The good, the bad, and the good bad (poezia)?

Meqe zona 'pyetje' eshte e lire, dhe meqe po pyes 'a ju zbavit pjesa me te zeza?', ju lutem botojeni pa u sikletosur per anglishten:

Charles Lee and D.B. Wyndham Lewis discussed this problem in their famed anthology The Stuffed Owl (1930), a collection of bad poetry that has served as a model for many such volumes to follow. They outlined distinctions between “good Bad Verse,” which they sought for their book, and “bad Bad Verse,” which they avoided. “The field of bad Bad Verse is vast, and confusing in its tropical luxuriance,” they opined, before launching into a description of its authors (“the illiterate, the semi-literate, the Babu, the nature-loving contributor to the county newspaper, the retired station-master, the spinster lady coyly attuned to Life and Spring&rdquosmiley.

http://www.poetryfoundation.org/journal/article.html?id=238328

20 Komente

Po ta merrja vesh ç'thote ky burri, do t'i kisha thene dy fjale. E meqe s'e marr vesh, ja prit te numeroj sa fjale thashe : 24.

Perktheje per mua, Tropizma, please. 

Hurbi, po te perkthej lirshem vetem fjaline e fundit:

"Fusha e Vargjeve te Keqija te keqija eshte e gjere dhe coroditese ne harlisjen e saj tropikale", sugjeronin ata, perpara se te hidheshin ne pershkrimin e autoreve te ketyre ("analfabetet, gjysme-te kenduarit, babute, i apasionuari pas natyres qe shkruan rregullisht ne gazeten e qytetit, stacionisti ne pension, lenesha ne harmoni te ndrojtur me Jeten dhe Pranveren".

Ndersa nje pergjigje e bukur ndaj ketyre burrave gjendet ketu:

Pse, s'do te doje ti te ishe Thomas Hogg apo Eliza Cook apo 'nje poet babu', apo i shume-kerkuari 'Anonim' - apo Wordsworthi ne castin e tij me te keq - me mire se sa Lewis dhe Lee, ne prite formaliste qe larva e radhes te behet flutur dhe keshtu dreka e tyre? Me mire te jesh nje poet i keq, apo jo, se sa nje trap? Modernizmi ka qene perplot me trapa, dhe per kete duhet t'i jemi shume mirenjohes. Gjate ose rrotull dhjetorit 1910 te gjithe u beme trapa: parapelqejme thjeshtesine ne art ndaj sentimentalizmit dhe kerkojme qe vjershat tona te jene te pakten aq dyshuese ndaj poezise sac jemi ne.

(But wouldn't we rather be Thomas Hogg or Eliza Cook or "A Babu Poet" or the ever-popular "Anonymous"—or Wordsworth at his worst—than Lewis and Lee, lying in priggish wait for the next larva to hatch and become their dinner? It's better to be a bad poet, isn't it, than a jerk? Modernism was rife with jerks, and for that we should be immensely grateful. On or about December, 1910, we all became jerks: preferring austerity in art to excessive sentiment, and asking that our poems be at least as suspicious of poetry as we are.

http://www.slate.com/id/2089576/

 

Falemnderit, tropizma. Qenka kocke e forte per mua, me duket. Megjithate, dy fjale :

Kam qene gjithnje kureshtar te di per pikat limit, ose, hajt po e shpik nje fjale : pikecaqet. Ose s'po e shpik fare, por po them pikat e infleksionit, ne matematike. Psh, çfare ndodh ne trurin e nje njeriu kur ai e ndan mendjen, ama me 100%, qe t'ia pelcase vetes ne temth ? Ose, çfare ndodh ne trurin e nje tjetri kur qellon mbi temthin e dikujt tjeter ? I ç'natyre eshte caku, ose pika qe derdh goten ?

E keshtu, vijme tek poetet. Kur ndodh ai kapercimi pothuaj i padukshem dhe i pandjeshem ku nje njeri vendos ta marre veten seriozisht ? Psh, nje "poet". Ia fillon mire e bukur duke shkarravitur ca flete, pastaj ca ditare intime, pastaj ndonje shoku apo shoqeje, dhe pastaj ne ndonje gazete lokale apo kombetare.

Ai ishte rehat sa shkruante ne ditarin e vet, askush nuk ia shihte, i lexonte per vete, qeshte me vete, tallej me veten, thoshte : sa budalla(qe) jam qe shkruaj gjepura te tilla, etj.

