Heidegger flet per peshqit...

Shume bukur.

123 Komente

arsyeja e mosarsyes  arsyetohet arsyetueshem ne kete arsyetim.

 

Te plas shpirtin ky mo, me keq se ty eshte Hurb, dhe kjo eshte arritje.

Lul, mi gjen dot ne origjinal 4-5 paragrafet e pare qe jane perkthyer ketu? Me beri kureshtar ky "hajderaga" mua. E pat kjo pune me duket.  Kureshtja mbiu si bar i keq sapoqe mora vesh qe paska pas lidhje dashurore me nxenese cifute dhe ka thene fyhreri para e ne pas tij... hmmm burr i zoti, thashe smiley ...nejse, kuturisja e pare imja ishte dje dhe sot nje fragment online nga "Holzwege" - ajo qelloi, doli e para ne rradhe, dhe pikerisht kapitulli "Der Ursprung des Kunstwerkes", dhe mu duk aq i qarte dhe i tretshem, sa me s'behet. Por theksoj qe mund te kem rastis perjashtimisht ne pjese "te lehte". Pune fati me nje llaf. Kishte nuanca atje qe e cojne saktesine e te shprehurit ne torture, dallimi psh midis Herkunft dhe Ursprung, etj etj. Mu kujtua thenia e dikujt, Ajnshtajni a Njutoni, s'mbaj mend, qe tha se suksesi i tyre i detyrohet faktit qe pyetje te cialt "robi" i ben normalisht vetem si femije, ai i kish bere si i rritur... nejse, shkurt muhabeti, po pate link origjinali per ket pjesen lart, do t'isha mirnjohes.

ps. i jepni provim ju kto gjona? nqse po, te mjeret ju! really!

Hurbi, nuk te ndjek dot... smiley

Rishikoje njehere kete fjaline psh.  "I tillë që ai është kafsha e arsyeshme, njeriu duhet të mund të mendojë, nëse ai e dëshiron këtë."

Nuk mendon se do te lexohej me shqip keshtu?

"Si kafshe e arsyeshme qe eshte, njeriu duhet te kete mundesi te mendoje, nese ai e deshiron kete".

 

Ncuq.

Heidegger thote se njeriu nuk eshte "nje" kafshe e arsyeshme, por kafsha e arsyeshme.

Ndersa, po qe se e vure re, Heidegger ben dallim ne mes "mundesise" dhe "te mundurit".

Ti mund ta kesh mundesine per diçka, thote ai, por ti nuk mundesh, dmth nuk eshte ne te mundurit tend.

Ftillimi yt e shuan kete dallim dhe pastaj beji naften Heideggerit sepse nuk ndiqet me.

Ana, po te besoj diçka : nuk ka autor ne bote qe ta kete me te cenueshme hollesine e fjales. Nese ai ka zgjedhur nje fjale, ta dish se e ka zgjedhur ne nje peshim te stersterperseritur, derisa ka vendosur. E di me ç'e krahasoj Heideggerin ? Me nje gote te holle kristali qe po te ra njehere ne toke, mbaroi, mos u lodh me me te. Duhet te kesh nje respekt te madh per fjalen e tij, per menyren e rrotullimit te fjaleve qe ai iu ben, dhe pastaj te hysh ta perkthesh. Nese i lejon vetes, qysh ne fillim, futje te vockla duarsh, ta dish qe gjendja do te te dale jashte kontrolli dhe po ta them hapur qe do te mberrish ne nje qorrsokak.

Ndiqe edhe njehere idene e tij, ndiqe arsyetimin pse thote ai qe ne e kemi mundesine te mendojme, ama kjo nuk eshte ne te mundurit tone. Sepse ka dhe kushte te tjera, psh, siç do te dale me poshte, vete ajo qe ne duam te mendojme na pervidhet, dmth na shmanget, rri ne terheqje.

 Hurbo, 

te heq kapelen per kete pune, respekte, po a i ka shqipja ato mjete gjuhesore per ta perkthyer tamam? A nuk eshte si me ja fut me tank gotes se kristalit?

Unë e kuptoj kshu vallaj... mundësia është si ajo barcaleta që thotë "këtu e kishe pse se bone gruan". Kjo osht mundësia smiley

Nëse ky tipi skishte pi viagra, mundësi kish... po nuk mundej. 

Nëse dikujt i është ngref tani, ai mundet. Nëse s'ka femën afër, ska mundësi. smiley

 Jo më kot mundi është mashkull dhe mundësia femër.

Epo, sic duket, Hurbi, nuk kam mundesi apo duhet te them me mire, nuk eshte ne te mundurin tim ta ftilloj mendimin e Hajdegerit... smiley  Megjithate, them qe meqe i je futur, duhet ta ftillosh dhe nje cike me mire per ta sjelle ne shqip. smiley

Shiko Ana,

Per te marre vesh qe Heidegger iu jep fjaleve kuptime krejt te tjera nga ç'jemi mesuar ne, do te te jap nje shembull :

Merr fjalen ekzistence.

Per te gjithe ne, eshte e qarte se bota ekziston, njeriu ekziston, qeni ekziston, mali ekziston, etj. Keshtu jemi mesuar te themi sot e qekur.

Mirepo, Heideggeri nderhyn ketu dhe thote : jo, mos u ngaterroni. Ekzistence ka vetem njeriu, dhe askush tjeter. Guri nuk ekziston, ai eshte. Kafsha nuk ekziston, por jeton. Kafsha nuk ka vdekje, por ka pushim se jetuari.

Perse ekziston njeriu dhe jo mali apo qeni ?

Sepse, thote Heidegger, ekzistence vjen nga latinishtja ek-sistere (madje, ne shume vende, Heidegger nuk shkruan me ekzistence, por eksistence), qe do te thote : te dalesh jashte vetes, ta shohesh veten nga jashte. Nga ku e ka origjinen dhe fjala ekstaze, te jesh jashte vetes (ne kuptimin seksual : te mos dish ku gjendesh).

Njeriu, thote ai, eshte e vetmja qenie qe del jashte vetes dhe sheh vete qenien e vet. Madje, jo vetem qe e sheh qenien e vet, por edhe ka nje nxenie te kesaj qenie. Njeriu e sheh qenien e vet si nje projekt, si nje "per t'u marre ne ngarkim". Dhe kete veti nuk e gezon as kafsha, as sendi, as Zotat.

Ti e sheh tani, kur hyn ne kesi hollesirash, çdo rreshqitje gjuhe eshte me pasoja te renda per kuptimin e tij, dhe kjo eshte arsyeja qe perkthyesi, nese ne letersine artistike ka njefare hapesire manovrimi, tek Heideggeri nuk ka fare. Përkthyesi, ne rastin e Heideggerit, eshte puro skllav, pa kurrfare te drejte fjale.

Nejse, te mos futem ne gjera qe ka ca kohe i kisha lene menjane. Te pershendes.

Oh, Hurbi na qenka kthyer ne Shqiperi!!!

 

Gazetare te "55"-es, ruhuni!!!

pranej s'pusho shiu smiley 

Ne lidhje me shiun, Heidegger thote diku :

Kur themi "bie shi" ose "po pikon sot", keto jane folje pavetore, edhe pse shqipja ka prirje t'i ktheje ne vetore dhe te pergjigjet qe, ne fakt, eshte shiu qe po bie. Jo, e verteta eshte se kemi te bejme me nje pavetore "bie".

Dhe pastaj vjen tek folja "ka". Kur themi psh : "ka nje shtepi atje ne kodrine". Kush e ushtron kete "ka" ? Shtepia, kodrina ? As njera, as tjetra. "Ka" eshte folja pavetore e qenies. "Ka", dmth nje qenie atje ushtron nje funksion te qenuri. Dhe Heidegger mundohej te gjente rrenjen e kesaj "ka". Nga vjen kjo ? C'kuptim ka ajo ?

Qe t'jua jap pergjigjen shpejt e shpejt e te mos ju lodh me teper, po ju them se as Heideggeri nuk ka mundur ta jape pergjigjen. Diku ai thote se mendimi im nuk ka mundur te shkoje me tej, kaq ka mundur.

Prandaj eshte e veshtire te flasesh per Heideggerin si nje teoricien apo si dikush qe ka nje doktrine. Heidegger nuk ka nxjerre kurrfare teorie, asnje lloj rryme, por thjesht e ka lodhur rradaken e tij ne kerkime shtigjesh te reja ku nuk kishte hyre kurrkush. Kam pare lart e poshte qe Heidegger ekzistencialist e nihilist e budalliqe. Heideggerit nuk i shkon asnje -ist nga pas. Ai ishte thjesht nje zanatçi i mendimit, dhe kaq. Dhe se ende sot eshte, si me thene, horizonti i mendimit, sepse trimat qe kane ardhur me pas nuk kane mundur t'i shkojne deri ne fund. Shkurt, kohe e humbur te merresh me te, perveçse per Lulianin qe, me ç'duket, i pelqen ta perplase koken per muri.

ps : pershendetja vajti dem, nuk shoh gje nga ketu.

Duke pare gjithe ato skena pelivanlleqesh, kisha krijuar pershtypjen se do te ishe ndonje perkthyes po aq "pelivan" sa dukeshe, por vetem duke lexuar paragrafin e pare te shkrimit te mesiperm, e pashe se duhet te kaloje akoma shume uje nen ure. Sic thone francezet ; "gjithemone mburremi me ate qe nuk e kemi". P.sh.peremrin "ne" e ke perdorur ashtu sic e perdorin francezet. Ne shqip ai mund te eleminohet ne disa raste, pa i humbur kuptimin fjalise, sepse keshtu hehteson leximin ne shqip.

Ne hyjmë tek ajo çka thirrim të mendosh nëse vetë ne mendojmë. Që një orvatje e tillë t’ia dalë mbanë, ne duhet të jemi të gatshëm për të mësuar të mendojmë.

Sapo që ne i futemi këtij mësimi, ne kemi pohuar tashmë nga këtej se ne nuk jemi ende në mundësinë për të menduar.

 

Megjithate, dashuria jote per letrat eshte prekese.

Zoteri,

Mos u mallengje shume. Meqe jeton ne France, po te bej te ditur kete :

Frengjishtja ka veten e pare shumes :

nous avons

por ka dhe veten e trete njejes :

l'on a

Te dyja keto forma, kur te perkthehen ne shqip, sipas mendjes tende, japin njelloj :

kemi

Kurse sipas mendjes sime, e cila me sa duket dallon shume nga mendja jote (per mire apo per keq, on s'en fout), keto dy forma perkthehen :

ne kemi

dhe

kemi

Nese je dakort dhe ti, keto te dyja ndryshojne nga nje futje e "ne" ne rastin e pare. Nese ti mendon se kjo eshte per tangerllek, atehere te rrofte flamuri tringjyresh aty menjane.

Sepse, kur themi "ne kemi" (nous avons), kjo nenkupton "ne" per te cilet po flitet. Dhe kur perdoret pavetorja "kemi" (l'on a), atehere nenkuptojme cilindo, nje dike te papercaktuar. Dhe kjo eshte arsyeja qe Heidegger thote :

Nous sommes dhe jo l'on est.

Besoj se tani e ke me te qarte. Ne te kundert, mallengjimi yt me preku gjithashtu.

post scriptum :

l'on a - e kisha fjalen per fjalite pavetore. (dmth pa "il" apo "elle&quotsmiley. Besoj se eshte e qarte kjo, te pakten per nje njohes te frengjishtes.

ocumentProperties>
Normal
0
0
ages>1ages>
80
460
JAS
3
aragraphs>1aragraphs>
564
11.1280
ocumentProperties>

0
oNotShowRevisions />
oNotPrintRevisions />
21
isplayHorizontalDrawingGridEvery>0isplayHorizontalDrawingGridEvery>
isplayVerticalDrawingGridEvery>0isplayVerticalDrawingGridEvery>

ection1;}
-->

Para shume viteve, kur isha me i ri se ti, duke lexuar nje liber te Dostojevskit, lexova : « Shpesh arsyja eshte sherbetore e pasionit. » (nuk eshte cudi qe Frojdi u ndikua nga Dostojevski) Kjo fraze ndikoi shume ne formimin tim. Disa here mjaftojne disa te verteta te tilla per te krijuar permbytje. Qe nga ajo kohe, sa here qe lexoj diskutime, mundohem te gjej se cili eshte ai motorr (pasion) qe e ka shtyre  X apo Y qe te perdori kete arsyetim. Ne pergjigjen tende, shoh se arsyja i ka sherbyer pasionit tend : dashurise per veten. Dhe jo te vertetes.

