Kërkimi i traditave evropiane jo si arkeologji

Eshtë thënë me të drejtë se ne e ndërtojmë identitetin tonë kulturor, domethënë ne themi se cilët jemi ne vetë, nëpërmjet një përpjekje të mundimshme për të kërkuar rrënjët tona evropiane në histori, rrënjë të një natyre të ndryshme, fetare, shkencore, politike, etj. Shpeshherë thuhet se për të gjetur rrënjët e vërteta historike të identitetit evropian, duhet të kërkohen  dhe të përcaktohen në mënyrë shumë të saktë një ose dy tradita, që do të duhej të kishin qenë ato që themelojnë historinë tonë evropiane dhe nisur këtej, pra, zanafillwn, gjenezën tonë historike të përbashkët.
Pikërisht këtu problemi bëhet shumë i ndërlikuar. Këto origjina për të cilat flitet a janë kaq të ndara mes tyre dhe a janë vallë kaq të ndara nga të tjera që konsiderohen si kultura joevropiane? Dhe më tutje shtrohen edhe probleme të tjera edhe më të rëndësishme në planin logjik dhe antropologjik. Këto origjina duhen menduar e përfytyruar ashtu në mënyrë të ngurtë si realitete kulturore, pra, të ngurtësuara? Pra, pa asnjë evolucion, apo ato duhen marrë duke i konsideruar si të përfshira në procesin e tyre të ndryshimit historik?
Se padyshim që mund të thuhet pa shumë ndroje se rrënjë të thella të qytetërimit evropian janë judeo - të krishtera. Këtë e kanë pranuar shpeshherë edhe në mënyrë apriori një masë e konsiderueshme qytetarësh apo dijetarësh. Por, nuk është megjithatë ende një formulë që e zgjidh problemin për të përcaktuar një unitet koherent në traditat tona historike si evropianë. Ende mbetet punë për të bërë në këtë drejtim. Popujt të ndryshëm pas rrëzimit të Murit të Berlinit kanë përqafuar idenë e rrënjëve të tyre identitare evropiane. Një gjë e mirë kjo. Por, pasi është bërë ky akt rinjohjeje, mbetet tani të themi se çfarë kuptojmë me rrënjë historike të Evropës në planin kulturor ?
Kultura historike judeo - e krishterë sigurisht i nderon pasardhësit e vet me afirmimin e lirisë dhe të individit si vlerë e pajetërsueshme, bazuar te monoteizmi që në fakt është një akt barazie e simbolizuar hyjnisht me sytë nga horizonte të pafundme. Kjo formulë me dy etiketa vlerash ka pasur dhe ka interpretime të ndryshme. Gjatë historisë shekullore të Evropës ka pasur interpretime të ndryshme, në planin historik, praktik, politik dhe organizues. Marrëdhënie shpesh dramatike, shpesh tragjike, sikurse edhe të integrimit njerëzor mes komponentëve në fjalë. Kemi të bëjmë me një vazhdimësi judeo - të krishterë, me një ndërprerje midis tyre, apo me një vazhdimësi të ndërprerë apo një ndërprerje mbi një trung të përbashkët? Breza të ndryshëm këtë e kanë trajtuar në mënyra të ndryshme. Jezusi dhe mësimet e tij të mëdha kanë hapur rrugë, kalim në një qytetërim të ri? Apo janë një riformulim i mësimeve të Abrahamit në një botë tjetër dhe një variant e judaizmit sikurse filozofi Martin Bubber thoshte gjatë viteve ’40, të shekullit të kaluar? Cilin interpretim të krishterimit të konsiderojmë si vlerën historike të Evropës, atë të apostujve që përhapin pas kryqëzimit idetë e mëdha të birit të Zotit? Sigurisht, por nëse ta zwmë se do të ktheheshim në Mesjetë, interpretimin e tyre do ta bënim sipas Shën Agustinit, Shën Thomait, apo Luterit, Spinozës, etj? Ka ndryshime