Mirepo, i mberritur ne piken e infleksionit, papritur i vjen ne mendje nje ide : jam poet. E qe nga ketu, jeta e tij ndryshon, ai e sheh veten si poet dhe iu kerkon te tjereve ta shohin po ashtu. Iku pafajesia, njelloj si femija kur leshon genjeshtren e pare.

Fola para dy ditesh per "la mauvaise foi". Bishtnimin. Bishtnimi ka gjithmone lidhje me vetveten. Edhe kur themi : mos me bej bisht mua, por pergjigju, edhe ne kete rast behet fjale per bishtnimin ndaj vetes : hajt po bej sikur... !

A jeton poeti ne kete bishtnim ? E kam fjalen : po te hyjme ne koken e tyre, a do te gjejme nje qenie te sigurte ne vetvete, dmth gati nje skizofren persa i perket aftesive te tij poetike, apo do te gjejme nje qenie te brishte dhe gati te shpertheje ne te qara per genjeshtrat qe ajo po ia grumbullon vetes ?

Veshtire te thuhet diçka e prere. Madje edhe kjo nderhyrje e imja, as qe e kam idene nese eshte me vend ne kete debat te nisur nga tropizma. Mbase ia kepus kot me kot dhe çeshtja eshte per te tjera halle qe s'arrij dot t'i kap.

E keshtu puna, ky viti i ri do te jete me i bukur, them une.

Mountain feast>>

Blood was avenged today.
Two bullets felled a man.>>

Blood was avenged today.>>

Under the axe-head
The ox's skull bursts by the stream.
(Today there will be great feasting!)>>

Blood was avenged today.>>

The wailing of men gone wild
Mingles with the smell of meat on the fires.
And the autumn foliage falls
Scorched on the white caps
At the tables, outside.>>

Night. At the graves on the hill
Fresh earth, new moon.>>

The wolves have descended from the mountains
And drink blood at the stream.>>

> >

> (M. Camaj - perkthimi R. Elsie)>

> >

Ok. Tani pyetja eshte a eshte kjo nje poezi e mire apo e keqe (me tutje, e mire – e mire, e keqe- e mire apo e keqe-e keqe?

Por me pare na duhet te pergjigjemi se nga e dime se kjo eshte nje poezi? Ngaqe autori e quan te tille? Nje bashkesi e vogel fjalesh, disa te perseritura, nje pershkrim prekazi i nje rituali. Nese vargu nuk do te ishte thyer, por do te ishte i shkruar njipasnji prozaikçe-narrativshe, a do te ngjante kjo me nje telegram raportues, ose tek e fundit me nje tweet? Ose provo te heqesh vargun: Blood was avenged today.

“Poezia e mire”, mendoj, eshte po aq nocion fiktiv sa edhe “poezia e keqe”. Jane nocione qe na sherbejne per te mbajtur njefare rregulli mbi gjerat, njefare obsesioni natyral me seleksionimin dhe kompaktesimin e informaionit qe perçojmë ne gjenerata.

Per tia thjeshtuar vetes perqasjen, une do te eliminoja disa zgjedhje: psh do te thoja se nuk ka poezi te mire, te keqe e me rradhe. Poezi ose ka ose nuk ka. Poezia ose eshte ose nuk eshte. Poet je ose nuk je.   

 

disklajmer: si shume burra te mençur para meje, ruaj te drejten te ndryshoj mendim smiley

 

Ja nje argument qe me siguri, ne mos do te ndryshoje mendimin, do te ngacmoje dyshimin smiley

Poezia ose eshte ose nuk eshte.

Jetojme ne nje shoqeri ku relativizmi vlerave eshte kthyer ne norme. Norme tolerance apo rebelim ndaj kulteve, kanoneve, tabuve ec e gjeje.Megjithese arti operon me kategori te tille si e bukura, estetikja, edhe ne kete sfere, diada e mire-e keqe (sikurse e majta-e djathta, e vjetra-e reja, profania-hyjnorja, ) ka aplikim por veshtire te jete gjithperfshirese. Perceptimi i nje poezie eshte subjektiv (nga lexuesi) dhe dicka qe lexon fare lehtesisht mund ta klasifikosh: poezi e mire ose poezi e dobet, poezi koti por ne nje kuptim te pergjithshem s mund te thuash: kjo nuk eshte poezi.Ketu kam parasysh gjithe krijimtarine qe respekton rregullat e poezise por qe nuk ka arritur te na mrekulloje artistikisht.

