Sugjerim

Tre dite pushim ne fund-nentor, me lejuan t'u hedh ca syra, disa librave qe me pare nuk kisha patur mundesi ( me shume t'u ri-hedh, librave te preferuar apo t'i ripertyp ).

Midis tyre zbulova disa tregime te shkelqyera te Ylljet Alickes qe nuk i kisha lexuar me pare.

Ç'eshte e verteta  eshte folur shume per romanin "Rrefenja me nderkombetare", por meqe une nuk para u besoj "promo-ve", keto kohe, mund te them me plot bindje se zbulova ( me vonese, dhe per kete me vjen keq) nje autor te preferuar.

Stili eshte shume i kendshem, grotesku dhe ironia vjen natyrshem dhe e mencur, e aspak e kerkuar siç ne romanet e Blushit. ( u kerkoj ndjese adhuruesve te ketij autori )

E meqe Jerome.K.Jerome, eshte nje nder autoret e mi te preferuar, Ylljet Alicken, me vjen natyrshem ta quaj Jerom-in shqiptar.

Doja ta sugjeroja tek tema e "leximit kolektiv". ( shiFni e bëni )

smiley

p.s.

( "niente" kuti ne kete teme ëë )

109 Komente

rrofsh , por e kam lexu smiley

dhe me ka pelqy smiley 

po ua sugjeroj admineve moj, e di qe te ka pelqy ty se ma ke thene,

doja ta vendosnin te tema e leximit kolektiv

me ne fund nje shkrimtari i mire shqiptar pas kaq kohesh diell-zenie

jo une doja te sugjeroja cfaredo lloj gjeje qe ka dale nga pena e tij

roamanin pershembull:"rrefenja me nderkombetare"

une tregimet i kam lexuar ne nje permbledhje me autore te tjere

dhe me ka bere pershtypje nje tregim me titull: "shenime mbi dhimbjen e njerezve ne vdekjen e udheheqesit" eshte tregim i shkelqyer !!!

ok. une rrefenjen e kam nisur ta lexoj, dhe me thene te drejten nuk me ngjiti. po tregimet e meparshme (ka nje liber me tregime me duket) s'i kam hasur.

flm.

jemi qe jemi,

a mund te sugjeroj dhe nje liberth me tregime te vogla e te shkrurtra nga bankieri Artan Santo. Titullin se mbaj mend te me vrasesh.

une i kam lexu njehere ne aeroplan dhe e kam shty atllantikun per bukuri ne oret me te veshtira smiley 

jo me duket se libri e ka "Darka e Ambasadorit" 

ka nje tregim te lezetshem qe me duket se quhet "shtepia e re" or sth

bobo i kam degjuar nje interviste ketij santos, nuk me pelqeu mbase ne te shkruar eshte me mire

 

Flo, me vjen keq, po Y. Aliçka s'me pelqen...

Ketu ka nga ata qe s'kane lexuar nje tregim te Migjenit a te Kutelit, nje poezi te Poradecit, qe Kadareja ju duket si komshiu me syze... ti thua "lexojme Yllijetin" ... smiley

po mire mi ,

ne sjemi shkolle 9 vjecare qe do edukojme me detyrim robte.

Pastaj ne po lexojme lloj lloj letersie amatore ketu, nga prures madje pa emer e mbiemer. Pse ti mbyllet dera letersise se botuar shqiptare, edhe pse mund te jete here here shume modeste.  Alicka psh eshte fitues i disa cmimeve per letersine nqs se kam gabim. Dmth, se kuptoj ku eshte qederi nqs sillen edhe keta.

Nejse, si te doni, se ju jini mjeshtrat smiley

una llap llap kot smiley

jo jo ti llap plot bedrije

dhe meqe ra fjala, dje tek tema e edvin berishes me ke pelqy shume !!! pikat mbi i ke vene!!

po shume mire moj qe s'te pelqen, a thu se prej thenies tende varet fati i kombit ?

une nje sugjerim admineve bera

kjo bote prandja eshte e bukur per larmine

mua per vete me pelqen

qejfe qejfe kjo dynja

@Bed, une s'kam ne dore te vendos kurrgje dhe s'dua te vendos kurrgje. E kam thene edhe here te tjera qe per mua leximi eshte nje akt intim dhe nuk behet me fushata. Dhashe vetem mendimin tim, meqe argumenti m'u duk se ishte sjelle per t'u diskutuar.

smiley

Po sigurisht, per diskutimin e kisha dhe une. Ju qe frekuentoni me shume temat e letersise, apo jeni prures dhe kontribues me komente dhe analiza serioze ne keto tema, sigurisht qe keni nje fare peshe ne vendimarrjen per llojin e letersise qe lexohet ne PPU dhe cilesine e saj.  Edhe mendimi jot vlen shume edhe une do doja megjithemend me degju arsyen pse e mendon ashtu, prandaj tu drejtova smiley   

 

 

Te falemiderit per konsideraten. Pak a shume dhe me bindjen qe opinioni i individit vlen aq sa vlen, them se Y. A. s'eshte vecse nje qepujke ne aren e vogel te letersise shqipe. S'kam asgje, as kunder tij, as kunder lexuesve te tij. Pyes veten: a mund ta perdor kohen qe do t'me duhej per ta lexuar Y. A.-ne me nje lexim, sipas meje, me te mire? Dhe pergjigjem "po!".

Duke lexuar psh "E madhe eshte gjema e mekatit" te Kutelit, tregimet e Cortazar-it te perkthyera bukur ne shqip ... ndonje tregim te mire te Kadarese, ndonje perkthim te mire te tregimeve te Hemingway-t ...

Ja kete mendoj.  

rrofsh, u kry smiley

Per kutelin, u luta une shume kohe perpara , kur ishte dhe viti i tij (me duket se 2007) por sna e fershelleu asnji ne peshk per te sjelle ndonje gje.

nejse, its never too late smiley

rrespekte smiley

finisterre, nuk na the arsyen pse nuk te pelqen ky ylljeti ty,  perderisa e refuzove me kaq arrogance, mos valle nuk eshte "mondan" sa duhet per shijet e tua ?

 

Nuk e refuzoj Flo, thjesht nuk e zgjedh dhe pastaj, te me falesh, po Yllijeti eshte nje perzgjedhje ku e ku me mondane se Kuteli "i dalemode".

e di cfar finisterre, pa keqdashje kjo

nuk di pse po ve re se fundmi qe kur ti  fillon te flasesh per letersine flet me nje siguri ( per te mos thene arrogance )alla hurbi

uroj te gabohem per kete

ndjese parparakisht

alla hurbi

mos mos, pse e thirre mi se na kishin rone vesht rehat.. smiley

 

Lumsi Ju që lexoni po edhe ne që mzi lexojmë e pelqejmë atë Alickajn . Them se i bën nder lexuesve te PPU nje "vend"  ne renditjen e të lexuarve. Pastaj kur thotë flo sec ka një humor që  ngjit . Pa sforco . 

Nuk di çfare ndodhi me komentin, me tha se kerkohet fusha. OK, shpresoj ta kem gjetur.

T'i bie shkurt tani, sa ska ikur durimi.

JAM KATERCIPERISHT KUNDER DEBATIMIT ME NORME TE AUTOREVE SHQIPTARE.

Arsyet :

1. Nuk kemi kulture letrare te mjaftueshme. Nuk mund te diskutosh mbi nje tregim, me ore e ore te tera, pa njohur mire nje pjese te madhe te vepres se autorit, apo dhe jeten e tij letrare, apo dhe mendimet e tij lart e poshte.

2. Nuk kemi kulture debatuese te mjaftueshme. Ne krye te 7 postimeve, ne do ta leme tregimin dhe do te hidhemi tek breket e autorit, tek dashnoret, tek burrat e ndare, etj. etj. S'kemi ç'bejme, keshtu jemi. Nga fundi, me siguri qe do kete kerkese per hapje kutish. Pastaj fundin e dini vete.

3. Dhe ne pergjithesi, autoret shqiptare +40, te çajne menderen me pune komunizmi, dhia ime ashtu e gomari im keshtu, kot me kot. Aliçkaj thoshte diku se kishte idhull romanin "Koncert ne fund te dimrit" (!!) Merre vesh. Po te ishte puna per ndonje autor 30 vjeç, do e lexoja me kenaqesi. Psh, dakort qe s'mund te flas me norme per Darien Levanin apo Indrit Sinanaj, ama dy fjale ne cepin tim i them, dhe i them shume mire. 

_________

Mire eshte qe te zgjidhen vepra problematike, qe ngrejne debat, psh nje Houellebecq (sot), nje Beckett (dje), apo dhe nje Gide (pardje).

Sepse ka plot autore te tjere qe perveç te thuash se eshte burre i mire dhe shkruan mire, nuk ke tjeter ç'te shtosh sepse nuk ngjall debat, dhe debati do kerceje perseri tek kutite.

Ja psh, Loliten e Nabokovit, mund ta kishim diskutuar. Sepse eshte liber "pervelues". Debatet vazhdojne ende sot. 

Kafka psh, nuk eshte i mire per t'u diskutuar. Sepse romanet e tij shijohen ne heshtje, admirohen, reflektohen, por nuk debatohen. Debatohet vetem nje roman qe eshte i ngulur ne kohe dhe hapesire. Kafka eshte universal, ai mund te lexohet sot e pas njemije vjeteve, por nuk te ngacmon te cicerosh.

Nje roman sociologjik, nje te tille duhet te gjejme. Qe flet per gjera shoqerore. Psh, edhe "Leximtari" (siç e perkthej une titullin "Der Vorleser" te Bernhard Schlink), eshte i mire per diskutim.

______________________________

Dhe e fundit, per administratoret :

Nuk mund te kete debat pa debatues. Dhe debatuesit e letersise eshte mire qe te mos largohen per tekat e njerit apo tjetrit. Sepse ashtu i bie te flasim per libra me vetem debatues qe marrin fryme nga gabzerri i Berishes apo Rames. Por kjo s'te çon askund.

Keni kufizuar anetare te nderuara ketu, qe i kane dhene dhe kane ç'ti japin seksionit te letersise. Qe kane dhene prova te njohurive te tyre edhe jashte ketij blogu. Nderkohe qe ju lejoni te shahen mbare e prape nje lukuni diskutuesish, ende si ne 1991 ku kishte te çakerdisur gjithandej.

Po qe se doni t'i jepni njefare hijeshie ketij kendi te letersise, hiqni kufizimet e anetareve qe i kane dhene vrull ketij kendi. Arrogancat apo prepotencat e debatuesve te letersise jane nder me te bukurat qe mund te kem hasur ndonjehere. Madje e tere letersia eshte nje "arrogance", e marre kjo ne kuptimin e nje klithje me ze te larte per diçka qe i mundon njerezit. Letersia, me sa di une, nuk eshte bere per njerez te mefshte.

Diskutimet letrare te letrareve te vertete jane nder me te pafajshmet ne kete blog e kudo gjetke. Vetem nje i kompleksuar fyhet nga shpalosja e erudicionit te dikujt. Aq me teper qe ketu nuk jemi ne nje dhome te mbyllur dhe duhet ta degjosh tjetrin se s'ben. Nese ju dhembin veshet nga arrogantet, lerini ata te qete se merren vesh ndermjet tyre.

Flo, nuk me shpjegove arsyet e "nxehjes" se papritur. Nuk di te kem folur keq per askend, te pakten ne ate postim. Dhe nuk e marr vesh ç'hyjne ato variantet femerore e gjera te tilla.

Dhe pikerisht, kjo eshte arsyeja pse nuk duhet folur per autore shqiptare : se me kete vrull qe shfaqni ketu per te ma vertitur surratit arrogancen apo qenien time si yll e diell, ju nuk do te kurseheni t'ia vertisni dhe autorit, dhe i shkreti te dale me kepuce te kuqe : ku e ka pallatin, me ke jeton, sa femije ka, etj.

Kurse me te huajin, asnje problem nga keto : le qe s'çan koken ç'themi ne, por edhe s'mund te hamendesojme asgje per te.

Dhe po te me lexosh mire, s'kam asnje kompleks ne lidhje me letersine shqiptare : madje ta kam cilesuar mire ç'lexoj. Kam perjashtuar (mendimi im ky) vetem +40 qe mua, te them te drejten, me çajne kaptinen me budalliqe. Lexo pak me mire ç'thone te tjeret, se s'humbet asnjehere.

ja se t'i shpjegon llukani

llukan me ty fitojne te gjithe !!!!

