga mungesa e ushqimit, ujit, apo ilaceve, numri i te papuneve, numri i te pastreheve, numri i te kequshqyerve etj etj. Dhe ne nivel boteror, a me tregon dot ndonje grafik permiresimi? Te vetmet grafike qe ekzistojne ne fakt jane ato qe tregojne se si shtresa e pasur eshte tkurrur (dmth jo si shifer por si perqindje, sepse ata shtohen shume me pak se te varferit, dhe eleminojne njeri-tjetrin) nderkohe qe individet e pasur jane shume me te pasur se me pare. Shtresa e mesme (if that still has a meaning) eshte e ndare dhe e fraksionuar, dhe pjesa me e madhe e saj po distancohet me nje hendek te madh nga shtresa e pasur, nderkohe qe poshte ka nje underclass, qe ne USA duhet te jete diku tek 12% e popullsise (shifer goxha e larte kjo per nje vend kampion te kapitalizmit). Mos harro qe underclass nuk jane proletaret, jane ata qe qendrojne nen proletaret, ata qe nuk kane asnje shans te rregullojne jeten nepermjet punes, ata qe s'kane asnje shans te punesohen meqe ra llafi. Jam duke bere ne fakt nje analize qe do e sjell ne nje shkrim tjeter, dhe ndoshta po bej spoilerin ketu, po nuk eshte aq e shndritshme dhe optimiste situata sa e sheh ti, dhe kete nuk po e them une, ke se fundmi dhe ca nobeliste ne ekonomi qe e thone...

dhe nje pergjigje per terrorizmin, nuk po i referohesha vetes, por ty kur me etiketove ekstremist. Te etiketosh tjetrin jo vetem qe nuk perben argument, por perben perpjekje per intimidim, dhe kjo ne nje bisede quhet terrorizem. Terrorist i famshem neper biseda ka pas qene Derrida psh, i cili s'e kishte per gje te leshonte etiketime, apo te veteshpallej si i keqkuptuar (nderkohe qe e linte pergjysem argumentin e shpjegimin).

S'kisha ndër mend të përgjigjesha prapë, por kur përmende Mazlowin s'durova dot. Domethënë pasi të detyrojmë Bill Gates-in të ndajë vilat me ne, do të detyrojmë Tiger Woods-in të ndajë dashnoret me ne (pasi edhe seksi futet tek nevojat e Mazlow-it)? OK, count me in smiley

po pati shperndarje me te drejte te ardhurash, edhe seksi ka per te qene me i mire e me i drejte, ne proporcion me takatin e gjithsecilit smiley

SOl ke te drejte sapo e dhashe provim Maslown dhe teorine e tij .

Enligt Maslow kan lönen användas som en motivationsfaktor i och med att fungerar som ett medel för att tillfredställa olika behovsnivåer.

d.m.th. Sipas Maslowt rroga mund te perdoret si faktor motivimi dhe si nje mundesi per te plotesuar nevoja te ndryshme. Dhe sipas ketij modeli ngrihen te gjitha modelet te cilat kane te bejne me jeten ne pune dhe jashte saj.

apo nje tjeter ne nje popullsi te perzgjedhur

Popullsi e perzgjedhur? Po, ndoshta perderisa ti nuk je ne ate popullsi te perzgjedhur mund edhe te te duket se kemi ecur para. Shume biles.

Shiko Dori, kemi le te themi, shtate kontinente, gjashte po te heqim Antarktiden. E zeme. Afrike, dy Amerikat, Ant., Azi, Evope, Oqeani.

Tani, perderisa nga keta 6, tre jane ne krize te drejtash apo ekonomike - Azia, A.Latine, Afrika -  e tre jane pak a shume normale,  s'besoj se ke nevoje per prove tjeter. 

 

Kriza ekonomike ka gjithmone. S'me duket se dhe ndonje pergjigje per sa i perket ceshtjes se zhvillimit. Keto kontinente a kane qene me te zhvilluar (per cfaredo perkufizimi te fjales) me pare? Zhvillimi nuk matet me nje te ardhme te imagjinuar, por me te shkuaren.