Emi!

....arsyeja e mosarsyes  arsyetohet arsyetueshem ne kete arsyetim....po ti lexo edhe te PPU dhe mos u mundo te lexosh gjetke.

Me kujtohet i cun daje ke mosha 12 vjec kur shkoja me pushime ne pshat si me pyeste , kur vinte  nga kullotja e dheneve neper pyje , e pas nje nate te gjate te gdhire nen " kemborimin " e kemboreve te deshijve.

Me qe je me kulture k/ qytetase pse i thoni bukes - buke JU e nuk i thoni .... smiley

Filloja une nga exi me Tazen , po Tazen e kishte grun e kushuririt te pare dhe nuk i mbushej mendja .

Po ti Hurbi tani e gjete te hapesh teme per Heidegger-in? S'kam ketu asnje liber te tijin per be. Premtoj sidoqofte qe sapo te kthehem ne shtepi te sjell variantin tim te perkthimit, se paku te "Holzwege". Pak muaj me pare vdiq nje nga perkthyesit dhe interpretuesit e tij ne italisht, Franco Volpi (aksident automobilistik).

Sa per 'Qenia dhe koha" kam frike se per te duhet ecur me paragrafe, dy-tre rreshta per cdo here.

Dje kishte "La Repubblica" nje shkrim mbi nje botim te fundit ne italisht te korrespondences Heidegger- Karl Jaspers. Ndoshta ate mund ta perkthej keto dite dhe ta sjell ketu.

Hurbi, me vjen keq, se e di qe ti je partizan i idese qe Heidegger-i s'ishte i implikuar me nazizmin, por kam frike se keto letrat (ne shkrim ishin shkeputur nja dy copeza) vertetojne perfundimisht te kunderten.

Finisterre, nuk eshte e vertete qe une besoj se Heidegger nuk ishte perlyer. Madje e kam shprehur disa here se Heidegger ishte nje njeri me moral te ulet. Per mua, nga leximet mbi te, me ka dale se Heidegger ishte nje kryelarte, gati ne kufinjte e mburravecit. Kjo ka sjelle pastaj njefare pandjeshmerie te tij kundrejt ca gjerash njerezore. Te mos harrojme se Heidegger nuk ka folur kurre, qofte dhe nje fjale, per Auschwitzin. E pabesueshme kjo heshtje e tij. Kryelartesia e tij mund te kete rrjedhur nga dy-tre gjera, qe mund te jene keto :

- qenia e tij fshatar tipik, me nje kuptim te thelle te tokes, te rrenjosjes, te thjeshtesise.

- dy djemte e tij kane qene kapur rob ne Rusi, si ushtare fronti, dhe jane kthyer ne shtepi pas luftes (nja 2-3 vjet me pas). Kjo mund te kete krijuar nje lloj kokefortesie.

Sepse, ne nje shkrim te tij, ai thote se amerikanizmi eshte nje e keqe po aq e madhe sa komunizmi dhe nazizmi (ne fabrikimin industrial te vdekjeve). Kjo tregon njefare merie te Heideggerit kundrejt Amerikaneve, me bomben e tyre atomike, e cila perfaqesonte, per te, majen e pushtimit te njeriut nga teknika.

Po t'i bie shkurt, Heidegger ka mbetur nje enigme. Ende dhe sot ka grindje te forta filozofike mes mbeshtetesve dhe armiqve te tij. Per mua qe jam "pinxhivul" ne kete mes, une jap nje pasqyre te dy qendrimeve dhe pastaj jap nje version timin, pa kurrfare pretendimi.

Ka shume anekdota qe tregojne nje Heidegger goxha mendjelehte : Heidegger ka dhene ne Rome, me 1936, ca konferenca mbi Holderlinin, ku ka mbajtur ne jaken e kthyer te xhaketes stemen e nazizmit. Atehere, nese ai nuk ishte i tille, ç'interes kishte ta mbante ? Heidegger nuk i ka bere asnje vizite profesorit te tij te nderuar, Edmund Husserl, i cili e ka dashur shume Heideggerin, dhe e mbante si dishepullin e tij.

Me 1933, Heidegger eshte shprehur se "shikoni ç'duar te mrekullueshme ka Hitleri, duart artisti, dhe e meriton te jete Fyhreri yne".

Ka paguar kuotat e partise naziste deri ne shperberje, 1945.

E shoqja, Elfriede, ka qene nje antisemite e regjur.

Vetem nje "bemol" : nje ndihme te madhe i ka dhene ish-e dashura e tij, studentja e tij, Hannah Arendt, e cila nuk e ka fajesuar asnjehere Heideggerin, dhe ka pasur gjithnje prirje ta fale per "hutimin" e tij. Madje ata jane takuar deri ne vitet e fundit te jetes (1975, Hannah vdes).

E plot gjera te tjera.

Per Jaspers : ky ka qene filozofi me i paster gjerman, me nje qendrim per t'u admiruar, dhe nuk e ka kuptuar kurre qendrimin e Heideggerit. Teksti i tij "Mbi fajesine gjermane", 1946, eshte nje tekst i mrekullueshem i shkruar nga nje gjerman fill pas luftes.

Dhe ketu po e mbyll smiley

 

cba,

Nuk kam mundesi te te pergjigjem atje siper, poshte pergjigjes tende, por po te them ketu :

Zoteri, mos u lodh ne keto pallavrat e tua mbi dashurine time se veç njera mendje te me shkoje tek ty, boll eshte. Dhe as e çaj koken pse te dukem arrogant apo rrugaç apo fshatar. Te sqarova mire e bukur per gjuhen frenge, dhe po te kishe ti aq jo-pak dashuri per veten, do me kishe kundersqaruar. Meqe ti s'e ke bere, atehere shiko hallin mik se s'ta kam ngene. S'kam ndalur askend te perktheje si t'i doje zogu i qejfit, keshtu qe edhe ti, kercitja ketu me nje kunderperkthim, e pastaj te duartrokasim te gjithe.

Fjalet qe i kam rreshtuar aty lart jane TE MIAT. Kush deshiron te vije me mua ne kete lexim, miresevjen. Kush nuk deshiron, rruge e mbare i qofte. Tungatjeta.

Ka nje problem me Hajdegerin. Teksti me siper dhe me perjashtim te Qenia dhe Koha (mesa po me kujtohet tani) jane leksione. Leksione qe Hajdegeri nuk kishte ne mendje t'i botonte pasi sipas tij fjala e folur ishte shume me larte se ajo e shkruar. Kjo eshte nje nga arsyet pse keto tekste ngjajne kaq cuditshem.

Hurb apo kushdo tjeter, si perkthehet ne shqip fjala (koncepti) "l'être-jeté" i Heidegger?  Ne anglisht eshte "thrownness".

Laert,

E vertete qe pjesa me lart eshte shkeputur nga cikli i leksioneve te para te dhena nga Heidegger pas heqjes se ndalimit te leksioneve (Heidegger ka qene denuar nga komisioni i "denazifikimit" per te mos dhene leksione - ka qene nderhyrja e disa miqve franceze prane autoriteteve franceze per ta lejuar perseri te shkonte ne punen qe ai dinte ta bente me se miri : te jepte leksione).

Por nuk eshte e vertete qe ai nuk donte t'i botonte. Heidegger ka botuar mjaft vepra ne te gjalle te tij (Ecje drejt fjales, Ese dhe Konferenca, etj).

Nje anekdote : vellai i tij (ia kam harruar emrin) ishte shume shakaxhi dhe thoshte ne nje interviste se nganjehere ai vete ia fuste ndermend idete Heideggerit, medemek si pune filozofi dhe ai - por me te qeshur, sa per humor.

Gjithashtu, nena e Heideggerit ka qene duke hequr shpirt kur ka dale ne qarkullim "Qenie dhe Kohe" (dhe jo "Qenia dhe Koha&quotsmiley, dhe i ka çuar tek koka e shtratit nje kopje te librit qe e ema te ndihej krenare. Nuk di me tej, se edhe kam harruar shume gjera. 

Être-jeté (Geworfenheit) :

Ne shqip :

QENIA-E-HEDHUR

Dhe kuptimi eshte :

Njeriu eshte i hedhur ne bote. Pa asnje destinacion, pa asnje origjine te larte. Keto te dyja vijne vetem me pas hedhjes se pare.

Monda, siç e ke pare dhe vete, terminologjia e Heideggerit perbehet nga fjale te thjeshta por kuptimet duhen ftilluar mire sepse ashtu siç ka nje gjuhe shqipe apo frenge apo angleze, ka dhe nje gjuhe heideggeriane, e cila ka fjalet, kuptimet, dometheniet e veta, dhe formojne nje mjedis me vete.

Kuptimin ia di por pyeta per shqiperimin.  Sepse psh, ne anglisht eshte "anglishtuar" si "thrownness", ne kete aspekt eshte perkthyer dukuria, "hedhja" me nje fjale. 

Ndersa ne shqip, qenia-e-hedhur, nqs lihet pa shpjeguar, s'ka dhe aq kuptim.  (Duke dale pak dhe nga tema, ki parasysh si tingellon ne shqip: tip i hedhur etj.) 

Monda,

Ma degjo dhe nje fjale te fundit, megjithese e kam thene shpesh here :

Heidegger flet me FJALE TE THJESHTA. Tek Heidegger nuk ka imanenca transhendetalo principore konceptuale, nuk flet keshtu Heidegger. E thashe diku tjeter : tek Heidegger gjejme çekiçe, bishta sqeparesh, poça verash, etj.

Mirepo, ajo çka duhet bere kujdes eshte qe keto fjale duhen degjuar me veshin heideggerian dhe jo me veshin e Qazimit qe e kam ne katin e pare.

Kur Monda merr dhe lexon Heidegger, dhe lexon "qenia-e-hedhur", atehere ajo nuk duhet te hallakatet me nenkuptime kopshte femijesh (Gimi eshte djale i hedhur dhe Moza çupe e ndrojtur), por duhet kuptuar çfare fshihet pas ketyre fjaleve. Sigurisht qe te gjithe termat heideggeriane jane te shpjeguar ne dhjetera studime. 

Shkurt, kur te hapni te lexoni Heideggerin, harroni gjithçka keni lexuar me pare dhe mundohuni te futeni ne boten e tij. Se nje term kyç i Heideggerit eshte dhe "meraku" (Sörge), por ai nuk flet per merakun e derdhjes se qumeshtit apo te voneses se djalit ne shkolle. Tjeterkund e ka fjalen. Ai flet per "vemendjen", "nxenien", "keqyrjen", "medyshjen", "llomotitjen", etj. Te gjitha keto kane kuptime te veçanta ne gjuhen heideggeriane.

Tani, une e kuptoj se ty nuk te pelqen qenia-e-hedhur, por bota keshtu eshte, e padrejte, dhe duhet t'i durosh ca gjera. N'est-ce pas, ma chère ? smiley 

Hurb, s'e kam lexuar ne shqip Hajdin smiley.  Thjesht pyeta per perkthimin apo pershtatjen.  E kushtezuar nga anglishtja (fatkeqesisht per mua dhe tifozllekun tim teuton, s'marr ere fare nga gjermanishtja) nqs do shkruaja rreth Hajdit, do vuaja me disa fjale.  Meqe ra fjala, edhe nje tjeter, "facticity" = "fakticitet"?

E gjete tek "meraku" kete fakticitet ?

