Ekuilibri

Orani ka arritur një ekuilibër. Njerëzit kanë formuar rutinën e tyre. Secili ndjek punën e vet, pa e vrarë shumë mendjen se çfarë po ndodh me komshiun, me partnerin, madje dhe se çfarë po ndodh me vetë ata.

Njerëzit e Oranit duken mjaft të kënaquar me rehatinë që kanë krijuar. Kjo nuk është edhe aq rehati në kuptimin e mirëfilltë por çdo bezdi që ndiejnë është e parashikueshme dhe e pritshme. Pritshmëria pra krijon rehatinë. Thatësira shpirtërore që ka kapluar Oranin mund edhe të ketë ardhur gradualisht, por tani ka zënë rrënjë, dhe kjo s'i pëlqen autorit.

Murtaja është mjeti më i përshtatshëm për të prishur rehatinë e dikujt. Orani duhet të ç'bëhet psikollogjikisht përpara se të rindërtohet. Goditjet e murtajës vijnë në një përshkallim. Fillimisht nëpërmjet minjve që janë kanerina paralajmëruese. Minjtë tentojnë të braktisin të parët qytetin, por s'arrijnë t'i shpëtojnë dot murtajës. Ngordhja grafike dhe masive e minjve duhet të kishte dhënë alarmin në Oran, por edhe vetë roja s'arrin të kuptojë rrezikun. Rreziku që i kanoset qytetit shpërfillet nga të tërë duke filluar nga njerëzi, doktorët, gazetarët, e pushtetarët, deri sa vendin e minjve fillojnë ta zenë njerëzit. Edhe kjo nuk mjafton të prishi terezinë e Oranit. Përderisa mund të shkohet në punë e në kafene, ekuilibri qëndron dhe
rehatia vazhdon.

Kjo e fundit fillon të prishet pikërisht kur vendoset izolimi i Oranit. Izolimi ekzistonte edhe përpara murtajës, por ishte një izolim i vetëvendosur. Izolimi i vetëvendosur ndihmote ekuilibrin dhe ishte jo vetëm i parashikueshëm por i dëshiruar, ndërsa ai i imponuar fillon zhbëjë rutinën e Oranit. Më tepër se një burgim, karantina është një
ndërprerje e ritmit të jetesës. Duke qenë të detyruar të lenë punët e kafenetë, njerëzit e Oranit duhet të përballen me jetën e tyre, fillojnë të mendojnë se çfarë janë duke bërë e duke menduar të dashurit e tyre jashtë Oranit. U duhet të kumtojnë diçka pikërisht atëherë kur linjat e komunikimit po priten. S'ngelet gjë tjetër veçse komunikimi me vetëveten. Murtaja pra po shndërrohet nga vdekje në
jetë, duke infektuar njerëzit me mendime e emocione të harruara (ose të paprovuara). Pyetja që duhet shtruar është se sa do sakrifikohen për të arritur një ekuilibër të ri të pranueshëm për autorin, dhe a do të përfshijë ky ekuilibër njerëzit e Oranit.

34 Komente

 imagjinoje kete te ndodhe ne shqiperi...njerezit te mos lejohen te dalin kafeve.

O Popull jetik i peshkut pa uje, ne cfare faqe jeni?

Me tërë ato përkthime e shtypje, numri i faqeve s'ka për të përkuar. Megjithatë unë jam tek 80/287. Në të njëjtën kohë mbarova Kronikë në Gurë, por po i qëndroj besnik ritmit.

Njerëzit e Peshkut Pa Uje duken mjaft të kënaquar me rehatinë që kanë krijuar. Kjo nuk është edhe aq rehati në kuptimin e mirëfilltë por çdo bezdi që ndiejnë është e parashikueshme dhe e pritshme. Pritshmëria pra krijon rehatinë. Thatësira shpirtërore që ka kapluar Peshkun Pa Uje mund edhe të ketë ardhur gradualisht, por tani ka zënë rrënjë, dhe kjo s'i pëlqen askujt...

Murtaja është mjeti më i përshtatshëm për të prishur rehatinë e dikujt. Peshku Pa Uje duhet të ç'bëhet psikollogjikisht përpara se të rindërtohet. Goditjet e murtajës vijnë në një përshkallim...

Peshk Pa Uje te rente gjema...!