Per ta thjeshtuar muhabetin po e ilustroj me boten e femrave. Dallojme femrat yje te bukura, femrat sensuale, femrat simpatike, femrat e lexecme dhe ka dhe te tjera per te cilat Krijuesi ka treguar pak kujdes smiley Pra fasha e femrave si gezim i syrit, eshte teper e gjere dhe e nuancuar, madje edhe sipas racave dhe kulturave.Prandaj asnjehere nuk themi: femra te bukura dhe jofemra smiley

 

 ne fakt, thelle - thelle, ne pelqejme vetem femrat qe mendojme SE I HAME. smiley (tenxherja gjen kapakun, dmth)

po keshtu edhe me artin, poezine, ose shkencat, etj .

Permiresimi , kalitja s'quhen? smiley

mire Spiritus, por nuk desha te bie ne batakun e kur nuk ke pulen do hash sorren ose ne dilemat vrimore te te burgosurit smiley

Ideja ishte qe kur nje grup fjalesh kalon nje prag/kufi pertej te cilit ato se bashku quhen poezi, kaq ishte..mbaroi, e plotesuan nje kusht, dikush patjeter do te gjeje diçka te pelqyeshme mistikisht apo utilitariatisht. Puna eshte tek ai pragu/kufiri i perceptimit te nje krijimi. mendoj se ai kufi qellimshem eshte poroz, ne mos joegzistent. e tille eshte natyra e kesaj forme te artit.  (mos me bej te dyshoj edhe per pikturen, ne fillimet e veta me pak vleresuar se drugdhendesit dhe marangozet)

nga ana tjeter, ke mjaft poete te seres se larte qe ne fillimet e veta kane qene valixhembajtes dhe te publikuar ne gazetat lokale te kuntsomës.

me i llaf, sa here qe nje poezi vjen ne jete (dhe shumica e tyre, sa duket, vijne ne jete si njerezit, me vajtim), eshte nje moment i çmuar. ç'bëhet me tej me të është tjetër mesele.

shoke,

ideja nuk ishte dhe aq reflektim mbi poezite, se sa mbi poezilexuesit, pra mbi idete implicite mbi vleren (e subjektit, imaxhit, rimes) kur lartesojme, perbuzim, shijojme apo perqeshim nje aksh vjershe. the history of the history of per te udhetuar ne fakt brenda vetes dhe ndoshta edhe komunitetit.

psh, sa shpesh i cilesojme poezite 'e keqija' si provinciale? a shpeton emily dickinson nga kjo dhe nese po, pse? po te qenit leneshe, a mund te kete lidhje valle me cilesine e vargut tend? po te qenit nga ishujt e paqesorit? po te qenit longfellow, apo fh, dmth nje fare marke, a na garanton qe do te pelqehemi? a eshte akt i shemtuar te tallesh me tjetrin, ta shijosh te keqen se eshte aq e keqe, a eshte arrogance? dhe nese eshte, a ia vlen te jemi arrogante kur kjo na ndihmon pastaj qe te njejtat kritere te ashpra t'i aplikojme ndaj vetes (kurthi retorik)?

apo te pyesim veten per shembull nese cdo bejte i ben bisht kategorise dhe pritjes si poezi duke i marre asaj nderkohe rimen dhe kontrastin dhe duke bere ndoshta nje parodi?

dhe ai kufiri mistik i fh-se, mos ndoshta ai eshte aq i lakmuar (poetikisht si dhe tani ne diskutim) pikerisht prej tendences se pergjithshme per t'i ndare gjerat ne dy kategori, mos ndoshta ai eshte pikerisht vija pergjate se ciles kaleron Poezia e Keqe e mire qe ngazellen shpirtrat cinike?

E drejte, ka nje kufi pertej te cilit fjalet e radhitura marrin nje ndricim/vlere/muzikalitet/harmoni dhe ketu fillon poezia. Si uji qe arrin piken e vlimit dhe kthehet ne nje gjendje tjeter-avull. Ky  "zjarri cudiberes" qe  fjalet e rendomta male, lume, varke, zogj, peshkatar (poezia kineze te tema tjeter e sjelle nga PF ) i kthen ne dicka poetike , eshte shpirti, mistikja, shqisa e gjashte-vuri c emer te duash-Ky cast magjik si vjen e nga vjen kjo eshte misterioze. Ndoshta kibernetika e shek. 22 me siguri do ta kete zgjidhur.

Diku kam lexuar se bukuria e shkretetires qendron ne syrin e arabit. Kjo besoj vlen dhe per pikturen. Ishte nje shikim i Kandynskit qe zbuloi abstraksionizmin.