shumë të mëdha gjithsesi midis tyre. Mos do të ruanim si ngjashmëri mes tyre vetëm idenë e një Zoti të vetëm? Sigurisht. Është një emancipim i madh i botës shpirtërore të njeriut të kohës kjo ndërgjegje dhe ndjenjë. Por, puna është se po e përkufizuam kaq gjerë rrënjën tonë evropiane, a nuk hapemi edhe drejt feve të tjera monoteiste para dhe pas krishterimit duke shkuar drejt botëve të tjera? Përse monoteizmi do të ishte vetëm evropian kur dihet se kultura të tjera orientale e kanë pasur këtë arritje shekujt të tërë përpara evropianëve?
Ja pra, që gjetja e origjinave të përcaktuara si të tilla, dallueshmërisht si objekte të ngurtë, të ndarë mes tyre, në palëvizshmërinë e tyre, të vlefshme për të gjithë brezat është e vështirë.
Duhet sigurisht në përqasje tjetër se përndryshe nuk do të kuptojmë se përse në tekstet kulturologjike të kohës komuniste mësohej se origjinat tona janë të tilla së mund të thuhet se vijmë nga majmunët. Pastaj që vijmë nga popuj paganë. Më vonë as nga Perëndimi dhe as nga Lindja, po nga atëherë nga Qendra e Botës ? Dhe tani duke kërkuar me të drejtë rrënjët tona të pashmangshme evropiane, që sot po i kërkojnë të gjithë popujt evropianë, jemi para pyetjes: Mirë jemi evropianë, por cilat do të quajmë rrënjë evropiane? Më e rëndësishme akoma, si do t’i gjejmë këto rrënjë.
Këtu nuk na ndihmon as natyralizmi, as esencializmi, as objektivizmi absolutist. Mund dhe duhet të shohim rrugën e relativizmit dhe të lirisë për t’i gjetur vetë vlerat tona evropiane. Liria e zgjedhjes është një vlerë historike evropiane. Duke mos e lënë këtë liri zgjedhje për individin dhe grupin, por duke përcaktuar së jashtmi në mënyrë të prerë origjinat tona kulturore, a nuk i ikim kështu sadopak lirisë së personit për t’u vetëpërcaktuar në jetë, liri që është vlera e parë evropiane? Padyshim, dikush mund të thotë se kjo prodhon paradoks. Por, paradoksi është pjesë përbërëse e racionalitetit njerëzor. 
Shpesh ne ndodhemi përpara një dileme që nuk dimë sesi ta kapërcejmë. Për arsye të nevojave tona ideologjike ose sepse jemi të indoktrinuar në mënyrë të pashërueshme nga një filozofi e mbyllur tradicionale, apo për shkak të parazitizmit intelektual që kërkon qetësinë në këtë botë fare të paqetë, që kërkon ta mbyllë historinë për të kaluar pastaj drejt e në pavdekësi, ne kërkojmë nganjëherë të vështrojmë qetë në të kaluarën historike, të kërkojmë rrënjët tona atje, ashtu sikurse kërkojmë në një gardërobë të vjetër, për të gjetur atje gjëra shumë të çmuara të vjetra, që janë në fakt atje prej disa shekujsh, të harruara nga gjyshet apo stërgjyshet tona. Veshje, unaza floriri a diamanti, çizme gjuetie prej lëkure, me tituj pronësie të qarta, të lëna në testament prej paraardhësve tanë të adhuruar sigurisht prej nesh. Por, kam ndrojtjen se kjo mënyrë e të parit të gjërave nuk e zgjidh problemin, pikërisht se na përcakton në një mënyrë njëherë e përgjithmonë dhe disi mekanikisht. Na i paraqet traditat evropiane si të dhëna një herë e përgjithmonë, si pa ndryshim dhe pa nuanca në evolucionin e tyre. Këto sende të vyera pastaj na duket se mund të zgjasim dorën lehtazi në të kaluarën për t’i marrë sa herë të kemi nevojë për t’i veshur e përdorur për qëllimet tona të ditës. Eh, jo, sado