O sol, e ke parasysh kur fillojne vrasjet?... shhh mos trego..

Ah sa po me shqeteson mua ky liber...nuk e kam hapur ende mire...i rezistoj se e diskutojne shume veta dhe nuk ka ninxha ose elfe qe ta lexoj kollaj.

m'i ngre nervat fakti se mjeku nuk e kuptoi qe ne fillim se ishte murtaje. Edhe une qe me te lexuar e kam, e dija kaq gje qe nga titulli. Pastaj pse nuk disinfektonin duart ata njerezit e oranit? thone qe eshte masa numer nje neper epidemi.

ky perkthimi ne anglisht pa leke i ha fjalet e fundit te anes se djathte dhe ca fjale duhet t'i marr me mend. versioni im ka 126 faqe, eshte me germa te medha dhe lexohet kollaj kur i futesh. aq kollaj sa here pas here rri dhe mendohem: ku qendron thellesia e ketij libri? erdhi murtaja, vdiqen ca njerez, iku perseri. edhe?

nejse, do ta vazhdoj me shpirt nder dhembe...

Në fakt edhe mua s'para po më ngjit. Më duket se si lexues po bëj punë të madhe për ta bërë më interesant në mendjen time. S'kam nevojë për elfe e ninxha, por si shkrim më duket shumë i thatë.

mua me duket kjo pune si komplot i francezeve per t'u dukur me interesante se c'jane. 

 Murtaje o shokoooo, mua me doli nga shpirti Blete nga puna e atij doktorit. smiley Thone pastaj qe libri ka dhe gjermane e partizane qe luftojne, por une s'kam arritur akoma deri tek ajo pjesa. Vec nese minjte kane qene anetare te maskuar te njesiteve guerrile.

Eh mo Penar c'na bere! 

 une e pata problemin me doktorin qe kur i iku gruaja dhe i erdhi e ema ne te njejten dite. pse burre eshte ky qe nuk rri dot ca dite vetem?

 Aha! Ahaha! Mire gjermanet qe s'po na dalin, po s'po na le rehat as Klara Cetkin.

Ku eshte problemi yt i vertete. Tek fakti qe ai nuk rri dot pa femer, apo tek fakti qe thirri mamane. P.sh sikur ti kishte ardhur e dashura menjehere pas ikjes se gruas, a do ishe nevrikosur kaq shume?

nuk po kuptoj dot cila eshte me e keqe per heroin tone, djali i mamakes apo adoleshenti i papjekur menderisht (po t'i kishte ardhur dashnorja) smiley

po fakti qe nuk rri dot pa femer i ve kapakun, dhe per me teper zevendeson gruan me versionin me te parrezikshem (mamane).

 

 

 Eh, kjo me sa duket eshte dhe french way. Mua me kane pelqyer gjithmone me shume kaubojsit qe ne njeren ane te kalit mbanin pushken dhe ne tjetren tiganin dhe nuk ja kishin nevojen njeriut. Deri sa pashe ate filmin "Brokeback mountain" qe mi theu cope endrrat e vegjelise. smiley

Blete, po nuk ka murtaje o Blete, Orani ska kaluar ndonjehere murtaje, se do e kishim marre vesh qekur. Siç u tha diku tjeter, murtaja eshte fashizmi, nazizmi (per mua dhe komunizmi, por sidoqofte fashizmi ka simptoma qe nuk i ve re askush - tip Munich psh), qe vjen ashtu papritur e pakujtuar, njerezit nuk bejne asgje per ta ndaluar, he sot he neser, dhe pastaj e sheh veten te rrethuar e te zene fryme.

U dashka me ardhe me te pa me kavanoz reçeli kur ta mbarosh, e me te thane si ajo plaka tek kroi "Shyqyr qe t'u kthy burri n'shpi, o lum nona" (Nentori i dyte).

ps : te pickova pak, se edhe une kam thumb, jam mashkull blete i çuditshem una smiley

De la confiture de coing ?

Franchement, j'en ai vu quelques-uns par-ci par-là, mais comme nos coings chez nous, au pays, t'en trouveras jamas.

A propos, je n'ai pas encore bien saisi le sens de quelques textes que j'ai lu ici, sur la Peste. Mais bon, il parait que c'est bon (Helmut Fritz).

 po shqip bre hurbi se nuku marr vesh asnje llaf une. prandaj dhe me keta francezet nuk e nuk kollaj.