Nejse. kaq di ta tjerr une. Ajo qe doja te thosha ne komentin e pare i referohej sistemit te vlerave mbi bazen e te cilit ne bejme zgjedhjet dhe vertitemi.Per kulturen e Rilindjes europiane e bukura qendronte tek harmonia ( Xhokonda ) kurse shek xx na mesoi (imponoi ) te quajme vepra arti edhe fytyrat e masakruara dhe asimetrike te grave te Pikaso.

dhe se fundi, ne nje nga bienalet e Tiranes nje nga veprat e ekspozuara ishte piktori qe perfomonte ne mes te salles dhe parasyve te miletit , nudo, duke shurrosur. ART  apo jo ? smiley

Shoqe,

Une ju referova ketij paragrafi :

Pse, s'do te doje ti te ishe Thomas Hogg apo Eliza Cook apo 'nje poet babu', apo i shume-kerkuari 'Anonim' - apo Wordsworthi ne castin e tij me te keq - me mire se sa Lewis dhe Lee, ne prite formaliste qe larva e radhes te behet flutur dhe keshtu dreka e tyre? Me mire te jesh nje poet i keq, apo jo, se sa nje trap? Modernizmi ka qene perplot me trapa, dhe per kete duhet t'i jemi shume mirenjohes. Gjate ose rrotull dhjetorit 1910 te gjithe u beme trapa: parapelqejme thjeshtesine ne art ndaj sentimentalizmit dhe kerkojme qe vjershat tona te jene te pakten aq dyshuese ndaj poezise sac jemi ne.

Dhe nenvizova idene e relativizmit te vlerave ne fushen e artit. Kush eshte trapi me i madh ne poezine e shek XX ? Po gjeniu i se keqes  ne pikture ? Salvador DALI ? 

muhabetit per diskutimin e vlerave Estetike ti i hodhe ca ereza Etike.

trop dhe spiritus,

si cinizmi, si perceptimi mbi artin me duken blloqe konvencionale te parafabrikuara me te cilat ne ndertojme kë(o)t farë/e jete. Na çon tek teoria (ime e dashur) qe gjithçka njohim eshte iluzion, kinse e verteta qe kerkojme nuk ekziston. misioni yne eshte te jemi shembelltyra te vetes qe enderrojme. ndaj jetojme si te jemi ne nje stad me te larte se ai ne cilin jemi. mashtrimi i pare i madh qe na behet eshte sensi/ndjesia i/e kalimit te kohes. Mashtrimi i dyte, nevoja per bashkejetese e bashkerendim; i treti dhe ndoshta me kryesori eshte ai qe gjithçka ndodh per nje arsye. etj, etj

ne rastin e lexuesit, ai e kerkon te verteten ne nje vend qe eshte me iluziv sesa po te kerkonte çajin ne ibrikun e çajit qe po i vërshëllen mbas shpine tek është i zhytur në lexim.. 

Diskutim interesant mbi estetiken.

Natyrisht qe nuk mund te jete gjithcka art. Arti, qe te jap nje perkufizim, nese e marrim si te mireqene eshte nje menyre indirekte e te shprehurit qe del nga normalja, nje kombinim i qellimte elementesh te shprehjes qe prekin emocionet e marresit ne menyre te pazakonte.

Dhe sipas ketij perkufizimi, nese emocionet preken ne menyre krejtesisht te zakonte e banale, nuk eshte art psh. Nese eshte e paqellimte, prape nuk eshte art. etj etj.

Pastaj art i mire apo art i keq eshte ceshtje kanonesh dhe subjektivizmi.

nji minute tashi Sol, sa ta parakaloj pak veten... arti sipas meje (s'ka si te jete origjinale, duhet ta kem degjuar diku) eshte çfarë na lejon te kuptojmë sa te bukura jane gjerat e zakonshme por na ndalon te kuptojme sa te zakonshme jane gjerat e bukura smiley

tani ç'lidhje kishte me temën...kush kerkon gjen ose siç thote aksioma: kush kerkon per asgjë, sigurisht qe e gjen.

shume po me terheq kjo teme. supozojme se dikush shkruajti nji poezi, nuk ia pa kush veç vetes. i pelqeu, nuk i pelqeu e kurorezoi, e çfisnikeroi...me nje fjale u dyjezua dhe luajti disa role duke perfshire dhe çensorin. Pyetja eshte: a ishte e mire, e keqe, apo edhe-edhe kjo poezia? (dhe jo, s'ka te beje hiq me pemen dhe pyllin smiley

duhet me u nis prej dikundi per me dal diku. po te ishin te bukura gjerat e zakonshme, pse do lodhej njerezimi te shpikte konceptin problematik te se bukures?

