Intervistë me shkrimtarin Paolo Giordano

Paolo Giordano lindi në Torino, më 1982. Në vitin 2008 ai botoi librin e tij të parë, "Vetmia e numrave prim", dhe shiti në një vit 1 milion e gjysmë kopje vetëm në Itali, duke u bërë libri më i shitur i vitit 2008. Brenda dy viteve u botua në 34 shtete dhe ishte bestseller në shumë prej tyre. Këtë vit pritet të dalë në SHBA.

Paolo Giordano është fituesi i çmimit prestigjioz italian, "Strega", për vitin 2008, çmim që e renditi atë me librin e tij të parë mes shkrimtarëve, si i barabartë mes të barabartëve. 

Çmimi në moshën 26-vjeçare e bën Giordano-n më të riun e letrave italiane që e merr këtë çmim.

Në vitin 2010, "Vetmia e numrave prim" pritet të dalë si film. Giordano ka punuar për skenarin e tij, pa u shkëputur nga profesioni. Ai është fizikan dhe po përfundon tezën e doktoraturës në fizikë për grimcat elementare. 

Një mesjavë nëntori u shkëput nga teza për disa orë, mori trenin nga Torino dhe erdhi në selinë e "Mondadori"-t në Milano, për këtë intervistë.

Rudina: Doja të dija se si mund të rrish i famshëm? Si mund të administrohet suksesi? Ju sapo i thatë "Jo" një reklame, ndërkohë ka shumë njerëz që sillen rreth jush, duan t‘ju flasin, ju shoqërojnë...
Paolo Giordano: Në fakt, suksesi i një shkrimtari, sado i madh, nuk është kurrë për fat të mirë i ngjashëm me atë të një rock star-i, apo si ai i yjeve të kinemasë. Dhe sa mirë që nuk është i tillë, sepse nuk do të ishte e drejtë, sepse shkrimtarin askush nuk e sheh në çastin kur shkruan. Por kam zbuluar, madje me befasi, se ekziston një pjesë e madhe e punës që ka të bëjë me marrëdhëniet midis njerëzve, dhe sidomos kur suksesi rritet pak, të mbërrijnë propozime edhe të çuditshme nganjëherë. Unë në fillim kisha shumë vështirësi në këtë aspekt, sepse gjithnjë e kam mbrojtur veten. Kam zgjedhur gjithnjë punë që të mbanin mënjanë nga grumbullimet, ekspozimet në publik. Kështu që edhe tani shpeshherë e kam të vështirë, sepse ndihem shumë i vëzhguar. Dhe është e çuditshme, sepse ka shumë njerëz që të flasin, që kërkojnë të të shohin me të drejtë, dhe reagimi im është të mbyllem edhe më shumë, kështu që krijohen situata të kundërta pikërisht për të arritur një baraspeshë. Edhe në këtë çast unë nuk e kam gjetur ende një ekuilibër të vërtetë, prandaj nuk dija se si të të përgjigjesha.

Rudina Xhunga: Pra, ju vetminë e keni njohur pasi e keni botuar këtë libër, jo më parë?
Paolo Giordano: Jo, le të themi se më parë njihja një vetmi më të thjeshtë. Gjithnjë kam pasur një marrëdhënie shumë të bukur me vetminë, gjithnjë e kam kërkuar. Shpesh ka qenë hapësira ku arrija të isha më i lumtur dhe më i qetë. Por më vonë, ndoshta u bë madje një nevojë. Dhe nganjëherë u bë e mundimshme ta gjeja vetminë, ndërsa më parë ishte një gjendje normale nga e cila vendosja unë, kur të hyja dhe kur të dilja. Tani ka disa situata në të cilat nuk mund të jem vetëm, kështu që duhet ta fitoj disi. Ndoshta kjo e bën pak më shumë romantike.

Rudina Xhunga: Zoti Giordano, cilët janë këta numrat prim që, pas botimit të librit tuaj, çmendën gjysmën e botës? 
Paolo Giordano: Numrat prim në matematikë janë ata numra që nuk ndahen në numra të tjerë, pra 3, 5, 7 e kështu me radhë. Numrat prim, në imagjinatën time, janë nga pak të gjithë ata njerëz që kanë menduar gjithnjë se brenda tyre kishte diçka shumë të veçantë, ndoshta edhe shumë të gabuar dhe se kjo diçka i bënte ata të ndryshëm nga të tjerët. Pra, t‘ua bënte të pamundur ndoshta të merrnin pjesë në të gjitha ritet e njerëzve normalë. Kështu që bëra lidhjen e kësaj ideje të numrave prim që janë të veçantë edhe duke qenë vetëm. Vetëm në kuptimin të izoluar. Mendoj se e vërteta është se që të gjithë, dhe kjo ndoshta del pak edhe në libër, jemi në njëfarë mase numra prim, sepse që të gjithë e kuptojmë se në thellësinë tonë, në një vend me të vërtetë të fshehtë, ka ndonjë sekret të parrëfyeshëm, ka një vend të padepërtueshëm, që të tjerët nuk arrijnë dot ta shohin plotësisht dhe që, në fund të fundit, pikërisht për këtë arsye është shumë i rëndësishëm. Por pikërisht atëherë kur kuptojmë se që të gjithë kemi bindjen se jemi të veçantë, ndoshta, atëherë zbulojmë se në fakt kjo nuk është e vërtetë.

Rudina Xhunga: Përse e shkruat këtë libër? Që të mund ta fshihni edhe më shumë sekretin tuaj të vërtetë, apo për ta ndarë me të tjerët këtë sekret?
Paolo Giordano: Besoj e kam bërë për të hyrë më në thellësi të sekretin tim, për të gërmuar pak brenda tij. Për të mos e lënë vetëm si një përshtypje, për ta detyruar veten ta përshkruaj atë, për t‘i dhënë një formë. Ne shumëçka bëjmë, ne thjesht vazhdojmë ta bëjmë duke pasur një ide të vakët, rreth saj. Kurse shkrimi të detyron t‘u japësh një formë të saktë shumë ndjesive, si edhe shumë shqetësimeve. Dhe ndoshta unë kisha nevojë t‘i jepja një formë të përkufizuar atij që ishte sekreti im.

Rudina Xhunga: Po lexoja për ju dhe pashë që ju pëlqente David Foster Wallace, apo jo?
Paolo Giordano: Po, më pëlqen shumë David Foster Wallace.

Rudina Xhunga: Më pas nisa të lexoj për të pasi nuk e njihja. Lexova se i dha fund jetës së tij në njëfarë mënyre ashtu si e jetoi atë. Po pse ju pëlqen ai? Çfarë gjeni tek ai?
Paolo Giordano: Më duhet të them se vetëvrasja e atij njeriu ka qenë mjaft e vonë, ndërkohë që unë kam shumë kohë që jam lexues i tij. Ajo që më është dukur gjithnjë e jashtëzakonshme tek ai, është se nuk ishte vetëm një shkrimtar me talent të skajshëm, por ishte edhe një mendimtar me nivel të lartë. Dhe në qendër të refleksioneve të tij ishte gjithnjë vetmia, që merrte forma të ndryshme. Pra, vartësia nga alkooli, nga droga, që merrte formë si te fëmijët, adoleshentët, të rriturit. E megjithatë, të gjitha këto aspekte jashtëzakonisht të dhimbshme dhe private, ai arrinte gjithnjë t‘i rrëfente me ironi dhe lehtësi të madhe, e mbi të gjitha me dashuri të madhe për njeriun. Ishte e dukshme që ishte një njeri që vuante shumë, sidomos në fund, kur vendosi t‘i jepte fund jetës së tij. E megjithatë, në të gjitha faqet e librave të tij ndihet gjithnjë një dashuri shumë e madhe për njeriun. Sipas meje, kjo është një karakteristikë thelbësore për një shkrimtar romanësh. Të kesh pasion të përnjëmendtë për qenien njerëzore.