 

Hurbinek thote:

Aliçkaj thoshte diku se kishte idhull romanin "Koncert ne fund te dimrit" (!!)

Ato dy pikat e cuditura ne fund duan te thone qe kjo eshte nje thagme.

Hurbinek, sa ide dhe nenide percjell romani "Koncert ne fund te dimrit" dhe sidomos sa karaktere gdhend, vetem ato do ishin te mjafta per te mbushur dy jete profesionale prej kritiku. Por t'i zbertheje mire ama. Dhe te jete kritik i mire. Profesional. Jo llafazan.

Librat jane vertet fryme, por kane edhe dicka edhe prej lendes: dhe pikerisht ate qe duhet te metabolizohen. Per paralel, dua te them qe edhe ripertypesit e kane nje arsye pse ne grazhdet e tyre, naten, pasi kane ngrene gjithe diten, fillojne dhe e ripertypin prape ushqimin. Kjo ndodh pasi ne permbajtje te ushqimit te tyre ka nje familje substancash qe quhen lende celulozike. Fibra te mezi tretshme. Neqoftese ripertypesit nuk do e kryenin kete proces, ata do thoshin (me buje) qe kemi ngrene aq e kaq bar, dhe vertet qe e kane ngrene, por celuloze u hyri e celuloze u doli. Cilesia e te lexuarit e ka edhe stadin e ripertypesve, pra.

Ndryshe dija qe merret ka karakter fortesisht anektodik, ky tha kshu e ketij i thane ashtu, dhe padiskutim, diku, do futet ne rrugice qorre dhe do beje xhiro ne vend, si hamsterat ne rrotullame.

- Anekdotat, me sa di une, shkelqeni ne to. Madje ka qene ky "anekdotizim" i letersise tende qe kam qortuar gjithmone.

- "Koncert ne fund te dimrit" eshte nje roman i mjere qe flet mbi nje periudhe te mjere. Mbi ca kinezerira kinezesh dhe shqiptaresh. Nje roman qe ka pasur po aq ndikim mbi shoqerine shqiptare, apo mbi rrjedhen e letersise shqiptare e boterore, sa ç'ka pasur ndikim dhe gjyshi im ne revolucionin meksikan te Zapates.

- Te kishte thene per "Gjeneralin", OK. Ketu s'kam ç'them.

- Dhe e fundit, Houellebecq eshte shume i mire ne anekdota me kafshe, e ka pranuar vete. Do te te keshilloja te perkuleshe pak mbi te, mbase kjo do te sjelle nje permiresim te anekdotave te tua. Mbase dhe nje perdorim me te mire te tyre. Mbase dhe nje lindje te Houellebecqut shqiptar : nje gje tashme e keni te perbashket : edhe ai nuk banon ne France, eshte emigrant. 

 bravo hurbinek, poste si ky lart (te ftohte e mjeshterore) te nderojne. 

 

Drejt, ai liber ka patur pak ndikim ne jeten e shoqerise shqiptare. Por nuk matet vetem me ate cilesia e nje libri. Ai nuk ishte manifesto.

Po te jap vetem dy detaje nga ai liber, qe te kujtojne ate qe quhet "the mapping function": cjetincite dhe pergjuesi i Polit te veriut.

Sqaroj qe perdorimi i pergjuesve shqiptare me vone ne librin Spiritus me eshte dukur i padenje nga ana e Ismailit. Dhe nje cike si pacakllek, c'eshte e verteta.

Ahahahaha po në atë kuptim, të gjithë për gallatë jemi bërë o hajdaro. smiley

 Nuk di mbi c baze presupozohet se autoret  nen 40 vjec (ne gjinine e romanit/ tregimit) jane domosdoshmerisht krijues te vlerave autentike letrare. Cfare mund te thuhet, bie fjala, per disa autore te cilet jetuan dhe shkruan ne te dy kohet si Bashkim Shehu, Fatos Kongoli, Zija Cela , Besnik Mustafaj? Vertet sot ata qe jane 30-40 vjecare shkruajne ne kushtet e lirise por kjo eshte vetem nje premise dhe kaq.   Mendoj se cdo autor duhet gjykuar prej asaj qe shkruan dhe vlerave qe sjell.

e ka thene nxituar; nuk e ka menduar. por me shpresu nga brez i ri qe eshte e ardhmja, nuk eshte gje e keqe.

kjo mban ere paragjykim, ne vetvehte, dhe eshte rrjedhoje e te lexuarit te nje pjese te letersise shqipe me nje atitude prej njerke.

por hej, per mozaikun ne gjykime kjo eshte nje gje e mire. nje teze vertetohet duke hedhur poshte nje hipoteze - me metode deduksioni te pakten.

Dikur te vertetat absolute te imponuara vrisnin lirine e te menduarit ndryshe. Tani relativizmi ekstrem po ben kerdine duke hedhur ne ere cdo reference ndaj vlerave.

Shum drejt. Brezi i ri dhe brezat e rinj padiskutim qe do krijojne vlera te reja.Keto vlera nuk jane atribut i moshes por talentit,kultures dhe vete kohes si mundesi dhe progres.Ket DESHA me thene.

Dua te terheq vemendjen per manieren jo etike te leshimit ne vazhdimesi te opinioneve vetjake te tipit

"Koncert ne fund te dimrit" eshte nje roman i mjere qe flet mbi nje periudhe te mjere. Mbi ca kinezerira kinezesh dhe shqiptaresh."

pa dhene asnje lloj shpjegimi pse e si, a thua se dicka e ka brenda masen e se vertetes dhe rendesise vetem se po e thote Hurbineku. Kjo eshte gje e bezdisur shume, per te thene me te pakten dhe per te ruajtur kortezine.

Une kam nje pyetje te drejtperdrejte: Cfare mendon ti Hurbinek per arketipin  Huan Maria Krams, a ke pare tjeter veper konkurruese qe te trajtoje nje dukuri te perafert dhe sa aktuale te duket ajo trajtese?

 

Spiritus,

- Perveç ndonjerit qe e ka hequr mbi kurriz te zezen e komunizmit, dhe qe ka dell letrar ; perveç dhe ndonjerit qe nuk e ka hequr ne kurriz, por qe ka nje shpirt te madh, te ndjeshem, nje mendje dhe imagjinate te zhvilluar, dhe nje pene te stervitur, une nuk lexoj letersi te asaj kohe. Me gerri-verri kecash dhe qingjash, nuk merrem. As me bunkere dashurish te ndaluara, as me rrypa pantallonash ushtarake, me nje fjale, keshtu.

Emigrant,

- Nuk mendoj asgje per kete burrin, Huan Tanamera. Nuk kam degjuar ndonjehere per te. Juan Murana, po, per kete kam degjuar, eshte njeri qe bente te 99-at ne lagje te vet, dhe kishte nje dashnore te bukur, mirepo dikush e dergon ne ate dynja, dhe nje piskuriq vjen t'i marre shtepine dashnores se ketij, tani plake kjo, e qe i kishte mbajtur zi deri ne fund, dhe qe thoshte gjithmone : hajt, hajt, se ia rregullon Juani samarin ketij. Dhe ne fakt, piskuriqin e gjejne nje dite te vrare. Kush e vrau, kush e vrau... Esat Toptane, eh mire, pyesni me teper qeleshemajucet e Vlores se ata e dine kush e vrau piskuriqin.

- Shpjegime mbi "Koncertin", s'kam pse jap. I ka dhene Historia, ne kosh te plehrave. Koncertin, baletin, dhe cirkun. 500 faqe liber per bythet e Can Cun Cinit, dhe turirin revizionist te Lin Biaos. Si dhe per ca gjera krejt pa lidhje qe ndodhnin ne Tirane.

Vitet '70 nuk jane per te treguar perralla, por per te hapur zemren dhe folur rrafsh. Se edhe ai tjatri, qe me ben si URTESIA BOTERORE, Dritero Agolli, rri duke me bere bejte per pleshta dhe karkaleca, por ende s'e ka thene nje fjale per ca gjera qe quheshin njerez. Jam i ngopur deri ne fyt me budalliqet e ketyre tipave, Dritero e Ismail, juhuuuuuuuuuuu... help me !

- Dhe qe ta flesh mendjen njehere e mire : kur flas per keto gjera, nuk nxitohem asnjehere. E di qe e ke bere per te miren time, "nxitimi ben te gabojne dhe njerezit e mire", "hurbineku eshte i mire ne thelb por nxitohet", "duhet ta njohesh hurbinekun se nuk eshte kaq i keq sa duket", etj. etj. etj. parulla te tilla pacifiste tip Aleks Xinxa.

Aha, nuk e njeh ose nuk do t'a njohesh! Keto jane sperdredhje te tipit "bisht i prere hardhuce", zoteri. Nuk kercehet keshtu ne Rhodos, Hurbinek.

Tani ti kaq gje (them se) e merr vesh qe une s'te pyes meqe vertet dua te di opinionin tend per gjera qe ti ose i paragjykon, ose me keq akoma, nuk ia ke haberin.

Tjeter "pyetje": si te duket trajtimi i raportit "pushtet politik vs. pushtet i artit" ne nivel planetar tek libri ne fjale dhe a di tjeter veper (te kujdo) ku kjo te jete trajtuar ne te njejtin nivel?

Betohem se nuk e njoh Huan Maria Kramsin ! Dhe jam i bindur se as ai nuk me njeh mua, veç ne mos qofsha bere shume i njohur dhe nuk e ditkam ende.

Mbiemri me ngaterron pak, se ma perzien me gjermener, pa per emrin do theshnja se eshte latino. Mbase ndonje gjermen nga Paraguaji, ka pase shume andej, pas luftes se Dite. E qe mund te kete qene pjesetar i ndonje delegacioni ne kongresin e 8-te, atehere kur i thiem hundet Mehmetit. E kur Ismaili shkroi parathenien e romanit "Thikat" te te ndjerit Tozaj. Mbase, mbase, ndonje shok i Zhoaos, atij plakut te Brazilit qe ka pire ndonje koktejl me Kadarene, andejza nga Dajti, hoteli.

Ne lidhje me keto raportet e pushteteve, te them te drejten, s'mbaj mend gje. Di vetem qe kur e kam lexuar, kam menduar : çohu o gomar mos humb diten kot. Dhe pastaj vertet me erdhen drute poshte tek pallati dhe, bashke me shoket e Gaqo Bushakes, i futa brenda. Pak a shume, kjo eshte.

Tani, meqe e shoh se qenke specialist i Kadarese, perse nuk ben nje veper te mire te dobishme per mendjet shqiptare ? Ja psh, ndermerr nje studim te kesaj vepre dhe te tjera, dhe na i sill ketu, dhe keshtu ne dyndemi ne dyert e librarive per te blere tullat e jeshilta 300 dollarshe.

Ke dhe rastin qe mund te genjesh sa te duash sepse, ngaqe s'e kemi lexuar gje, jemi te prirur te tundim kokat automatikisht, ne shenje pohimi. Me mire vlen te besosh se te mos besosh ne Zot, thote Descartes apo Pascal, fundja s'humbet gje. Barazimin ne xhep e kemi. 

Per t'u lexuar pa marre fryme e sidomos pa u therur nderkohe: kjo sepse jam xheloze per krijimet e mia te se shtunes pasdite dhe me dhimbsen shume me teper se profilet tuaja virtuale...