Zhvillimi nuk matet me nje te ardhme te imagjinuar, por me te shkuaren.

 

Ketu s'jam dakord. Zhvillimi matet me potencialin qe ke.

Nese une jam gjeni e i papune e e di qe mund te gjej nje pune fantastike p.sh shkencar nuklear sepse jam njeru me i pershtatshem per ate pune, e nese punoj kamarier, s'mund te them kurre qe kam perparuar me me pare kur isha i papune, them qe s'kam perparuar fare, perkundrazi.

Leksioni i pare si ekonomist i ardhshem ('92) -qe nuk u bera kurre- ishte Adam & Kejsi

1- Kriza eshte ciklike dhe e pashmangshme (kjo teori i dha Amerikes -filozofine politike per rolin e hegjemonise ne bote- pasi - egzistonin mundesite qe shfrynte pasojat e krizes diku tjeter)

2- Ne raste Krizash nuk duhet qe te ndihmohen te varferit por te pasurit - pasi kjo shtrese ka fuqine te ...... etj. (Ndofta teoria nuk e thote por te varferit te cilet nuk e kapercejne krizen "vdesin" dhe nuk i dhimbsen kujt vetem statistikave)

Po po, ke shume te drejte, kjo eshte teoria e famshme ekonomike e Adamit dhe e Kejsit... smiley

 Natyrisht, e kuptoj une qe shitja e skarciteteve ne Afrike zhvillon e pasuron perendimin, por nuk e justifikoj dot kete gje (ma justifiko ti, se i hapur jam).

E ke fjalen per "shitjen" e ndihmave prej 1 trilion dollaresh qe shtetet e pasura i kane dhene Afrikes keto 60 vjetet e fundit? Apo per $150 bilione (ne Shqip: miliarde) qe cdo vit "zhduket" nga korrupsioni? Apo do te thuash qe korrupsionin e shkakton kapitalizmi dhe jo natyra egoiste njerezore?

Dori, hipokrizia nuk eshte genjeshter dhe kaq. Po te qe keshtu nuk do te duhej te thoshim hipokrit, do mjaftoheshim me genjeshtar. Hipokritet e dine qe ajo cka bejne eshte false per faj te tyre, e megjithate e transhendentojne fajin gjetiu, gjithnje...

E vertete, jo cdo genjeshter eshte hipokrizi, po cdo hipokrizi eshte genjeshter. Prandaj pa patur genjeshter s'ke hipokrizi. Me duket se fut ne nje thes ata qe prodhojne produkte/servis te cilesise se dobet dhe hipokritet. S'eshte e thene qe te jene te njejte.

Te transferosh shkakun e cilesise se ulet nga vetja tek tjetri, duke e ditur njekohesisht qe nuk eshte keshtu a nuk eshte valle hipokrizi? Nese une gris fletoren e detyrave te shtepise dhe them qe fajin ma ka dori, se ai ma grisi, jam genjeshtar. Nese une them qe fletoren e grisa vete, sepse dori qe ma bleu ma ka blere te keqe, atehere jam genjeshtar dhe hipokrit.

Sigurisht qe nuk eshte domosdoshmerisht hipokrizi. Nese mendon me te vertete se fajin e ka dori, nuk je hipokrit.

dori, tani une pak me siper shkruaj qe "Te transferosh shkakun e cilesise se ulet nga vetja tek tjetri, duke e ditur njekohesisht qe nuk eshte keshtu a nuk eshte valle hipokrizi?" e ti me pergjigjesh - Sigurisht qe nuk eshte domosdoshmerisht hipokrizi. Nese mendon me te vertete se fajin e ka dori, nuk je hipokrit.

Nuk e paske patur seriozisht, te pakten thuaje, se po habitesha cne ky red herring.