Rudina Xhunga: Po ju, a keni një pasion për qenien njerëzore?
Paolo Giordano: Po, megjithëse unë kam një vizion që ka si tendencë të jetë më shumë pesimiste sesa optimiste. Por kam një dashuri të vërtetë për humanitetin që është brenda individëve. Atë që mësonte Wallace, dhe që unë mundohem ta vë në praktikë, është të shkosh gjithnjë përtej gjesteve të çuditshme, të dhunshme, komplekse, për të njohur këtë humanitet. 

Rudina Xhunga: Në librin tuaj, ju jeni Matia apo Mikele? Apo Matia dhe Mikele së bashku?

Paolo Giordano: Unë jam nga pak të gjithë personazhet e librit. Jam shumë më tepër Matia se të tjerët, sepse është personazhi më pranë meje për shumë arsye. Por pikërisht ngaqë nuk doja të shkruaja një libër shumë autobiografik, zgjodha të kapja disa aspekte të jetës sime, t‘i përzgjidhja dhe t‘i vija në secilin prej personazheve të mi dhe t‘i shpërndaja në mënyra të ndryshme.

Rudina Xhunga: Si mund të jeni i përqendruar në jetë? Për shembull, po bëjmë një intervistë në këtë vend, sepse mua më pëlqente ta bënim këtu intervistën, por ndërkohë vjen nga të gjitha anët një zhurmë shumë e madhe. Dhe ne, megjithatë, përpiqemi të jemi të përqendruar. Po në jetë si i bëhet?

Paolo Giordano: Sipas meje është një nga aftësitë më të vështira për të zhvilluar, pra përqendrimi. E shoh në mënyrë të veçantë te fëmijët dhe adoleshentët. Ndoshta ngjan më shumë si çështje stërvitjeje, por është edhe çështje pasioni. Mendoj se duhet të kesh pasione shumë të forta sa të arrish ta shpërfillësh pjesën tjetër, të gjithë zhurmën përreth. Por për mua është diçka që ka kërkuar shumë punë, studimet e mia shkencore më kanë ndihmuar shumë ta zhvilloj këtë lloj përqendrimi, sepse kërkojnë nganjëherë deri edhe ta harrosh trupin tënd, vendin ku ndodhesh, orën, ditën, urinë, etjen. Ky lloj përqendrimi i skajshëm bëhet pastaj sundues në gjërat që gjithkush bën.

Rudina Xhunga: Ku është përqendrimi juaj? Mbi fizikën apo mbi librin?

Paolo Giordano
: Në këtë çast është mbi pasojat e librit, si edhe mbi përpjekjen për të gjetur rrugën time të re për të kuptuar qartë se cila është puna e re, roli i ri. Dhe do të thosha se sidomos mbi shkrimin në përgjithësi, dhe mbi të qenit i hapur për të kapur hollësi për t‘i shkruar më pas. Në fakt, kjo është e kundërta e përqendrimit, pasi një njeri duhet të jetë aq i disponueshëm ndaj gjithçkaje dhe të mos përqendrohet në asgjë, sa të kuptojë se cilat janë gjërat që absorbohen nga truri vetë.

Rudina Xhunga: Ju jeni një fizikan, por unë nuk marr vesh fare nga fizika. Çfarë është në fakt ajo që bëni ju?

Paolo Giordano: Unë kam një specializim universitar për copëzat elementare në fizikën moderne. Dhe merrem kryesisht me automatematikën, të atyre përllogaritjeve matematikore që qëndrojnë në bazë të teorisë së copëzave, që sipas meje është fusha më magjepsëse e fizikës dhe shkencës në përgjithësi. Është me siguri ajo më margjinalja, në të cilën i kushtohet më shumë kohë disa modeleve që zhvillohen në atë qenien e tyre aq të vogël, sa proceset fizike reale janë plotësisht të padukshme.

Rudina Xhunga: Po më vjen ndërmend, ndërsa flisni, libri i Michel Houellebec, "Copëzat elementare".

Paolo Giordano: Ai ka qenë një ndikim i madh tek unë, sidomos me atë libër. Kur shkruaja "Vetmia e numrave prim", zura të lexoja "Copëzat elementare" të Houellebec. Dhe m‘u desh ta braktisja nga gjysma, pasi më përfshiu aq shumë, saqë po shkoja me librin tim nga pak drejt historisë së tij. Tani mund t‘ia lejoj vetes ta mbyll atë libër, por në ato çaste m‘u desh ta braktisja, sepse mendoja se po shkoja shumë afër historisë së tij.

Rudina Xhunga: Mua më ka ndodhur kur e lexoja atë libër të mendoja se bota është kaq e zymtë. Çfarë mund të të japë një ide më optimiste për botën? Fakti që mund ta ndryshoni atë? Ndërsa shkruani, mendoni se do të mund ta ndryshoni botën?
Paolo Giordano: Unë nuk kam besuar asnjëherë në optimizmin në vetvete, domethënë në idenë se optimizmi është diçka që duhet arrirë apo se pesimizmi është diçka që duhet lënë e luftuar patjetër. Mendoj se duhet reflektuar në mënyrë të ndershme për atë se çfarë po ndodh dhe t‘i besosh instinktit tënd, sepse kjo është ndërkaq një formë optimizmi. Tek optimizmi në vetvete kam parë gjithmonë pak falsitet, diçka që nuk ka ardhur kurrë në mënyrë të natyrshme. Prandaj edhe ndërsa shkruaj, përpiqem hapur të ndryshoj, të përmirësoj diçka. Por sakaq, fakti që tregon diçka në mënyrë të ndershme është një hap në drejtimin e duhur. Ky është maksimumi që mund të bëj në këtë çast.

Rudina Xhunga: Kush është Nora?
Paolo Giordano: Kësaj pyetje nuk dua t‘i përgjigjem. 

Rudina Xhunga: Kush është lexuesi juaj? A e njihni ju atë?
Paolo Giordano: Po, sepse kam takuar shumë prej tyre gjatë këtyre viteve. Në fillim është lexuar më shumë nga gratë, që janë disi lexueset më të forta. Dhe pastaj ndodhi diçka shumë e çuditshme, mjaft e jashtëzakonshme, sipas meje, sepse shumë nëna ia kanë pasuar këtë libër fëmijëve të tyre adoleshentë, sepse është një libër që flet sidomos për adoleshencën. Dhe prej andej libri u përhap midis adoleshentëve. Tani libri ka një publik shumë të larmishëm, që shkon nga të rinjtë deri te burrat dhe gratë nga pak të të gjitha moshave. Mendoj se libri ka arritur të kapë edhe një lexues shumë të paqëndrueshëm, ai që lexon një ose dy libra në vit. Kështu që në Itali është bërë shumë popullor. Sigurisht që kjo erdhi me kohën, por ishte aspekti më i jashtëzakonshëm, sepse në të vërtetë ndien se arrin atje ku pak gjëra arrijnë, atje ku pak histori arrijnë.