(ky ishte edhe titulli)

 

 

Me vjen keq se emrin e Kadarese e futa une se pari ne kete teme dhe ne fakt duhet ta dija c'e priste temen pasketaj, por ja qe u be... dhe edhe Zotrulesi me pat dale borxhit tek ajo tema me lule kur me paralajmeronte se ketu te Peshku shqiptari zihet edhe per lulet;

Vetem se kjo puna e zenkes per te gjitha po behet pak e bezdisur, por faji duhet te jete i imi meqe gjerat me dalin shume shpejt nga qejfi (per te mos folur per zenkat pastaj), por faji eshte edhe juaji sepse zenkat s'dini t'i beni interesante dhe aq me teper qe keto cim-micet tuaja jane virtuale dhe, them une, te pakten te ishin reale se keshtu mund te zgjedh e te mos i shoh, ose edhe zgjedh te shoh si nga shkallet e Koloseut matronat romake shihnin gladiatoret dhe keta luftonin deri ne piken e fundit te gjakut, dhe edhe me tej luftonin;

Po ky gjaku juaj virtual s'me josh hic, keshtu qe as pelqerin s'me vjen ta ul e ta ngre e jo me te bej tifozllek per ju e per Kadarete tuaj, thuaj te qenkesh Kadare guri i qoshes, Pjetri i madh, apo thua Kadare qenkesh Praktika - guri i te vertetes se Teorise;

Keshtu qe ne doni te flisni per letersi ndoshta kane te drejte ketu ca qe na shtyjne te zihemi per Yllijet Aliçken, te pakten grindet shqiptari i shkrete per nje gje banale e krejt pa peshe, e keshtu se paku i mbetet ngushellimi qe eshte vrare e prere virtualisht thjesht per vanitet, e kesisoj te pakten e lartesojme ku e ku kete punen e gladiatoreve virtuale dhe themi vaniteti eshte ku e ku me estetik se zenkat dhjetravjecare mbi dimrin e Kadarese ...

(Ps e balades mesiper)

shkruar nga nje cep i Koloseut virtual, nje pasdite te merzitshme dhjetori roman...

Drejt, ai liber ka patur pak ndikim ne jeten e shoqerise shqiptare.

Po mos kerko me nga Letersia o Emmmmmigrant !

Ka dhjetra vepra e qindra mijra te tjera te cdo fushe qe nuk kane patur NDIKIM ne jeten e shoqerise .Duhet te jesh i piste ose i nrdyre ne tru , dmth dicka si mrokell e ndryshkur qe i mbush mendjen vetes se mund te jete ndryshe.

Letersia si MESAZh dhe forme e menyre Komunikimi me publikun ,  te gjith tetjerat i ka detaje te fushese se saj.

E kush me mire , me qarte e me shprehese se Kadare ka mundur ti shprehe ne ate KOHE te Madheshtise se Kombit Shqiptar ?

Po a vdiq ky Komb ? Pikerisht ketu eshte qorrsokaku qe i shtyn nje pjese ,  ( pa meshire tu thuash ne sy MEDIOKER )qe mbeshteten ne interpetime tek PAVDEKESIA . Letraret si ne cdo fushe te jetes krijojne ne kushte te ndryshme shoqerore .

Patjeter qe nivelet do percaktohen nga mardheniet qe do krijojne me publikun ne kohen kur shkruajne. Po keshtu edhe per qendrimet kritike te kujtedo. Koha ecen , gjerat ndryshojne mendimi prevalon smiley *( me fal - ecen bashke me to ).

Ama per nje gje te jesh i sigurte dhe mos u mundo te futesh ne qorrsokakqe per te kerkuar ne pyje dhish - sorkadhe sybajame ( megjithse jane nga nje familje).

E di qe po buzeqesh dhe te duket cudi se perse perseriten keto teza bajate . Ne se e gjithe BOTA operon me keto nivele te menduari dhe del nje rrot mulliri dhe thote "une mendoj ndryshe se keshtu dua une" , uroj jete te gjate ne semundjen e marrezise se madheshtise , te pakten e te paktave te mos merzise njerzit e tjere me te shtyra rrugeve me " Ej me njef ti une muve "

Hurbinek, prandaj te them qe "mbaji kuajt"; i ke per se mbari (kuajt), por mos i ler te te cojne ku duan ata. Wild horses, can't drag me away, thane ca tipa dikur.

Nuk do futem fare me te shpjegu arketipin ne fjale (semundja e militantizmit global qe shpertheu keqaz edhe kur u mendua qe bota po gjente paqen), por sa per erez po te them qe Huan Maria Krams eshte nje gjetje emri qe me fare pak mundim te con te "Marks Mari-huana".

Sa per studimin e vepres se Ismailit, Hurbinek, puna eshte se nuk kam kellqe t'a bej ate pune. Se duan jo vetem seriozitet e deshire ca gjera (te dyja kto i kom me bollek). Duan edhe aftesi. Se ndryshe, flas per romanin Kronike ne Gur gjepura parainfantile, si Arshi Pipa.

Mirulexofshim me naj tjeter vend.

PS. Mos i bjere ne qafe Ylljet Alickes, se si i tha ai i dashurumi atij keshilluesit qe i thoshte s'eshte gje ajo goca qe do ti: "mire mer mire, i tha, mundet qe ke te drejte, po merr syte e mij e shihe ate nje here, pastaj flasim".

Hurbo, ti ke gjykimin dhe mendimin tend per gjithcka dhe askush nuk  kerkon te japesh llogari pse mendon keshtu.  Ajo qe kemi si detyrim te gjithe ne kete forum eshte qe prononcimet tona per iks problem ti argumentojme ashtu sic i mendojme.Une kete e quaj si premise te nje debati dhe shkembimi mendimesh.Ti i pret drute shkurt: s merrem me letersi kecash e qingjash!!

Se cfare lexon  apo pelqen ti , kjo afermendsh eshte puna jote. Por te thuash thjesht JO per dicka, ky nuk eshte argument .

Finishqerke, ja po jap ca tituj romanesh (normal qe do e terheq jorganin nga vetja, sepse ashtu eshte puna) :

- Simfoni pastorale (Gide)

- Zgjerim i lemit te luftes (Houellebecq)

- Leximtari (Schlink)

__________

Ne listen e titujve gjysme-humoristik e gjysme-pickues :

- Postieri (Bukowski)

- West of Rome (Fante)

- Kapesi ne theker (Salinger)

__________

Dhe ne listen e titujve gjumendjelles :

- Koncert ne fillim te pranveres

- Perse mendohen keto fusha ?

- Shkelqimi dhe vyshkja e Zelies

Dhe po të lexosh me vëmendje është një përcaktim i thjeshtë i njërit që po debaton . Thotë për veten kur lexonte Kadarenë " mos humb kohën kot o gomar" .

Une kam dyshim për këtë përcaktim që i bën vetes , sepse duhet të ketë qenë në një moshë kur kjo lloj specie quhet "Kërric" ose " kërre " Ndryshe kjo merr kuptimin që , sado që të jesh munduar të kalosh nga ajo lloi specie tepër e NDERUAR në specien njerezore ,  rritja mund të të cojë deri ne nivelin e gomarit . Tani po që merr kuptim kjo shprehje . Dhe ka sa të duash të këtij lloi që mendojnë se bëjnë kritikë për Letërsi smiley . Në fshatin tim kanë qenë dhe janë perdorur  për të mbajtur HUNJ ose dru .

Me sa di unë dhe për aq sa kam lexuar , Kadare ka shkruar per njerëz! Ke ndonjë mendim tjetër! 

Ke ndonjë mendim tjetër!

Jo, i nderuar, nuk kam. smiley

Por individet duhen lene te shijojne lumturite e tyre. Pra duhen lene ne qejf te tyre, Ziko.

Spiritus, mesa lexova s'e ke dhene mendimin tend per leximin ose jo te Y. Alickes (ose edhe te ndonje tjetri)... Si te vajti me "Murtajen"?

Finishqerke, kam dhe nje sugjerim tjeter, ky eshte me i bukur, mendoj une. Shpresoj te behemi dy dhe te dalim te bejme "lobying" neper peshq, dhe te nderojme vendin dhe atdheun. Ja psh, shiko si eshte puna :

Nja dy vjet me pare, gazeta "Le Figaro" (e dyta e vendit, pas Le Monde), ndermerr nje projekt te çuditshem :

Shkeput nje fjali te gjate nga "Odisea", dhe ua shperndan nja 30 shkrimtareve te njohur neper bote : franceze, amerikane, etj. etj.

Dhe iu thote : degjoni çuna, ju do te me shkruani (secili ne qejf te vet) nga nje tregim qe fillon me kete fjali. Dhe shkrimtaret e luajne lojen dhe ne krye te ku e di une sa kohe, sjellin fletoret ! Plot 30 tregime.

Dhe e bukura eshte se secili ia ka keputur per shtate pale qejfe, ka dale aty ku ka dashur te dale. Ia ka nisur me Uliks, e ka dale tek Gjergj Bushi, pa piken e turpit se mos e shajne lexonjesit.

Nashtina, po sikur t'ju gjej une nje fjali te bukur shume, nga nje veper qe dua ta zgjedh vete, dhe yve ketu, e bashke me mua (se qe ta dish ti, edhe une shkarravis nganjeçike, si i gjithe populli shqiptar), dhe dorezojme ca tregime qe te nxirren ketu dhe te gjuhemi me domate derisa te na lodhen krahet. S'ma merr mendja se do te ngele turi pa u persheshur. Si thua ti ?

A ma lini ne dore mua ta zgjedh fjaline ? Ose fundja, sjell dy variante dhe ju votoni pastaj per cilen do te mbajme.

Dhe, Finishqerke, me lexo e kupto mire se kurre me hijshem se tani, s'kam fole. Pres pergjigje. Uidh fullov llave. 

Per vete ideja me pelqen: si ajo e rreshtave, ashtu edhe puna e domateve. Kam pershtypjen qe ne kete lojen e fundit do te zbavitemi edhe me. smiley

p.s. Edhe dy vargje poezie s'do t'ishin keq...

Proze, te thaç une, rri nashti. Se do gjej ndonje gje te bukur, qe te kemi mundesi te llapashtojme. Dhe jo ndonje fjali Prusti se me ate duhet kaluar 15 dite per te marre vesh fjaline, e pastaj te shkruaç ndonje gje.

Ja psh, dy variante mund te jene keto (dhe nuk do ta them autorin, sepse pastaj mbase ndikoheni. Mire eshte qe gjithsecili t'i ngrahe qete nga t'ia doje e bardha zemer) :

Varianti 1.

Nuk ka dy kodrina te njellojta por ngado mbi toke fusha eshte e njejte. Dhe po ecja ne nje udhe fushe. Pyesja veten, por pa ndonje rendesi te madhe, ...

Varanti 2.

Ne muzgun e pergjakur te shtatorit, freski e gjashtedhjete e dy diteve pa shi, thashethemet apo historia, pak rendesi ka kjo, vrapoi si zjarri ne barin e thate. Diçka ne lidhje me... 

______________

Keto jane dy variantet. Me siguri qe njera do t'ju ngacmoje... ose perndryshe qenkeni te pangacmueshem fare.

Si mendon, Finosh ?

Ha, ha, ha, ha, oh sa kam qeshur, ha, ha, ha.... Hurbi, do' ti qe une kisha ndermend tamam nje fjali te Proust-it. Oh sa me ke bere te qesh. Rrofsh se isha zymtuar fare ketej...

Ide e bukur. Ja vlen, qofte dhe vetem per zbavitje. Shume te tensionuara behen gjithnje debatet ketu tek peshku; te pakten te krijojme nje arsye per te mos e marre veten (dhe te tjeret) aq seriozisht.

Fin, diku ke shkruajtur se leximi eshte nje proces/perjetim  intim dhe teresisht individual.Dhe megjithate me pelqen qe keto perjetime kaq individuale ti diskutojme dhe ndajme me te tjeret . Eshte kaq e volitshme ketu.Pa rrezikuar te kolektivizohemi smiley Sa here na ndodh ne jeten reale teksa jemi  duke pire kafe, te shkembejme info: e ke lexu filan liber? Oh po, shum i bukur! Dhe kaq.

Me Murtajen si vajti? I shpetova "murtajes" se leximit kolektiv sepse ...nuk e gjeta gjekundi.E kam lexu vite me pare . Megjithate meditimet e oponenteve i lexova me vemendje dhe i shtova ca refleksione te reja asaj q ekishte mbetur ne mendjen time nga leximi dikurshem individual.

Cfare propozoj per fushaten e re te leximit?

Po une kam sugjeruar tek ajo tema e Penarit:

Bashkim Shehu psh me duket interesant .Eshte edhe i perkthyer ne gjuhe te huaja, ne mos gaboj,

Yljet Alickaj , pse jo? Per mua do jete zbulim sepse pervec se filmit "Parrullat" , me falni per sinqeritetin, s kam lexuar gje prej tij.

Mira Meksi- nje alternative grishese-bota ne syrin e nje femre.

Perfundimisht , kush te beje shumicen e pelqimeve ose ..ose kush te imponoje me argumenta sugjerimin e tij, edhe pse ne pakice apo i vetem,  do ta respektojme zgjedhjen.