qetësi dhe siguri të mund të na japë kjo metaforë e përqasjes së rrënjëve historike evropiane, kërkimi i identiteteve në këtë mënyrë është më i lehtë sesa ndodh në të vërtetë. Duket sikur duhet të kapim objekte materialë të fshehur në të kaluarën, në nënshtresa të tokës historike, por jo, nuk është arkeologji, është shumë më tepër sesa kaq. E kaluara dhe traditat tona kulturore janë në thelb dhe në fillim shpirtërore, pra ato nuk ndodhen jashtë nesh, ato janë brenda shpirtit njerëzor, brenda ndërgjegjes, kujtesës, inkoshientit tonë kolektiv dhe individual. Pra, e kaluara në këtë plan subjektiv, shpirtëror, nuk vjen nga dikur, nga larg në kohë, për të ardhur drejt së sotmes, por shpiket nga e sotmja, në kuptimin e mirë të fjalës “invention” (shpikje), pra krijohet nga ndërgjegjja e sotme duke u projektuar në të ardhmen. Rrënjët e identitetit tonë nuk i gjejmë jashtë nesh për t’i futur pastaj brenda ndërgjegjes sonë, por i gjejmë me mundime brenda shpirtit të sotëm kolektiv për t’i eksteriorizuar pastaj në gjetje materiale, në muzeume, në monumente, në gurë e mure të vjetër, të respektueshëm deri në pafundësi, por që pa kontakt me shpirtin, të pandriçuara nga shpirti, mbesin memecë dhe pa gjuhë. Jemi të sigurt se kemi një përfytyrim tërësor të saktë, përfundimtar të së kaluarës, për të qenë përfundimisht të vendosur për detajet e saj? A nuk na ka lënë trashëgim Shën Agustini idenë e madhe se kur harron pak edhe mund të kujtohesh se ke harruar, por kur harron tërësisht, të duket se nuk ke harruar asgjë? Të zgjasësh dorën mekanikisht për të kapur si fruta traditat tona të së kaluarës ngjason më shumë me një metodologji natyraliste dhe mekaniciste. Unë jam ky që jam dhe e di mirë se çfarë kam qenë në fëmijërinë time. Po, a jam i sigurt se çfarë ka qenë fëmijëria ime, ndërkohë që kam vetëm një mundësi për ta përfytyruar atë, pra vetëm nëpërmjet mendjes sime prej të rrituri?
Ky konceptim paksa natyralist i traditave tona, të marra paksa si tulla të vjetra që na ndihmojnë për të ndërtuar në të sotmen një shtëpi të ngrohur mirë, nuk mund të na bindë përfundimisht e të jetë solid, megjithë rehatinë që gjejmë në këtë shtëpi, rehati e cila është e adhuruar, e dëshiruar, me gjithë sinqeritetin dhe pasionin e mundshëm.
E them këtë duke këmbëngulur meqë mendoj se traditat tona të përbashkëta evropiane janë si objekte (nuk vlen shumë në fakt kjo fjalë iluzore), të cilat përgjigjen në mënyrë tepër të papërcaktuar ndaj thirrjeve tona, si jehona që varen nga zëri ynë i kthyer nga muret e së kaluarës. Traditat na përgjigjen në varësi të pyetjeve tona, në varësi nga mënyra sesi ne i shtrojmë pyetjet që kërkojnë të dinë rreth tyre. Varen në fund të fundit nga mekanizmat e investigimit të historisë,nga aparatet metodologjike, të cilat ndryshojnë sipas brezave dhe të kulturave të tyre, në kohë të ndryshme. Pra, përfytyrimi i sa kaluarës varet nga e sotmja, kurse e sotmja në mendim, mentalitet, kujtesë kolektive na vjen nga e shkuara. Njeriu mbetet i mbyllur në një farë rrethi vicioz, dhe brenda tij mundohet të gjejë edhe se çfarë është, kush ka qenë, pra se çfarë dëshiron të bëhet. Nuk ka vepër arkeologjike, kërkim arkeologjik, në kuptim e ngushtë të termit, sepse nuk gjejmë objekte pra, që