Ah bre bletke, po tine qe nuku shkruan asnje llafke shqip aty ne faqka tende ? smiley

Epo duronje nje çiçke tani, se mja me, do marr ak dhe une.

 po nese te te vinj ne sofren tende ndryshon puna.

mos me benj te nxjerr dictionary-ne

Perkthim per bleten, se na idhnohet pastaj :

Reçel ftonjsh the ?

Sinqerisht, kam pare ca ftonj andej-kendej, por si ftonjte tane atje tek ne, nuk do te shohesh kurre.

Meqe ra fjala, nuk e kam kapur ende mire kuptimin e disa teksteve qe kam lexuar ketu, mbi Murtajen. Por ska gje, fundja duket se eshte mire (Helmut Fritz - aluzion ndaj ketij buçkos qe ka nxjerre nje kenge : ça m'enérve - kjo m'i hip nervat)

Murtaja mund te mos duket edhe aq interesant, por kini parasysh qe kurre ndonjehere nuk ka dale karakteri i qytetit/kolektivit/komunitetit personazh kryesor i tregimit ashtu sic ka dale Orani tek Murtaja. Dublini eshte i Dublinasve, dhe edhe vendi imagjinar ku ndodhin ngjarjet e Faulkner eshte i Snopsave e te tjere personazheve. Edhe Shen Pjetersburgu madje, qyteti me me teper karakter ne gjithe historine e letersise, eshte i Pjetrit te madh prej bronxi, ose i pjeterburgasve te cmendur apo te semure. Vetem ne Oran jane Oranasit te Oranit, dhe jo Orani i Oranasve. Dhe kjo pa pasur nevoje per entitete te tilla si Zanat e Jutbines apo Palad Athina, por thjesht duke vene ne dukje kushtet e nevojshme ku kolektivi si organizem eshte paresor ndaj cdo organizmi individual.

Vallaj, ne fund te pjeses se pare, kjo eshte goxha e vertete. Ky s'eshte liber per murtajen, fashizmin a nazizmin a ku di une. Eshte liber per nje qytet dhe komunitetin e ketij qyteti. Te pakten deri tani. 

P.S. Ato faqet deri nga 30-a ishin te perseritura, por per mua, libri ringjallet qe kur hyri ne loje Grandi dhe ai komshiu, Cottard. Po fundja, sic thoshte PF tek shkrimi i javes se kaluar, jena msu me Hollivud, edhe nuk durojme dot histori pa aksion. 

Nuk po shkoj dot me shume se fq. 30... Me duket sikur fjalite me behen lemsh, apo perserisin te njejten gje. ( mos valle, edhe Kamyja si Dymaja paguhej per fjale?&nbspsmiley  Ok, atmosfera e zymte, molisese jepet ndoshta me mire me keto lloj perseritjesh, qe me teper se ekuiliber, une do ta quaja monotoni, sikur banoret jane mesuar me kete lloj tam-tami si ato ritmet e perkusionit, qe perseriten pambarimisht, dhe ne krye te shqetesojne, por kur mesohesh, nuk do te beje dot pa to. dmth. kjo lloj jete u eshte bere zakon dhe vetem per hir te minjve, njerezit nuk duan te ndryshojne jeten e tyre, ndaj bejne nje sy qorr e nje vesh shurdh, nuk duan ta pranojne se ajo qe po ndodh eshte aq e madhe, sa t'u prishe zakonet e perditshmerise.

Per aq pak sa eshte vrojtuar ne teren  ( dhe paradigjuar ) , kjo rrefenje ,me ngjan me nje mirkuptim te cuditshem qe ndodh ne Spitalin e Mushkrive ( ish Senatoriumi )  ne Tirane ...... midis Minjve , Moceve  e Qenerve! 

Aty sheh MINJ po MINJ ama , nga ata me shpine me qime dhe me dhembe te dallushem jashte smiley  ,qe kane gjete gjuhen e perbashket me mocet e Qente . Dhe per cudi kur afrohen ata , dmth minjte tek mbeturinat , qente dhe macet largohen si me marifet , duke "kullotur " anash dhe " vrojtuar" kohen kur u lirohet sofra ! 

Kush nuk beson mund te shkoje ta verifikoje vet pa pritur qe te bjere Murtaja ne Tirane ....qe duhet te kete rene sipas kesaj rrefenje!