"Meraku", Monda, ti e di ne kengen shqiptare, "ky merak, meraku i shkrete, nuk ma le zemren te qete"

Shiko tani sa bukur perputhet meraku i kenges sone me merakun heideggerian :

Meraku, sipas Heideggerit, eshte qenia e plote e Daseinit. Dasein eshte i tille si merak ne bote. Dhe kjo perkthehet me tej keshtu :

- te jesh perpara vetes (projekt),

- tashme ne nje bote (faktesi),

- prane qënies nderbotesore (preokupim)

dhe me kengen tone : ai zotnia ka rene ne hall me u martu (projekt), diku nga Shkodra (faktesi), prane rraqeve te veta (preokupim).

Tu piges là ? smiley

Nuk perkthehet dot "Sorge" ne shqip, Lul. Eshte perzierje e merakut, shqetesimit dhe kujdesit. Ne nuk kemi nje fjale te tille. Gjermanet per merakun shqeto, pa kujdesin brenda, kane fjalen Kummer.

i thu te treja per i her njona mas tjetres si tip bresherie mer daje... ca bo kshu ene ti he burr malsie, perto' me shkrujt ti kshu?

Te lash nje link m'tjeter ven me Kac estraden dhe Skenerin. "Labi dhe tironsi". Nuk di a e pe (linkun them)? smiley

nuk ma lu ky shejton kompjutri mer jau...

Kam pare lart e poshte qe Heidegger ekzistencialist e nihilist e budalliqe. Heideggerit nuk i shkon asnje -ist nga pas.

HJDARAGA  eshte pararendes i egzistencializmit dhe keshtu konsiderohet njezeri nga mendjet per te cilat te menduarit nuk ka mbetur thjesht nje mundesi. Une habitem se me cfare  lehtesie ca te verteta  konsiderohen..budalliqe. Vertet fyerje per inteligjencen minimale, por  nejse.

Vete Zh.P.Sartre thekson se ka dy lloj ekzistencialistesh qe jane sipas tij te krishteret....dhe ekzistencialistet ateiste, nder te cilet do te klasifikoja Hajdegerin e pastaj ekzistencialistetet franceze dhe veten.

 NEJSE.

 Mbaj ment ishim ne zbor qe do te thote zderhallje dhe shullim ne diell andej nga  kodrat e Mamurrasit. Shtrire per qejf e muhabet e shaka hidh e prit.Kur se si erdh muhabeti  komandati toges ,nje  shakaxhi i thekur  qe kishte qef te dukej sa me intelektual, permendi shprehjen "ekzistenca paraprin esencen" Per te shtyre kohen por dhe nga kureshtja filluan pyetjet per te mesuar dicka me shume rreth kuptimit te ketyre fjaleve ne dukje te pakuptimta. Dhe nisi nje rrefenje e kendshme per njeriun qe e kishte shkruar kete gjene.Ishte pak targenlleks, kafen e pinte me eks , duhanin e thithte me llulle si Stalini, vuante nga koliti, ishte  simpatizan  i  komunizmit por me pas u divorcu , gruas ja  dridhte me  Simone, etj. etj.

Po mir bre , gjithe keto meselera i morem vesh, po esenca ku eshte? pyeste  Taqka.

arerye-hetimi eshte i thjeshte:

me heideggeri une edhe pse hermetizues me pelqen, ajo qe nuk me pelqen eshte se e pelqen edhe hurbinek nje i mbijetuar i lager-ve te nazistimit qe heideggeri ishi aq himnizues...

paradokse shqiptare hesapi...

 

Perkthimi eshte faqe e zeze. Mangesite ne zberthimin e pershtatjen ne shqip te filozofise se
Heideggerit nuk mund te fshihen pas teorise se krijimiot te fjaleve
"te reja" pasi shqipja nuk mjafton, as pas foljeve pavetore dhe as
pas batutate "une di nje gje qe ti se di. Une e vure re kete mangesine
e te kuptuarit tend qe tek perkthimi I Bodlerit ku e nxorre kuptimin e
!odlerit hane shan hane Bagdat, pastaj tek pretendimet qe tek "Murtaja"
qe te kishte thene nnjeri qe libri eshte nje histori e fshehte me
partizane e gjermane, por sidoms tek ky perkthim ketu. Personalisht
do te keshilloja te mos lexoje me perrallat mbi dashnoret e :eideggerit
per te mahnitur cupat, po te ulesh e te lexosh ndoca libra mbi llogjiken
dhe procesin e te menduarit. Qe pastaj mos pyesesh prape: "Cfare ka
Noli me shume se une?"

Llogjiken asshole! smiley

hetimi eshte se Hurbi do te thote se filozofia (ne vecanti ajo gjermane) nuk mbin ne shqiperi sepse toskerishtja mungon ne terminologji dhe persiatje reflektuese...

nodhat po te ishte paskajorja gege do te kishte me kuptimi perkthimi dhe ai qe eshte nga quebeku do kishte kuptuar me mire..hahahaha

spiritus,

Nuk me paske lexuar diku tjeter kur thashe qe MOS I BESONI ASNJE FJALE SARTRIT NE LIDHJE ME HEIDEGGERIN, sepse ai e ka pranuar haptas me vone se ska kuptuar asgje.

T'i thuash Heideggerit ekzistencialist, qofte dhe ateist, eshte t'ia rrasesh si per pasneser. Por e di si eshte puna ? Kur t'i mbledhesh ne tavolinen tende te punes nja 30-40 vepra te Heideggerit dhe mbi Heideggerin, e t'i kesh shpuar ca nete tejpertej me to, atehere eja dhe flasim per ekzistencializmin e Heideggerit.

_________

Nejse, se s'kam ndermend te çaj rradaken time ketu, me fshatin ne feste qe si gjithmone, nuk vonon t'ia mesyje me derdellitjet e tyre. Edhe une, si katunar kryelarte qe jam, iu them : as qe e kam çare ndonjehere kaptinen per ju, teveqele.

Hahaha! O Rubineto, pordhen e ke te madhe, por vezen e paske te vogel dhe pak te shtremet, sic duket edhe nga perkthimi yt me siper.

O Hurbo, nese bej nje liste te atyre qe komentuan do arrija ne listen perfundimtare te tere atyre qe iu ke shkelur kembet me kritika? smiley

Hurbi o hurbi. Shkruaj mbi tavolinen e punes per kujtese : Kepucar, shiko kepucet!

spiritus,

Lexuesit që kishin patur durimin të shkonin deri tek faqja 513 e këtij libri të trashë që ishte Qenia dhe Hiçi e Sartre kishin mundur ta lexonin aty këtë formulë e cila do të bëhej një parullë e pakuptueshme : « Ekzistenca paraprin thelbin. » Ekzistencë : kjo fjalë kaq e vjetër dhe kaq e rëndomtë rikthehej midis nesh me një forcë të paparë, por askush nuk dinte saktësisht kujt ia detyronte gjallërimin e vet kjo fjalë. Sartre, nga ana e tij, e mbante veten më tepër si pasues të Heidegger, i cili, nga ky fakt, nuk duhet të vononte për t’u shfaqur, në Saint-Germain-des-Prés, si « babai i ekzistencializmit », filozofi turbulluese e cila konkuronte marksizmin.>>

Nuk kishin kaluar as dhjetë minuta që unë isha në zyrën e Heidegger në shtator 1945 kur gruaja e tij dhe ai më pyesnin : « More, po ç’është ky ekzistencializëm ? » Në fakt, nga një harresë e vogël, unë kisha sjellë në Friburg vetëm dy nga pesë numrat e revistës Confluences ku njëfarë Jean Beaufret, profesor filozofie, përpiqej, ndër të parët, të sqaronte ekzistencializmin, duke e besuar veten të aftë të [...]

Nga Frédérick de Towarnicki, mik i Heideggerit.

_________

A qe ekzistencializmi një flakë kashte ? « Një mashtrim normalieni », siç thoshte Le Senne në Sorbonne ? Ngjitja e rrufeshme e një keqkuptimi filozofik ? (Sartre pranoi me dëshirë më 1961, në Shkollën Normale, që ai kishte patur mbi Heideggerin një « kuptim krejt të gabuar ».) Apo ekzistencializmi ishte veçse një sistem ateist që përmbyste vlerat e filozofisë së krishterë ? Goditja që Sartre kishte dashur t’i jepte filozofisë tradicionale, a ishte vallë një goditje e vërtetë apo një shkelm i thjeshtë ndaj luanit të ngordhur, ndaj Marksit, Kierkegaardit, Nietzsches, dhe ndaj disa të tjerëve, të cilët e kishin bërë pjesën më të madhe të punës ?

>____________>

 

Tani, zoti spiritus, me merr per ndonje mashtrues mua ketu qe paskam deshire te te hutoj me tollumbace shumengjyreshe ?

Mik, nuk po tregoj perralla. Te thashe, kur te kesh literaturen e nevojshme per keto pune, atehere te jap fjalen se do te te degjoj deri sa te lodhesh.

Perndryshe, mire eshte qe t'i frenosh kuajte dhe te mos hidhesh kot.

Shendet.

o hurbo na cmende mor vlla,

e di shume mire se heideggeri eshte i implikuar me nazizmin dhe sic thote habermas ai eshte nje njeri akritik pasi ka shkruar "me qene dhe koha"..

prandaj te flasim per haideggerin nga nxitjet e tua eshte po nje soj sikur twe flasim per Celine..

te them te drejten na lodhe me keto provokime o bir i primo levit....

E ce pastaj? Me citon ktu ca matufer katedrash sorbone, ca komshinj te Hajdeger qe e merrnin per te marre sa ishte gjalle ? budalliqe, budalliqe me oke.

Besoj e njeh kete tip pergjigjeje qe nuk te con asgjekundi pervec se ne  epiqendren e qenies se dashuruar me vetveten.Mire eshte te lexosh Etiken fillimisht. Ketu debati mbyllet.

shendet dhe perkthime sa me te adekuate.

 

Hurbi, faleminderit për mundimin së pari që e ke postuar këtë pjesë.

Së dyti... më duken të vështira për tu kuptuar paragrafët dhe për këtë, meqë nuk kam mundësi tjetër, ia hedh fajin sintaksës që ke përdorur.

Kam përshtypjen se mund të shkruheshin ndryshe, apo më mirë, të shtroheshin ndryshe në shqip. Tani vërtet nuk e di sa mirë apo gabim e kam, megjithatë them se ia vlen sfida. Vetëm se do të bjerë barra të më bindësh.

Psh, kemi këtë paragraf:

Por njeriu thirret megjithatë si ai që mundet të mendojë, dhe me të drejtë. Sepse ai është kafsha e arsyeshme. Arsyeja, « ratio » shpaloset në mendimin. I tillë që ai është kafsha e arsyeshme, njeriu duhet të mund të mendojë, nëse ai e dëshiron këtë. Sidoqoftë, njeriu dëshiron ndoshta të mendojë dhe megjithatë nuk mundet. Tekefundit, ai dëshiron tepër, në këtë vullnet për të menduar, dhe ja përse ai mundet fare pak. Njeriu mundet të mendojë, në këtë kuptim që ai e ka mundësinë për këtë. Por kjo mundësi nuk na siguron ende që kjo gjë të jetë në të mundurit tonë.

1 - për thirret kam pak a shumë një ide, nëse e krahasoj nga greqishtja që përdor përveç fjalëve quhet, emërtohet dhe fjalën thirret që është dhe sinonim i zbulohet. Kur themi psh nga Dhiata e Re Zbulesa, apo Apokalipsi.

2 - kur thua në mendimin, mos ke parasysh nëpërmjet mendimit, brenda mendimit? Se kur shkruan në mendimin... mua më duket sikur kafshoj gjuhën kur e lexoj. Sikur nuk më ngjit.

3- edhe kjo fjalia këtu: I tillë që ai është kafsha e arsyeshme, njeriu duhet të mund të mendojë, nëse ai e dëshiron këtë. 

Nuk e di nëse mund të qëndrojë bashkë kjo: I tillë që ai... Çfarë të keqe ka kjo formë: Ai është kafsha e arsyeshme i tillë që duhet të ketë mundësi të mendojë, nëse e dëshiron këtë.

