Si mund ta perkthej ....

"escapism" ne shqip? 

- shmangije?

- shkeputje?

- ...?

56 Komente

Shmangizmi

ose

mënjanizmi

Ky eshte nje neologjizem, dhe duhet pranuar si i tille. Me kete do te kuptohet : ikja perballe realitetit, perballe shoqerise, nje ikje qofte reale (Thoreau ne pyjet e Virginias) qofte imagjinare (Hurbineku ne perrallat e tij).

Nuk eshte thjesht "shmangie" apo "menjanim" o Hurbi.

lidhet me "echapper", "fuir", - evasion; deri ne nje fare mase.

"t'u shpetosh / t'i shpetosh", jo thjesht t'i besh bisht apo finte. Cike me e thelle se aq. Kemi fjale shqip, kur te me vije ne mendje, do kthehem ta jap.

Po -izmit, ç'do t'i besh ti ? Apo do e lesh ashtu per te bere nje katrahure ?

Escapism - sigurisht qe lidhet me ikjen para diçkaje, por eshte nje dukuri, nje qendrim filozofik dhe jo nje ikje e thjeshte para qenit qe te nduk prapanicen.

E thashe me lart : eshte neologjizem. Shqipja nuk e ka kete fjale. Duhet krijuar. Dhe mundesite e shqipes jane te persosura : shmangizmi, menjanizmi. Kush deshiron ta marre vesh ç'eshte kjo fjale, e merr vesh duke e lexuar vetem njehere ne fund te faqes, dhe aq. Nuk besoj se kjo fjale ka brire.

Po mire, ja te bej nje pyetje une :

Po procesit te ardhjes se te ardhmes, si i thua zotrote ?

ps : kerko ne fjalorin shqip, se mbase mos e gjen.

po o po...

po te thosha per fjalen escape... me ke lidhet escapism-i. kur te me vije fjala shqip, atehere vij e e them. ti do te grricesh me duket... dhe doni shtepi perkthimi pastaj.

 Jo mer daje. Nuk ka nevoje qe te jete nje fjale per nje fjale, se ky nuk eshte duel. Ketu ne Kanada qe ka dy gjuhe zyrtare, bie gjithmone ne sy, qe ndersa nje shpjegim ne anglisht eshte dy rreshta, ne frengjisht eshte tre e gjysem. Se pastaj shfaqet edhe gjermanishtja me fjalet fjali dhe ne duhet te aplikojme edhe herioglifet ne shqip.

 futjapordhizem

ku ndryshon arrati/a nga arratisje/a ?

 

 sepse thuhet mori arratine, dhe eshte pak a shume nje proces ne vazhdim, ndersa arratisja eshte dicka e kryer dhe perfundimtare. Ka dhe te tjera nuanca, por vertet s'kam kohe.

dicka qe eshte ne proces, ne vazhdim, eshte folje. Kurse arratia dhe arratisja jane emra te gjinise femerore

 

Oups, kjo mund te sherbeje edhe si perkthim per halucinacion smiley

Ke te drejte PF, une punoj ne marketing, u be dy dite qe po mundohem te gjej perkthimin e nje english tag line ne frengjisht, dhe ngado qe kthehem me del dy here me e gjate smiley

Arrati edhe arratisje me tingellojne mire ne shqip, megjithate mendoj se mund te perdorej edhe si 'gjendje arratije' ose 'gjendje arratisje'.

 sic e thashe edhe me lart, nuk ka gjendje arrratisje, por gjendje arratije, ose n'arrati.

Dhe tani ika vertet.

Me embel peshku fluturues eshte edhe dite bajromi... Flm per kohen gjithesesi smiley

 

 

escapism eshte emer. n'arrati nuk eshte emer. Arrati dhe arratisje po jane emra te pashquar. The escapism - i ben te shquara arratine dhe arratisjen dmth: arratia dhe/ose arratisja.

Gjergji ...duhet ta shoqerosh se per cfare behet fjale sepse ka shume fusha ku mund te aplikohet  me pershtatje te ndryshme. 

Ne uje , ne ajer , ne kozmos, sidomos ne zhvillimet shoqerore etj etj  

Psh ja nje rast ne kuptimin REND ....ne Rendim te futemi ne prallesi .

Pf je nishanxhi ! smiley

Varet se ne cfare konteksi thuhet. Por nese ka vend mund ta perkthesh edhe " Thevi qafen".  smiley

Escapism ne aspektin e shpetimit nga realiteti.

'bishtberja' eshte e vetedijshme, ndersa 'ikja ndaj realitetit' mund te jete edhe e pavetedijshme... Kjo gjendje na karakterizon te gjitheve here pas here, thene me gjuhen e si e jetoj une, do te thoja i 'vidhem' realitetit smiley

Epo atehere, edhe escapismi nuk eshte i pavetedijshem. Edhe te vjedhurit nuk eshte e pavetedijshme... I apo PAvetedijshem, nuk ka shume rendesi; nje fjale e tille, duhet te gjeje perdorim per te dyja.