janë atje, që na presin atje, jashtë nesh. Në fakt, gërmojnë vetëm në ndërgjegjen tonë, por kjo nuk mund ta ketë kurrë emrin arkeologji. Këtu Fuko nuk përgjigjet. Nuk ka arkeologji në kërkimin e traditave tona identitare, sepse përpjekjet tona për t’u parë në të kaluarën si në pasqyrë na detyrojnë të përballojmë me qetësi një lodhje sizifiane. Kush nuk e duron mund të rrijë mënjanë. Të flejë mbi një konceptim historicist të botës. Pasqyra e së kaluarës ku ne duam të shohim veten si në një sipërfaqe të qetë uji, puna është, se ndryshon bashkë me vështrimin tonë, ndryshon në varësi të shikimit tonë. Arkeologjia (vetëm në kuptimin metaforik të fjalës) zbulon dhe nxjerr nga nëntoka objekte materiale, ndërkohë që historia jonë kulturore nuk mund të barazohet në asnjë mënyrë me gjerat materiale. Në fakt ajo është e gjitha imateriale, shpirtërore. Ndarja e kulturës së kaluarës sikurse asaj të sotme në materiale dhe shpirtërore është një inerci e ngushtësisë karteziane sipas së cilës, nga njwra anë është bota e shpirtit dhe nga ana tjetër bota e hapësirës materiale, objektive. Kultura është shpirt në radhë të parë, kurse materia nëse është, nuk përbën veçse një bartës të këtij mesazhi shpirtëror. Por, kjo është një çështje që mund të shpjegohet tamam në një vend tjetër.
Është vështrimi ynë mbi pasqyrën e historisë sonë, në fakt, që ndërton paradoksalisht dhe në mënyrë tragjike, aq sa edhe heroike, vetë këtë pasqyrë që e quajmë histori, e që e duam të vdekur, të paluajtshme, për të fituar siguri për ekzistencën tonë të sotme. Vështrimi ynë ndryshon, transformon vetë pasqyrën ku ne vështrohemi për të parë se cilët jemi. Por, ne nuk jemi Meduza për ta ngurtësuar veten tonë kur e shohim në pasqyrë. E kaluara është e gjallë dhe në ndryshim sa herë që ne e shohim atë ballë-përballë. Dhe për më tepër, traditat tona historike janë zakonisht të ndërtuara dhe të rindërtuara si në një kantier gjigand, nëpërmjet një mekanizmi të hollë dhe shumë të ndërlikuar të riprodhim – transformimit, apo të transformim – riprodhimit, çka na bën që të ndihemi vërtet keq, shumë keq madje, apo para një pamundësie katastrofike, për të gjetur, për të prerë me thikë të ngurtë, shpesh të quajtur gabimisht shkencë, vendin, pra kufirin, se ku fillon një traditë dhe ku mbaron një tjetër. Kur komunitetet hebre zhvendoseshin për arsye të persekutimeve drejt Evropës Qendrore dhe Perëndimore para dhe përgjatë Mesjetës, ato ndërtonin zakonisht bashkësi urbane, duke vendosur lidhje me të krishterët, një histori e tërë shkëmbimesh sociale dhe ekonomike, e përse jo, familjare dhe kulturore, nis të zwrë vend, herë-herë e pasur dhe fitimprurëse, por herë të tjera, jo pak, me një ngarkesë të rëndë dramatike dhe tragjike. Duke lexuar librat e dijetarit të madh hebre Moïse Maïmonide, pra “Udhërrëfyesin për ata që kanë humbur udhën” dhe “Librin e Dijes”, që datojnë shekullin e dymbëdhjetë, dhe në të tjera shkrime të dala nga dora e tij, kupton mirë që brenda vazhdimësisë së kulturës së tij, ai ripohon monoteizmin. Duket qartë që në këtë kulturë, dhe në atë arabe, njihet rrumbullakësia e sferave kozmike, e yjeve, e Tokës në veçanti, e sferave kozmike që nuk janë të palëvizshme, së paku një pjesë e tyre, që nuk i mban në gjendje