Rudina: Po në Rusi, për çfarë do të shkoni?
Paolo: Në Rusi do të shkoj të prezantoj librin në dhjetor. Nuk e di nëse ka dalë ndërkaq, por e kam pranuar ftesën.

Rudina
: Më fal, nëse mund ta tregojmë në intervistë problemin që patët me vizën, sepse në Shqipëri u pëlqen shumë të dëgjojnë të flitet për vizat?
Paolo: Ashtu?

Rudina Xhunga: Po, sepse mendojmë se vetëm ne shqiptarët kemi probleme me vizat. Por keni edhe ju italianët...
Paolo: Po, mendoj se ishte pak e ndërlikuar, në kuptimin se kujtoja se në konsullatë gjithçka do të kishte qenë e lehtë. Por ishte një praktikë e gjatë gjithë paraditen. Në njëfarë pike pasaporta ime u mor peng dhe unë prisja në ankth për ndonjë komunikim midis italishtes dhe rusishtes. Por në fund gjithçka u zgjidh për më mirë. Kështu që shpresoj të nisem. 

Rudina: Përse njeriu kur ka probleme të tilla e harron krizën e identitetit, e harron vetminë, pesimizmin, optimizmin dhe është i përqendruar vetëm në atë gjë?
Paolo: Unë mendoj se nuk jam një shembull i mirë, sepse jam me të vërtetë alergjik ndaj burokracisë. Nuk e duroj dot. Në të vërtetë jam një njeri shumë i duruar, pothuajse në të gjitha situatat. Me burokracinë ndihem i humbur. Bëhem dukshëm nervoz dhe shqetësohem, më duket sikur papritur gjithçka bëhet e pamundur sapo me zhvendosin më shumë se dy herë nga njëri sportel në tjetrin dhe më duket sikur të gjithë po tallen me mua. Kështu që duket sikur është një problemi i imi, ndërkohë që në fakt duket një qëndrim braktisjeje, shtendosjeje në këto situata, ku njeriu duhet të harrojë të bëjë rezistencë. Kam gjithnjë përshtypjen se më vidhet koha nga burokracia dhe është diçka për të cilën nuk arrij dot ta administroj.

Rudina: La solitudine përkthehet vetmi. Në fakt, kur e dëgjon në italisht, të duket e zhurmshme, kur e dëgjon në shqip është me të vërtetë vetmi. 
Paolo: Të tremb më shumë ama!

Rudina: Pasi vetmia të tremb, besoj!
Paolo: Jo.

Rudina: A e dini se si është në shqip titulli i librit tuaj "Vetmia e numrave prim"?
Paolo: Nuk do të dija ta shqiptoja.

Rudina: Është e lehtë, "Vetmia e numrave prim". Si ju duket si fjalë "vetmia"? A jua jep përshtypjen e vetmisë?

Paolo: Po, më jep përshtypjen edhe të një ndërprerje përgjysmë. Të shqetëson më shumë se fjala italiane. Por në fakt, në libër nuk flitet vetëm për një vetmi që të tremb, që është diçka privuese. Në libër ka edhe një vetmi të bukur, që është ajo e personazheve midis tyre, që ndajnë edhe atë hapësirë nga e cila një njeri rritet, reflekton, ku edhe mund të pushosh. Si thuhet "silenzio!" në shqip?

Rudina: "Qetësi!", që bën zhurmë, në fakt! 
Thuhet se lexuesi është universal. Po ju, a e besoni se lexuesi është universal?

Paolo: Po, mendoj se duhet të jetë i tillë në mendjen e shkrimtarit. Në rast se nuk është me të vërtetë i tillë, ky është një problem që shkrimtari nuk duhet t‘ia shtrojë vetes. Por mendoj se letërsia duhet t‘i parashtrojë vetes gjithnjë një lexues universal, sepse duhet të mbështesë gjithnjë besimin kundrejt këtij lexuesi universal. Kështu që mundem të them se duhet t‘i thjeshtoj gjërat. Në çastin kur dikush arrin qartësinë e mendimit, shkrimi mund të bëhet me të vërtetë universal. 

Rudina
: Çfarë ka nga Torinoja në librin tuaj, që është me të vërtetë universale, diçka që gjendet në çdo qytet të botës?
Paolo: Nga Torinoja ka elemente të vogla, por jo përshkrime të sakta, pikërisht sepse doja që vendi në këtë rast të ishte pak i përgjithshëm. Ndoshta është disi vendi i përrallave: vendi i përbërë nga pylli, nga lumi, nga shtëpia, nga shkolla gati si entitete absolute, të cilat secili prej nesh i ndien të vetat. Nuk kisha nevojë në këtë libër për Torinon si Torino. Edhe pse ai që është nga ky qytet arrin t‘i njohë disa vende shumë të sakta.

Rudina
: A u kthyet pastaj në gjimnazin tuaj në Torino për të folur për këtë libër? 
Paolo: Po, u ktheva dhe ishte mjaft emocionuese, edhe sepse fillova të shkruaj falë mësueses sime të italishtes në gjimnaz, që ishte njeriu i parë që më shtyu të shkruaj. Ajo organizonte një konkurs të shkrimit krijues brenda gjimnazit, ku mora pjesë për dy vjet dhe ato qenë përvojat e para si shkrimtar.

Rudina: A ishin ende atje kujtimet, apo ishin të gjitha të mbyllura në libër? A ishte vajza së cilës nuk mundët t‘i thoshit "të dua"? 
Paolo: Bëja një jetë shumë "jashtë" gjimnazit, kështu që në gjimnaz kisha kujtime që lidheshin thjesht me shkollën. Mendoja gjithnjë se jeta ime e vërtetë ishte jashtë prej andej, edhe pse është një vend ku emocionohem mjaft kur kthehem atje. Është njësoj sikur aty të kishte ndodhur diçka e rëndësishme. 

Rudina: Do të bëjnë një film të bazuar mbi këtë libër tani?
Paolo: Po, po e xhirojnë këto ditë. 

Rudina: A keni të bëni me filmin ju?
Paolo: Po, sepse kam shkruar skenarin, bashkë me regjisorin. Kam punuar për aq sa isha i dobishëm.

Rudina
: Cili do të jeni ju në film?
Paolo: Unë? Unë askush. 

Rudina
: Po Matia?
Paolo: Matia do të jetë një aktor italian.

Rudina: Po Mikela?
Paolo: Mikela do të jetë një aktore e re, një vogëlushe.

Rudina: Me se po merreni tani? Jeni ende i pavendosur? Apo e keni gjetur: fizikë dhe letërsi?
Paolo: Jo, jam mjaft i vendosur se në të ardhmen e afërt rruga ime do të jetë ajo e shkrimit. Më pas të shohim. Po përpiqem të mbaroj një gjë të fundit në fizikë, por tashmë po sillem njësoj sikur puna ime të ishte kjo.

Rudina: Pse thoni "shkrim" dhe jo "letërsi"?
Paolo: Në fakt, kur dikush ndërmerr këtë rrugë, kuadri i punës zgjerohet pak. Nuk bëhet vetëm të shkruarit të romaneve dhe parathënieve, por edhe të artikujve për gazetat dhe shumë gjëra të tjera që nuk kanë të bëjnë drejtpërdrejt me artin e letërsisë. Njeriu përfundon duke e përdorur aftësinë e tij për të shkruar në fusha të ndryshme. Me siguri produksioni letrar ka qenë kryesori për mua.