Nese shkojme ne etimologji te fjales, atehere merret vesh se eshte veprim i vetedijshem krejtesisht.

them qe qasja mund te jete jo nga gjuha, pra perkthimi fjale-per-fjale por nga veprimi; dhe keshtu mund te gjejme fjalen e duhur ne shqip duke kuptuar me pare konceptin. tjeter gje nese ne shqip gjithe ata qe 'arratisen' o shkojne ne drejtim te paditur ose shijojne kenaqesite e halucinacioneve e deluzioneve smiley

Po pikerisht pra. Te gjejme nje fjale tonen qe i pershtatet. Kam pershtypje te forte qe duhet ta kemi se z'ben. Pse nuk na vjen ne mendje tani, nuk u be nami i madh, jo...

jam dakord, qe ne situata te ndryshme, gati te gjitha fjalet qe u permenden ketu mund te perdoren si shkembim i vlefshem. ne ndryshim nga ndonje lunatik ketu, qe kur s'ka c'thote do te tregohet sa i "zgjuar" eshte dhe u hyn budallalleqeve filozofike; une them qe pergigjen duhet ta kemi ne "popull". ndoshta fjala me e pershtatshme eshte propozuar tashme.

Une s'e marr vesh, pse djallin s'merret vesh qe kjo "escapisme" eshte TERM SOCIOLOGJIK ose FILOZOFIK.

Dhe si e tille, ajo duhet perkthyer me nje fjale te re e cila te jape, ME MARREVESHJE (le qe ku djallin do ta gjejne Shqiptaret marreveshjen !), kuptimin e kerkuar.

Kur themi "shmangie", nuk kemi thene asgje. Shmangie mesatare, shmangie nga plumbi qe te shkon rreth veshit, dhe shmangie nga grushti i atij Tajson kafshes.

Kur themi "arratia", nuk kemi thene asgje. Arratia e peshkut te kuq, arratia e Alket Rizait, arratia e Ahmet Zogut.

Si do t'ia bejme per te dhene kete dukuri :

NJE NJERI, DUKE MOS IU NENSHTRUAR SHOQERISE SE PRANISHME, APO REALITETIT ASHTU SIC ESHTE, VENDOS - PER ARSYE BINDJESH FILOZOFIKE - TE DALE MENJANE SHOQERISE, T'I SHMANGET ASAJ.

_______

Tani kercitjani sipas oreksit, dhe pas nja dy oresh, kthehuni prape tek kutite, dhe shikoni a mos u hapen.

O Rubineto, pse me ngjan kaq ahume me Berishen ti month xhan. Del ne foltore me nje buzeqeshje kryeministrore, fton njerezit ne diskutim dhe pastaj e shan nga nena diskutantin e pare qe nuk ta mbeshtet (mendimin).Mos jeni gje nga I njejti fshat, apo e merr per model ngaqe eshte "yll bote"?

Arratia si e perdor une ne shqip, nese :

Iki nga syte kembet, pra iki me ngut, nuk di ku shkoj , vetem atje ku jam per momentin nuk dua te jem. Pra jam i lemerisur dhe dua te iki sa me shpejt te jete e mundur . Vazhdon deri sa te perdor foljen vendosa te qendroj ne nje vend per nje kohe relativisht te gjate. Ketu mbaroon arratia, pra jam stabilizuar dhe e gjithe kjo gjendje e re eshte tjeter fjale.

Arratisja eshte tjeter gje per mua : iki per te mos u kthyer me ne nje vend , nga burgu, nga sketerra, ferri a si te jete vendi ku dua te iki perfundimisht. Nje gje qe dua ti jap fund per moskthim.

Nuk di ne perserita ndokend se kush i lexon te gjitha por une keshtu i njoh keto fjale.

Se nuk eshte term i tille, prandaj nuk e merr vesh ti.

Escapismi eshte dhe nje "dege" e iluzionizmit, ose prestigjatoreve iluzioniste te cirqeve. Tip hudinizmi. Po mos i jep vetes bririn e luftes se do te te duhet t'i biesh per vete pastaj.

Eh filozofi qe do bejme ne !

Ai thote "escapisme" si dukuri sociologjike, tjatri ia keput bishtberja. Jo po bishtperdredhja !

Oh te keqen e shkencave shoqerore, ç'te ardhme te ndritur qe kane nder ne, te mençurit.

________

Nuk e kuptoj pse nuk ulet menderja rrafsh dhe te pyetet vete fjala, keshtu :

Oj fjale, oj ti escapisme, çfare deshiron te me thuash ti ?