ekuilibri askush tjetër, por vetë gjendja e tyre e shtyrje – tërheqjes. Dihet se Evropa jonë në këtë kohë ishte ende larg për të parë në këta lëmenj aq qartë sa duhet. Në librat e tij, ky autor i mençur përshkruan dhe pohon jo pak ndalesa dhe tabu për popullin e tij, që në fakt nuk janë veçse ato që ne i quajmë si kufij simbolik midis qytetërimeve, të cilat rregullonin në këtë kohë e më pas shkëmbimet midis hebrenjve dhe anëtarëve të komuniteteve të tjera fetare që ishin fqinjët e tyre në Evropë. Mirëpo, shihet megjithatë qartë se këto ndalesa nuk kanë kuptim veçse në disa segmente të kufizuara të këtyre shkëmbimeve dhe përgjatë disa periudhave kohore të caktuara të vitit, ndërkohë që për anët e tjera, shkëmbimet quheshin të pranuara dhe të mirëseardhura. Duke lexuar veprat e filozofit të shekullit të kaluar, Martin Bubber, kushtuar çështjes çifute, kupton shumë mirë konceptimin e tij të dridhshëm nga pasioni intelektual mbi faktin se midis Testamentit të Vjetër dhe Testamentit të Ri, sikurse edhe mes tyre dhe kulturave të tjera orientale, ka shkëputje, sigurisht, por ka edhe, aq më shumë, vazhdimësi të rëndësishme. Për të dikotomia kulturore nuk ndodhet aq shumë midis kulturave hebre dhe atyre orientale, as në raport me krishterimin evropian, por mes tyre dhe kulturave të botës helenike. Është një interpretim...
Duke filluar që nga shekulli i pestë, kohë e zanafillës të fenomeneve të mëdha kulturore, të pasura dhe origjinale, Shën Agustini, sikurse mund ta ndjekim shumë mirë te “Rrëfimet” e tij, ky filozof dhe teolog i madh me origjinë berbere, që nga Afrika Veriore, periferi e afërt e Evropës, hapet me kujdes drejt kërkimit shkencor, drejt shkencës së pavarur. Ai kërkon pika të një kontakti tepër të vështirë për kohën midis shkencës, moralit dhe fesë. Sigurisht, ai bën kujdes duke treguar rreziqet e një kërkimi shkencor që injoron të gjithë kufijtë dhe ndalesa morale të shëndosha, por, megjithatë ai pranon me zë të plotë që një hapje e besimit drejt fesë është e nevojshme dhe e mundshme.
Si mund të mos vihen nga ana tjetër marrëdhëniet kaq të ndërlikuara midis fesë së krishterë dhe demokracisë si kulturë politike? Dijetari dhe filozofi i madh anglez Xhon Loku është në mendjet dhe kujtesën tonë, “Traktati i qeverisjes civile”, sikurse edhe letra e tij e famshme për tolerancën, për të dëshmuar një lidhje të tillë midis fesë së krishterë dhe faktit madhor politik, demokracisë politike, që ka shënjuar më pas në mënyrë themelore shekujt që erdhën të Evropës. Ai e mbështet tolerancën politike tamam duke thënë se feja është në radhë të parë dashuri për Zotin, çka është e njëjta gjë, dashuria për njeriun, pra për tjetrin. Me një fjalë se feja dhe besimi nuk mund të imponohen me anë të ndëshkimit dhunues dhe dënimit fizik apo tjetër, sepse atje ku ka ndëshkim dhe dënim, nuk mund të ketë dashuri. Dashuria e jashtme, e detyruar nga frika e ndëshkimit, nuk është dashuria e sinqertë që kërkon besimi, pra është një mjet e falsët. Dashuria mund të burojë ose lirshëm nga shpirti, ose hiç fare. Feja hapet kështu drejt një hapësire laike, tolerante, hapet kultura fetare e rimarrë në një këndvështrim të caktuar, drejt demokracisë politike, drejt një republikanizmi parimor. Po kështu