4 Këtu: Tekefundit, ai dëshiron tepër, në këtë vullnet për të menduar, dhe ja përse ai mundet fare pak. 

Nuk mundem për be t'i nxjerr kuptimin e dëshiroj në vullnet. Si mund të dëshiroj në vullnet?

Të përmbledhura tani vërejtjet, janë kryesisht mbi përdorimin e tepruar të lidhëzës , në ndërrimin e përdorimit të rrasave. Nga dhanore në kallëzore. Besoj se këto ndërrime duhet të kenë një kuptim që s'po e gjej.

?

Spiritus, udhe e mbare dhe haram koha ime qe merrem me ty. Se ti nuk njeh as kush jane njerezit qe jane permendur aty, as ç'lidhje kane me Heidegger, as asgje. Keshtu qe m'u hiq qafe me gjithe budalliqet e tua se s'ta kam ngene as ty. Fodulle te tille qe nga maje e katit te peste te ndonje pallati te lagur Tirane vijne tere terselleme dhe cilesojne matufe kete apo ate. Matuf je ti, zoteri, dhe mjaft me.

________________

J.,

1. "Thirret" eshte "quhet". Thirret perdoret ne katundin tim, quhet ne katundin tend. Meqe une flas gjuhen e katundit tim, atehere kujt ia merr mendja ta mesoje kete gjuhe, miresevjen, kush deshiron te lexoje perkthime nga fshati i vet, eshte i lire t'i jape vete. Plus asaj, e thashe qe ne hyrje qe, per hir te Zotit, mos me pyesni pse eshte shkruar "thirret". Kur ta lexosh vepren e plote, ta jep pergjigjen vete Heideggeri. Nese kujtoni se une ia kepus ketu ne koken time, me vjen keq por me mire largohuni nga ekrani e luani me saçme. Me qarte, nuk behet.

2. "mendimin" eshte trajta e shquar. Ka mendimi si nocion (trajta e shquar), dhe nje mendim si psh mendimi per t'ia keputur nje gote raki. Dallimin shihe vete tani.

3. Fjalia jote, siç e ke kthyer ti, eshte nje katrahure e vertete ne krahasim me çfare deshiron te thote Heideggeri. E shpjegova me lart, thashe "mundesi" nuk eshte njelloj me "te mundur". Kete Heidegger e ka shpjeguar gjere e gjate ne kete pjese qe kam sjelle une. Lexoje me kujdes, mendjen asgjekundi tjeter. Dhe lexoje jo shpejt, jo me vrap. Lexoje fjale per fjale. Perndryshe, hollesite do te fluturojne dhe s'do te marresh vesh asgje.

4. Vullneti eshte dashje. Kur themi shqip : e bera pa dashje, ne fakt kuptojme e bera ne menyre te pavullnetshme. Dhe dashja, nga vete rrenja, ka lidhje me deshiren. Keshtu qe fjalia e Heideggerit eshte mjaft e sakte. Per me teper, ju lutem merreni dhe lexojeni vete. Kur te me mbushet mendja mua, do t'i nxjerr andej-kendej apo dhe do t'i fal lart e poshte, apo dhe do t'i dyllos per ne jeten e pertejme gjithçka qe kam shkruar. Keshtu qe llogarite kerkojani ne rradhe te pare mendjes suaj, pastaj mua. Nese mendja juaj nuk eshte mesuar te hahet ne kesi kockash, ky nuk eshte faji im. Heidegger eshte aty, sot e njemije vjet. Kush te kete ymer te gjate, le t'i hyje e ta çorollepse vete; gjithkush e di udhen.

___________

Dhe e fundit, une ketu shkruaj per ndonje tjeter qe po lexon ne heshtje dhe jo per teveqele. (Nuk e kam ketu per J., por e dine vete kush jane teveqelet, fodullet, dhe rrofangat e kungujve.) 

 Rubineto, nuk nderrojne rregullat e lojes kur eshte dora jote e letrave. Ti u can farfallen gjysmes se peshqve qe sjellin ndonje gje ketu, here duke bere si kritik letrar, here si analist politik, e here si Qeros. Kurse tani na dashke lexuesin e heshtur.

Tani neqoftese te tjeret kane verejtje per ate e ti pretendon se e ben me mire, pse nuk sjell argumenta qe te mbeshtetes teorine tende, por fillon duke qelluar me bajge lart e poshte duke i qujtur te tjeret, teveqele, dhe kohen qe merresh me ta kohe e humbur. Se une e kuptoj njerin qe mund te mburret qe ne dialogun gege patates i themi kertolle, apo nje tirans qe i thote bicikletes filispit, por qe nje perkthyes qe pretendon se jeton me ate pune, te ftoje te gjithe lexuesit shqiptare qe te shkojne e te punojne e jetojne per dy vjet ne fshatin e tij te thelle malor, qe te mund te kuptojne idiotizmat qe ai fut ne perkthimet e tij, me duket nje ndermarrje e veshtire nga ana turistike. 

Vec nese Heideggerin e perkthen per banoret e fshatit tend dhe ua jep te printuara qe ti lexojne ndersa kullosin dhite, atehere kjo e shpie muhabetin ne nje nivel krejt tjeter.

Nga nje lexues i paheshtur

Na cb o PFFfffff!

Qe te merremi vesht. Para se te vinte Hurbi ketu ne peshk, ti PF apo ndonje tjeter ishit mesuar t'u thurnin vec lavde, megjithese shumica te pamerituara, per ate tjetrin sidomos... kampion mediokriteti. Per ty une kam pat respekt (te madh sigurisht) e te kam lexuar me qejf, por me duket se ne keto debate me Hurbin po tregon ca ane te karakterit tend te cilat nuk te nderojne. Kam patur nje shok qe kur rendiste zotesine e shokeve te dhomes ne lojen e shahut thoshte: I pari vjen X, ka ca vende bosh pastaj vijne y, z, etj etj.

Ne respekt te asaj thenie: Persa i perket interesit qe te ngjall nje prurje letrare ketu tek peshku, Hurbi vjen i pari, ka shume vende bosh dhe pastaj vijne me radhe ca si puna jote... Ju ose jeni te trashe per ta kuptuar kete, ose shume xheloze...

Sinqerisht juaji,

Permetari

 

Permetaro, a mos ke naj gje konkrete per mua ti ? Sa me u sqaru e me heq naj pluhur nga kurrizi. E bej ket pyetje sepse edhe une shkruj te peshku dhe vallahi, or daje, ne shkrujm per qejf tone e te shoqerise sone virtuale e jo me u fut neper Hit Parada Permeti. E shkruaj kete koment pasi komenti juaj, Permetar, eshte i turpshem ne brendine e vet! Po ashtu e shkruaj ket si template per cilindo autor qe merr pjese te letersia. U be e bezdisur futja e gjithfare frymesh e duhmash ne kete seksion qe nuk i ha buken askujt! Perkundrazi meton kur mundet te japi kenaqesi estetike qe by default, nuk mund te jete e njejte per te gjithe.

 

Emo,

Kohe s'kam shume te merrem me ty, por edhe pa t'u pergjigjur nuk mund te rrija. Nuk mendoj se je nga ata qe duhen anashkaluar.

Se pari, ne qofte se do te doja te thosha per ke e kisha komentin me siper, do ta kisha bere kete gje - eshte zgjedhje e imja. Nuk dua te lendoj njeri, qofte kjo me te drejte apo pa te drejte. Ti ne parim je kunder sulmeve personale - per sa kohe nuk te drejtohen ty, sigurisht. Ndersa mua nuk me pelqejne edhe kur behet ndaj te tjereve - dhe per me teper sulme te pajustifikuara. Nuk eshte aspak se Hurbi nuk eshte i zoti ta mbroje vete veten ndaj tyre, por me thene te verteten ju, "grupi-shurupi" - e vetequajtur elite e peshkut e keni kaluar cakun - ndaj dhe reagimi im ishte se pari moral. Tek me e uleta, une vi per t'u zbavitur me cfare shkruhet ketu tek peshku, dhe tek me e larta, per te mesuar dicka. Por une nuk vi per te degjuar p..t e njerit e tjetrit ne vazhdimesi, sulme personale e ofendime te pajustifikuara, e "a e pate c'i punova une atij?" kind of things ne momentin kur une jam duke mesuar dicka. Ja pse reagova. Period.

Ajo qe mua me duket me pavend ne ate qe ti thua eshte se komenti im qenka i turpshem!! Really? Domosdo, kur vjen nga elitiste si puna jote duhet te jete i vertete! Po te bej megjithate nje pyetje te thjeshte retorike: ne se do te vija ty ne krye te listes, emo-elitisti, do ta quaje ate komentin tim te turpshem ti? Ka disa gjera qe ke shkruar ti qe une vertet do i quaja te turpshme, por ne qofte se do te kisha kohe te shkruaja per to, sigurisht qe do ta kisha bazuar cdo fjale qe do thosha me fakte, jo sic ke bere ti me lart.

Hajt me te mira dhe merre me shtruar kur komenton. Une kam gjithmone te dreje te them mendimin tim, ashtu si edhe ti ke te drejten te tundesh koken tende. Deri aty, jo me  tej se e humb te drejten morale pastaj, okay?

P.S. Po me Permetin c'pate xhanem? Ah, harrova, je tiranas prej skrapari ti.

Si te dush, Permetaro. Dua te mos merresh me mua, si me kohe, dhe pa kohe. Ate grupi shurupi mbaje per vete. Eliten gjithashtu.

Perndryshe secili me te vetat.

Dhe mos kujto se do te ta le thate po vazhdove!

Dhe mos kujto se do te ta le thate po vazhdove!

 

E ke seriozisht kete, emo? Seriozisht? Mos bre! Sa po me zhgenjeke! Mos bre se po dridhem. smiley

Vazhdo, vazhdo, mua deri ketu me ke.

 

I zhgenjyeri (aq sa ty nuk ta pret mendja) jam une.

Natenemire!

 O Permetaro. leje se e 10 fare sidomos me ate muhabetin e elites. smiley Thjesht do isha kurioz se ne baze te cfare procesi te te menduarit dole ne kete perfundim. Se ketu tek Peshku nuk ka ndonje sistem ftesash per festen e Flamurit qe ti dallosh nga karriket, e as ndonje sistem rrogas, qe ta dallosh nga te ardhurat. 

Nuk e di nese e ke degjuar ate historine e beut dhe argatit. 

Njehere argati i shpetoi jeten qenit te gjahut qe beu e donte me shume se gjithcka ne bote. Beu per ta nderuar, i shtroi nje darke me argatet e tjere, dhe vajti edhe vete ne tavoline per te ngrene me ta. Dhe i thote argatit qe per ta nderuar, do ta linte ate qe te ulej sonte ne krye te tavolines. Po argati i tha se nuk mund ta pranonte kete nder, dhe se ai vend i takonte beut. Beu jo e argati po, beu jo e argati po, derisa me ne fund te na nxehet beu e ti bertase: Po ul mor evgjiti i mutit aty ku te thone, se kudo qe te ulem une aty do te jete edhe kreu i tavolines.

 ky sistem eshte si te gjithe sistemet e tjera sociale, mjaft ne mode ne ditet tona. 

ka qe vijne per gallate, ka qe vijne per lexues, ka qe vijne te gjujn pidh, ka qe vijne te gjejn shoke, etj. nga te gjitha mostrat mnjf. 

secili shef interesin e vet. si kudo krijohen dhe grupe. keto ose jane dhe ne jete, ose krijohen ketu prej afrimitetit te interesave ose mendesive personale.

permetari nuk gaboi me grupin (ose doren) tuaj, sepse dhe mua kete pershtypje me jepnit. pra nuk ka faj ne kete pike.

 trem, kjo qe thua ti eshte mjaft e vertete. Une kam disa preferenca te miat dhe nje grup me te cilin me pelqen te nderroj ndonje koment, dhe nje grup (dore) tjeter te cilet po te kisha opsionin qe t'i spamoja, pra te mos kisha mundesine qe ti lexoja komentet e tyre (pa u hequr atyre te drejten per te shkruar) do te isha shume i lumtur. Pyetja qe i bera permetarit ishte se mbi cilin sistem vlerash u bazua per ta quajtur njeri grup elite dhe tjetrin nenkuptohet plebe. Jo se une ndjehem i ofenduar, pasi une isha tek elita, por thjesht desha te kap procesin e mendimit. Se me thene te drejten nuk eshte as hera e pare dhe as vendi i vetem ku ma kane bere kete percaktim dhe gjithmone me ka ardhur keq per kompleksin e inferioritetit qe kane brenda vetes njerez qe bejne ndarje te tilla. Mbase duke u shpjeguar, do mund ta nxjerrin te keqen jashte...