Nuk është red herring. Ka të bëjë me titullin, përmbajtjen e artikullit, dhe argumentat që ke sjellë në mbrojtje të tezës tënde. Ndoshta e kam keqkuptuar (ose ti s'e ke shtjelluar mirë atë që doje të thoje), por artikulli fut tek thesi i hipokriteve tërë ata që prodhojnë sende në cilësi më të ulët se më parë. Ndërsa unë po të them se e ke gabim. Shumë prej tyre janë të vetëdijshëm dhe aspak hileqarë në këtë drejtim. Dhe siç e përmenda më sipër vetë shkrimi i Nesinit që ke sjellë për të mbrojtur tezën tënde nuk tregon asnjë gënjeshtër nga personazhet! Shkrimi tregon një rreth vicioz, por çdo personazh kujton se fajin vërtet e ka dikush tjetër, pra janë të sinqertë dhe jo hipokritë.

Hypocrisy is the act of persistently pretending to hold beliefs, opinions, virtues, feelings, qualities, or standards that one does not actually hold. Hypocrisy is thus a kind of lie.

Ajo cka bejne te gjithe personazhet eshte qe per cilesine e dobet te produktit qe ata prodhojne, fajin ia vene te tjereve. Nuk ka nevoje ta thote as Nesini, as une, qe nderkohe secili shmang pergjegjesine e vet. Kjo besoj duket qarte, dhe mjafton common sense i te lexuarit per ta kuptuar. Nese ne dhjete veta qe merren si shembull askush nuk kthen syte nga vetja nuk eshte thjesht cikel i mbyllur, eshte mjet artistik qe ka zgjedhur autori per te thene pikerisht kete, qe te gjithe i shmangen fajit.

Shmangia e pergjegjesise mbi ate cka prodhon vete, dhe transhendentimi i plote (jo i pjesshem) i saj diku tjeter eshte gjithnje hipokrizi. Pasi presupozon pretendimin e nje lloj vlere (pafajesie, apo mjeshterie qe nuk po te mundesohet fatkeqesisht) te cilen ne te vertete nuk e ke. Sipas perkufizimit te mesiperm te hipokrizise.

Red Herring eshte te merresh me metalinguistike ne momentin qe diskutohet nje fenomen!

shkrimi eshte i goditur per kete faze te shoqerise tone, sidomos i pare ne kuadrin e konsumizmit si nje makineri qe gllaberon vlera te pergjithshme dhe qe ne fund ha vetveten.

psh po te duash mund te shohesh komplet kete histerine e sezonit te konsumit e korjes qe behet ne emer te Krishtit si nje prej hipokrizive me te medhaja te epokes.

 "....shumë i thonë vetes politikanë duke qenë përbrenda satrapë..."  

 

Kjo shprehje e artikull-shkruesit, seç me kujtoi Buall Mavrine dhe politikane te tjere shqiptare, te te gjitha kohrave. 

Sol dhe Dori,

Ka dy gjera qe meritojne te ndalemi me gjate. Fjala hipokrizi, siç e dini dhe ju, nuk eshte nje fjale filozofike, dhe filozofia s'merret fare me te. Hipokrizia eshte ashtu siç thote Sol-nocturnus, POR vetem ne fushen e moralit. Hipokrizia ka ngjyrese morale.

Per te dhene pak a shume te njejten ide te hipokrizise por tani ne nje rrafsh filozofik, perdoret termi freng "mauvaise foi", dhe qe ne shqip eshte nje fjale e panjohur, dhe me ç'rast, ne ndonje perkthim andej-kendej, kam propozuar termin e ri "bishtnim".