në letrën e vet drejtuar fisnikërisë së krishterë gjermane, në agimin e shekullit të pesëmbëdhjetë, Luteri kërkon të hapi portat e kontaktit midis parimeve fetare dhe kulturës nacionale, kombëtarizimit. Është pra një moment historik ku rithemelohen ndërgjegjet kombëtare, pra një univers i shënjuar nga dallimet, nga dallimet kombëtare. Sipas tij, duke themeluar kulturën protestante, të gjithë të krishterët janë priftërinj sa kohë janë pjesë e një komuniteti të përbashkët hyjnor, edhe laikët, megjithëse ushtrojnë profesione të tjera. Midis laikëve dhe priftërinjve ka dallime  funksionale dhe jo në parim.  Marrëdhëniet midis kulturës judeo - të krishterë dhe myslimanizmit janë, edhe ato, tepër të ndërlikuara, dhe në kohë të ndryshme, jo vetëm janë trajtuar ndryshëm, por kanë njohur edhe marrëdhënie të fuqishme ndërkulturore, sikurse edhe periudha dramatike apo edhe tragjike. Nuk ka nevojë të rikthehemi atje.
Lexoj vargjet e Rumiut të Mesjetës dhe gjen adhurimin e tij për besimin e vet islam të themeluar në përfytyrimin e tij në radhë të parë si dashuri, dashuri pa kufij për të tjerët, për të ndryshmit në radhë të parë, ata të feve të tjera. Dashuri për të gjithë pavarësisht fesë së tyre, pavarësisht se mund të kenë pas rënë në mëkat, pavarësisht edhe konvertimeve. “Kur shpirti dëshiron të ankohet, bëj që në të kundërtën ai të japë veçse falënderime. Ekzagjeroje jashtë mase një çështje, deri në një nivel të tillë, saqë t’ju lejojë të gjeni te vetja një dashuri në raport me atë që ju përbuz. Të jesh mirënjohës do të thotë të kërkosh dashurinë e Zotit”. Gjejmë pra në histori faktin madhor të hapjes mes feve, mes fesë dhe shkencës, mes besimit dhe demokracisë, mes detyrës dhe dashurisë pa kufij, mes fetares dhe laikes në kulturë. Por, pa të duam të gjemë në histori edhe të kundërtën e tyre, çarjet, rivalitetet, përjashtimin, e gjejmë edhe brenda njërit aks identitar ashtu edhe nëpërmjet tij dhe të tjerëve. Por, ne sot fort lumturisht kërkojmë paqen dhe hapjen. Prandaj, duke parë në pasqyrën tonë të së kaluarës, ne e gjejmë atje hapjen, tolerancë, bashkëpunimin midis gjithë kulturave themeluese të horizonteve të ndërgjegjeve kolektive të komuniteteve dhe kombeve evropiane dhe të periferive të tyre. Në këtë mënyrë duke vështruar në këtë gardërobë të vjetër, shumë të vjetër, të pasur, ne gjemë sot një diçka thelbësore dhe themelore, që është e sigurt, hapjen, ndërveprimin midis kulturave, ndërfutjen e tyre tek njëra-tjetra, gjemë atë transformim në riprodhim mes tyre sikurse riprodhimin e tyre përmes transformimit, çka është vetë jeta e kulturave. Kulturat nuk jetojnë dot pa ndryshimin dhe pa dialogun. Megjithë dëshirën tonë për një rehati intelektuale që kërkon nën zë transformimin e kulturologjisë në “arkeologji”, domethënë në kërkimin e objekteve materiale, të pandryshueshëm shpesh, identitarë, veç njeri tjetrit, të ngurtësuar në materialitetin e tyre, të cilët herë-herë nuk bëjnë tjetër veçse degradojnë në nëntokë, deri sa ne i zbulojmë si gjëra që gjithsesi, me këtë cilësi materiale, si objekte që qëndrojnë jashtë nesh, në kërkimin e traditave ne jemi në një botë ku ndërveprimi, ndërfutja e kulturave mbisundojnë mbi veçimin kulturor. Për këtë arsye nuk është botë sendesh.