Pa zgjedhje nuk ka zgjidhje smiley

Sinqerisht, sa me pelqeu kjo qe ke shkruar mesiper!

Bashkim Shehut i gjeta kete vit ne Panair "Mozart, me vonese" dhe stili i tij me terheq edhe mua. E di cfare mendoj? Mendoj qe per ata qe jane lexues amatore, por lexues sqimatare ama (nenkuptoj ata qe lexojne 8-10 libra te mire ne vit), per keta pra problemi s'shtrohet fare. Sepse, edhe nje letersi e vogel si kjo e jona, kaq libra pak a shume te mire i kryen ne nje vit...

Nuk besoj se mes propozueseve ka persona qe punojne neper shtepia botuese, por Alickaj dhe Meksi mbeten medioker. Ne shkrimet e tyre nuk ka letersi. Ato mbeten ne nivelin e anekdotes. Yrneku, (dhe e them me seriozitet) shkruan shume me mire se ato. Ai (Yrneku) eshte i padurueshem kur hypen si gjeli ne maje te plehrave dhe perdridhet per te na treguar muskujt, dhe per kete e ngacmoj, por shkruan me mire se Alickaj, Meksi e...

Interesante do te ishte zbulimi i ndonje autori shqiptar me vlera letrare por jo shume i njohur per momentin (Nese ka), se sa ...

Thjeshte nje sugjerim.

Ketej e tutje do ta therras Yrneku smiley dhe betohem, te pakten per veten, qe sugjerimet e mia jane krejt te painteresuara... Le qe me siguri as Aliçka e as Meksi s'kane nevoje per miratimin tone ketu per çka jane apo per çka duan te jene ...

Te besoj qe sugjeron pa interes. Ata kane nevoje qe c'ke me te per mendimin tone, se ndryshe do ti fusim ne librin e kuq "Heroj te pavdekshem".

Me respekt

cba

Mire, mire, por s'na the, cili variant te "chatouille" ? smiley Me se do na e bitisesh nje tregim ?

Ja psh, une jam fort i shpenguar ne keto pune dhe mund t'ju tregoj nje perralle, me njeren fjali me lart :

Ne muzgun e pergjakur te shtatorit, freski e gjashtedhjete e dy diteve pa shi, thashethemet apo historia, pak rendesi ka kjo, vrapoi si zjarri ne barin e thate. Diçka ne lidhje me Bedrijen. E kishin pare pas nje mullari. Ne fillim e kishin pare vetem, por pasi ishin ndalur nje cope here te admironin hiret e saj bujare, atehere kishin vene re se nga poshte kashtes dilte kemba leshatake e nje burri te stermadh. Ishte roja e kooperatives. Dhe kaq deshen njerezit : ende pa marre vesh si e pse, ata kishin perhapur lajmin se Bedrija, brigadierja e bukur e kooperatives, ishte kapur ne flagrance me rojen.

Mirepo, nje shqyrtim me i hollesishem i ngjarjeve beri qe shume shpejt, gjendja te marre nje drejtim tjeter : vertet qe ishte kemba e rojes, por ai ishte tashme i vdekur ! Bedrija nuk kishte qene aty me ndonje synim levrimi shfaqjesh te huaja, por ajo kishte zbuluar nje kufome. Ngjarja mori dhene. Tani, Bedrija, nga e pamoralshme, filloi te dyshohet per vrasese. C'mund te kishte ndodhur valle ? Xhelozi ? Pakujdesi ? Apo thjesht zbulim nga ana e Bedrijes e trupit te rojes ? 

Hetuesit nuk vonuan te vijne e moren Bedrijen nen pyetje. Ajo dha deshmine si me poshte : 

...

...

________________

... deshmi te cilat do te mbahen te fshehta derisa Bedrija te vije vete dhe te na tregoje te verteten.

________________

cba, j'en ai rien à cirer de ce que tu penses de moi. Du bien ou du mal, rien à emballer.

Tani sa me u kap llaf pas llafi. Kategorizimi letersia e mire, super dhe mediokre eshte nje subjektivitet i kulluar. Ka autore te shquar qe shkruajne edhe mediokritete .Aq sa na mahnit maja e Kilimanxharos, po aq mund te na mrekulloje nje kodrine e bukur ne modestine e saj.

Ja ku dolem ke varianti kodrave jo te njellojta. Po kush tha se  fushat qenkan kudo te njejta? Eshte nje lloj si te thuash se nuk gjen dy  femra me gjokse te njejte  kurse pjesa e barkut eshte  e njellojte.

Une kam ca fusha per shembull per te cilat asnje s'mund te ma mbushe mendjen se jane kodra. Nje nga keta eshte Paolo Coelho. Kur ma fusin ne perkufizimin e letersise se mire P. C.-ne, me vjen te marr malet zbathur ...

Ju lutem, dashamiret e Coelho-s te mos ma marrin per ters!

Vertet Fin P.Coelho eshte nje fushe e merzitshme? Mua me pelqen: Zahir, Njembedhjet minutra, Alkimisti-lexohen me endje, ka meditim brenda fabules dhe nje stil pa ornamentalizma te teperta.

 

me vjen te marr malet zbathur

Ne s`dime... ky qe ndrit eshte dielli apo hija e tij ?

Kjo hene eshte hena a kopje bardhe e zi ?

E qielli siper nesh ben sikur na ndricon,

Na tall e s`na degjon.

 

Por qielli nuk e di se ne jemi te marre.

Mund t`ja cjerrim rroben e ta terheqim zvarre...

E prape vazhdon e tallet; me tallje na mbulon

E ben sikur s`degjon.

Dje pashe diku ne nje TV qe ne nje kopesht zeologjik ne Kili me duket, 7 poete ishin futur ne nje kafaz dhe u lexonin poezite e tyre majmuneve.

Kishte njeres qe prisnin te shikonin se si do reagonin  majmunet.

Asgje nuk mora vesh ishin majmunet idiote qe nuk kuptonin poezite, apo ishin idiote poetet qe u ishin drejtuar majmuneve. Po gjithsesi organizatoret ja kishin mbritur qellimit te tyre : vizitoret e zeos kishin kuriozitet te madh dhe kjo vertetohej edhe nga pjesmarrja.

E vecanta e kesaj nuk ishte se mileti priste te degjonte poezite, por si do reagonin majmunet.

Spiritus, ja tamam keto doja te thosha: qe s'jam gati te grindem per Coelho-n.

Por ama te hidhem ne fyt po te me shash Shakespeare-in, Borges-in, Proust-in, Gide-in, Joyce-n, Beckett-in, Dickinson-in, Dante-n, Montale-n... dhe edhe nja dhjete te tjere te ketij kalibri. Pasi lexoj keta, s'me mbetet me meshire per askend tjeter, por s'me mbetet as edhe kohe. Se mua me pelqen shume edhe filozofia dhe psh. Foucault i ka shkruar nja 5-6 libra te mire, dhe me pelqen edhe Zhizheku... dhe dua edhe te lexoj fizike (nga ajo divulgativja per amatore), pa kam pastaj edhe miqte qe shkruajne e keshtu me radhe...

Keshtu pra: une e provova nje here ta lexoja P. C-ne dhe lexova Alkimistin dhe nuk me pelqeu. M'u duk pornografi sentimentale. Me fal edhe nje here, se s'i shahen autoret tjetrit...

Dhe pastaj s'u mora me me Coelho-n se vetem nje shans i dhashe, meqe sic thashe, kam plot autore qe i kam zgjedhur si te mire per t'i lexuar. Dhe ajme s'do te me mjaftoje nje jete!!!!

Heu bre ! C'perputhje rastesore ! Edhe une, nga ky PC-ja kam lexuar vetem Alkimistin. E di si m'u duk ? Roman gjyshesh. Ve bast se gjyshja ime do te kishte qare me lot pasi te kishte lexuar Alqi Mistin. Se vallahi, hajt po ju tregoj nje sekret, dashnori i pare i gjyshes sime ka qene njefare Alqi, nga nje fshat i Sarandes, qe kishte ardhur ne katundin e gjyshes per te luftuar zakonet prapanike. E gjyshja ime ska vuajtur ndonjehere nga keto zakonet, dhe kishte zene karar me te. E qe thua ti, se kerceva dege me dege, PC-ja eshte nje fambrike librash.

Nuk e keni degjuar ju se po shpiket moda e dhenies me qira te emrit, nese je shkrimtar ? Ju e keni vene re psh, qe ca syze qe prodhohen ne Filipine, quhen syze Hilton Paris. Eh mire, syze koti por qe shiten nga Hiltoni.

Njelloj dhe ne litriçë. Une shkruaj nje roman, ia jap Pal Kuljes, ai ia ngop emrin e vet persiper, dhe libri shitet me meleona, kur ne fakt ai as qe e ka lexuar librin. Mua me jep ca para, e per vete eshte burre i mire. Meqe ra fjala, ruset vdesin per te - me siguri nga ndonje ves qe iu ka mbetur nga Lambada, kujtojne ruset e bukura se edhe PC-ja perdredh menderet bukur. Ja keshtu se me zuri gjumi. 

Alkimisti i Coelhos eshte nje rras e plas klishesh orientale ndertuar mbi fabulen e dy enderruesve nga 1001 net. Perrallezat e Hurbit neper komente ma kujtojne qamet.

Ke rreshtuar disa emra ..dhe po shtoj edhe une disa Balzak, Tolstoi, Dostojevski, Kamy,Kafka, Pamuk, OZ etj, etj. Ja pra nje liste me emra per te cilet eshte rene dakort se jane gjenite e kohes qe iku dhe asaj qe eshte ne ikje e siper. Dhe perballe kesaj "diktature unanime" pelqimi ec e thuaj po deshe se keta emra s me pelqejne!

Eshte e qarte. Ne jetojme brenda nje kohe dhe nje kulture e cila na ka imponuar shijet dhe hierarkine e vlerave edhe pse si qenie autentike ne besojme se zgjedhjet tona jane teresisht subjektive.

Se dyti sikurse do lexosh me poshte, jeta eshte e shkurter per ta shperdoruar per nje letersi te keqe. Padyshim.Eshte ai limiti kohor qe ti thua se kemi ne dispozicion dhe te cilin se kemi vetem per lexim.Pra orientohemi nga ato vlera per te cilat nuk ka ekuivoke.

Megjithate une kemengul se kjo perzgjedhje eshte padyshim pune shijesh por edhe imponim. Nje lloj snobizmi perderisa jetojme jo vetem per veten dhe ne vetvete. Si trendet e modes ne veshje.

Eshte njelloj si te ecesh ne nje autostrade, me tabelat orientuese,  me fastfood-et e njohura dhe per ekonomi kohe, s kemi luksin te devijojme pak dhe te futemi ne nje rrugice qe dredhon  mes ca fshtarave ekzotike, ku mund te zbulojme nje lokal modest, me ca gatime pikante qe te lepish gishtat smiley

Kam nje permbledhje me tregime te shek XX. E kam lexuar me endje. Nuk jane te gjithe gure kilometrike.

Per shijet nuk diskutohet por jam kunder listave imponuese te sanksionuara nga pervojat individuale te limituara ne kohe dhe hapsire.

Argumentin tend ja si e ka shprehur kjo shoqja:

Jeta është e shkurtër për letërsi të keqe
Gjithmonë kam patur ndjesinë të bëj paragonata mbi shijet, deri te atok ekstremisht të pakrahasueshme. Shpesh madje edhe kam komentuar se një libër i mirë, është si një kafe e mirë mëngjesi, shija e së cilës duket se të mban mirë gjithë ditën e lume. Apo si një film i bukur, për të cilin në fund të vjen keq që ka mbaruar. Sikurse një ëndërr e bukur, që shkrihet në mëngjesherë dhe ti ende ia kërkon vazhdimin e saj ditës për të të ndjekur ndjesia e mirë e saj edhe më. Sikur vera e mirë. Pasi je mësuar me të, pra kur je mësuar të pish verë të mirë, ti druhesh të pish çfarëdo, sepse shijet e tua të ndryshuara, nuk pranojmë më gjithçka. Kjo shpesh keqkuptohet nga të tjerët, e ti duhet t’u bësh shpjegime atyre që të rrethojnë, se kjo s’ka lidhje me kurrfarë kapriçio, por me atë se shijet e tua kanë ndryshuar. A bëhesh ti “arrogant” në të njëjtën mënyrë duke lexuar një libër të mirë, apo duke lexuar letërsi të mirë?
Po. Unë mbetem fanatike e asaj se një libër i mirë, duket se ndryshon diçka
te ty si lexues. Një libër i mirë, kam bindjen, të mëson si të jesh më sqimatar
me leximin, si të mos lexosh gjithçka që të bie në dorë, si të mund të seleksionosh,si ta ndiesh nga era çfarë është e vlefshme për t’u lexuar nga ty, çfarë jo.Po, një letërsi e mirë të mëson t’i japësh kuptim shprehjes: Jeta është shumë e shkurtër për letësi të keqe.
Por sigurisht, ky është një gjykim personal dhe shijet e mia janë fare personale.
 Them se me këtë “kapriçion” time si lexuese e pakohë të tepërt...... filtri i zgjedhjes sime është rafinuar me kohën.
PS: Autorja eshte shkrimtare dhe botuese.