Rudina: Ndërkohë ju shkruani tregime të shkurtra?
Paolo: Po, këto dy vitet e fundit. Është një stërvitje e mirë. Nganjëherë shërbejnë për t‘u çliruar prej shfrimeve të vogla që ngërthehen në kokë dhe kanë nevojë për një formë të përfunduar.

Rudina: Dhe nga çfarë tjetër keni nevojë të çliroheni?
Paolo: Ndoshta nga njëfarë ankthi që duhet t‘i tregoj vetes gjëra. Duhet ende të fitoj një liri tërësore, që kërkon letërsia. 

Rudina: Unë jam e sigurt se do të bëj një intervistë tjetër me ju ndoshta kur të merrni çmimin "Princi i Asturias" apo "Nobelin". Po ju, a e keni këtë siguri, apo nuk ju intereson?
Paolo: Nuk kam kurrfarë sigurie në lidhje me çmimet, por pothuajse jam i sigurt se do të bisedoj përsëri me ju, mbase në Shqipëri.

Rudina: Faleminderit dhe mirë se të vini në Shqipëri!
 

71 Komente

Ooooo, djalka na paska vajtur ne Shqiperi! A ia kane shpjeguar djalkes sa bukur e kane perkthyer titullin ne shqip? "Vetmia e numrave prim"! Iu primoste koka perkthyesit, redaktorit dhe shtepise botuese. Shyqyr thuaj qe paskan masakruar librin e ketij dhe jo te ndonje tjetri! Amen!

ka vajtur libri deshe te thoje besoj se tren itali-shqiperi nuk ka smiley

Një mesjavë nëntori u shkëput nga teza për disa orë, mori trenin nga Torino dhe erdhi në selinë e "Mondadori"-t në Milano, për këtë intervistë.

Me kujtove nje te forte me keta perkthyesit. Po shikoja nje film parmbreme ne darke dhe ishte perkthyer nga anglishtja smiley 
 

Po ishte perkthy aq skandal sa une kam majt barkun me dore.

Psh nje grua me perkedheli i thote nje nxenesit te saj te vogel camarrok  : "Hey you Tiger Woods" 

Perkthimi : Hej ti, tigri i pyllit smiley

Tjeter psh, kjo gruja po mbante nje fjalim dhe po tregonte hallet, fukarallekun etj etj. Ishin dhe prindet e vet ne salle, qe rronin diku ne nje humbetire ne Amerike dhe qe gjer ne ate pike te filmit ishte dicka shume e qarte. Dhe kjo thote qe "My father has been a minister all his life "  Kuptohet qe kish qene pastor ke kisha e katundit smiley

Pekthimi : Babai im qe ka qene minister gjithe jeten ka pas thone...etj etj

cte te them finestre cte te them 

hahahahhahaha o b-drije aman se po habis zyren, qe t'u shfotshin ditet ishalla!

Keto perkthimet e filmave dhe mua me 10sin se qeshuri Tushe sa here vij dhe shikoj ndonje film anglisht me titra shqip. smiley

Cudi se ka kaq shume shqipo ne Shqiperi qe e flasin anglishten mire, nga i gjejne keta "perkthyes" keto stacionet televizive xhanem. Sidomos keto shprehjet/idiomat jane shpesh here ne titra si tek ajo tema qe kishim, qe i perkthejme per gallate nga anglisht ne shqip keto shprehjet, fjale pe fjale, kastile per humor. smiley

smiley

Para disa muajsh ne nje film ku flitej edhe per Martin Luther King, gjate gjithe filmit emri i tij u perkthye "Mbreti Martin Luteri".

kan pas te forta kta me perkthimete titujve. mire atehere kur i perkthenin fjale per fjale.. por e buykur ishte psh kur vinte nanje titull, edhe s'dinin ca te benin me te.. s'dinin si ta kthenin, psh, po te vinte nanje titull si "The Shawshank Redemption", i vinin rotull edhe s'kishin nga ta kapnin edhe pastaj, siduket, dikush sugjeronte ndonje togfjalesh ose shprehje qe perfaqesonte esencen e filmit (sipas tyre), edhe dilnin me tituj ekzotik... psh per kete Shawshank Redemption mund te gjenin nanje dicka si "zogu qe lind i lire nuk mbahet dot ne kafaz", ose "guxo te enderrosh", ose dicka e tille, komplet pa lidhje me origjinalin me nje fjale.... jam i habitur qe djalit te karatese nuk i gjeten nanje titull si "lufto me nje kembe".

po kur kishte ftuar edhe ledionin per te dhene mend per letersine mos mbete njeri pa dhene mend ne kete dynja

Dy gjona: 

1) Ky libri i ketij cunit do ishte kandidat i mire per klubin e librit. (Kijeni parasysh, me i fjale.) Qofte shqip, qofte italisht, qofte anglisht. 

2) Ca nga keto pyetjet e intervistes jane te dobeta, si p.sh. ajo per DFW, qe trego se intervistuesja as e ka lexu, as e ka idene se per cfare flet. Gjynah! 

vertet

une e di qe e teproj sepse dashuroj çmendurisht Wallace por kjo eshte per turp.

me gjithe respektin  qe kam per R.Xh

per mua kandidat i mire do ishte "the catcher in the rye"

libri me i bukur qe kam lexuar deri me sot


Rudina Xhunga: Më pas nisa të lexoj për të pasi nuk e njihja. Lexova se i dha fund jetës së tij në njëfarë mënyre ashtu si e jetoi atë. Po pse ju pëlqen ai? Çfarë gjeni tek ai?

 

 

O Z-t Rudina per çfare po flet te lutem nese deshiron te besh pyetje per D.Foster mos u informu nga Wikipedia.

Kjo eshte tragjedi.

Rudina Xhunga: Po më vjen ndërmend, ndërsa flisni, libri i Michel Houellebec, "Copëzat elementare".

 Po "particule", a copez eshte a ?

Mire qe s'di, po pse nuk pyet ? E nejse, me fal se e teprova, çudi dhe une pse habitem.

 

Hurbinek,

pa dashur te zihem, thjesht po bej avokatin e djallit: Mos ndoshta ky eshte titulli i perkthimit ne shqip te librit te Houellebec-ut?

Ska pse zihesh, nuk e di nga te vjen ky mendim.

Houellebecque (dhe jo Houellebec) ka shkruar nje roman qe titullohet :

LES PARTICULES ELEMENTAIRES

Dhe aty, ky Ulua llomotit nja katerqind faqe te mira per therrmijat elementare te fizikes (elektrone, protone, neutrone, fotone, e pislleqe te tilla) dhe ben lidhjen me ca dukuri te tjera te jetes shoqerore.

Po ta hapesh fiziken IV te gjimnazit, i gjen keto fjalet keshtu. Sepse ne fiziken kuantike nuk flitet me copa apo grumbuj, por flitet me therrmija.

Libri nuk ka dale ende ne Shqiperi, dhe edhe po te kete dale nderkohe, ai duhet te kete titull "Therrmijat elementare", sepse keshtu eshte derguar per shtyp.

Pastaj, te tjerat, i di Rudi.

Besoj duhet ta kete 'grimca' jo therrmija Hurbi... smiley Koncepti eshte huazuar nga fizika,  e ne fizike me ngjan qe therrmija s'ka kuptim.

I kam dhene provim keto "therrmijat", e dashur. Aq sa ma paten bere trurin pluhur e therrmija.