14 Komente

ou maj gad! uot dhe hell iz dhis???

Ky fuga megjithmend eshte lunatik mer jahu!

PS: o Admine... po ca beni keshtu mer aman!!!?

 Sikur Fuga ta kish koncetruar caze kete artikull, s'do te bente keq. Eshte e vertete qe judaizmo-krishterizmi ka lene gjurme ne Europe, por ajo qe Fuga s'duhet te harroje (ndoshta ai nuk e di), eshte se nje gjurme ne folje, zakone, tradita, menyren e punes tek europianet, kane lene etrusket, nje nga kombet me te medhaja qe shtriheshin nga Azia deri ne Europe, shumica e te cileve jetonin ne Ballkan, Turqi e deri ne Itali e Austri. 

Fuga flet budallalleqe, o Pjero. Ja cfare thote injoranti:

Apo janë një riformulim i mësimeve të Abrahamit në një botë tjetër

 

Te te thote mendja, se ky qenka teolog i pashoq tani... te te thote mendja, se ky paska mbetur per te ditur.

Ca mesimesh ka lene Abrahami o idjot?

Pale ku ka lexuar ndonje artikull gazete ky gomar, dhe kujton se zbuloi boten tani... eh sa budallenj ka ajo Shqiperi mor aman! Nuk paskan per te mbaruar kurre!!!

(|: :yawn:

Eshte bo e modes me urrejt cifutet ,mundesh me bo karrier ne perendim plako -

Po mire se ka fillu dhe ne shqiperi ,thone se i madhi SKENDERBE e kishte gushinjerin cifut .

Duke lexuar veprat e filozofit të shekullit të kaluar, Martin Bubber, kushtuar çështjes çifute, kupton shumë mirë konceptimin e tij të dridhshëm nga pasioni intelektual mbi faktin se midis Testamentit të Vjetër dhe Testamentit të Ri, sikurse edhe mes tyre dhe kulturave të tjera orientale, ka shkëputje, sigurisht, por ka edhe, aq më shumë, vazhdimësi të rëndësishme. Për të dikotomia kulturore nuk ndodhet aq shumë midis kulturave hebre dhe atyre orientale, as në raport me krishterimin evropian, por mes tyre dhe kulturave të botës helenike. Është një interpretim...
 

Ore kur shkruan 'ne' ky, e ka per 'ne' si Shqiptare, 'ne' si Europiane, apo 'ne' si homo sapiens sapiens?

Kape edhe nje thagem me poshte! smiley 

Duke lexuar librat e dijetarit të madh hebre Moïse Maïmonide, pra “Udhërrëfyesin për ata që kanë humbur udhën” dhe “Librin e Dijes”, që datojnë shekullin e dymbëdhjetë, dhe në të tjera shkrime të dala nga dora e tij, kupton mirë që brenda vazhdimësisë së kulturës së tij, ai ripohon monoteizmin smiley

 

Kupto ti tashi, apo jo?

Nje qifut, ne shek e 12, pohon....MONOTEIZMIN!!! smiley

O ta hongsha penen e praruar o Profesor !

Boji t'fala Sales, shif mos t'gjeje noi ven n'administrate, se nuk ke moshe per miting ti o Presor!

Me duket se e kapa pak fillin. Fliska a thua se eshte europian e jo si pinjoll i nje populli qe bubrron e gjallon si atavizem ne erresiren e zgavrave midis pllakash tektonike sociale.

ne gjemë sot një diçka thelbësore dhe themelore, që është e sigurt, hapjen, ndërveprimin midis kulturave, ndërfutjen e tyre tek njëra-tjetra,

Me fjalet e Tertullianit "cer mutin ka te beje Athina me Jerushalajmin". O nderfut leshin cifuti me grekun. Ata si shifnin dot surratin njoni tjetrit. Nuk ka kuluture judeo-kristiane (eshte oxymoron). The jews won the ideological battle period. Ka 500 vjet qe "greket" po perpiqen te kthejne rroten e historise....pra nuk ka si te kete nderveprim mes ketyre kulturave thellesisht inkompatibel.