Nuk mund te gjykohet nje autor duke i lexuar vetem nje liber. Une e lexoj Cohelon dhe  me shume kenaqesi madje. Dhe nese vertet qe nuk e rreshtoj me Shakespeare, Borges, Proust, Gide, Joyce, Dickinson, e rreshtoj se bashku me Markesin dhe Alenden, te cilet i lexoj dhe ata duke i klasifikuar si nga me te miret e letersise latine qe ka karakteristika unike. Alkimisti me siguri qe nuk eshte libri me i mire i Cohelos. Gjithsesi, letersia e tij e ka nje filozofi teper te percaktuar dhe nje pikemberritje te qarte e cila cuditerisht ngacmon nje zone te caktuar ne trurin e masave dhe prandaj eshte aq popullor dhe i pelqyer. Eshte pikerisht kjo qartesi vivide e asaj qe ai do te trasmetoje dhe menyra se si e trasmeton qe me sjell nje kenaqesi befasuese kur lexoj Cohelon. Ka gjasa qe njerezit e thjeshte gjejne shume nga vetja e tyre ne romanet e tij.  Nga Cohelo mund te vecoj "Zahir" "11 minuta" dhe te tjera. Ajo cka nuk me pelqen shume tek Cohelo eshte nje lloj zgjatje teper e detajuar deri ne lodhje e disa skenave.

Sa per temen ne fjale do votoja per "Rapsodi pastorale" e Gide. Keshtu do kisha nje nxitje me shume per ta lexuar dhe per te pare nese do me linte perseri te njejten impresion qe me ka lene kur e kam lexuar fshehurazi shume vite me pare.

Shkrimtaret e tjere shqiptare qe jane permendur nuk i kam lexuar keshtuqe nuk kam asnje ide se si mund te jene keshtuqe jam e hapur edhe per ata nese perzgjidhen.

Me thene te drejten, kjo letersia e madhe dhe e vogel per mua eshte nje gjykim paksa. I ngaterruar. P.sh. Agata Krist dhe Conan Doyle a jane shkrimtare te medhenj dhe po Dikensi a eshte I madh se mua s'me pelqen fare. Po Groucho Marks dhe Woody Allen ku hyjne.
Kurse pastaj kjo matja dhe planifikimi I jetes me autore qe duhen lexuar dhe jo, me duket edhe me e komplikuar. Kur thau se nuk dua te humb kohen me kete, doni te thoni se kishit dicka tjeter me te mire, apo thjesht keni dicka me te mire per te lexuar. Se me duket se ca nga ju ketu jane thjesht nga ato krimbat e librave qe I shikon duke lexuar libra ne tramvaj apo te kthyer permbys mbi nje peshqir me delfine, kurrizin te lyer me kos lexojne "Dublinasit" ne plazhin me te bukur te Cubes nderkohe qe bota perreth eshte e gjitha perveluese ngjitese dhe eremire nga sperma e bardhe e diellit tropikal. .

PF, Kuba s'i perjashton medoemos "Dublinasit" dhe anasjelltas ... Agata Christie-n e lexoj me qejf ne plazh. Vellezerit Marx jane te bukur per t'u pare dhe nje cike me pak per t'u lexuar.

Ah se mos harroj: lexoj me te vertete shume shpejt!

Spiritus, ne listen e te medhenjve te mi nuk bejne pjese shkrimtare ose poete te gjalle. Kjo s'do te thote qe s'i kam lexuar Kundera-n apo Pamuk-un, por thjesht i konsideroj ata tejet bashkekohore per t'i mirekuptuar dhe zgjedhur. Me te tjeret e ka bere Koha zgjedhjen.

Personalisht lexoj cdo dite, per mua eshte si te marr fryme, ndaj jam shume e kujdesshme me ajrin qe thith. Behet fjale per jete a per vdekje si me thene.

Kjo praktike zakonisht te mpreh nje shqise me vete per te nuhatur gjerat e reja, qe edhe mund te te pelqejne. Kuptome pra: s'jam e mbyllur, jam konservatore. Dhe po! ashtu si edhe zonja qe citoje, jam arrogante ne shijet e mia. S'ua fal librat e shemtuar as autoreve qe adhuroj, meqe qe te gjithe me kane kushtuar minuta, ore, dite dhe vite te tera, te cilat mund t'i kisha shfrytezuar per gjera ku e ku me te lehta e me te kendshme...

Izabel: Nuk mund te gjykohet nje autor duke i lexuar vetem nje liber.

Po lexoja para do kohesh TURPI i Coetzee. Deri aty ku profesorit i bejne gjyqin eci mire, me tej me shpirt ne dhembe e vazhdova dhe...e lash fare. Ja pra eshte nobelist i biri botes. Mbase kam kapur vepren e tij me te dobet ose shijet  emija jane joqa te kultivuara. Kush eshte gjykatesi i kesaj blasfemie??

Po, kete doja te thosha, Pra ne vendin tend do mendoja qe " ky liber ( ai qe ke lexuar ti) nuk ben per mua" por nuk do thosha dot qe Coetzee eshte nje shkrimtar i kalibrave te ulet.

Isabel,

Coelho eshte shkrimtar i pandershem. Ai shkruan ashtu si duhet shkruar, dhe jo siç i vjen per te shkruar. Nese gjate shkrimit i vjen nje mendim i "papaster", ai e fshin kete dhe ia keput nje fjali lajle-lule per lexuesin.

Me nje fjale, Coelho shkruan per lexues, dhe jo sepse i shkruhet. Keta shkrimtare une i quaj "lypes". Si ai qe i bie violines ne metro, si Coelho qe mund te zhbiroje mendjen e lexuesit per ta kenaqur, e njejta gje.

Te tille shkrimtare kemi plot : nder te fundit, kemi dhe Danin e Kafte. Ketu ne France, kemi : Levy, Werber, e Gavalda. E ndonje tjater gjithashtu.

___________

Po mire, pse "Rapsodi pastorale" dhe jo "Simfoni pastorale", kur ne fakt behet fjale per Simfoni Pastorale te Beethoven, e qe e nxjerr kryet diku ne liber ?

Edhe une them ta llokoçisim pak kete romanin, ja u beme tre : une, ti, finishqerka. Edhe nja dy te tjere dhe pastaj mjaft, copa kapuçi do te behemi.

___________

Te pershendes me kengen "Isabelle" te Charles Aznavour fashistit.

Kush ti ka thene keto ty Hurbi?

Ja cdo te thote te germosh ne trurin e shkrimtarit smiley. Nuk dyshoj qe e ke nje baze per cka ke permendur me siper, po ashtu si nuk dyshoj qe ato cka ke thene nuk i ke nga mendja jote por nga mentë e tjereve. Une nuk e kam pasur infon e mesiperme per Cohelo dhe e kam gjykuar vetem nga cfare lexoj pa dashur te futem pse i ka shkruar, per ke i ka shkruar dhe cfare ka pasur prapa trurit kur i ka shkruar. Te hulumtoj ne jetet e atyre qe kane shkruar, ja kjo eshte ajo per te cilen une vertet nuk kam kohe edhe pse ndoshta eshte dicka me vlere.

Por tani qe lexova cfare ke shkruar ti me siper perseri nuk me mbushet mendja sepse:

1) Cohelo sic te thashe ka nje filozofi krejtesisht te percaktuar dhe qe nuk e ndryshon asnjehere.

2) Ka nje stil teper teper te vetin dhe unik qe do te thote qe nuk fshin dhe nderton fjali sipas gustos se njerit apo tjetrit.

3) Me gjithe piken e mbrritjes te percaktuar, sic thashe me siper, ai gjen rruge te ndryshme per te ilustruar filozofine e tij

Une i qendroj asaj qe thashe per Cohelon, edhe pse kam degjuar shume qe e cilesojne letersine e tij si letersi pa klas.

 Faleminderit per kengen smiley

Isabel,

Coelho shkruan historira "ne eren e kohes", dmth ne mode. Filozofia e tij eshte kjo : t'i shkosh lexuesit ne kahun e qimes.

Me fjale te tjera : "te jesh pa ferra", "te kesh gezof lepuri dhe jo gjemba iriqi".

Sinqerisht, filozofite e tij duken me mijera km larg. E sheh duke ardhur moralin, sapo te hysh ne faqen dhjete. Me kot mundohesh diçka qe te te kruaje, hiç. Gjithmone ledhatime. Mirepo, me sa di une, leximi kerkon pickime truri, kruarje, siklet, bezdi, dhe jo gudulisje, ledhatime dhe perkedhelje.

Une them se shkrimtaret e mire jane ata qe te mbushin mendjen se paska dhe "keshtu". Dhe "keshtuja" nuk eshte diçka qe ti e sheh perdite, por eshte diçka qe te hap nje dritare te re.

Mbase nuk jam fort i dhene pas ndjenjave te embla dhe te buta, dhe mbase ndihem ngushte kur dikush kerkon me patjeter te me kape "peng", dmth t'i beje thirrje meshires sime.

Nuk e di, nganjehere me behet se e shoh Coelhon tek disa kengetare te viteve 70, qe iu ka ikur vakti, dhe dalin ne TV neper promocione kengesh te qelbura qe s'bejne dy leke. Gati njelloj sikur me thone : ma blej librin te lutem, se kam ca taksa per te paguar, dhe s'kam asnje kacidhe, kur isha i ri s'çaja koke. Nuk e di, per mua, teper vezh-vezh ky Coelho.

Marc Levy i nis historite e tij me nje takim kot me kot, nje burre e nje grua, qe bien ne dashuri, jetojne bashke, pastaj zbulojne ca femije te fshehte majtas-djathtas, dhe pastaj ideja e librit eshte : a do te mbijetoje dashuria perballe fshehjes se gjerave ne çift ?

Dhe bamberr-bumberr, nuk e di sesi, por te gjitha mbijetojne, del ndonje xhaxha i pasur diku dhe iu le nja 8 milione dollare, dhe keta japin ca para per Kryqin e Kuq, e pastaj jetojne te lumtur ne nje shtepi malore, larg qytetit shtazarak, jete ekologjike, me nje fjale (por ama pasi i kane mbushur xhepat mire e mire me keto shtazerite e qytetit - neper pune si bankier, koleksionues, agjent publiciteti, etj.)

Shkurt, legjenda urbane, grate e Frances u shqepen neper forume duke thene se sa mire qe Nicolas u bashkua me Marie, sepse po vuante shume femija i vogel, Cloé.

Uffffff...

__________

Hiq dore te thashe, se te erdha atje smiley 

S'kam se si heq dore, sepse ia kam lexuar tashme pothuajse te gjitha.

Dhe prap po te them qe ti shpreh opinionin e mesiperm nga kritikat qe ke lexuar per te dhe jo nga vete librat e lexuara gje qe te ben kundershtar shume te dobet ne raport me mua smiley

Jo, nuk eshte tamam ajo cke shkruar ti me siper tema e Cohelos. Ai sic thashe ka nje qellim te percaktuar dhe po, ai nuk shkruan per te shkruar por per nje qellim krejt te percaktuar. Ne veprat e tij Cohelo do qe te zgjoje dhe ti jape vlera, asaj qe eshte me e mira dhe me njerezorja brenda njeriut ( sipas filozofise se tij sigurisht). " E mira" e Cohelos nuk perputhet aspak me "te miren" biblike. Eshte krejt e ndryshme dhe shume shume njerezore. Romani i fundit qe kam lexuar nga Cohelo eshte "Brida" dhe personazhi kryesor eshte nje vajze qe kerkon te mesoje dhe ushtroje ritet dhe kultet e magjise. Pra shume larg moralit fetar. A eshte filozofia e tij me e mira, me e mencura, me e llogjikshmja... kjo mbetet per tu diskutuar dhe per kete mund te diskutosh ti, jo te thuash qe eshte shkrimtar qe shkruan per leke ( gje qe edhe mund te jete e vertete por si mund te akuzojme keshtu pa prova, nderkohe qe askush nuk mund ta provoje kete). Fakti eshte qe eshte pikerisht ajo filozofia e tij qe prek masat e gjera dhe e ben popullor.