Fizika i njeh per "therrmija". Pastaj sesi fliten neper dyqanet e mishit, aty eshte OK, cope mishi do t'i thone. Edhe "grimcave" te djathit qe i ha miu ne qoshe.

Po per kuptimin qe Houellebecq (dhe jo Houellebecque siç shkrova me lart), eshte "therrmije" dhe nuk e luan as topi.

Po e marr hareshem, nuk besoj se e ke seriozisht vecanerisht per pjesen e topit smiley

Flm per referencen Hurb dhe me gjithe respektin per seriozitetin tend ne perkthim doja thjesht te te kujtoja qe autoriteti i wikipedias vazhdon te mbetet i diskutueshem. Pra jo domosdoshmerisht, cdo gje qe shkruhet te wikie eshte e vertete, vecanerisht kur i referohemi asaj ne shqip. Therrmija atomike s'me ben sens, e megjithate librin e ri te Welbek-ut s'e kam lexuar ndaj nuk mund te kundershtoj qorrazi per perkthimin e fjales por stilin se si insiston te me bindesh smiley Mbremje te bukur mik!

Heteroglossia,

Po mire, ja te bejme keshtu : une i kam dhene provim keto therrmijat. Ne gjimnaz dhe ne universitet. Dmth, kam nje histori me keto termat e fizikes. Atehere, a nuk do te ishte me e sakte qe te thuhet : dakort, Hurbinek, ashtu siç ti di termat e tua, edhe une di te miat. Psh, kur me dalin perpara terma juridike, une marr ne telefon dike te njohur qe eshte jurist, dhe e pyes. Se ma merr mendja edhe ai i ka dhene ne provim. Dhe une nuk mund t'i them tani qe ti po flet kot. Vjen nje moment dhe autoriteti vendos. Politikani per terma politikanesh, fizikani per te vetet, dhe rrugaçi per te rruges.

Une ngulmova dy-tre here duke thene se jemi ne fizike ketu dhe jo ne jeten e perditshme. Sepse po ta marresh ashtu, therrimeve te bukes qe i bejme ne tavoline, une iu them trosha. Keshtu i thote katundi im. Por tani une s'mund te shkruaj troshat elementare, se nuk e njeh askush keshtu.

Te pershendes, mbremje te kendshme per ty, mikeshe smiley

Po mire mo mire, sic e thashe me siper une nuk njoh autoritetin e wikipedias po njoh autoritetin e provimeve te fakultetit ne fizike. Ne asnje moment nuk po thoja qe po flet kot, thjesht po mundohesha te te vija ne dukje qe ne opinionet e tua te forta mund te lesh nje hapesire per diskutimin e termit... Se besoj, topat nuk i pelqejne askujt. Kaq kisha une.

P.S. ne komunikim dysh nuk besoj eshte i nevojshem perdorimi i metaforave me rrugace rruge, te fizikanti e juristi ishim mire...

E dashur, nuk ka pra diskutim ne çeshtje termash fizike dhe matematike. Masa shenohet me m, dhe jo me k. Shpejtesia e drites shenohet me c dhe jo f. Keshtu eshte vendosur, keshtu duhet marre, pa e pyetur me tutje. Une po te them qe i kam dhene provim. Wikipedian e solla thjesht qe te shohesh dhe ti, se une s'kam nevoje per wikipedian, me mjafton dhjeta me yll qe zotni Sinoimeri ka vene ne librezen time te notave. Prandaj them qe ne keto, vjen nje moment dhe specialisti flet : gjithkush per fushen e vet. Metaforat, po sigurisht qe nuk jane per ty, pse duhet ta marresh keshtu ? Jane thjesht ilustrime.

OK, me duket se u be shume zhurme per asgje. Pershendetje perseri.

Grimcë dhe pjesëz janë po aq të përdorura nga pedagogët e FSHN-së së atëhershme. Po jo vetëm prej tyre:

I ndjeri Kokona përdorte "pjesëza elementare". Grimcë është zgjedhja tjetër e tij. Kaq. Vetëm këto të dyja.

Leka & Simoni, përdorin grimcë/thërrmijë/pjesëz. Kur vjen puna për "particella elementare" zgjedhja e tyre është "grimcë elementare'

FSHN i 1984 është në krah të "thërrmija elementare".

Çuçka (2006) përdor "grimcë, thërrmijë".

Kokona respekton rrënjën e fjalës, duke u përpjekur t'i japë kështu koherencë familjes së fjalëve të rrjedhura nga po ajo rrënjë. Po të respektohej rrënja e fjalës, thërrmijave u bie të rrjedhin prej thërrmimit, që është ca larg nga fizika e grimcave elementare.

Nga të tre variantet, për mua, "grimca" ka më tepër muzikalitet se simotrat. 

 

 

 

 

per ta plotesuar, me kujtohet debati mbi shqiperimin e termit "strukture granulare"!!!  Dhe ne kete domen pastaj, shqiperimi edhe i fjales "teksture".

tmerr gjuhesor!

Struktura kokrrizore. Kaq. Nje granule eshte nje kokrrize.

Teksture ? Ne ç'kuptim ? Teksture eshte thurje, mpleksje, ngerthim. Sipas kontekstit te romanit apo shkences qe i perdor, zgjedh njeren me marreveshje dhe del matane. Nuk do te ngreme nje kongres per nje teksture. Gjuha shkencore ka ligjet e veta, fjalite e saj fillojne keshtu :

Me marreveshje, do te quajme epsilon, kete dhe ate.

Me marreveshje do te quajme delta, kete dhe ate.

Me nje fjale, nje bablok ne krye te kuvendit ka vendosur keshtu. Ne milingonat nuk kemi tjeter vetem t'i zbatojme dhe t'i mesojme dhe te mos ngelim ne klase.

Shko thuaji Fatmir Sinoimerit grimca apo copeza elementare, dhe e sheh pastaj si fluturon fishek perjashte. Shkenca nuk eshte fushe diskutimesh gjuhesore, keto i ben Kiçua, Anapollua, dhe Dhimitraqi.

me kokrrizore i ke rene kokes, per mendimin tim - atebote u perfol edhe "therrimore"! Pak si kot kjo, po nejse. Halli ishte te shqiperimi i fjales strukture (bashkimi i grimcave elementare ne mbinjesi te perbera te qendrueshme) dhe i fjales teksture (per te dhene llojin e grimcave elementare, pasi edhe keto jane te ndryshme ne madhesi, pavaresisht se nuk mund te ndahen me tej).

Por mua me eshte dukur gjithnje si perpjekie pa frut mania e dhenies ne shqip me patjeter e cdo gjeje (mani pasi kthehet ne qellim ne vetvehte). Thuaju strukture dhe teksture - mos harro futnoten aty ku perdoren per here te pare, dhe u lame.

Eshte normal qe ta di kete "kokrrizen" sepse jam marre me keto granulat dhe e di per çfare behet fjale. Mbase e dini dhe ju, ato pudrat dhe kremrat e grave, jane ne fillim granula (kokrrize), dhe pastaj behen llaç per suvatim.

Struktura nuk perkthehet. Dhe nuk eshte perkthyer. Struktures se metaleve, struktures se atomeve, nuk ke çfare i ben. Do e mesosh fjalen ashtu dhe kalon matane. Se fundja shkencen nuk e kemi shpikur ne, dhe disa terma duhet t'i marrim nga te huajt. Ne kemi marre pothuaj gjithe termat mekanike nga frengjishtja dhe italishtja (moco, xhunto, kjavete, etj), e halli i struktures qe eshte pothuaj mbareboteror.