Dhe fjala te pergjigjet :

Po hapi syte o buf, se e ke pergjigjen ne trungun tim, me studio mire dhe do e gjesh.

Dhe kur ta besh kete pune, do mberrish tek ato dy fjalet qe permenda une me lart, shmangizmi, menjanizmi. Ku po shtoj dhe "arratizmi".

Por kurrsesi arratia, arratisja, shmangia, menjanimi, apo bishtpalloi dhe bishtmajmuni.

Ti je ai lunatiku moooo... harrova fare une! Abuzim te mbare vetvetes o hurb!

PS: si perkthyes, 2 leksh qenke.

smiley jo mos se ben mekat ketu, dakort 2 leksh qenka te perkthimi, ty sta kalon njehere, po ato "abuzimet" i ka mbreselenese smiley

 

I ka. S'kam c'te them per to. Me te tilla budallalleqe, edhe mua do me dukej vetja si pronar i Burses; pse jo? te gjitha aksionet(stoqet) aty "jane".

Hurb po lexoj 'Zonjen me kamelie' doja te dija a eshte e vertete se traviata e verdit eshte bazuar mbi kete roman? TKS smiley

Po, Heteroglossia, as une nuk e dija, por sipas njoftimeve qe mora ne zyren e NJOHURIVE, me del se eshte krejt e vertete. Traviata eshte shkruar ne baze te "La Dame aux camelias".

Tani kam dhe une nje pyetje per ty : kjo "camelia", me ç'lule perkon ne shqip ?

Flm! Ne shqip eshte lene 'kamiele' e nuk kuptohet hic, bile ne fillim as qe e kuptova qe behej fjale per lule smiley

Ikje -  arrati !Me e tingellueshme e mbreselenese eshte te perqaset me arrati-sje . Nuk eshte perpunim teorik si fenomen ta shoqerosh me izem .Nga me te kapshmet jane figurat artistike qe paraqiten ne endrrat qe marin arratine ose mendime te cfrenuara qe arratisen nga kjo bote ( realitet)

Sinonimet jane te pafundme ne shqipen e persosur . Kekroi e perdori ato , sepse Juve do t'Ju duhet ta shoqeroni kete gjetje gjate gjithe shtjellimit per te mos i humbur kuptimi dhe per te mos ta bere monotone e te merziteshme me fjalen nje kuptimshe dhe jo fort tingelluese IKJE .

Me fal per nje shpjegim amatoresk . Pf eshte shume me i kualifikuar ! 

 

Z. Gjergji ne se te ndih me keto referencat e shqiperuesve e perdoruesve te fjaleve shqipe me ne ze  

psh ke vargjet perle te Nolit.....arratisur , syrgjynosur etj ...

Ke edhe Frasherin e madh ...duke ikur si i marri , mori udhet e Azise....

Diku shprehet edhe Poradeci i embel po nuk mekujtohen vargjet ..por do ta gjesh si arrati...

ndersa ne vargje te tjera do ta gjesh si zhduket Buna nen nje koder ... .Ky sinonim i fundit ndoshta nuk eshte shume letrar por gjithsesi plotesues ne se te cfaqet fjala disa here.

Mund te perdoresh si sinonim edhe shmangje ...psh Klei JU shmang nje grushti te Tajsonit ose Mahmuti i gjujti me gur Idrisit po ky Ju shmang smiley

Mendoj qe do te ndihmonte pjeseza "për," bashkangjitur me fjalen "ikje."

Për-ikje.

Ne te njejten menyre si krijohen shume fjale te shqipes, përzgjidhje, përballim etj etj. Me pelqen dhe fjala bishtnim, por kjo ka ca shoqerizime me mashtrimin, te berit dredha e keshtu me radhe.

Losttext,

Me vjen keq por shqipja nuk ka aq pantallona sa t'iu shmanget mbaresave -izmi apo -logjia.

Dhe keto pantallona nuk i ka pothuaj asnje gjuhe, sepse jane mbaresa te perhapura BOTERISHT nga greqishtja.

Perndryshe, hajde hapim ketu nje konkurs zgjuarsie per te gjetur fjale te reja per KOMUNIZEM, KAPITALIZEM, SOCIOLOGJI, etj.

Po jap dhe propozimet e mia :

Komunistan (ne stanet e Labinotit, psh)

Kaputazverk (kaput + zverk)

dhe

Sociollafe

Ndoshta. Personalisht mendoj qe shqipja mund te jete shume elegante (e hajthshme, per puristet tounge-iste) dhe ta jape konceptin e duhur me mbaresat e parashtesat qe ka ne perdorim.

Perndryshe dhe sa i perket izmave dhe logji-rave dhe kraci-rave etj etj, atehere edhe ne kete rast, pra eskapizëm, te mbanim fjalen nderkombetare ashtu sic mbajme dhe perdorim izmat e tjera, per me teper kur ajo do perdorej ne kontekst floozofik.