 Pyetja qe i bera permetarit ishte se mbi cilin sistem vlerash u bazua

 

 mbi sistemin e vlerave te veta (mendjes se vet). mua duke mu duk njesoj, po them dhe mbi ate timin.

pra po ashtu si grupimet edhe sistemet nuk jane te dhena nga zoti ose ndonje force tjeter kozmike. keto krijohen ne baze te llogjikave te caktuara, sipas mendjes se secilit.

se cili sistem ka te drejte, kete e zberthen si çdo gje, vetem koha, ballafaqimi dhe diskutimi ketu e me tej. 

gjithashtu shtoj se eshte shume mire qe ka sisteme dhe grupe te ndryshme. te mbara ose te gabuara. sepse keto i japin sens vlerave.

ti sipas gjasave je kunder sistemeve dmth, kerkon te kete vetem ato qe te pershtaten, ndersa te tjerat t'i zhdukim.

pastaj nuk kuptoj pse do ta fshehesh nje pjese, pothuaj gjysmen e kundert (apo mendon se kundra ke vetem 1% te njerezve). nuk te mjafton qetesia private, e disa oreve, per te qene ne paqe me veten ?

dhe e kerkon kete 24 ore non stop.

ka lezet mor pak kundershti. ne fakt kur them keto zere se s'them gje hiç. mos mi merr per kapital heee. 

hajt naten.

 Jo jo, me ke keqkuptuar. Une jam per ngritjen e sistemit te vlerave, Jam mbeshtetes edhe  i teorise se Mao Ce Dunit "Le te lulezojne 100 lulet..." Une nuk dua ta vras mizen sic beri Obama gjate intervistes, thjesht dua ta mbaj larg tryezes ku jam ulur e po bej muhabet. Se hem muhabet, e hem perzer mizat, nis e behet e bezdisur. Kurse ai meditimi qe thua ti eshte tjeter, ashtu sic eshte edhe lufta e perditeshme per mbijetese. Pra cdo gje ne vend te vet, dhe vendi aty ku i takon, do kishte thene Heidiggeri.

Sa teorik!

Po nqs. miza nuk te ndahet, cfare do t'i besh?!

Si do ta largosh?!

 

... thjesht dua ta mbaj larg tryezes ku jam ulur..

... por pastaj u zgjove nga enderra apo jo?!

 Olsib, po flisnim per sistemet e filtrimit: rrjeta teli per dritaret, spam filters etj. 

Isha ulur njehere me nje mikun tim gjerman ne nje restorant ne Wiene. Krejt papritur se nga u shfaq nje mize ne peceten e tavolines. Ai miku im e tregoi mizen me gisht dhe tha: Ballkani fillon ne Wiene. smiley

Ne mengjes kur u zgjova nga gjumi, vura re se ajo qe kisha kujtuar gjithe naten se ishte jasteku qe ma mbante koken shtrember, paskesh qene cica e kamarieres.

OK, keshtu po!

Por s'e kuptova si kaluam nga mizat tek cicat!

Sa qejf qe e kane austriaket kete punen e "Ballkanit qe fillon ne Vjene"! Sidomos ne keto kohet e globalizimit.

Ketej nga Shqiperia mendojne se Ballkani fillon ne Stamboll! (Provocation!)

nuk po t vlerso' kjo epoke, m' duket, maestro...

 

"1. "Thirret" eshte "quhet". Thirret perdoret ne katundin tim, quhet ne katundin tend. Meqe une flas gjuhen e katundit tim, atehere kujt ia merr mendja ta mesoje kete gjuhe, miresevjen, kush deshiron te lexoje perkthime nga fshati i vet, eshte i lire t'i jape vete. Plus asaj, e thashe qe ne hyrje qe, per hir te Zotit, mos me pyesni pse eshte shkruar "thirret". Kur ta lexosh vepren e plote, ta jep pergjigjen vete Heideggeri. Nese kujtoni se une ia kepus ketu ne koken time, me vjen keq por me mire largohuni nga ekrani e luani me saçme. Me qarte, nuk behet."

Dobet. J. te dha kuptimin e "thirret" si te ndryshme nga "quhet," dhe brenda sistemit te Heidegger kuptimi i J. eshte i sakte. Ti kembengul qe "thirret" eshte "quhet," dhe se diferencat qenkan vetem te prejardhura nga diferencat gjeografike. "Quhet" dallon nga "thirret" pikerisht per shkak te dallimit mes "perdorimit" qe eshte e quajtura dhe "zbulimit" qe eshte e thirrura. Njeriu thirret dhe jo quhet sepse njeriu nuk perdoret sic perdoren emrat, por njeriu zbulohet para botes dhe zbulon boten. 

smiley

Duke ia njoft ca radaken, them se atë shpjegim e ka dhënë qëllimisht ashtu. Që të marrë më shumë kredite më pas kur të ZBULOJË të vërtetën. Do të ketë një çikë elementin e befasisë Hurbi. Edhe kur ka qënë i vogël, do i ketë pëlqyer besoj të luajë kukafshehti. Jam i bindur se këtë zakon e ka marrë nga gjyshja... Sepse ska gjyshe në botë që respekton veten, të mos fshehë gjëra nëpër shtëpi. Zakonisht gjëra me vlerë. 

Edhe Hurbi gjërat e tij me vlerë nuk i jep falas, do që të tjerët të ushtrojnë ca mundimin. Veç, këtë herë duhet të kuptojë se ndoshta është mundim i tepërt të kuptosh edhe përkthyesin edhe filozofin.

Ramë përsëri në grackën e të menduarit mbi mendimin më duket...

 

Hurbinek!

Me shume me intereson Heidegger kur shkruan per problemet e perditshme,se ngulja tek kuptimi i nje fjale te vetme.

Heidegger "kritikon" Marksin, se rruga per te gjetur lumturin eshte ne sakrificat e se sotmes per te ardhmen, e kunderta e Humo , ku duke marre shembull nga Greqia Antike , thote se nuk duhet ti ndajme e "keqja" dhe e "mira" (Kapitali), por si Grekerit qe i ndanin " e demshme" dhe " e pademshme" , " e nevojshme" dhe " e panevojshme".

Heidegger, thekson se ne (europa) na mungon kongresi i Filadelfias " te gjithe njerzit qe jane krijesa e perendis, gezojne keto  te drejta te pamohushme, siç jane;  jeta, liria dhe kerkimi i lumturis".

Kjo nuk do thote se ishte "nazist".

Hurb, ke pi ponç tek pallati kultures, ke ngrene fare luledielli tek shkallat e xhamis,ne qofte se jo, je injorant.

 

 heidegger-i ka thene nje gje "te çuditshme" : prej komunizmit, nazizmit, apo liberalizmit anglo-sakson, ky i fundit eshte me i keqi (me shkaterruesi i epokes tone moderne). ai kete e quan "bollshevizmi anglez".

Be humble,

Eshte shume e veshtire per Hurbin te jete modest.,kur ai cdo here mendon se eshte i perkryer ne perkthime,vetem disa disa njeres,perfshi Hurbin,mendojne,sigurisht,qe jane perfekt ne cdo perkthim,dhe eshte shume e veshtire,qe keta,perfshi edhe hurbin,te jene modest,kur shkruajne ne blogje,si peshku psh,vecanrisht kur dihet se te gjithe jetojne dhe kane pare,dhe kane lexuar,kuptojne dhe kane preferenca te ndryshme,dhe kulture te ndryshme.Madje kur vjen puna per kulture njohje,sidoqofte ajo qe duhet te bier ne sy eshte njerezorja dhe modestia,si virtyte te rendesishme,qe duhet te dalloje njeriun.,qenien e tij,te mesosh te menduarit,nga Heidegger,dhe ta reflektosh ate shtremberisht duke treguar se cka thene Heidgger,eshte nje pese me hic,e hurbi eshte aq mendjemadh,(ne fakt ai nuk eshte filozof vecse nje perkthyes qe i ka hyp vetja m`qef te luaj filozofin)sa te vjen peshtire,dhe ti thuash hurbit.,hik mer legen se te kam dhjere m`te..kur ai thote pak ashum...

"shiko po e perkthej per ju,...ose harram koha qe perktheva...dhe disa batuta te tjera..kur disa komentues kane mendime te kunderta ose e kundershtojne hurbin...

E ben si lopa qe mbush nje kove me uje dhe i bie me shqelm, me kadal,mer hurbi,be humble,me peshqit,jo menje modh..!

 

Permetaro, nese te pelqn prurja e Hurbit, gezoje. Nese te kane pelqyer edhe te mijat, faleminderit. Une po them qe ky perkthim me duket aguridh. Nese une e lexoj me kenaqesi origjinal dhe me duhet gur per te thyer guasken e perkthimit, mendoj se kam te drejte ta shpreh kete. Dhe kur perkthyesi shpjegon se keshtu flasin ne fshatin e tij, c'me mbetet te them. Ashtu sic nuk di ckte them qe ndersa flas me Hurbin, paskam cb tende! Mbase bytha jote ka qene fillimisht ne vendin e gabuar? Apo jo...? Nuk e di!
Sinqerisht vetem I vetes time! smiley

@ Katallani,

Shqipja, me ç'kam pare une, ka mundesi te mira per ta sjelle Heideggerin. Po e perseris per te 100-en here : duhet qe lexuesi te mos merret me kesi cic-micesh si me lart por te çmesohet me ate çka mesuar deri me sot dhe te mesohet me nje vesh te ri. Une nuk di si ta them me ndryshe. Heideggeri eshte xhungel. Ne xhungel, merimanga nuk eshte si merimanga e shtepive tona, maçoku gjithashtu, gjithçka ndryshon. Po nuk qeme aq te vemendshem ndaj fjales se Heideggerit, sinqerisht nuk ia vlen. Imagjino ç'mund te ndodhe kur te shkojme tek fjala "ereignis" ku vetem shpjegimi i kesaj fjale do te na haje nja dy-tre faqe. Kur tjetri nuk kupton dallimin mes "te mundurit" dhe "mundesise", atehere vaj halli tek "ereignis" dhe "dasein" (qe edhe ky do nja 5 faqe te mira). Daseini i Kantit nuk ka asnje lidhje me Daseinin e Heideggerit. Prandaj, ju lutem, duhet te kihen parasysh keto gjera. Ose ndryshe po zbaviteni me mua ketu. Falemnderit.

@ Lulian,

"Meraku" eshte fjala e sakte per Sorge, dhe pavaresisht shpjegimit te emigrantit, meraku, ne shqip, eshte pikerisht siç thote emigranti : shqetesim, kujdes, merak. Nese shqipja "merak" nuk i ka keto perberese te permendura, atehere une s'merrkam vesh nga shqipja.

Heidegger perdor nje term tjeter, Fürsorge, qe nuk eshte meraku, por diçka tjeter. Heidegger kupton me kete fürsorge vemendjen ndaj tjetrit. Jo ne kuptimin e vemendjes ndaj fjales se dikujt kur flet, por vemendjes tone qe tregon njefare perkujdesje ndaj tjetrit. Por gjithsesi, ky term nuk ka ngjyrese etike. Etika ka qene gjeja e fundit qe i interesonte Heideggerit (shiko "Leter mbi humanizmin&quotsmiley. Ka qene Levinas ai qe hyri ne kete te çare dhe e beri etiken fushen e tij te parapelqyer. Madje Levinas, ish student i Heideggerit, thoshte gjithmone se mungesa e etikes tek Heidegger ishte diçka qe nuk arrinte ta kuptonte.