Nejse, kaq kisha per "therrmijat". Nuk kam pse e zgjas. Per mua eshte tejet e qarte.

Une ju respektoj, edhe ty jshm, edhe ty Heteroglossia. Por ju nuk po me kuptoni se ketu nuk eshte çeshtje Kokone apo Vrioni. Ketu eshte çeshtje fizike. Dhe mos e ndiqni me andej. Ne fiziken e vitit te IV (gjimnaz) dhe ne fiziken e vitit I, II, te fakulteteve ku studiohet fizika kuantike, KENI THERRMIJA.

Pastaj, çfare thote fjalori i 1765, 1870, apo i 1984, keto s'i hyjne ne pune kujt. As mua. Dhe me sa di une, as profesor Sinoimerit. Dhe as Ajnshtajnit. Keshtu qe ju falemnderit per kete "grimce" debati qe beme ketu, por jam i detyruar te shkoj. Mirupafshim.

Më mirë se mua mund të provoje të respektoje lektorët e mi të FShN-së. Dhe e di se cila është e bukura? Një shumicë e madhe e tyre kishin studiuar në Francë, ose studionin ende. Dhe sot patjetër do të më thoshin: "Nuk ia vlen të çosh dëm vitet e studimit që të nxjerrësh huq një anëtar të Peshkut Pa Ujë."

Epo meqe shkoi puna keshtu : profesori im eshte me i madh se profesori yt. Dhe vitet e studimit tim jane me shume se vitet e studimit tend. Keshtu behet debat, thua ti ?

Jo, mik, mikeshe apo ç'te duash te jesh : t'i dhashe shpjegimet. Je i apo e lire te hapesh tekstet shkollore ku studiohet fizika kuantike. Kaq se edhe s'do te humb naten ketu, aq me teper me ndonje qe kushedi sa here kemi ngrene me nje luge te palare neper menca.

Qofsh mire. Edhe per nje therrmije dhe desh u kapem ne thika, imagjino per ndonje asteroid.

Hurb, meqe diskutohet per terma te fizikes dhe une ndodh qe i kam kaluar nja 6 vjet ne FSHN (matematike), me kujtohet fare mire qe grimca, therrmija, e pjeseza ishin ne terminologjine e profesoreve te fizikes aty (Klosi, Sykja, Vila, etj). Sinoimeri mund t'ia fuste kokes ndonje studenti, por kam frike se do ta bente kete me ndonje nga keta qe permenda. Ama jam dakord per ate termin qe perdor Xhunga, "copeza" apo ndonje tjeter do te ishte e fare e papranueshme.

Me te mira smiley

Pershendetje Permetari,

Klosi, e di mire qe ka bere disa tekste fizike. Me sa di une, me duket se ka bere ate te Optikes ne veçanti. Mbase dhe gabohem, kujtim i larget.

Nuk e kuptoj ku eshte problemi i "therrmijave" kur ai eshte i shkruar e zeze mbi te bardhe ne tekste shkollore universitare. Madje dhe ne gjimnaz, ne vitin e katert, kur permendet pak fizika kuantike.

Kurse Hajdari aty poshte thote "pjeseza". Jo zoteri, pjeseza (particule) eshte ne gjuhesi (i, e, te, se), dhe ne fisnikeri, markezi de Sade.

Por besoj se u mor vesh kjo pune. Asgje per t'u permendur. Houellebecq ka shkruar nje roman qe quhet "Therrmijat elementare". Dhe besoj se Fatmir Sinoimeri, nese eshte ende gjalle (uroj te pakten) do te jete lexuesi i pare i romanit. Ma mer mendja do ta bleje per ndonje veper shkencore te ndonje nobelisti.

Hurbinek,

e vura emrin, sic ishte ne interviste, harrova te ve germat italike.

Se dyti, fizika kuantike duhet te merret me kuantet, nga te cilat ka marre edhe emrin besoj. Kuantet jane grimca me duket. (nuk kam bere shkolle ne Shqiperi,ndaj nuk di me shume), keto i kam nga c'kam lexuar ne botime te ndryshme.

 

Une i kam lexu te dy librat ne fjale. Te dy jane relativisht te mire, sidomos "Vetmia e numrave prim", duke konsideruar qe eshte libri i pare i Giordanos, dhe ky eshte i vitlindjes 1981. Pa dashur te shpoj ndonje tullumbace, mua nuk me pelqeu fort ai emisioni i djeshem. Librat vetem sa u ceken por nuk u la te kuptohej pse keta libra duhen lexuar.

jo se une e gjykoj i liber nga kopertina, po Pali qenka shume king apo jo moj gra?... ne edhe nji shkrimtar komtar qe kemi e kemi qorr. kur zdo zdo.

Zdo zdo. Proponoj qe the next komtar shkrimtar te jete grue, munsisht joqorrke. Gjuslluqet mund t'I vere privatamente.

Emisioni i djeshem shume i dobet per shkak te te ftuarve. Ata 2 cunaket e wake upit dhe ajo anabella as ja kishin idene librit dhe su mor vesh se per cfare ishin aty. Nja dy here qe vendosi te fliste ajo e shtepise Dudaj ju nderpre fjala se nuk e kuptonin se cfare thoshte.

Do doja te lexoja kete librin e vetmise se nr prim...por ne versionin italian ku mund ta gjejm ne tiranaset? 

Ja nja dy linke per ta blere librin:

http://www.qlibri.it/narrativa-italiana/romanzi/la-solitudine-dei-numeri-primi/

http://www.ibs.it/ser/serfat.asp?site=libri&xy=solitudine+dei+numeri

Ju lutem, per ata qe munden, lexoni edhe komentet e lexuesve ne fund.

 

Ja dhe nje link interviste live me Palin.

http://www.youtube.com/watch?v=zLndMiE4zGk

 

si edhe lista e shkrimtareve qe kane fituar ne vite "Premio Strega", cka verteton edhe nje here qe bota shkon drejt degradimit dhe perkeqesimit, meqe sic thoshte i mencuri: "asistojme ne thyerjen e nje gote, por asnjehere ne procesin e e kundert". Si perfundim nje mal me gota te thyera dhe asnje qe "ngjitet":

http://www.fondazionebellonci.it/premio_strega_vincitori

 

Ps. Bedrije, ate rreshtin e trenit e kisha kapercyer gjate leximit. Por eshte ashtu sic thua ti: "ka ardhur libri" dhe virtualisht edhe autori, meqe te gjithe e paskan pare ne tv.

Ps2. Ne kete pike s'me mbetet vecse te them: "Rrofte Stephen King!", se eshte ta puthesh ne balle krahasuar me ca shkrimtaruce si Pali Jordan.

Ps3. Yllijet Alicka ia merr ne kthese P. G.-se, keshtu qe mire te me behet se fajin e kam vete!

kete librin une e rekomandoj per lexim,kujtdo,besoj se ia vlen ne pjesen me te madhe te tij.

Ok, po e fut ketu pyetjen per Adminet, meqe pertoj te hap pyetje me vete:

A mund te jepen me shume se nje titull per te lexuar te Klubi i Peshkut?