Letersia e Cohelos sic thashe me lart ben pjese ne letersine Latine, ne realizmin magjik. Eshte e vecante si rryme dhe nuk mund ta krahesosh dot kurre fjala vjen me Gide ( meqe e permendem me siper) sepse do ishte njesoj sikur te krahesoje mollet me pjeshket.

Dhe prap nuk te them "lexoje njehere pastaj flasim" sepse edhe kur ta lexosh, ti qe ke bere gabimin qe ke lexuar kritikat e nje vepre/shkrimtari para se te lexosh vepren/shkrimtarin do jesh krejtesisht i ndikuar ne leximin tend. Keshtuqe mos e lexo, por vetem rezervohu kur jep mendim per nje gje te palexuar, sado vlera te padiskutueshme qe te kete per ty kritiku nga i cili ke lexuar kritikat. smiley

Me pelqen edhe Don Kishoti. te godet me filozofine e tij te thjeshte

Don Kishoti

Të dua ashtu siç je, me kalin e shpatën ngjeshur.
Në bëmat e tua s’ka asgjë prej Krishti
as prej Jude;
bëmat e tua janë të ndershme.

Nuk qesh dot kur të shoh me fytyrë të gërvishtur
e uniformë të shqyer
prej ndeshjes së pafajshme me mullinjtë
e erës, nuk qesh dot.
E di, pa u trembur do të suleshe ti
dhe po të dilnin përpara ciklopë
vetëm për të bërë diçka që të të afronte
më shumë me Dylqinjën.
Vetëmohimi yt njerëzor deri në fund!
Dashuria fitohet. Kush s’është i zoti
vdektë pa dashuruar!
Këtu e vendose vetë gurin e kufirit,
i shtyve njerëzit të nxjerrin çfarë fshehin
në shpirt
para provës në qeshin a trishtohen
me fatin e bëmave të tua.

 Hej, e kujt eshte kjo poezia. Kam shkruar edhe une dy poezi per Don Kishotin se eshte nje nga personazhet e mi me te preferuar

 

 

PER DON KISHOTIN, HEROIZMIN ETJ…

Ende fshikullon në ajër hobeja e Davidit
Goliathi i rrëzuar kafshon barin e hidhur me
nofullën e përgjakur
Nën klithmën e Akilit horizonti përkulet si një hark i tendosur
ndërsa Uliksi lëshon shigjetën fishkëllenjëse të urrejtjes
nëpër myllet e njëzetekatër sëpatave.

Na mahnisin heronjtë…

Por që larg nëpër mjegull na shfaqet befas
Don Kishoti
i dërrmuar nga lufta me mullinjtë e erës,
i rrahur nga hajdutët, i vjedhur nga hanxhinjtë,
trokon i paepur mbi kalin e tij të tretur
në rrugët që shpeshherë frika me tallje i mbulon.

Pa lavdi, i vetëm,me një ushtë të vjetër
i lënë mënjanë, i pafutur në heronjtë,
plak i marrë, i krisur, por me zemër të madhe
merr rrugën e ngushtë dhe futet për të luftuar
atje ku heronjtë mbase rruga nuk do t’i kish nxënë
dhe ne mbase nuk do të kishim guxuar.

                                                                Gusht 1987


 

OPUS 336
Tashma shiu ka pushuar së rëni mbi degët e fryra nga
sythet e pacelur të pranverës.
Aroma
e butë e tokës së lagur ngrihet ngadalë
duke m’i bërë gjymtyrët të rënda e të plogëta si të ishin
prej dheu a prej gjumi.

Më pëlqen tani të rri kështu i shtrirë, palëvizur,
duke ndjekur vetëm lojën e bukur të atyre dy fluturave
të bardha
mbi dritën e mekur të dhomës.
lojë e qetë, e heshtur, irreale
lodër shpirtrash . . .

Por nga një vend i fshehtë më shfaqet përsëri befas
Don Kishoti
dhe m’i mbërthen për të mijtën herë fluturat mbi
ushtën e tij të madhe e të vjetër,
duke më shpjeguar sërish me zërin e tij të lodhur
se ato nuk janë tjetër vec mullinj të vegjël ere
që vërtiten e vërtiten. Dhe unë
nuk mund ta kundërshtoj, nuk mundem as t’ia shpjegoj
ato që isha duke menduar. Më vjen të qaj
ndërsa shoh fytyrën e tij të pikëlluar dhe dua të ulem,
t’ia pushtoj mes krahëve të mi gjunjët e dobët
e të dërmuar
e ti tregoj edhe unë per Dylqinjën time
që ma kanë vjedhur, magjepsur, përdhunuar
kaubojtë e filmave me llaso e kobure në duar.
T’i tregoj për Sanco Pancën që më ndjek me gomarin e tij
kudo, duke më thënë se është gjithmonë më mirë
të hash se të mendosh, të vrasësh mëndjen për gjëra
të larta, të kota. T’i tregoj për kështjellat që kam
ëndërruar
dhe për hanet ku kam fjetur . . .

Por ai nuk më dëgjon më, as nuk flet, vetëm shikon
me sytë e tij të mëdhenj e të trishtuar një botë
që nuk ekziston më
një botë të harruar.
Dhe unë nuk di si ta ngushëlloj më atë, as vehten time,
nuk di si t’ia ndryshoj atë fytyrë të vrerosur.
Dua të qaj. Dua vetëm të qaj ndërsa shoh
ato flutura të vogla e të bardha mbërthyer
mbi ushtën e vjetër.
jo se ai nuk i desh, jo se ai
nuk i deshi ato sic i desha edhe unë, qoftë
edhe për një cast të vetëm
por ja që nganjëherë ngjajnë kaq shumë me mullinjtë e erës
që vërtiten . . . vërtiten . . .

duke na kallur befas frikën.

Mars 1988

 

 

 Isabel, nese te pelqen kjo lloj letersie do te keshilloja te lexoje librat e Carlo Castanedes. Ato libra nuk jane fare fiction dhe mua me kane hapur nje bote krejt te re. 

Eshte si te thuash themeluesi i New Age

Faleminderit PF. Do i provoj. Realizmi magjik me pelqen dhe e lexoj me kenaqesi.

Non, non, non, ketu nuk te le asnje centimeter vend, mos eja me kendej se te qelloj smiley

OK, seriozisht : eshte nje keqkuptim i madh qe ta fusesh Coelhon ne rrymen e realizmit magjik. Please, mos bej kete gabim, pajtohu me mua, te pakten ketu.

Per te kuptuar realizmin magjik, ç'eshte ai dhe ç'menyra ka, duhet PATJETER te lexosh Pedro Paramo e Juan Rulfos (nje vellim me tregime te tij, ekziston tashme ne Tirane, 2009).

Kur ta lexosh kete roman, qe eshte shtylla e ketij realizmi, bibla e kesaj rryme, aty nga ku eshte frymezuar vete Marquez me "100 vjet vetmi", do e kuptosh qe Coelho eshte cironke fare.

Punet e magjirave jane per letersi te lehte. Do te te jap dhe arsyet e suksesit fenomenal te Alkimistit :

Ka dale ne vitin 1994, dhe vetem pak vite me pas ka qene best-seller pothuaj gjithandej. Perse keshtu ?

Kush ka jetuar ne Europe nga fundi i viteve 90, do ta kete vene re njefare etheje europiane (po flas perendimore, bashke me amerikanet) drejt spiritualizmit. Shtysa kryesore ishte kapercyelli i mijevjeçarit. Ne po futeshim ne vitin 2000. Siç e dini te gjithe, data 1 janar 2000 nuk ka qene si te tjerat : te gjithe, pothuaj, prisnim Mesine, ose ndonje apokalips. Nostradamusi thoshte se kaq e pati bota. Njerezit ishin si te joshur, dhe ne te njejten kohe si te frikesuar. Nuk dinin ç'i priste. Shto ketu njefare mireqenie materiale te asaj kohe (vitet Clinton), dhe njerezit menduan t'iu kthehen halleve shpirterore. Ishte nje periudhe e zjarrte : te gjithe donin te merrnin vesh dhe t'i jepnin nje kuptim jetes. E ketu erdhi dhe u fut Alkimisti.

Ne vitin 1994, doli "Zgjerimi i lemit te luftes" te Houellebecq, i cili nuk u prit mire, megjithese eshte nje roman i zi, depresiv, me nje veshtrim te mprehte mbi shoqerine, dhe qe doli ku e ku me largpames se Coelho.

Me 1998, doli "Therrmijat elementare", dhe Houellebecq u prit jashtezakonisht keq nga po ato gra qe pelqenin Coelhon. Sepse Coelho mburrte lumturine e perjetshme, ndersa Houellebecqu thoshte se jemi duke shkuar drejt e ne mur. (E kujt i doli fjala, di gje ti ?)

Shkurt, keto dy tipa ishin perfaqesuesit e epokes : e mira (coelho) perballe te keqes (houellebecq) i cili nuk shkruante çfare deshironte publiku, lexuesi, por shkruante gjera qe e benin lexuesin t'i vinte turp nga vetja.

Qe ta permbledh pak, Coelho do te shuhet shume shpejt ne mendjen e lexuesve (dukuri kalimtare), ndersa Houellebecq studiohet ne universitete, me qindra konferenca dhe libra mbi te.

Eshte tjeter pune pastaj nese nje dite jemi te lodhur nga puna, dhe kemi deshire diçka te lehte. Dhe ia kepusim nje roman te Coelhos. Nje cope diell, edhe ai e meriton ne kete planet.

______________

Do beç kthese ti apo si e ke hallin ? smiley

______________

ps : dy romanet e Houellebecq qe permenda do te dalin shume shpejt ne qarkullim ne Shqiperi, shpresoj te dalin pa manikota. (kjo ishte pak pub)

Une po perseris se promovimi  i disa librave si supervlera te kohes jane: njeanshmeri shijesh plus marketing plus mode/ snobizem.

Dhe kush nuk do qe te jete ne llozhen e njerzve me shijet fin. Dhe shperthejne ethet e pertypjes masive te x romani dhe kur dikujt ai nuk i shijon , perseri nuk del dot nga moda: po , ishte kryeveper .

Po e ilustroj me romanin Geisha. Para ca vitesh ne mjediset e punes ky liber kaloi dore me dore nder femrat dhe te gjitha lane mendjen pas tij. Dyshoj se disa nuk e kishin cuar deri ne fund leximin por te gjitha ishin mjaft te lumtura. Kishin fituar statusin e  elites smiley

Hurbi, pa dashur te ve ne dyshim vlerat e disa librave qe ti orienton, ka edhe pak konflikt interesi e smiley

Baulja e babait, Afrikani, Zgjerimi i domenit te luftes e ndonje tjeter.

Mir ben, asgje e keqe.

PF: un e di te B. Mustafajt . Edhe dy poezite e tua mjaft te goditura. sidomos e dyta.

Eheee... Une nuk qendroj perballe teje per Houllebecq sepse kam lexuar nga ai po aq sa ke lexuar dhe ti nga Cohelo dhe nuk dua te bej gabimin qe po ben ti. smiley

Le pastaj qe eshte ne mode mohimi i Cohelos dhe perdoret si "gur prove" nga shume  njerez qe pelqejne letersine per te percaktuar nese pelqen letersine "e rende" apo letersine " e lehte". ( Nuk e kam aspak fjalen per te gjithe ata qe kane permendur Cohelon me siper ne kete teme per te cilet/cilat kam mjaft respekt).

Po une nuk ndjek moden. Ajo qe me pelqen me pelqen. Ndersa une te kam dhene ty me pika vetem disa nga aresyet pse mua me pelqen Cohelo, ti nuk me jep dot mua asnje argument per ti hedhur poshte ato. Dhe nuk ke se si, per sa kohe qe nuk e njeh.