Me shkoqur : "la mauvaise foi" eshte shkoqitur gjeresisht nga Jean-Paul Sartre ne Qenia dhe Hiçi, ku e ilustron kete me tre shembuj : shembulli i se dashures ne takim me te dashurin, kur ulen ne nje stol ne park. Djali merr doren e vajzes ne duart e tij. Vajza, edhe ka deshire qe te rrije dora aty, por edhe do ta terheqe nga ndrojtja (dashuria dikur ka qene diçka me e rafinuar se sot - besoj se jeni dakort). I vetmi shpetim i vajzes per te dale nga kjo gjendje eshte qe te beje "gjoja" nuk e ka mendjen tek dora, gati-gati sikur dora nuk eshte e saj. Kjo quhet "bishtnim" sipas Sartre. T'i besh bisht nje sigurie qe e di dhe ti vete.

Shembulli i dyte eshte ai i kamarierit. Cfare ben kamarieri kur vjen te tavolina, kur te thote miremengjes, miredita, kur perkulet, kur buzeqesh, etj ? A mos valle ai flet keshtu ne jeten e perditshme ? Jo, sigurisht. Por atij i duhet te luaje nje loje, te jete "kamarier", te beje "gjoja". Dhe kjo thote Sartre eshte bishtnim : kur i mbush mendjen dhe vetes qe ti je nje kamarier dhe jo nje njeri qe ke nje nene, nje grua dhe pese femije ne shtepi.

Shkurt, bishtnimi eshte kur e sheh veten nga jashte, kur e merr veten si dikush qe ska lidhje me ty, aty, ne ate vend. Kur luan lojen e kamarierit, borgjezit, gangsterit apo tjeter.

Dhe shembulli i trete... e kam harruar. 

Jeta eshte nje teresi rolesh sociale. Ne jeten time te perditshme ne pune une jam shefi (rol) pastaj kthehem ne shtepi dhe jam babai  dhe bashkeshorti.Pastaj shkoj ne kishe ku jam besimtari. Nganjehere shkoj ne stadium per te ndjekur ndeshjen e futbollit (sportdashes-tifoz) Mar pjese ne nje shoqate vullnetare ( bamires)

Te gjitha keto role kane te bejne me qenien time ne situata dhe raporte/relacione te caktuara.Ne te gjitha keto raste cfare bej une, bishtenohem nga vetvetja , vetemashtrohem ose, sic thote Sartre, jam joautentik duke fshehur personalitetin tim  prapa nje fasade?

 

Sartre shpjegon se njeriu duke  e farketuar vete fatin e tij mban pergjegjesi per veprimet e veta dhe nuk mund te fshihet/justifikohet ne emer te determinizmit, fatit, forcave misterioze brenda nesh ose shtysave te trashegimnise.Te justifikohesh ne mer te ketyre forcave do te thote te jesh fajtor per keqbesim, vetemashtrim ose joautenticitet-shpjegon Sartre.

Hipokrizia ne aspektin moral eshte te besh gjasme  i dashur me dike, kur ne fakt ti e urren ose nuk ke simpati per te.

Personazhet e tregimit te A.Nesin faktikisht jane te vetedijshem per produktet jocilesore vecse ata shmangin pergjegjesine, duke u justifikuar me rrethana qe nuk jane ne doren e tyre. Perseri jemi ne nje situate vetemashtrimi por jo ne sferen etike. Mekanizmat jane te natyres ekonomike edhe pse aspekti etik eshte i pranishem ne ngjizjen e veprimeve.

 

Pa,pa,pa!

Ka lexuar A.Nesin me gjyslyket e Engelsit.

Ajo qe ven ne "loje" Nesin eshte konsumizmi. Teori Amerikane, ku Europa e kishte te veshtire ta konceptonte, aq me shume Turkia.

Ku ben fjale per "hipokrizi"?

Te gjithe jane te sinqert, dhe ankohen direkt tek furnizuesit.

Mjafton fjalia e pare dhe e parafundit, per te kuptuar "ironin" e A. Nesin.

 

Një baba biznesmen, pronar i një firme që merret me kultivimin dhe shitjen e foragjereve,.....................!

 

“Lëkurtar, unë nuk të bëj hile, po të rrisësh gjedhë sot kushton... Nuk ia dal po të blej foragjerin më të mirë, është i shtrenjtë ushqimi, përkujdesja... Prandaj ka rënë cilësia,..........................!