Por ne nje subjekt me perfshirje nderhapsinore  per Vendin , Ballkanin , Rajonin e me Gjere .

 Nuk po shkoj dot me shume se fq. 30... Me duket sikur fjalite me behen lemsh, apo perserisin te njejten gje. ( mos valle, edhe Kamyja si Dymaja paguhej per fjale?&nbspsmiley 

ky nuk eshte liber per ty, moter, kot merresh me te. te duhen gjera me te lehta e te sheqerosura per stomakun. smiley

Murtaja mund te mos duket edhe aq interesant, por kini parasysh qe kurre ndonjehere nuk ka dale karakteri i qytetit/kolektivit/komunitetit personazh kryesor i tregimit ashtu sic ka dale Orani tek Murtaja.

nuk kerkon te tregoje Oranin, Kamyja por njeriun. orani dhe tere peizazhi mbrapa i sherben vetem te flase per NJERIUN. 

ndryshe nga Kadareja qe mjaftohet vetem te na rrefeje nje ngjarje (prandaj me te drejte Qosja e quan, Tregimtar, shkrimtar historik ose historirash) Kamyja po si dostojevski mundohet t'i shkoje njeriut ne zemer. Ngjarja qe rrefen, i sherben vetem per kete pune.

megjithate siç me te drejte, thoshte nje kritik francez (tek nje blog qe lexova) kur shpjegonte Doktorin, personazhin kryesor te ketij librit, Kamyja ndryshe nga romantiket, nuk ka force tek personazhet e tij. doktori i tij eshte ku e ku me Zhulien Sorelin ( e Stendalit) ose Ivanin apo personazhet e tjere te Dostojevskit.

edhe Kadarese tone i mungojne personazhet e fuqishem tek librat e tij, per te qene shkrimtar i madh. atij i shket njeriu prej duresh dhe merret vetem me ngjarjen rrotull tij. prandaj mbetet vetem nje shkrimtar i mire. 

 

kush kerkon ta shkarkoje kete librin te plote ne frengjisht (dmth ne origjinal, botim i vitit 1947), e ka ketu : fliiby.com/file/153949/r98kk6gu06.html

"megjithate siç me te drejte, thoshte nje kritik francez (tek nje blog qe lexova) kur shpjegonte Doktorin, personazhin kryesor te ketij librit, Kamyja ndryshe nga romantiket, nuk ka force tek personazhet e tij. doktori i tij eshte ku e ku me Zhulien Sorelin ( e Stendalit) ose Ivanin apo personazhet e tjere te Dostojevskit."

Ky eshte mendimi jot dhe i kritikut francez, por nuk eshte ndonje mendim qe ka shume peshe po te marresh parasysh gjeneralizimin qe permban ky mendim. Kamyja ka force te fuqishme personazhi. Por kjo nuk mund te dallohet pervecse ne nje kontekst qe nuk i perket Murtajes, pasi sic thashe, ketu personazhi me i fuqishem eshte Orani. Ceshtja per Kamyne ka qene kushtet e ekzistences, dhe askund si tek Murtaja nuk e ka shprehur kaq forte aspektin social, kolektiv, komunitar te identitetit te njeriut. Po t'a them edhe nje here. Njeriu qe Kamyja ve ne dukje tek Murtaja eshte njeriu kafshe ne kushtet me te veshtira te mbijeteses, ne momentin e asgjesimit, ku dhe nuk eshte kurrgje perballe nje organizmi kolektiv, dhe eshte karakteri i ketij organizmi kolektiv, qofte edhe ne formen e personazhit Oran, qe Kamyja trajton tek Murtaja.

Por qe mos i ikim shume larg asaj idese se Kamyja nuk paska force tek personazhet e tij, asnje personazh i shek 20 nuk i afrohet Meursault per nga zhbirilimi qe arrin t'i bej autori. As edhe Gregor Samsa, Leopold Bloom apo Harold Rabbit Angstrom. Vetem personazhet e Sofokliut, Shakespeare dhe Dostojevskit mund te pretendojne te renditen me larte se Meursault. Te thuash pas Te Huajit se "Kamyja ndryshe nga romantiket, nuk ka force tek personazhet e tij," do te thote te besh kritike "franceze."