@ Permetari,

Mik, te lutem, nuk ka asgje te keqe qe ca e ca nuk kane ç'thone asgje dhe merren me tangerllekun tim. Kjo iu mbush diten. Siç thote Lumidrin, une s'jam nga ata qe kam ngrene fara tek shkallet e Pallatit te Kultures tu kujtu dashnoret, keshtu qe jam injorant. E kush e çan koken se ç'thone keta luledillcat ? Pershendetje.

@ Tremeshan,

Heidegger nuk e vendos amerikanizmin si me te rrezikshem se komunizmi apo fashizmi, por thjesht ne te njejtin nivel : ai thote qe te tre keta misherojne fitoren perfundimtare te teknikes mbi njeriun, ose me fjale te tjera, kthimin e tokes ne nje fond rezervash, ku ai perdor nje term Gestell (ose frengjisht arraisonnement - nje term detar qe do te thote te ndalesh nje anije ne det dhe t'ia besh te gjithe kontrollin e ngarkeses, dokumenteve apo tjeter). Edhe ky term eshte mjaft i ngaterruar ne filozofine e tij.

@ per kalimtaret e tjere,

Asgje.

Meraku ne shqip nuk e permban kujdesin. E "sjell ne dere", por nuk e nenkupton. Jo se du me be cic mic, por ka qene nje nder foljet qe me ka bere me shume pershtypje. "sorgen" (folje) e perdorin jo rralle me parafjalen dafuer sipas zakonit gjerman (lidhja edhe me Fuersorge-n ketu) dhe fillimisht kjo me hutonte; psh kur dikush nuk do te lere pa permendur dicka dhe e thote me theksim te vecante ate (pra me kujdes + merak natyrisht, se mos rri pa e thene) atehere thuhet  qe "er sorgt dafur". Ne nje perkthim te mundshem s'ka pse mos me ndenjt Sorge, me duket mua. Ashtu si shume e shume fjale te tjera; raste "flagrante" jane Ego, intelehia, dhe me Sorge qe mos i harroj, "bios" dhe "zoo". Ne i marrim keto si te mirqena dhe sikur s'na i vrasin veshin. Plus qe kto jane gjera per nje audience tejet te kufizuar, qe s'e ka per problem perdorimin e koncepteve nga origjinali.

Kush me ndihmon.

si mund te kopjohet nje foto ketu????

Lulian dhe J.,

Nuk kam nerva, sinqerisht. S'kam asgje me ju, por u lodha. Dua vetem t'ju them kaq : eshte perdorur "thirrim" dhe jo "quhet", sepse folja "te thirresh" eshte analizuar hollesisht, nga vete Heidegger, ne leksionin I te semestrit te veres 1952, dhe ku do te dale se folja "te thirresh" eshte qendrore ne mendimin e Heideggerit. Sepse ai ka idene e tij qe gjeja e cila eshte per t'u menduar (nenkupto qenien) eshte kjo vete qe na "therret" (dhe jo "quan&quotsmiley per t'u menduar, por ne nje menyre te tille qe, ne kete thirrje, ajo shkon duke u fshehur, duke u terhequr, duke u pervjedhur. Qenia, sipas Heideggerit, eshte ajo e cila na ben shenje nepermjet pervjedhjes se saj. Kujto ketu shembullin e tij te bukur te lulezimit te pemes.

Pikerisht, ngaqe Heidegger thoshte se qenia nuk ekziston, ngaqe ajo nuk shihet asgjekundi, ngaqe ajo na pervidhet papushim, ka pasur zera qe e kane cilesuar Heideggerin si nihilist. Por kjo s'kishte asnje lidhje me kete, dhe ishte nje keqkuptim i qellimshem, sepse, Heideggeri nxirrte perpara shembullin e malit qe nuk dihet ku e ka qenien. Madje ben dhe ca ironi (te holle apo te trashe, si te doni ju) kur thote se kur ne shohim nje mal, ne e shohim qe ai eshte aty, por nuk e shohim qenien e tij, dhe pyet : mos eshte gje pas faqeve te tij ? mos ne maje ? mos ne rreze ? Asgjekundi.

Nje shembull jashtezakonisht pedagogjik eshte dhe ai i dhene nga profesori i nderuar Jean Beaufret (ndjekesi dhe miku me i ngushte i Heideggerit, i vetmi qe i ka vajtur deri ne fund mesimit te tij), kur iu shpjegon studenteve te tij :

Perfytyroni nje flutur qe vjen te ulet mbi nje lule. Kur flutura ulet, ju e dini se ajo i mban flatrat te bashkuara, gati te ngjitura, ne drejtim perpjete. Por, sapo te ngrihet nga lulja, ne do te shohim qe nga nje flater e vetme do te dalin dy flatra. Dhe ai thote : njera eshte qënia, tjetra qenia. Dhe te dyja shkojne gjithmone bashke. Nuk ka qënie pa nje qenie, dhe nuk qenie qe te mos jete e nje qënie.

Qënie eshte gjithçka qe eshte, mali, guri, njeriu, fusha, lepuri. Gjithçka qe eshte duke qene.

Dhe qenie eshte te qenurit e kesaj gjeje qe eshte, te qenurit e gjithçkaje qe eshte duke qene.

Te qenurit e diçkaje qe eshte duke qene eshte qenia e qënies.

Kur te fusni ne koke kete dallim, dhe keto dy elemente krejt te dalluara nga njera-tjetra por qe shkojne gjithnje bashke, atehere mund te hyjme ne xhunglen heideggeriane. Pa kete dallim, nuk behet dot asnje hap. Ky dallim ka qene vene ne dukje, per here te pare, nga vete Heidegger, nga ku dhe hutimi i qarqeve filozofike. Ne France, ky dallim eshte futur ne terminologji vetem pas Heidegger, nen shtytjen e Jean Beaufret.

Qenka bere goxha muhabet ...

Per gjermanofonet (qe i kam shume zili lol) kyci i fjales "thirrje" eshte tek "Was heisst denken". 

Ndersa per anglofonet, pyetja ne fund per mendimin tim (teper te kushtezuar nga anglishtja) me duket me e lehte per shtjellim ne anglisht:

Most thought-provoking in our thought-provoking time is that we are still not thinking.   

 une do isha i interesuar te dija se çfare vlere ka studimi i Heidegger-it per ne, s'po them shqiptaret, po europianet. 

çfare na meson ai ? 

 

Kjo pyetje pragmatiste, ne dukje e pafajshme, shfaqet shume here ne forma te ngjashme dhe per disiplina te tjera. Jo pak here p.sh e kam degjuar nga studentet ketu ne Amerike per matematiken. "What is mathematics good for?" Shume mesues ndihen ngushte kur u behet kjo pyetje dhe e kane veshtire te pergjigjen tamam. Megjithate, mua me ka pelqyer vecanerisht pergjigja e nje mesuesi matematike nga Texasi: Kjo pyetje me semur. Eshte si ti tregosh ndonjerit Grand Canyon per here te pare dhe ai te pyet "E perse na duhet ne kjo?" Cfare te besh me kete tip? (Nuk e kam per ty tremeshan.) A s'me thoni nuk do e meritonte t'i japesh nje te shtyre qe nga maja e shkembit e poshte?

kurse mu m'ka pas pelqy pergjigjja e nji msusi tjeter, qe e pyeten : per ca na duhet gjeometria deskriptive presor ?

pa u menu gjate presori tha : Per provim !

kjo ne fakt vle mo shume per kallepin rubinet, por meqe dhe ti e zbulove veten si fans i rubinetit, maje dhe ti per provim smiley

smiley

p.s. gjithe te mirat dhe te cofte rubineti mesazh privat inshalla smiley

 mendoj se nje profesor nuk duhet t'i kete tmerr pyetjet, jo per gje, por per kete paguhet

nuk jam kundra tij, por ai ndryshe duhet TE NDRYSHOJE PROFESION. se asnjeri nuk ja ka borxh nervat.

po ashtu GJITHKUSH qe pa na marre leje hiç, hap tema te ndryshme ketu, nuk duhet te nxehet nga pyetjet e ndryshme, qofshin naive, sepse VETE po i kruhet bytha.

dmth ai tek hapja e temes sheh interes te tij.

apo ti mendon ndryshe ?

 

Te qenurit e diçkaje qe eshte duke qene eshte qenia e qënies.

Shume e bukur kjo!

Dhe pergjigja e fundit :

Tremeshan, Heideggeri i "Qenie dhe Kohe" eshte tejet i nevojshem per njerezit si njerez.

Disa tekste te mevonshme, sidomos komentet e Holderlinit, megjithese te shkelqyera, jane ca te rrezikshme dhe mund te lene shkas per rreshqitje deri-diku fashiste. Siç e ka zhveshur njeriun Heideggeri, sidomos tek Qenie dhe Kohe, se ka bere kush tjeter.

Por merita kryesore e tij eshte kjo : TE MESON TA VRASESH ATE DREQ KAPTINE, DHE NE NJE MENYRE QE AS NUK E KEMI DYSHUAR.

Kaq eshte e mira e tij.

Per ne Europe, s'duhet te behemi merak sepse keta e bejne ngado neper fakultete. Sa shkruhet e flitet per Heideggerin, zor se flitet per dike tjeter. Puna eshte qe edhe Shqiptaret te kene mundesi ta lexojne shqip. Kush te kete pantallona, bujrum ! Jua thashe nje nate se Heideggeri nuk eshte roman dashuriçkash, por do vite te tera.

Dhe anekdota e fundit per sonte :

Kur Heidegger u takua me Beaufret, merakut te ketij te fundit per te marre vesh diçka, Heidegger iu pergjigj : Hmm... ju dashkeni te me kuptoni, he ? OK, pergatituni per nja 20 vjet.

Kjo ngjarje ndodhte me 1946. Ne kujtimet e Beaufret, ai thote : Ne vitin 1964, plot 18 vjet me pas, kam kuptuar se me ne fund vepra e Heideggerit nuk kishte asnje te fshehte per mua. Dmth 2 vjet para afatit.

_____

Tani, kujt t'ia marre mendja, o burra !

Hurb, me vjen keq i dashur, por pertej steriotipizmit (te krahinave perkatese) une gjuhen "e ashper" te komunikimit e kam zet. 

E ve "ashper" ne thonjeza, se po t'i heq do cilesohej edhe ndryshe.  Me gjithe respektin, ketu s'ben perjashtim as reagimi yt.

Hurbinek, qetesohu. Thirri mendjes, i kemi pas thene ne ne shqip para se Heidegger te merrej me keto pune. Pyetjet e J. i ke kaluar shume lehte. Arsyetimet qe jep ose nuk i pershtaten mendimit, ose nuk jane arsyetime hic. Psh, "nepermjet mendimit" apo "brenda mendimit" eshte njesoj trajte e shquar si "ne mendimin." E pashquara do ishte "nepermjet mendimi" apo "brenda mendimi." Ne rastin kur "mendimi" eshte ne te pashquaren, ajo qe shquhet eshte permbajta e mendimit, dhe thuhet "ky mendim" apo "brenda ketij mendimi." Ndersa ne rastin kur mendimi eshte ne te shquaren, permbajta mendimit eshte ne trajten e pashquar. Arsyetimi i shtruar ne piken 2 te pergjigjes ndaj J. nuk eshte arsyetim fare, ardhur ne ndoshta ne mungese te nje njohjeje te mire gramatikore. Ndjese sidoqofte nese injoranca eshte e imja.

Ne lidhje me dallimin thirrur/quajtur fola me larte, dhe mendoj se e ke gabim qe jane te barazvlefshme.

Sa per piken tre, nese ndryshon "mundesi" me "mund," ne menyre qe te ruhet thelbi, "Ai është kafsha e arsyeshme i tillë që duhet të mund të mendojë, nëse e dëshiron këtë" propozuar nga J. eshte e nje shqipeje superiore ndaj fjalise tende dhe nuk ja humbet kuptimin qe ka dashur te jape Heidegger.