 

Blegtorit i mbetet te shkoje tek biznesmeni i foragjereve dhe te ankohet se nje klient idiot eshte ankuar per kepucet e cilesis se dobet.

Morali eshte se si do pergjigjej biznesmeni.

 

 

ej, a ka mundesi mos ta shpallesh injorancen kaq hapur?

a) Aziz Nesin eshte nje nga shkrimtaret me te njohur aktiviste te marksizmit ne turqi e ne bote.

b) ato fjalite qe citon nuk jane te Nesinit, jane te miat, thjesht i referohem nje tregimi te tij, nuk e kam cituar.

c) qe te provosh aftesite e tua lexonjese, si mendon ti, c'i ka thene biznesmeni i foragjereve? Se jo per gje, po kjo pergjigje e fundme eshte e para qe jepet.

Ik o vlla, ha bakllava, se po delegjitimon ceshtjen tende me kete lloj injorance!

Meqe Nezisi ka treguar nje barcalete, atehere le te lihet menjane, dhe te lexohet/gjykohet origjinali: Consumer Society is made to break

Vete togefjaleshi "planned obsolescence" (qe ne nje menyre ose ne tjetren eshte thelbi i barcaletes se Nezisit), por dhe si ide, i akreditohet Bernard London.  Ne 1932 London shkroi nje pamflet se si duhej "luftuar" Great Depression.  Artikulli/pamflet eshte disi i gjate.  Kush s'perton, lidhja eshte me lart.  Po shkepus nje pjese:

“Planned obsolescence” may sound like a conspiracy theory but it was once openly discussed as a solution to the Great Depression. In fact, most scholars trace the origin of the term to Bernard London’s 1932 pamphlet, “Ending the Depression Through Planned Obsolescence”, in which London blames the global economic Depression on consumers who disobey “the law of obsolescence” by “using their old cars, their old tires, their old radios and their old clothing much longer than statisticians had expected”. London’s sinister solution was to propose a government agency that would determine the lifespan of each manufactured object whether it is a building, a ship, a comb or a shoe. Those frugal consumers who insisted on using their products past the expiration date would be penalized. London explained his plan simply: “I propose that when a person continues to posses and use old clothing, automobiles and buildings, after they have passed their obsolescence date, as determined at the time they were created, he should be taxed for such continued use of what is legally ‘dead’.” While the regulatory specifics of London’s plan may not have been put into place the spirit of his proposal has been adopted by product designers whose objects are meant to break.

E kupton qe kjo cka thote barsoleta jote do te thote shfrytezim i burimeve deri ne piken kur rekuperimi eshte dhe me i kushtueshem se sa permbajtja? E kupton qe gjithe kjo politike e planned obsolence eshte miopike, dhe nuk con askerkund? Kjo eshte vetem ushqim artificial per nje treg pervers. Why, in the end, duhet me arrit te kjo pike? Nuk gjej asnje argument bindes te artikulli jot, pervec ushqimit te nje tregu artificial, qe nga ana tjeter nuk deshmohet pse u dashka mbajtur gjalle...

And here I thought there is Santa Claus, dhe me sol do merrem vesh ndonjehere smiley.

Barcaleten duhet ta kisha vene ne thonjeza.  E perdora thjesht per te thene qe mund te shkohet pertej Nesinit, gjyslyket, kepucet etj, dhe te diskutohet thelbi i "barcaletes/historise" se Nesinit, ose te pakten nje aspekt: skadimi i planifikuar.

Kaq sol smiley.

PS: Artikulli me lart ishte thjesht per te prure pamfletin e 1932.  As per pro, as per con.

Sol.

A e kupton se nuk e ke kuptuar ate qe jep te kuptoje A.Nesin ?

e kuptoj lumidrin, shyqyr qe je ti qe e ke kuptuar pa e lexuar akoma.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).