Per sa i perket realizmit magjik dhe nese klasifikohet Cohelo ne te apo jo, ky mund te behet objekt i nje tjeter teme diskutimi, e cila mund te filloje me perkufizimin e realizmit magjik dhe "kushtet" qe te klasifikojne apo jo ne te. Pastaj mund te vime tek shembujt qe jep ti dhe qe jap une.

Romanin qe me rekomandon me siper do ta lexoj patjeter.

Por nje gje dua te them, fakti qe ti ( dhe dikush tjeter nga ti ke marre info por nuk po e permend smiley ) e ve perballe Cohelon me Houllebecq dicka tregon apo jo? Kush i "ka rene ne koke" eshte teper heret per ta treguar. Do kohe akoma. Dhe perseri une nuk mund te them qe pikeveshtrimi i Cohelos eshte me i miri. Ajo qe them me siguri dhe qe eshte argumet qe mund ta mbeshtes me sa shembuj te duash ti eshte fakti qe Cohelo perpiqet te zgjoje ate cka eshte me e mira brenda njeriut sipas kendveshtrimit te tij. Kjo nuk e zbukuron aspak "brendesine" njerezore, thjesht ve theks aty ku do ai, ashtu sic, ( nisur nga cfare ke thene ti me siper) Houllebecq vika theksin ne te kunderten ne te errten ( qe une nuk e di tamam cfare mund te jete, kerkoj falje nese e kam interpretuar gabim).

Alkimisti edhe pse mund te jete me i shituri, nuk eshte romani me i mire i Cohelos, madje nuk mund te them qe me ka pelqyer dhe aq shume. Romanet qe me kane pelqyer i kam rradhitur me siper.

Cohelo nuk zbukuron gje. Ai ndricon ate qe do te ndricoje.

Do shuhet shume shpejt ne mendjet e lexuesve? Ndoshta po, ndoshta jo. Ky fakt nuk influencon asgje ne ate cfare une marr duke lexuar ate.

ps. Ti e di sa me zor i marr une kthesat. smiley

 

Me kenaqe smiley

U shqepem me muhabet, dhe me shijoi goxha. S'do kisha folur kaq shume po te mos ishe ti, me ate kokecungun qe me ke smiley

OK, them se ne i mbrojtem istikamet tona, mendoj se qeme mbrojtes te mire, Coelho duhet te te dhuroje ca kopje me firme, vetem per kete gjest heroik qe bere ketu, ndersa mua, i shkreti une, Houellebecq s'e çan koken fare, eshte mesuar te mos e duan, madje kur sheh ndonje qe e lavderon, e shan nga nena. Po ta dinte qe po e lavderoj ketu, do me thoshte "ik o buf andej". Eshte mesuar ai te beje perpjete vetem ne urrejtjen e te tjereve, ia ka nisur heret, qe nga e ema qe e ka braktisur lart e poshte, e deri tek Veronique (oops ! Veronique nuk deshiron te vdese), e shoqja e tij qe e ka nxjerre jashte shtepise me breke e kanotjere.

C'te them tjater ? Te shijoi ty biseda ? Shpresoj qe po. Te na kishte ardhur dhe Finishqerka, me Jeruzalemken, me mire do qe, se edhe keto te dyja s'ta pertojne, te thajne piten nen saç.

Mire pra, te pershendes, dhe shiko koken se te eshte bere me xhunga duke e perplasur, po ti s'merr vesh. smiley

"Te na kishte ardhur dhe Finishqerka, me Jeruzalemken, me mire do qe, se edhe keto te dyja s'ta pertojne, te thajne piten nen saç."

 

Po kerkoke dhe perforcime eee??? Jo. SKa. Lufta mbaroi. Te dy palet nderluftuese shpallen fitimtar. smiley

 

Spiritus,

Nje perkthyes perkthen. Kjo eshte nga perkufizimi. Po çfare perkthen ? Perkthen dy lloj gjerash : ç'i kerkojne te tjeret, dhe ç'i kerkon ai vetes.

Une flas per pjesen time : psh, "Zgjerimi i lemit te luftes", e kam perseritur me dhjetera here, dhe nuk eshte aspak "konflikt interesi", eshte romani me i bukur i Houellebecq dhe nder me te bukurit e viteve 90. Shpresoj ta lexosh, te siguroj qe do jete nje (+) ne CV letrare tenden.

Pamuk, fjalimi i tij ne Stockholm, eshte i mrekullueshem. E kam thene dhe e perseris. Nder me te bukurit e viteve te fundit.

Le Clezio, jam pakez me i terhequr. Megjithese "Afrikani" (zgjedhje e botuesit) eshte vertet nje rrefim i bukur, nje himn ndaj te atit. 

Rulfo ? Ky eshte mrekullia vete. Pa asnje diskutim. Vetem nje roman, nje novele, dhe 17 tregime. Kaq. E tere vepra e tij permblidhet ne kaq. Por eshte babai i realizmit te Marquezit. Tregimet e tij (Thuaju te mos me vrasin) jane modeli i tregimit. Po te kisha ambicje per shkrimtar, tek ai do mbeshtetesha. Nje model, pa frike.

Beckett ? Po normal, e kush nuk ka degjuar per te. Cdo Beckett eshte nje kenaqesi. Nuk po e zgjas me te, se eshte turp.

Carver ? Novelisti me i mire amerikan, aty-aty me Salinger. Nje mjeshter, nxenes i Cehovit, kryemjeshter. C'te flasesh ? Hiçgje.

Borges ? E pra, Borges. Ku te vemi pa te ? Nje qe shkruan tregime, ben dot pa te ? Kush nuk paska nevoje per koke-biblioteken e tij ? Une per vete, kam, dhe madje shume. Google i pare ka qene koka e Borgesit. Pastaj ka dale Google i ketij Gejtsit.

Mishima, gjithashtu. Si jeta, ashtu dhe vepra. Deri ne koken ne tepsi.

...

e shume e shume te tjere. Nuk eshte puna se po permend gjera qe me "interesojne", por sepse autoret flasin nga vetvetja, pa pasur nevoje per mua. Me kupton, Spiritus ?

Siç e tha Finisterre, problemi eshte se kohe kemi pak dhe te medhenj ka shume. Dhe se duhet bere kujdes me "menaxhimin" e kohes. Pak a shume kjo eshte.

Nuk dua te "lendoj" askend, por nqs jap ca drejtime, them se nuk bej keq. Ashtu siç te tjere me kane dhene mua, dhe i kam degjuar pa keqardhje.

Diku tjeter zura me dike duke thene shijet "imponohen". E kisha fjalen ketu : nuk jane budallenj shtetet qe kane programe mesimore dhe aty fusin ajken e letersise boterore. Une si ministri arsimi te jap, te edukoj, te gdhend shijen tende, drejt veprave me te mira. Pastaj, kur te dalesh ne jete, ti rikthehu ku te duash, shko rilexo dhe Dan Braunin dhe 10 here rresht, por ama si qeveri, une e kam per detyre te te terheq vemendjen drejt asaj qe ka zene vend tashme.

Dhe ne fund fare, TE GJITHE JANE TE LIRE DHE DUHET TE JENE ASHTU, qofte dhe zgjedhjen e librave.

Diku tjeter zura me dike duke thene shijet "imponohen"

Shyqyr qe e mbake mend smiley.

Shijet nuk imponohen. 

E kisha fjalen ketu : nuk jane budallenj shtetet qe kane programe mesimore dhe aty fusin ajken e letersise boterore.

Detyrat e shtepise po, imponohen.  Por meqe ketu nuk jemi gjimnazista, apo edhe studente ne fakultetin e letersise, atehere serish vijme tek "shijet nuk imponohen."

Me gjithe qellimin e mire te flo-s apo te vete natyres se temes, dmth per sygjerim, duhet kuptuar e tille, si sygjerim dhe jo imponim.  Penari mundesisht t'i hedhi nje sy kesaj teme per te pasur apo per te marre ndonje ide, dhe te propozoje 3-4 tituj, nqs ka deshire ta vazhdoje akoma projektin "Klubi i Librit te Peshkut."  Per ata/ato qe duan te marrin pjese.  Per t'i vene vulen kesaj pune.  Pa ju keni per borxh t'iu zere 2010, t'iu tretet dollma, kaposhi e bakllavaja, me "my milkshake is better then yours" smiley.

Ne fakt kjo puna e shijeve eshte dramatike po te mendosh qe dikujt i kerkohet te vertetoje me prova pse psh Borges-i apo Kafka eshte mire te lexohen... ndersa te tjeret mjaft te thone qe Y. Aliçka eshte "Jerom-i shqiptar" dhe jane ne te drejten e tyre.

Dhe pasi mundohesh e shkruan per te thene pse-ne tende, ne rastin me te mire te quajne "snob", ne ate me te keqin "nje qe kerkon te duket snob". Pa te akuzojne edhe per arrogance... smiley

Jo o Hurbi, nuk do te kisha hyre ne polemike te te mbeshtesja, sepse ka te drejte "Iza e bukur": do t'me duhej te lexoja te gjithe librat e Coelho-s... E ben dot ti? smiley

Ne kembim me e pakta qe mund te kerkoja do t'ishte leximi nga ana e Izes i tregimeve te Parise-s ... Eh, ja keshtu e ka relativizmi kulturor!

Megjithate, Finisterre, me Izabelen ia vlen dhe madje eshte kenaqesi. Sepse ajo, siç thua ti, nuk arrin deri aty sa te na thote arrogante apo prepotente apo "grandiloquent" a ku e di une. Izabela vjen rralle e per mall, e kemi me "kimet".

Ne fakt une nuk thashe Finishqerka dhe Jeruzalemka te vinin ne mbrojtje timen, jo, aspak. Thjesht te thoshin mendimin e tyre sepse kam kenaqesi te shkembej me to. E keshtu, mendova une, behej nje tryeze katershe, zere se ishim ne emisionin me te ndjekur te televizionit shqiptar, me miliona njerez duke na pare, me kamera e me gjera, e me nderprerje reklamash ku do te rrekellenim nje gllenjqke uiskaj... viti 2038.

Coelho ? Jo, s'mundem. Ka vajtur stiva aty ku s'mban me uje pilafi. Tani lexoj tre faqet e para te nje libri, me terhoqi, mire. S'me terhoqi, OK, i shesim me kile nga pranvera, kriza pas dere.

Atehere, u vendos "Simfonia Pastorale" apo s'u vendos ?

ps : me hoqe kapaçken e kokes me ate "Parise-s". Kush eshte ky kjo ?

Jo, jo asgje kunder Izes smiley

p.s. Goffredo Parise ... c'i ka punuar italishtes ky tipi...

U dashka pare mire ki tipi, dhe me e bukura eshte se ka plot gjera te perkthyera ne frengjisht, por qe nuk iu gjendka nami e nishani, ska ne qarkullim.

Keshtu qe bej ndonje gje ti vete nashti.

Izabel, ki burri qenka si pune "realisti magjik" italian, keshtu thote qitapi. Andaj hudhu dhe ti.

Mire pra, shihemi njehere tjeter.

Nuk ka dy kodrina të njëllojta, por ngado mbi tokë fusha është e njëjtë. Dhe po ecja në një udhë fushe. Pyesja veten, por pa ndonjë rëndësi të madhe se si ishte kjo puna e dashurisë.

Rikujtoja me vete sesi nuk u desh vetëmse një sekondë. Një sekondë e vetme dhe e madhnueshme, të cilën mendoja, dyshoja dhe përfundimisht shpresoja se do ta kisha harruar. Këtë kujtoja me vete pra, atë mbasdite të mbushur me vjersha, kur ai erëmim fushe më solli kujtimin e tij, më saktë kujtimin e atij vështrimi. Që është kaq e çuditshme sesi m'u kujtua pikërisht tani, ndonëse i kam fshehur mirë në mendjen time, kjo është vetëmse njëra nga disa arsyet e topitjes sime.

Shkurtimisht, ne ishim në dy dhoma krejt të tjera. Ai në tijën. Unë në timen. Më gjerësisht akoma. Përpara se të vinte puna tek dhomat, ne të dy kishim secili jetët tona. Ai të tijën. Unë timen.