 

 

kur fillon vizorja historike sipas zotit fuga?

 "Liria e zgjedhjes është një vlerë historike evropiane"

me tej..

"Rrënjët e identitetit tonë nuk i gjejmë jashtë nesh për t’i futur pastaj brenda ndërgjegjes sonë, por i gjejmë me mundime brenda shpirtit të sotëm kolektiv për t’i eksteriorizuar pastaj në gjetje materiale, në muzeume, në monumente, " pra duam te jemi evropian pa mendojme se jemi. gjer tani e vetmja gje me vlere e thene ne shkrim..

me tej..

"Këtu Fuko nuk përgjigjet" tregon kendim te larte.

si perfundim shqiptari, si tolerant qe eshte, nuk ka se si te mos jet Evropian? Jo mer mik, shqiptari si tolerant dhe paqsor qe eshte qendron shume here me lart se evropiani mesatar. Shife edhe njehere se ku te eshte thy vizorja.

Persa kohe "intelektualet", "profesoret" dhe "filozofet" shqiptare te epokes "demokratike" vazhdojne te  djegin dhe presin deget e pemes mbi te  cilen qendrojne, kurre nuk do ta kene mundesine qe te gjejene rrenjet historike evropiane te shqiptareve. Ky Artan Fuga, lexues i zellshem i te gjitha filozofive (te mundshme per ti lexuar ai) perpiqet te qendroje mbi cfardo filozofie edhe kur disa prej ketyre i citon per simpatine e vet.

Eshte mjaft ofenduese qe ti e vetquan vehten tende nje "filozof", o  shpirt i stermunduar ne greminat e intelektit tend te cakerdisur!

O PROFESOOOOOOOOR!

Pse ke harruar te permendesh dhe ate cifutin qe ben ndarje radikale me monoteizmin, apo cdo lloj teizmi, nga koncepti historik i te cilit gjen shtyse edhe metoda arkeologjike e Foucault? Pse ke harruar te permendesh pra Marksin dhe percaktimin materialist te historise? Ca kerkon qe na kthen ne koncepte totale dhe idealiste te historise ku kultura qenka shpirti dhe shpirti i jepka forme kultures? A thua se jemi ne shekullin e 19-te dhe nuk na ka shkuar akoma mendja tek argumentet e Marksit? Cfare te bejme, t'a harrojme Marksin dhe t'a interpretojme si humanist? A thua se gjithe ky humanizem shterp rreth lirise qenkan tradita Europiane? A thua se monumentet e lirise Europiane nuk jane ngritur prej zinxhireve te skllaverise? A thua se gjithcka eshte e papercaktuar, madje edhe konteksti ekonomik ne te cilin vetem nje grusht njerezish zoterojne gjithe boten, nderkohe qe gjithe te tjeret nuk mund te jene pervecse te zoteruar i papercaktuar eshte? Per cilin nga keto dy lloj shpirtesh e ke fjalen, por s'besoj per te dytin, ate te zoteruarin, se fundja edhe ai shpirt eshte, pasi zorr se ky lloji i dyte ka mjetet e duhura per te transformuar boten? E ne i paste, thjesht mjete imateriale jane? Thjesht vullneti i kulluar Lockean do na mjaftoje per kete? Si mund t'a shnderrosh gjithe kete hapje per te cilen flet ne dogme liberale, ne projektim te vetvetes tek tjetri, qofte tjetri ne te shkuaren, ne te tashmen apo ne te ardhmen? Mire e morem vesh tabula rasen dhe shpikjen, por seriozisht tani, per cfare na hyn ne pune te rishpikim Zotin sot?

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).