Shqipja eshte elegante, madje shume, por me kusht qe te dime t'ia zbulojme ate, t'ia nxjerrim ne pah. Nuk i nxirren ne pah duke shpikur fjale qe s'kane asnje lidhje me dukurine ne fjale.

Ne kete kendveshtrim, fjala "per-ikje" apo "perikje", nuk ka asnje lloj shenje te dukurise sociologjike. Kur hyjme ne terrene te tilla si filozofi, psikologji, sociologji, mbaresat NDERKOMBETARISHT te pranuara jane te pashmangshme. Perndryshe dalim krejt jashte sistemit dhe notojme ne ujera kineze ku vetem folja "te jesh", shkruhet atje ne gjashte menyra te ndryshme. Ja tani, pa me thuaj, bisede po bejme, a mund te perkthehet sakte Heideggeri ne kinezçe ? Nuk besoj. Me gjashte folje "te jesh", aty behet lesh arapi.

Gjuha jone e embel shqipe, ka bukurine qe nga ana fonetike nuk krijon asnje pengese per thithjen apo pervetesimin e greqizmave dhe latinizmave. Dhe nuk dua te me shtijne ne kallepe te tjera sikur jam i kallur per greket. Larg kesaj, e kam fjalen per Greqine e Lashte qe eshte zhdukur diku aty me ardhjen e ortodoksizmit, apo dhe pak me pare.

-Izmi dhe - logjia dhe - kracia qe permende, nuk i shkaktojne asgje shqipes, me kusht qe trungu te jete shqip.

Une nuk e di ku eshte problemi nese nje fjale shqip, qe i pergjigjet rrenjes se fjales se huaj (escape - fuir - arratisem, iki) t'i shtohet mbaresa nderkombetare -izem apo tjeter.

Gjithkush me mend ne koke e di se kjo mbarese jep kuptimin e nje ideologjie, nje dukurie, nje qendrimi filozofik, dhe nuk eshte fjale e perdorimit te perditshem.

Nuk mund te prodhosh koncepte sociologjike (qe ne e kemi pertoke kete fushe - nga vete rrethanat tona) me kesi ngaterresash mes se rendomtes dhe se lartes.

Fjalet e huaja nuk duhen marre me siklet, as te transkriptohen qorrazi (escapism = eskapizmi), sepse pastaj shqipja mbushet me çudira e budalliqe si te lajmeve te ores 8, por duhen pershtatur me shqipen, pa harruar asnjehere fushen ku jemi : ne filozofi, sociologji dhe psikologji, ne nuk kemi kryqe te shpikim anije kozmike. Sepse s'behet. Ndryshe kthehemi ne sharlatane.

Përikje vetë si fjalë ndoshta nuk permban ndonje shenje dukurie sociologjike, por e perdorur ne kontekstin e duhur, them se edhe shkon.

Dakort jam me ato qe thua ne pergjithesi, vecse mania per t'i shtuar izem fjales, me kusht qe trungu i saj te jete ne shqip, me duket puritanizem i kote. Perndryshe do duhej ta benim kete gje me te gjitha fjalet e perdorura ne shqip (kapitalizem, menefregizem, botulizem e kushedi ç'dreqin tjeter), sepse nuk mund te perdoresh nje rregull gjuhesor vetem per disa fjale dhe per te tjerat jo.

 

Shmangije me tingellon me mire.  Fjalia ne anglisht eshte: "Though this may sound as escapism - the authors decision to forgo a realistic portreyal of his country should be taken as such."

Ate perdor ....ose "pyet shtate a tete dhe bej si di vete " smiley

Ajo qe desha te them me perpara, por nuk kisha kohe ishte qe arratia eshte emer dhe arratis eshte folje. Per mua arrati eshte fjala qe i gjendet me afer fjales escape. Neqoftese do postaj qe ti jash pamje fillozofike, mund ta besh arratizem, dhe fjala akoma e mban kuptimin.

Teoria ime eshte qe fillimisht duhet gjetur fjala qe i shkon me shume dhe pastaj duhet punuar me te. P.sh ikje-perikje nuk me duket zgjedhja e duhet. Fillimisht se ikja nuk jep kuptimin e escape. escape from prison-ikje nga burgu? por edhe se parashtesa per i shton nje kuptim mjegullor (perhumbje)

Ndaj dhe nuk me pelqejne zgjidhjet e Kadarese te tipit korridor-mesore. Korridor vjen nga correre, ndaj nese nuk e perecjell dot si vrapues, une do ta perktheja nga ideja rruge/rrugice aq me teper kur edhe qillimat qe shtrohen ne mes korridorit quhen rrugica, pra krijon lidhje ne tru. Personalisht do ta quaja rrugine ose rrugez.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).