Sa per pyetjen e katert te J., sqarimi jot nuk sqaron asgje. Nese dallimi qe ke dhene me larte midis mundesise dhe te mundurit eshte i sakte, atehere deshira nuk eshte vullnet dhe vullneti nuk eshte deshire, por dallojne nga njeri tjetri ashtu si dallon mundesia nga te mundurit, ku deshira bie nen te njejtin modalitet me mundesine ndersa vullneti nen te njejtin modalitet me te munduren. Sipas perkthimit me larte "njeriu deshiron ndoshta te mendoje dhe megjithate nuk mundet." Vullneti pra, si dicka e mundur, eshte komponent i deshires, i mundesise, por deshira nuk eshte vetem komponent i vullnetit, por edhe i apatise qe vjen nga endrrat me sy hapur, ne ate forme qe eshte e sakte te thuash "deshiroj teper ne vullnet," per t'iu pergjigjur J., dhe jo thjesht "deshiroj ne vullnet" packa se kjo shprehje e sakte rrezikon absurditetin ne gjuhen e perditshme. Kjo vihet re edhe ne normativen "duhet" e cila i drejtohet deshires qe te tkurret nga apatia, po aq sa vullnetit qe te realizoje endrrat.

Hurb, kam frike se do perseris komentet e shume te tjereve me larte, megjithate, nuk po rri pa t'a dhene nje keshille. Detyra e perkthyesit eshte ne rradhe te pare te ofroje akses te perbashket  mes nje shkrimtari dhe nje populli me te cilin ky shkrimtar nuk ndan gjuhen. Keshtu qe detyrimi eshte i dyfishte, ndaj kuptimit qe jep shkrimtari dhe ndaj kuptimit qe merr audienca e re. Kompromisi ketu eshte tek kuptimi. Duhet qe te ruhet kuptimi i shkrimtarit pa humbur kuptimin e gjuhes se re. Problemi eshte i veshtire per sa i perket gramatikes, pasi eshte pikerisht ne gramatike qe kuptimi levron. Duhet gjetur nje menyre shprehjeje e nje mendimi te caktuar, qe te mos humbase kuptimin qe ka dashur te jape autori ne origjinal, por njekohesisht te mos shkaterrohet gramatika e shqipes. Fatmiresisht, gramatika e shqipes ka potencial te jete mikpritese ndaj shume kuptimesh te dhena ne te tjera formate gramatikore, qofshin keto formate edhe te shperthyera e te shkaterruara prej Heidegger. T'a kam llafin edhe tek ironia qe ke bere diku, se paska ardhur koha qe peshqit ne vecanti e shqiptaret ne pergjithesi te flasin Heideggarisht. Kjo vlen si batute historike qe ne analet e perkthimeve shqip do mbahet mend se e ka thene Hurbi. Puna eshte te flase Heidegger shqip. E nese nuk mundet, atehere mundesine per te menduar e per te folur nuk e paska shfrytezuar pikerisht ne ate moment qe nuk mund te flase nje gjuhe njerezore sic eshte shqipja. Kjo per sa i perket keshilles.

Nga ana tjeter nuk jam dakord me shume nga percmimet qe behen ketu ndaj kesaj pune tende shume te vlefshme. Edhe ata qe jane krijues, e dine qe nje mendim i vyer nga miku, shoku, apo ai qe e vlereson artistikisht, te ben ndonjehere te redaktosh krijimin tend. Permasat e ketij redaktimi apo editimi duhet te jene gjigande per sa i perket perkthimeve, dhe prona intelektuale e perkthyesit duhet te jete shume me e hapur se sa prona intelektuale e krijuesit. T'a kam llafin qe me gjithe deshiren e mire e cila duhet lavderuar, me pak me teper vullnet ne lidhje me gramatiken dhe sintaksen sa te te Heidegger, sa te shqipes, ky perkthimi jot i Heidegger ne shqip do ishte i persosur.

p.s. Gramatiken dhe sintaksen e Heidegger ne Gjermanisht, perpiqu sa te duash, por ne frengjisht nuk e gjen dot. Fakti qe ti e perkthen Heidegger nga frengjishtja, mua me cfrymezon.

p.s. Gramatiken dhe sintaksen e Heidegger ne Gjermanisht, perpiqu sa te duash, por ne frengjisht nuk e gjen dot. Fakti qe ti e perkthen Heidegger nga frengjishtja, mua me cfrymezon.

Ose thene ndryshe nga zoteria ne fjale:

The German language speaks Being, while all the others merely speak of Being.

Pak "humor" sa per te lehtesuar pak retoriken ketu smiley.

Ne shqip kjo perkthehet

Gjuha gjermane flet Qenerisht, nderkohe qe gjithe te tjerat thjesht flasin mbi Qenin.

Te qenurit e diçkaje qe eshte duke qene eshte qenia e qënies.

Hurb!

Eshte vazhdim i teoris se Nitzhes, "qenia jone verteton qenien e qenies, mos qenia jone  ?", ku sjell si shembull tavolinen?

Kur jam  ne shtepi dalloj qenien  tavolines, kur dal nga shtepia nuk jam i sigurt se tavolina eshte perseri aty-thote Nitzhe.

Nitzhe, -te jesh i sigurt se aty jane te gjitha qeniet, deri sa sahati i dritave ecen, frigoriferi ka qendru si qenie aty, s'ka levizur vendit.

per shqiptaret do ishte mrekulli nje perkthim i mire i klasikeve te filozofise. nje enderr kjo e koheve kur ponci i portokallit bente 25 leke te pallati i kultures dhe e shtynte vertet perpara njohjen me shume se 10 universitete. Nje shembull: e sa veta mund te lexojne Republiken e Platonit ne origjinal? Do perplasesh ne nje gjuhe kryesore. E pra, perkthimi anglisht eshte kot me kot, as te ngroh fare. Ku ka me mire se te kesh nje perkthim shqip per se mbari! Por do "mendere" ajo gje (perkthimi i mire). Shembull: perkthimi i veprave filozofike te kohes moniste (dihet se cfare) kam degjuar qe ne nje mase te madhe eshte bere nga S. Maleshova. Nqse perkthimi i klasikeve te filozofise qe po flasim do ishte ne nivel te afert me te, lexuesi shqiptar do ishte nje lexues i lumtur.

Te vijme te kjo pjesa e sjelle ketu: une nuk besoj qe orvatja e paraqitur eshte nje dicka serioze dhe as qe perfaqeson nivelin e vertete te perkthimit nga perkthyesi. Gjalle ne bote jo. Dmth nuk dua ta besoj!

U martofshi e u befshi mal me femije !

_________

Keto jane fjalet e mia te fundit ne kete teme.

ps : administrator, meqe hyre te krasitesh postimet e mia, je i lire t'i fusesh rruspen tere temes, e ne djall mendimet e Hajdarit te Gjermanise dhe Hajdarave te Shqiperise.

llafi jot m vesh t' peren'ise, amon mer sa bukur folke kur do'ke.

 Dhe ai thote : njera eshte qënia, tjetra qenia. Dhe te dyja shkojne gjithmone bashke. Nuk ka qënie pa nje qenie, dhe nuk qenie qe te mos jete e nje qënie.

fjala qënie nuk ekziston ne fjalorin shqip. vetem qenie (pa ë) eshte. ti e ngaterron me me qenë (ne gegerisht) ose të jesh (ne toskerisht). 

pune muti ne frengjisht se Etre i thone dhe qenies (dmth njeriut) por edhe me qenë, pra ekzistences.

Jo me kot ai malukati squt , kur lexonte ne gjermanisht Hegelin,lidhte koken me peshqir dhe kur s merrte vesh gje, bente shenim ne fletoret filozofike : shum i erret kadoshi smiley

ps : administrator, meqe hyre te krasitesh postimet e mia, je i lire t'i fusesh rruspen tere temes, e ne djall mendimet e Hajdarit te Gjermanise dhe Hajdarave te Shqiperise.

Dhjaks!

Perralle per shokun tim Hurbinek, qe nuk me flet me goje.

Ne fillim ishte Asgjeja.

Dhe Zoti qe rrinte e hante fara luledielli tek shkallet e xhamise e gjerbte here pas here ndonje gote ponc "pe atij te Pallatit te Kultures".

Dhe Zoti u merzit nga Asgjeja. Dhe tha: Te behet nje fshat malor. Dhe fshati u be. Dhe Zoti e ndau fshatin nga Asgjeja.  Dhe Asgjeja vazhdoi te quhej Asgje ndersa fshati malor mbeti pa emer. "Do ta shikoj neser kete pune", tha Zoti dhe ra te flere. Dita e pare.

Dhe Zoti u zgjua nga gjumi. Per thjeshtesi llogaritje, cdo zgjim quhej nje dite e re, dhe kjo ishte nje e tille. Zoti kishte nje dhimbje koke, mesa duket nga ponci i Dites se Pare. "Ku e lame?", pyeti Zoti. "Tek emri i fshatit," iu pergjegj Djalli zeshkan kacurrel, qe kishte mbire e rritur gjate nates nga farat e lulediellit te hedhura ne trotuar. "Po ti kush je", deshi ta pyeste Zoti, por pastaj e mbajti sepse atij i takonte qe te dinte gjithcka. "Mire atehere. Fshatin do ta quajme Therrim". E u kthye nga ana tjeter e ra perseri ne gjume. Dita e dyte

(Tani ketu sipas versionit biblik ka nje ngaterrese. Ne kohen qe Zoti ra te flere perseri, nuk kishte rene akoma nata. Pra ky ishte nje gjume pasditeje. Pra zgjimi u be ne te njejten dite dhe dialogu me poshte i takon se njejtes dite. Megjithate nje grup perkthyesish te Fjales se Shenjte insistojne se cdo zgjim percakton nje dite te re, gje qe bie ne kundershtim me teorine e grupit tjeter perkthyesish qe jo pas cdo gjumi lind nje dite e re, ashtu sic jo pas cdo akti seksual lind nje qenie e re. Po kjo nuk eshte tema e diskutimit tone) 

Pasdite e Dites se Dyte ose mengjes i Dites se Trete. Zoti zgjohet nga gjumi. Dhimbja e kokes po aty, djalli i vogel po aty. "He, si eshte puna?" pyet Zoti i merzitur. "Imzot", pergjigjet djalli i vogel. "Duke pare se sa kohe i kushtoni gjumit, kam frike se e gjithe puna e emerimeve te krijesave tuaja do me mbetet mua. Ndaj desha te kuptoj procesin tuaj te mendimit, qe ta perdor me vone ne punen time. Pse e quajte fshatin malor Therrim?" "E quajta Therrim ngaqe u krijua nga thirrja. Une thirra dhe fshati u krijua", tha Zoti. 

"Me fal Imzot" u pergjegj djallushi "por ju nuk bete nje thirrje dosido, por kerkuat qe te behet nje fshat malor. Dhe fshati u be. Neqoftese ju e quani fshatin Therrim, atehere procesi fizik i thirrjes merr ne vetvete me shume rendesi se sa vete fjala. Dhe pa dyshim, ajo qe do te shkruhet me vone ne Librin e Shenjte  e qe do te jete buka e perditeshme e perkthyesve, nuk do te jete fjala, po thirrja. E kush pastaj do te mund ta perktheje thirrjen. E si pastaj do t'i thirrojme fshatrat e tjere malore. Therrima 1, Therrima 2 e keshtu me rradhe?! Une e kuptoj qe kjo mund te jete e lehte per ty, po pa mendoni perkthyesit!"

"Degjo ketu ti luledills" iu pergjegj Zoti i nevrikosur. Puna ime eshte Krijimi dhe jo perkthimi. Dhe tani mu hiq nga syte e shko e merru ti me perkthimin a shkrimin a cfare dreqin eshte ai Libri i Shenjte.

LIBRI I SHENJTE

(i revizionuar nga grupi i perkthyesve te Gjumit te Pasdites)

Ne fillim ishte Fjala...

P.S. Pasdite e Dites se Trete ose Mengjes i Dites se Katert.

Zoti ngrihet nga gjumi. Shikon librin e revizionuar. Nuk i pelqen. Ngrihet, shkul pishtarin nga muri dhe largohet duke na lene te gjitheve ne nje terr te mpiksur si dylle veshi Heidiggerian. Nga erresira vijne fjalet e fundit te tij. "Ne djall te veni te gjithe, me gjithe fshatin e vogel malor". Nata e Pare.