 

Shtjellimi i pyetjes:

Personalisht e kisha pare me mosbesim ate punen e leximit te "Murtajes", por qe te kalohet nga Albert Kamy te Paolo Giordano, apo qofte edhe te John Fante, kercimi - me korrigjoni ne e kam gabim - eshte me gjithe mend kilometrosh. Jam dakort me faktin qe s'mund t'u imponosh te tjereve shijet, por kjo pune vlen edhe per shijet e pakices.

Perndryshe: Kush e do steken per kapercim se larti 1 m, dakort! Te tjeret le ta ngrene sa te duan... Me duket liri zgjedhjeje edhe kjo.

Bingo !

Njelloj si Europa me dy marshe : Franca, Gjermania e ca te tjere bashke, ne kategorine e pare, dhe Rumania e Cekia e budalliqe ne kategorine e dyte.

Se une s'kam ndermend ta lexoj kete djalin. Fanten po, se e lexoj dhe per kenaqesine time, ngaqe ia di doren, por kete Pallen, jo qe besa. Sepse nga fytyra me ngjan me Florian Zeller, nje shkrimtar vogelush ketu tek ne, fitoi nje çmim njehere, dhe pastaj na doli fiasko.

Edhe une dua te jem ne kooperativen e tipit te larte, bashke me Finisterren. Kush eshte pro per pro ?

 

 

Pu pu pu, s'e marr vesh.

Psikopati ( siç therras une me dashuri Houllebeckqun a si dreqin shkruhet ) ka shkrujt gjithe ate liber, ne ( dmth, ju po them ne qe te mos dukem si i perjashtuar se direkt cave u duket se i shoh nga lart-poshte e pergjigjen me nerva )  zihen e lagu se lagu.

Des, ke filluar te lexosh rrjedhshem ne frengjisht ?

Nqs po, lexo shpejt e shpejt, dhe pa humbur kohe, "Extension du domaine de la lutte". Dhe aty merr vesh pak si rrotullohen keto vise.

Dhe shiko ne youtube intervisten e tij me Laure Adler. Ndiqe mire, se ka gallata.

Dhe gjithashtu, gjej "ditarin" e tij, nja pese nete ku i ka nxjerre syte si i çmendur. Aty ka qeruar ca hesape me te emen. 

shpjegimin me te zgjuar per keta pjesëzat apo grimcat apo thërmijat e beri jshm prej greqije.

ne google gjejme perkthimin e particule (njejes) = thermije dhe ne shumes particules = grimcat. pra per te mos bere debat te kote, googla ve ne pune si duket trunin demokratiko-shkencor.

per te gjet te verteten duhet studiuar, ndoshta, sepse vete francezet keto i quajne particula dhe jo ndonje fjale tjeter, nga dhjetra sinonimet e tjera qe gjenden ne frengjisht per te njejtin kuptim.

per mua fjala pjesëz eshte me e drejta nga pikepamja shkencore, pra pa futur stilin ose muzikalitetin e gjuhes letraro - artistike. pse ?

ngaqe edhe thermije (thermuar) apo grimce (grimcoj ose thermoj, pra ne fakt shkepus) me duken sikur jane pjese te shkeputura te diçkaje.

kur ne fakt ne fizike, atomet (ose electronet, protonet, neutronet) ose molekulat nuk jane ne fakt pjese te shkeputura por veç fokusim i yne tek nje pjese e vogel mikroskopike e diçkaje me te madhe. fizika studion forcat (e gjalla) te lendes dhe jo grimca te vdekura siç ben pershembull arkeollogjia. (ktu zgjeta shembull me te zgjut, prandaj ma boni hallall)

dhe vetem fjala partikule ose pjezës e jep kete vertetesi.

 

ps:  ndersa sa i perket atij perkthimit te filmit qe na tregoi bedrija, gabimet qesharake vijne ngaqe atij perkthyesit i çojne vetem tekstin dhe jo edhe filmin, bashke me te. kuptohet qe keshtu atij i merr me pak kohe (ne kafe sigurisht) sesa te rrinte te shikonte te gjithe filmin. 

 

 

 Intervista ndonse e gjate, ia vlente ta lexoje. Ne fund te intervistes, (shprehja e fundit), mu duk sikur djalka bythe dalka, kish rene brenda, gjersa e dinte se do takohej me Rudinen ne Shqiperi smiley 

O Hurbi, po nuk lexoheni aty siper! Shoh vetem nje hapesire te bardhe.

Etmologjia e fjales:

Particella - nga latinishtja "particula", qe vjen nga "pars/partis" (=pjese). E perkthyer fjale per fjale: "pjesez"

 

Po kam dakort pra. (se vallahi do me perjashtojne sot, e ndjej, do fshijne postimet dhe do jem automatikisht abuzues, n'qafe p'paçi ju). Particule sigurisht qe vjen nga "part", pjese. Parti - nje krah qe del menjane, nje pjese e se teres. Dhjete parti formojne spektrin politik te nje vendi. Dhjete pjese.

Por ne fizike, eshte pranuar kjo qe po te them une, dhe e kam studiuar mbi liber, ne leksion, ne seminar. Qe nga viti i katert i gjimnazit e deri ne ca vite te fakultetit. Prandaj nuk e kuptoj ku eshte problemi.

Rudina: Me se po merreni tani? Jeni ende i pavendosur? Apo e keni gjetur: fizikë dhe letërsi?
Paolo: Jo, jam mjaft i vendosur se në të ardhmen e afërt rruga ime do të jetë ajo e shkrimit. Më pas të shohim. Po përpiqem të mbaroj një gjë të fundit në fizikë, por tashmë po sillem njësoj sikur puna ime të ishte kjo.

Paolo : Dashurine e verete e lejon edhe feja Rudine ......

edhe nje sa per sqarim, mqse u permend pudra e grave; ajo perbehet nga nje mineral qe quhet talkum. E vecanta eshte se talcum nuk ka ngarkesa elektrike siperfaqsore te paasnjeansuara (ne vendet e thyerjes se rrjetes kristaline, si psh montmoriloniti, kaoliniti etj).  Tani keto lloj grimcash elementare jane ne fushe te mineralogjise dhe shkojne ne paralel me atomin ne fushe te fizikes. I nenshtrohen ligjesive te levzjes brauniane, aq te pavaruara jane si grimca elementare.

perkthimi i tyre i drejtperdrejte si pjesez, ndonese eshte "in good terms" me "particle" (zvogeluesja e "part" = pjese) mua per vete nuk me bind dhe aq - gjithnje ne pranine e opsioneve "grimce" dhe "thermije".

rrofsh o desaparacidos, me bere ta nisja diten me gaz sot me kete foton

uhh me lot qesha

Mua me beri pershtypje kjo tjetra: "Numrat prim në matematikë janë ata numra që nuk ndahen në numra të tjerë, pra 3, 5, 7 e kështu me radhë." Duhet te thoshte numra qe nuk pjestohen, jo ndahen. Ndahen dhe pjestohen kane kuptime te ndryshme ne shqip. P.sh. 3 mund te ndahet ne 2 dhe 1 , apo 5 = 3 + 2. Pjestohen ka te beje me faktin ne se jane faktore apo jo. Pastaj, me sa me kujtohet mua nga shqipja e atehereshme, "prime numbers" ne shqip e perkthenim "numra te thjeshte", c'ne "numra prim"? 

Po pra ky ishte thelbi i verejtjes qe kisha per titullin... Flm Permetar smiley

ps. Se mos harroj : "ndaj" eshte perkthimi fjale per fjale i "dividere", qe ne do ta perkthenim "pjesetoj", packa se thelbi logjik eshte "ndaj". Psh: "ndaj katren me dysh"

O Hurbo, këtë Houellebecq-un pse e fut kudo si Xhibi kutinë?