Kam stomak te forte une, qe nje kendveshtrim delikat francez sado i lire dhe mendjecelet te jete, s'e kupton dot... Me dhimbje, vella! smiley

 lulian djali apo burri, ne fillim zotrote ciceroje keshtu :

 por kini parasysh qe kurre ndonjehere nuk ka dale karakteri i qytetit/kolektivit/komunitetit personazh kryesor i tregimit ashtu sic ka dale Orani tek Murtaja. 

ndersa pas nderhyrjes time, dhe pasi lexove dhe ca tek gogla, fillove te cicerosh keshtu: 

dhe askund si tek Murtaja nuk e ka shprehur kaq forte aspektin social, kolektiv, komunitar te identitetit te njeriut

pra ne fillim fillove me kollektivat e me pastaj na dole tek njeriu. 

kete ta thashe UNE, se ti po flisje gjepura fillimisht. e gjepurat i vazhdon perseri kur fillon e zgjatesh tek karakteri kafshor i personazheve qe vjen prej kushteve te veshtira te mbijeteses. 

 

tani nje pyetja me spec per ty, per te pare sesa mire i ke bere detyrat :

pse Kamyja kerkon te tregoje, karakterin social, kolektiv dhe komunitar te njeriut, per ç'aresye ?

 

Ti qeke tip i lezetshem.

Une thashe qe nuk eshte Orani i oranasve, por oranasit te Oranit. Apo ti mendove se une thashe se oranasit nuk ishin njerez? Shif kete tashti dhe ma trego dhe njehere se ku eshte qe me paske ndrequr:

"dhe askund si tek Murtaja nuk e ka shprehur kaq forte aspektin social, kolektiv, komunitar te identitetit te njeriut,"

dhe krahasoje me aspektin jo kolektiv, por individual te identitetit te Dublinasve, qe solla si shembull, Pjetersbugarsve, etj. 

Eshte shume kollaj t'i thuash tjetrit qe po flet gjepura, kur ne fakt mund te jesh ti qe te duket gjepur nje propozim tejet i thjeshte dhe koherent. Qe pohimi se Kamy ekzistencialisti ishte i interesuar te kuptonte kushtet e ekzistences, qe jane njekohesisht dhe kushtet e asgjesimit, qofte ne lidhje me kafshen njeri, qofte ne lidhje me kafshen qytet, te te duket gjepur, eshte edhe kjo kritike "franceze."

p.s. pse Kamyja kerkon te tregoje karakterin social, kolektiv dhe komunitar te njeriut eshte pyetje qe Murtaja i jep ate pergjigje qe kam dhene me larte: per te vene ne dukje karakterin organik te shoqerise, kolektivit, komunitetit. E kupton dallimin apo te duket gjepur?

  eshte pyetje qe Murtaja i jep ate pergjigje qe kam dhene me larte: per te vene ne dukje karakterin organik te shoqerise, kolektivit, komunitetit.

ulu ne vend 4 ! 

po pse mo ti mendon se per nje pergjigje te tille te japin nobelin kollaj. po qe eshte njeriu qenie sociale, kolektive dhe komunitare e di dhe bufi, jo me Kamyja.

tjeter kund rreh çekani, po nuk ta them. vdis ne injorance ! hahaha !

ps: meqenese me vjen keq po te bej nje pyetje shtese, qe ka lidhje te drejtperdrejte me "pergjigjen" e Kamyse - pse njeriu beson ne zot ?

Thote nje fjale e urte

"Thuaj cdo gje qe mendon te thuash , por para se ta thuash mendoje ate  gje para se ta thuash ".

Me duket s nuk eshte fjale e urte per qyltyren fronge , qe shpesh i leshon sic i mendon por pa i menduar se cfare thote !

Per mendimin tim nuk behet fjale per ekuiliber; Camus (ne pjesen e pare) na e shfaq te dyzuar: 1) si nje gjendje latente nga e cila do te buroje (vete-) shkaterrimi (ketu do te ishte me afer konceptit psikanalitik se sa atij ekzistencialist) apo 2) si nje ngjarje te papritur per te cilen njerezit nuk jane te pergatitur/nuk e besojne se do t'iu ndodhe (ketu eshte me afer konceptit te natyres absurde te jetes). 

 

 kush me thote, pse e ka quajtur kete librin Murtaja (La peste) ?

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).