pse duhet shkruar kur nuk ia tregon kerkujt, kete nuk e kuptoj? te shkruarit do te thote te nxjerresh dicka prej vetes, te lexuarit do te thote ta marresh dicka ne vetvete. Tani gjate ketij procesi ka vetem firo...

e lashë, e lashë se nuk dihet ku dalim..po do degjoj me interesim si nxenes i urte gjithçka vijon ketu smiley

po e le mori fund muhabeti smiley

po qe gjithsesi estetika eshte e domosdoshme, aksiologjia gjithashtu. nuk do te qe i mundur diskutimi jone pa te perbashketat qe rrjedhin prej aksiologjise e estetikes (kjo shpjegon dhe pse kaq shpesh e kemi te pamundur diskutimin).

Perfundimi im eshte qe arti i ka kufijte te percaktuara qarte, edhe pse subjektive, keti kufij ne vija te trasha percaktohen nga kultura humane. Per grupe te ngushta me nje kulture specifike dicka mund te jete art, per grupe me te gjera ndoshta jo. Individi eshte i barabarte me zero smiley

Po ja, le te themi qe ka ca kanune estetike qe pranohen universalisht prej qindra e mijera vjetesh e qe (thone) rezonojne tek ne harmoni qe (thuhet) i kemi ne vete qysh se kemi lindur: Iliada dhe Odisea, Piramidat dhe Koloseu, Mikelanxhelo dhe Caravaggio, perendimi dhe agimet boreale, gjethja dhe guackat, Shakespeare dhe Dante, struktura e flokeve te bores dhe Rruga e Qumeshtit, Simfonia e Nente dhe Variacionet Goldberg ....

Platoni fliste per "bote te ideve", dikush per "Prerje te arte", dikush tjeter per "univers elegant" ... smiley

poezia e mire apo e keqe, nuk varet nga lexuesi, por nga ai qe e ka bere. se po te varej nga lexuesi (dmth bleresit, meqenese letersia shitet si çdo prodhim tjeter ne treg) best seller-et (e kritikes) do te ishin veprat me te famshme te botes.

megjithese po ta mendojme holle, vleresimi best seller, po ashtu dhe gjykimi yne individual i nje vepres (ku secili bazohet tek shijet e tija), eshte RELATIV. 

sepse po te llogarisim mire, shohim qe veprat me te arrira e te famshme jane best seller-et e vertete. 

asnje pikture nuk eshte pare me shume sesa Xhakonda e Leonardos, asnje film me shume se ato te çarli çaplinit, asnje liber me shume se ato te homerit, asnje vend i vizituar me shume se Akropoli i athines ose muri i madh kinez apo kulla e eiffelit, etj. 

pra vleresimet best seller, per romanin e javes, te muajit, ose te vitit, nuk jane veçse reklama komerciale pa te verteta te tjera.

nashti, kush e shtyn autorin te beje veper te mire dhe jo te keqe. une mendoj se limitet te cilat ai i ka impozuar vetes. thelle-thelle, kurajo e tij, dhe asgje tjeter. neqoftese autori ka qellim qe me vepren e tij te preke ose trondise, ndjenjat dhe zemren, e komshijes, te familjes ose te miqve te tij, vepra e tij nuk ka si te jete gjeniale, sado te madh ose premtues ta kete talentin autori.

si per çdo gje te madhe, edhe per nje veper te madhe duhet shume pune e sakrifica prej autorit. nje veper e madhe nuk arrihet lehte, me dy rima mbi leter, me dy linja mbi telajo, me dy tulla mbi mur. pra e gjitha varet sesa autori eshte i afte per t'i bere keto sakrifica, sa ai eshte i afte te jape energji e djerse, prej vetes se vet, pa u dorezuar shpirterisht ose falimentuar materialisht.

ne thelb, autorit i duhet vetem te PUNOJE (talenti eshte tre here pune, ka thon njoni). puna vete do ta shpjere pak nga pak LART, drejt permiresimit individual, drejt rafinimit shijor, drejt shtimit te besimit tek vetja dhe kryesisht pamundesise per ta rrejt kete (kurthi ku bien shumica e krijuesve te rinj)

ky subjekt nuk ka fund, aq i gjere eshte. po une po iki me shkly gjelin nashti smiley

hajt nje vit te mbare, per te gjithe.

 

Kush eshte trapi me i madh ne poezine e shek XX ?

Il Grande Trapo de la Poesia ?

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).