Po tani si do t'ia bejme??? ¿*

* Pikepyetje e perkthyer ne spanjisht. Kush dreqin perkthen spanjisht ketu, se na cmendi?

Sikur te mos dalloja qellimet e vogla ne kete shkrim, do te thoja qe ketu ke shkelqyer. Dhe na hyn ne pune ai Morgenthau i citimit, qe flet per zoterimin e njerit mbi tjetrin si thelbin e vullnetit njerezor. Dhe kthehemi prape te Heideggeri, qe c'na duhen filozofite e tij amorale (i njejti problem me Machiavellin). Dje ishte nje artikull interesant per z. H dhe moralin tek NY Times, per te interesuarit, por nga kendveshtrimi i moralit te gabuar, jo amoralitetit.

Pak moral, o shoke, per peshkun tone. Qofte edhe duke paguar cmimin e humbjes se pak lezeti.

(S'po flas per political correctness)

 Tropizma, nuk kishte disa qellime, por nje te vetem. Ta paguaja me te njejten monedhe qe ai u ofron te tjereve per prurjet e tyre ketu. Dhe klecka per t'u kapur kishte pafund pasi perkthimi per mua ishte vertet i nje cilesie mjaft te dobet. Gjithashtu, menyra se si e hoqi shkrimin, qe me kujtoi doktor Adhamudhin e Cajupit qe griste abetare e tij ("Kur s'ma dine!!!...) vertetoi edhe njehere ate teorine e fshatit te vogel malor.

Shpresoj qe Rubi yne i dashur ta kete kuptuar qe aksioma e fshatit te tij malor qe kur i ankohej te jatit qe gjyshi e rrihte me shkop, i jati i fuste edhe nje shpulle pas qafe dhe i thoshte qe "gjyshi eshte i rrepte por i drejte" nuk funksionon ne shoqerite e civilizuara. Sepse s'ka asnje aresye te besh si i rrepte kur mund te shfaqesh si i edukuar dhe sidomos...sidomos...sidomos vetem kerrici i fshatit te vogel malor mendon se ka gjithmone te drejte. 

Dhe kjo ishte hera e pare dhe e fundit qe e beri kete diversion alla Hurbinek, se as me pelqen dhe as nuk dua te humb kohen me te tilla budallalleqe.

Dhe kjo ishte hera e pare dhe e fundit qe e bej kete diversion alla Hurbinek, se as me pelqen dhe as nuk dua te humb kohen me te tilla budallalleqe.

Ho mer pra, mire qe u sqarove. Se thashe po ktij si i erdhi. Plus qe keto "prrallat" ne vetvehte tregojne per nje kompleks (me gjase kompleks nga pamundesia) ndaj te shkruarit mbarazi dhe seriozisht.

ketu ia ke fut kot emo. si me thon, letersia tregon kompleks nga pamundesia per eseistike. kjo e pf-se ne ca momente me kujtoi twainin (eve's diary, project gutenberg, PERLE).

ta kapesh me komplekset i ve drynin peshkut.

ku ven eseistika? se un s'kom nok gjo. ku ven n'alidem? Jom tuj pyt per "prrallat" e pafund. no essays. essays jon m'rregell trop. c'ne me lazem?

po thoja qe menyra alegorike e te folurit, ndertimi i narrativave imagjinare per te shpjeguar nje koncept, s'ka pse shihet si kompleks ndaj te folurit drejtedrejt. krahasova letersine me eseistiken per ilustrim. isha ne mbrojtje te perrallave, perfshire ato qe ty s'te pelqejne, perfshire kete te pf-se. e kisha me t'mire, s'qeka duk.

 Em, tropi me duket se ka te drejte kesaj rradhe. Kujto dy perdoruesit me te medhenj te parabolave: JESUSIN dhe SHVEJKUN. smiley

PF nuk futet ne kto arabeska, o trop. Eshte tjeter kaliber. Prandaj edhe habia ime (per fat te mire jetshkurter dhe bukur sqaruar nga i zoti i punes).

kjo eshte ta hane perrallat se ty s'te pelqen hurbineku smiley

e mer mire... do me von ne prove se deri ku shkon perkushtimi im ti tani? smiley

Kur prurja  eshte "pozitive", edhe pse nuk e pelqen, pa dashje te ndihmon te krijosh diçka qe bazohet komplet tek prurja.

Shembull: perkthimi i veprave filozofike te kohes moniste (dihet se cfare) kam degjuar qe ne nje mase te madhe eshte bere nga S. Maleshova....

Emi po te kesh ndonje mik nga ish drejtoria e burgjrve te monozmit , dicka do mesoh edhe nga perkthimet qe redaktoheshin me vone nga INST i ML dhe shumica ne mos te gjitha jane pa emer perkthyesi smiley

Lere Sefen , se  i thoshte ferngjisht Popullit -  popla... plaku im ne nje rast e pyeti ( dyshe muhabeti ) :

-O Sejf ..po populli nuk do na kuptoje...ai u pergjigj me frongishte

Popla ? e heqim nga ketu e veme aty . .... smiley Ti e di shume mire se kujt i thone ne Labce POPEL .

Per mua leximi i diskutimit tuaj u ndal me kete shprehje te Julit, qe une e kam cunguar, sepse i kam hequr fjalen 'ndoshta':

"është mundim i tepërt të kuptosh edhe përkthyesin edhe filozofin"

Hurbinek, ti duhet, nese mundesh dhe nese eshte e mundur, te ndalosh perpara nje grupi jo te vogel lexuesish (te pakten 10 veta qe une i respektoj tek peshku jane shprehur keshtu ne nje moment apo nje tjetr) dhe te kuptosh cfare do t'ju japesh atyre me shume, veten dhe idene tende te transformimit te shqipes, apo autorin qe po perkthen. Sepse, une kur lexoj nje tregim nuk dua te futem ne mesin e nje projekti gjuhesor (ndonje sugjerim gjuhesor tek-tuk brenda tekstit, edhe mund ta pranoja, por jo me shume). Dhe as kur lexoj Heideggerin, nuk dua filozofine tende te gjuhes, por filozofine e Heideggerit. Pra, nese kur lexoj Heideggerin do te me duhej te lexoja disa pune te tij dhe ndonje pune kritike te te tjereve, kur lexoj perkthimet nuk dua qe te jem e detyruar te lexoj 3-4 perkthime te tjerat te perkthyesit dhe ndonje ese kritike mbi botekuptimin e tij. Ti perdor keshtu tekstet, te cilat thua se i vlereson maksimalisht, per te mbire aty veten. Ne kete menyre nuk ben ate pune misionare qe do te besh, jam e bindur per kete, te ulet shume efektshmeria e sjelljes se tjetrit mes nesh. Nderkohe qe veten mund ta mbish gjetke, edhe ne faqe te bardhe, edhe me intertekstualitet sa te duash.

Sigurisht, i them keto duke pasur respekt per dedikimin tend dhe vleresim per shume gjera te tjera te tuat, perfshi inteligjencen, perjashto kokefortesine smiley

Mbreme ne ALSAT ishte nje teme per perkthimin tek "studio e hapur" dhe nga te ftuarit ne studio,po thosha me vete eshte ndonjeri prej ketyre hurbineku, meqe eshte me flamur shqiptare kohet e fundit

C'i paski punuar temes! Hedeigger-i ia paskesh mbathur me te katra! smiley

une doja vetem t'i thoja faleminderit hurbinekut per pjeset qe ka sjell ketu

Hurbi, me vjen sh. keq por jam krejt pesimiste mbi mundesine e perkthimit te Heidegger-it ne shqip per momentin. Mundemi thjesht "ta gjuajme" se largu si dikur neper gjimnaze djemte qe s'ishin te gjimnazit "gjuanin gjimnazistet", dmth me dashuri te madhe dhe shprese te vogel per sukses.

p.s. Jam e mendimit po ashtu qe edhe disa nga termat kryesore te lihen ne gjermanisht e me pas te shpjegohen me fjalorth. Sforcimi i niveleve kuptimore te disa fjaleve ne shqip vetem sa e nderlikon punen dhe s'eshte se e ben tekstin me te kuptueshem. Perkundrazi!

Nga ana tjeter, them, s'duhet trajtuar Heidegger-i sikur te lexonim ndonje filozof divulgativ cfaredo. Filozofia ne dy mije e ca vjet eshte shtresezuar aq shume sa do te ishte e veshtire te ngjiteshim ne katin e njezete pa i ndertuar nentembedhjete te poshtmit. 

Gjithnje mendimi im ky, pa asnje shprese per te patur medoemos te drejte.

 Hurbi, me vjen sh. keq por jam krejt pesimiste mbi mundesine e perkthimit te Heidegger-it ne shqip per momentin. 

perkthehet edhe ky, por jo nga hurbi. ky i ka dhene provat (tek bodleri, camyja, etj) qe nuk perkthen dot tekste qe e tejkalojne, bile e ka theksuar dhe vete disa here me gjysem zeri. 

problemi i tij, si te gjithe ne te tjereve, eshte qe eshte fut ne valle e nuk del me dot prej saj. 

perkthimi i filozofeve duhet bere ose po nga filozofe ose te pakten nga persona qe lexojne filozofi dhe njohin konceptet kryesore te saj, dmth jane te pasionuar pas filozofise. 

nuk perkthehen tekste te tilla, sa hap e mbyll syte, ose on line, siç ben me duket hurbi. per te krijuar veç sensation.

Te nderuar Peshkaqene dhe ju ZOTI hurbinek,

kam shume arsye qe te shaj me fjalor perkthimin e bere, por nuk ia vlen, sepse eshte nje kontribut ndaj qenies shqiptare per te kuptuar si motrat e saj indoevropiane nga Indogjermania deri ne Vedat dhe Avesta iraniche..mirepo provokimi i hurbinekut nuk duhet anashkaluar sepse kultura shqiptare eshte ne nje skleroze te papare...ne kemi nje overdoze idiotesish me pellazget, iliret, arberia, shqiptaret , alabania dhe nuk dihet se cfare perfaqesojme.

me pare ne nje shkrim t agron Tufes ishte hedhur ideja se filozofia gjermane nuk mund te perkthehet sepse nuk kemi paskajoret, afermendsh me siguri hurbinek e ka lexuar dhe e ka rinxjerre me nje provokim..

hajdeger nuk perfaqeson aq shume kulture gjermane se de maistre apo marks-engles, hegel, wittgesntein e ku di une..

une e cmoj hurbin per ngacmimet qe na ben por kjo kur kthehe ne nje stalking eshte e padurushme...nejse

ju cmoj per komentet

 

E bukura e kesaj meseleje eshte qe pashe kritika por asnje kritik nuk mori guximin te sjelle perkthimin qe, sipas perceptimit te tije, eshte i duhuri.

ne nje shkrim t agron Tufes ishte hedhur ideja se filozofia gjermane nuk mund te perkthehet

Huh???

kam shume arsye qe te shaj me fjalor perkthimin e bere, por...

Sa shpejt dhe sa kollaj shajme ne, shqiptaret... ( megjithese i vendosim dhe nje "por" nga mbrapa) shajme me fjalor, me liber shpie, me prag shpie, me ironira, por ama, nuk dime asnjehere te ulemi shtruar dhe te flasim, te Komunikojme dhe te shkembejme me njeri-tjetrin ato qe dime dhe ato qe s'i dime t'i mesojme.

Pse duhet te kalojme direkt tek e shara dhe ironirat, kur mund t'i veme ne dukje mangesite duke respektuar tjetrin dhe ate kontribut qe perpiqet te sjelle?

Arsye-hetuesi, nuk e kam direkt me ty, me kupto, por eshte nje fryme e pergjithshme qe mbizoteron ketu, qe vetem duke bere "te fortin", duke mos lene pergjigje mangut, duke kujtuar malin nga kam zbrit une, apo fushen nga ke ardh ti perfundojne thuajse gjithe diskutimet  qe mund te kene vlere. Dhe me vjen vertet shume keq.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).