Nuk e futa une, ate e gjeta te futur*.

________

* Shiko artikullin me lart, faqe "perpara syve", dy rrotacione miu, nga poshte-lart, me majen e gishtit tregues te djathte.

Ah, ok, po me ç'shoh Houlli ka për të ngelur Hurbo-bait tek PPU

a eshte perkthyer ne shqip ndonje roman i wallace?

Per te perkthyer nje roman te Wallace, duhet ta kesh masen e pantallonave 102.

Ky burri nuk ka qene aq gagaç. I rruazonte (sa fjale e bukuuuur !) fjalet, dhe i ngopte me ca kuptime allosoj, plus qe shpikte dhe sajonte gjera, plus qe eshte shkrimtar bashkekohor dhe nganjehere flet fjale qe shqipja as ne enderr s'mund t'i shohe, me nje fjale, perkthyesi apo perkthyesja e ketij burrit duhet te fleje ca kohe me te, per se vdekuri, kuptohet.

Ja keshtu, ka pune puna, flo-flo.

hurb, po nuk kam nder mend ta perkthj une a derebardhe

pyeta thjesht se me kane pelqyer disa short stories qe kam lexuar nga ai... kaq

p.s

harova te te them se "kapesi ne theker" eshte romani me i bukur qe kam lexuar deri me sot, eshte i gjithi per t'u nenvizuar

Nuk ka gje jo, te kalon shpejt, kalimtare eshte.

Nuk di çfare gjuhe ka perdorur perkthyesi ne librin e Salinger. Une e kam lexuar ne frengjisht. Perkthyer nga nje grua, shkrimtare dhe kjo. Megjithate, shpresoj te kete qene nje perkthyes qe ka bere prapesira dhe ai ne rinine e hershme. Sepse Salinger eshte mjeshtri i asaj moshe. (Sot 90 vjeç, nganjehere me behet sikur ky eshte i pavdekshem dhe fizikisht).

"Po rosat, zotni, rosat ku shkojne kur ngrin pellgu i Central Park ?"

ah ajo eshte pjesa me e bukur ...shume prekese

pastaj kur e motra i thote qe ty nuk te pelqen asgje...

pastaj kur pershkruan dorezat e te vellait aliut shkruar me poezi

pastaj tek fleta e provimit kur ishkruan profesorit: ska gje qe do me ngelesh te gjithe e kane bere

pastaj me valixhet e shokut te kompleksuar qe nuk qene lekure origjinale

ti nuk e kupton dot se si ne nje fjali te vetme mund te qeshesh e te pikellohesh njekohesisht

perkthyesi e kishte perkthyer "çuna" ate shprehjen e tij te famshme, mua  me duket me korrekt "djema"

gjuha qe e rrjedhshme

 

Emri i tij ishte Horwitz. Nje tip shume me i mire se ai i taksise tjeter. Dhe me ka vajtur mendja se mos ky e dinte. Per rosat.

Kam thene "Hej, Horwitz. Ju ka rene ndonjehere rruga rreth lagunes se vogel, ne Central Park ? Nga krahu i Central Park South ?

- Rreth çfare ?

- Lagunes. Nje lloj liqeni i vogel. Aty ku jane rosat. Ju kujtohet ?

- Ehe, e pastaj ?

- I keni parasysh rosat qe notojne ne te ? Ne pranvere e keshtu ? Mos e dini keshtu kot, ku shkojne ne dimer ato ?

- Ku shkojne kush ?

- Rosat. Thashe kot mos e dinit. Mos valle vjen ndokush me nje kamion apo tjeter dhe i merr me vete, ose mos fluturojne vete - per te vajtur nga jugu, per shembull ?"

Horwitz djali eshte kthyer dhe me ka veshtruar. Ishte nga ai lloji i tipit qe s'duron fort. Por jo tip i keq, jo. Ka thene "He kurven, po nga djallin ta di une. Ku marr vesh une nga budalliqe te tilla ?"

Kam thene "Mire, mire, nuk duhet te nxeheni". Sepse nxehej djali, kete pershtypje kisha.

"E kush po nxehet ore ? Askush s'po nxehet."

Po te behej dhe pak me i prekshem, me mire ta lija me kaq. Por pastaj eshte ai qe e ka ngacmuar. Eshte kthyer prapa dhe ka thene "Peshqit nuk shkojne askund. Qendrojne aty ku jane. Nuk luajne nga vendi, aty ku jane, ne ate liqenin e qelbur.

- Peshqit... nuk eshte njelloj. Peshqit nuk jane njelloj. Une po flas per rosat." 

_____________

j'adore. 

Se jam akoma me nerva me Xhungen e me Xhordanon, thone

 

Atë që mësonte Wallace, dhe që unë mundohem ta vë në praktikë, është të shkosh gjithnjë përtej gjesteve të çuditshme, të dhunshme, komplekse, për të njohur këtë humanitet.

 

Wallace nuk na ka mesuar kurre kete, te pakten, jo me shume se shume shkrimtare te tjere. Hej bela!

 Rudina XH. nje gazetare me intelekt te dyshueshem merr ne pyetje, si prokuror i padive civile, nje fizikant te improvizuar si shkrimtar...,e pak fjale nje fizike kuantike e lidhur ne dashuri te njetrajtshme me nje dashnore si pamela anderson

E kam lexuar ate dreq libri qe nuk thote asgje, por e lexova per nder te cmimit" strega" sepse besova se kishin autoritet per te cilesuar "enfant prodige" e letersise italiane...u gabova! me mire keshtu...

te gjithe cmimet qe jepen ne itali per letersine, jane per t'u vene ne dyshim

italianet si popull shume siperfaqesor nuk ndyshojne as ne letersi

Kurse ketej kemi nje çun qe duhet shikuar njeçike : Vincent Message. Ky djali eshte vetem 26 vjeç dhe ka shkruar nje tulle 800 faqeshe, te mbushur me gjithçka : ngjarje, personazhe, filozofi, sociologji, ç'nuk gjen. Ka pasur nje shtyp shume te mire. Por nuk e kam pare asnjehere ne televizion, mbase eshte i turpshem. Nejse, te shohme. (Flitet se po perkthehet ne ca gjuhera, nder to jo shqipja).

 i dashur Hurbinek Levi dhe Torre andre "Flo"

Per te thene te verteten

eshte hera e pare qe po e degjoj kete emer:Vincent Message! por me duket si nje keto shkrimtaret qe prodhon sistemi i kultures dominante: pra te gjithe shkrimtaret e pas 900-tes. pra, nuk eshte cudi qe te kete nje shkrimtar grafofil me nje "tulle 800" faqeshe qe thote Hurbi, por koha do te gjykoje vete...sic Ismail Kadare lexuesi boteror seleksionon shkrimatret e medhenj, qe ia vlen per t'u lexuar...

Flo,

ke te drejte kur thua se ne Itali ka shume cmime qe jepen kot per letersi...

para di kohesh pate dale nje statistike qe theksonte se kishte pothuajse 1500 festivale letrare qe jepnin cmime letersie...

por nuk jam dakord qe italianen jane siperfaqesor, perkundrazi kane shume gjeni ne cmendurine e tyre kohore...

nuk jane te gjithe italianet  siperfaqesore hetues, vetem pjesa dermuese smiley

farfaloni jane po he... smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).