Kështu që, me jetën time diku-diku mediokre e pa ndonjë ngazëllim të posacem, mund të merret me mend se sa beftazi më kapi ajo përballje sysh në varrimin e Z.T, oficer në pension. Nuk e prisja me thënë të drejtë e pikërisht kur isha më e mbrojtur se kurrë, ai nxorri nga xhepi i qepallës së tij, si të nxirrte një dardhë dimri, atë vështrim;  Në një sekondë të vetme u përhapën prej syrit të tij mijëra rreze dhe ndodhi ajo, së cilës që të gjithë ne që ishim duke vajtuar të ndjerin Z. i frigoheshim fort: Përftimi optik i dashurisë.

 

He me te lumsha syrin ! smiley

E dija se do te na vinin ato qe kam deshire te lexoj une. OK pra, si te duket si ushtrim, Jeruzalem ? Bejme dot ndonje tregim te shkurter keshtu ? Dhe me thoni nese nuk ju shkojne "hapjet", se mund te gjej te tjera. Ose fundja, ta leme ne dore dhe ty ose Finoshit ose Izabukuroshes.

Brava Jero, po shpresoj ky eshte vetem nje incipit, apo jo?

Hurbinek, ushtrimi eshte i hatashem. Vazhdoje ate siper.

E lashe tek "perftimi optik i dashurise". Njesoj pra, sikur te thosha - dashuri me shikimin e pare: (meqe ketu: po ciklopet, a bien dot ne dashuri keshtu, meqenese me gjysme shikimi? Po per te verbrit a qendron shprehja "dashuria eshte e verber"?) Keto dhe te tjera pyetje, trajtoji mes kodrinave te ndryshme per nga cilesia dhe permbajtja.

C'eshte e verteta, nuk i druhesha dhe aq shume dashurise. Vertet qe jeta ime ngjante me nje shkretetire ku nuk do te frynte madje as era, por perseri, ne endrrat e mia, mundohesha te dashuroja, apo t'i mbushja vetes mendjen se dashuroja. Vetem se nuk e dija fort mire cili ishte objekti i dashurise. Ke doja valle une ? E rritur ne nje shtepi ku pothuaj mungonin te gjithe, im ate qe punonte ne nje zone te thelle malore, nena ime qe hargalisej me shoqet e veta te artizanatit, dhe nje vella te cilin nuk e shihja pothuaj kurre. Nja pesembedhjete vjet me i madh nga une, ai nuk kishte treguar kurre interes ndaj meje. Jo se me kishte munguar kjo prani e tij, por sidoqofte, im vella ishte kontakti im i vetem me boten mashkullore.

E cfare di une mbi kete bote ? Pothuaj asgje, dhe ne te njejten kohe pothuaj gjithçka. Sepse une lexoj. Jam nje lexuese si rralle kush tjeter. Kam lexuar te gjithe shkrimtaret e medhenj : Balzak, Flaubert, Stendhal, Maupassant, gjithçka qe vjen nga planeti France. Mire, e di qe duket si e fryre kjo qe te njohesh meshkujt nepermjet librave, por sidoqofte, a nuk eshte nje bote e tere e ketyre kater meshkujve qe eshte derdhur ne faqet e veprave te tyre ? E megjithate...

E megjithate, e ndjeja se kjo bote librash nuk e kishte sidoqofte joshjen e dy syve te vertete te nje mashkulli qe e kisha perfytyruar gjithmone ne faqet e librave te lexuar. Si ishte mashkulli im ? As qe e kam idene. Ai nderronte fytyre gjithmone. Njehere bjond, njehere zeshkan, njehere i çale e njehere i gjate, ai ishte gjithkush. Dhe kjo ishte arsyeja qe kur djali hodhi syte mbi mua, e kuptova se ishte ai. Le te kishte qene fare mire dikush tjeter, dhe perseri do te ishte ai. Sepse, dhe kete e kuptova vone, une isha thjesht ne kerkim te nje dashurie, por pa e lidhur kete dashuri me nje objekt te percaktuar. Dhe fati deshi qe te ishte ai.

Iu afrova, ndonese zakoni ishte qe te shprehja dhe une zine time per vdekjen e oficerit ne pension, dhe ndersa i isha qasur aq prane, zgjata doren dhe preka gishtat e tij. Po prekja nje mashkull. Me ne fund. Ai, disi i turbulluar tashme, dhe pa dyshuar aspak ne fuqine e ndikimit te tij mbi mua, ktheu koken dhe me tha :

- Vuaj nga syte. Jam i verber nga lindja. A mund te me tregoni sa eshte ora?

Pashe syte e tij. Ashtu ishte. I verber. Totalisht. Klinikisht. Syte, pa ndonje shprehje, vetemse shpues. Me siguri, ne kerkim te nje fije drite. Qe t'i bie shkurt, fshiva hundet e enjtura nga te qaret dhe kuptova pa ndonje dridhje te vecante zemre, se sapo pata rene tulle ne dashuri me shikim te pare me nje te verber.

 

PS: Hurbinek, nuk eshte e nevojshme te vihesh ne rolin e gjinise femerore smiley, ti mund te mbash nje personazh ne gjinine mashkullore, ose mund te jesh zeri i nje te pranishmi ne aktin e perftimit optik te dashurise. smiley Ndalohet perdorimi i vendeve specifike, emrave specifike dhe viteve specifike.

PD: kalamaja te te gjithe flamujve, bashkohuni.

LSI: Une jam lokomotiva dhe therras Losttextin.

PDK: Na falni per gabimet drejtshkrimatikore. smiley

Ej, po kete stafeten hapeni ne ndonje teme me vete, qe mos behet strumbullar ketu.

"vetem kaq?" e pyeta pasi me kishte falenderuar qe i kisha treguar sa ishte ora. "asgje tjeter?" ai u nis te flste, por nguroi. dicka tjeter e mundonte. syte jane dritare e shpirtit, m'u kujtua, dhe vertete, ai ndoshta s'mund te shihte asgje prej botes nepermjet syve, por e njejta nuk mund te thuhej ne lidhje me ne, per te pare brenda tij nepermjet tyre. dicka e mundonte, nje hall mbartte ne supe, qe edhe nje njeriu qe s'i mungonte drita do ti rendonte, jo me atij. "eshte edhe dicka tjeter.." vazhdoi ai, "por nuk mundem te ta ngarkoj ty kete pune. eshte dicka te cilen do e perballoj vete..", tha ai duke hapur krahun sikur te ishte duke hetuar ajrin per dicka... "vete dhe me mbesen time.." vazhdoi, kur dora e tij kishte gjetur te sajen. Ne fakt, dora e tij kishte kerkuar, dhe ajo kishte gjetur te tijen...

twin, te lutem postoje tek pyetja si koment te pare kete. flm.

meqe adminet e kane kapur keqaz duke me fshire, censuruar e kufizuar ne cfardolloj gjeje qe shkruaj,

ka bere nje koment shume te mencur pak me lart, Kothi, ku flitet per ca majmune ne nje kopesht zoologjik, ca tipave ketu, ai koment u rri fiks, si kostum i prere me porosi...

 

Ne fakt, ideja ishte siç thote losttext dhe izabel. Qe secili te bente tregimin e vet. E t'i postonin ketu, nje nga nje apo dy nga dy.

Fjalia e perdorur nga 30 shkrimtaret qe permenda me lart, ka qene kjo :

« Uliksi mori shtegun shkëmbor që ngjitej përmes drurëve, nga bregu drejt së përpjetës. Ai shkonte në vendin që kishte thënë Athina… »

_____________

 

Dhe shkrimtaret ia kishin keputur pastaj ne drejtime te ndryshme : psh, John Banville (njeri nder me te miret irlandeze dhe te gjuhes angleze) kishte shkruar per takimin e Heideggerit me Celan. Boris Pahor (shkrimtar slloven) kishte shkruar per ca kujtime te tij te luftes se Dyte. Douglas Kennedy (shkrimtar amerikan) kishte shkruar mbi zhdukjen e letersise se lashte (Homerit) neper shkollat amerikane. Jerome Charyn (amerikan), ky kishte shkruar nje histori gangsteresh., e keshtu me rradhe.

Pashe qe losttext dhe izabel kishin shkruar nga nje tregim te vockel. Mire do ishte te nxirreshin ne nje kend te veçante, e t'i lexonim nje nga nje.

_____________

Edhe versioni i Jeruzalemit eshte terheqes, por kerkon vertet fuqi te mbinatyrshme sepse duhet nje bashkerendim mendjesh qe, ne kohera te tjera, vriten e priten si ne fushe te Sherrbelase.

_____________

OK, po per librin, e vendoset "Simfoni pastorale" apo jo ? Nese po, do te ishte gje e mire. Libri eshte shkruar me 1919, nga nje André Gide protestant i cili i urrente tmerresisht konvencionet. Ne liber ka shume gjera qe te fusin ne mendime : feja, morali, dashuria, imagjinata, cmira, etj.

Java qenka e re, por me fytyre te vjeter. Prape kohe shiu pa bubullima. Gripi po na shkaterron dita-dites, vaksinat nje zot e di kur i bejme, njerin vesh e paskam zene keq ne jastek, me nje fjale, si nuk degjon sot nje fjale te mire mor' Zot !

Meqe paskeni shkuar me qindra pergjigje, a me shpjegon njeri me dy fjale cila eshte ideja e kesaj teme?

P.S

Per mua qe shock i madh kur zbulova qe Ylljet qeka mashkull.

- Alo, Tirana ? I'm calling you from Bagdad Café...

___________

Ideja eshte kjo (ka shume ide ne fakt) :

1. Te lexojme "Simfoni pastorale" apo jo ? (propozimi im, i finisterres dhe i isabeles)

2. Te bejme secili nga nje tregim, por me hapje te percaktuar, njerin prej dy varianteve me lart, e qe disa e kane shfrytezuar me se miri. (propozimi im)

3. Te bejme nje tregim ku secili te sjelle nje vazhdim te tjetrit (propozimi i Jerusalemit).

________

Keto jane pak a shume. Per te tjerat, po pate kohe, hyri temes zgupthi dhe mbaj shenime. Dhe pastaj na ligjero nje çiçke.

Po ketu qenke ti more derebardhe qe nuk te gjeja une.

http://xoomer.virgilio.it/luciote/Bagdad.jpg

 

Hurb, me duket se me kete Bagdad Callin do na beke konkurrence. smiley

 

 

1. Te lexojme "Simfoni pastorale" apo jo ? (propozimi im, i finisterres dhe i isabeles)

Pse jo, Gide e dinte mire per ça shkruante. ( S'e morra vesh, e keni propozuar per lexim kolektiv apo keshtu, in generiis? Nese per lexim kolektiv une jam gjithmone per lexim te shkrimtareve shqiptar. Me gjithe respektin, ça me duhet mua p.sh te lexoj se ça mendon perdoruesi XXXXXX per Servantesin p.sh. Ka kritika per te e per te tjeret sa te hane qente. Ne kemi nevoje te rekuperojme shk. shqiptare, nga Barleti p.sh deri te ky zoti Aliçka per te cilin flet Flo.)

 

 

2. Te bejme secili nga nje tregim, por me hapje te percaktuar, njerin prej dy varianteve me lart, e qe disa e kane shfrytezuar me se miri. (propozimi im)

3. Te bejme nje tregim ku secili te sjelle nje vazhdim te tjetrit (propozimi i Jerusalemit).

 

Po pse te mos i nderthurim te dy propozimet?

Kjo puna e autoreve shqiptare paraqet dhe veshtiresi teknike. Mire ata qe banojne ne Shqiperi, po ne korbat jashte, ku do i gjejme librat ?

Kurse nje liber te huaj qe eshte perkthyer ne shqip, te gjithe e gjejme.

Po te jete per autore shqiptare, ja ta propozoj dhe une nje : Agron Tufa. Nuk kam lexuar gje nga ai. Jam kureshtar te di ç'behet me te. Por nuk kam liber te tij ketu. Andaj do ju lexoja me vemendje.

Dhe per ju qe jeni ne Shqiperi : a keni degjuar ju per ndonje roman te forte te shkruar nga ndonje kosovar ? Edhe keta kam deshire t'i zbuloj, por nuk di ç'behet tani.

Ja keto gjera mund te na i sqaronte flo-floja, meqe eshte atje. Per Aliçken, po bejme gajret dhe ca.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).