The Economist: Shqiperia dhe Maqedonia zihen per nje enciklopedi

Duke shfletuar faqet e The Economist, gjeta nje artikull mbi debatin apo zënkën(?) midis Shqiperise dhe Maqedonise mbi enciklopedine te titulluar "Old rows, new book" qe perkthehet ne "Zenka te vjetra, liber i ri".

 

Artikulli eshte teper ironik, dhe ka tone tallese, duke filluar qe nga titulli. Une nuk mund ta perkthej artikullin ne shqip pasi nuk di shqipen lol, por ama po ua le juve ta lexoni vete dhe te me thoni cfare mendoni. Personalisht mendoj se artikulli eshte i dobet dhe ka nevoje me shume per fakte se sa thashetheme apo te degjuara mbi vendet ne fjale. Gjithashtu, menyra tallese ndaj shqiperise (ndonese e merituar persa i perket Berishes apo disa gjerave te tjera) eshte e pamerituar kur autori nuk shpjegon as arsyen pse nje komb i tere hidhet siper te mbroje their heritage. Autori as nuk shpjegon pse autoret e enciklopedise jane pushuar nga puna, as pse po rishkruhet enciklopedia, etj. Autori thjesht ka gjetur nje lajm te tallet me ballkanin, te na quaj prape barbare me histori te vjeter e ne fund te na japi nje lloj ideje per zgjidhje problemesh te ketij tipi. Nejse, ua le juve ne dore, me thoni ju cfare mendoni.

 

Ja artikulli (në anglisht):

http://www.economist.com/daily/columns/europeview/displaystory.cfm?story_id=14584492&fsrc=nwl

Shqiperia dhe Maqedonia keqkuptohen mbi nje enciklopedi.

 

Zakonisht eshte e veshtire te ngjallesh interes mbi enciklopedite. Aq e vertete kjo sa qe ne moshen e internetit shitja e tyre eshte shume e veshtire. Por ne Maqedoni nje enciklopedi e re kombetare ka ndezur shkendijat e nje grindjeje te denje per shekullin e 19-te, me denoncime te furishme, doreheqje te detyruara, nderhyrje te nxituara politike dhe thirrje ndaj te jashtmeve per t’u bashkuar ne denimin e hyrjeve ofenduese te enciklopedise.

Grindja nenvijezon identitetin ende te brishte te Maqedonise. Kjo eshte nje liste jo-perjashtuese te kendveshtrimeve te mundshme. Nje nga keto eshte se Maqedonia nuk ekziston. Eshte thjesht nje pjese e Bullgarise, amputuar nga ngritja e Jugosllavise se post-luftes dhe me pas e minuar nga politikane me interesa vetjake (disa nacionaliste rumune shohin Moldavine ne te njeten menyre). Ata qe mendojne se jane Maqedonas jane bullgare “te c’orientuar etno-politikisht”.

Nje Maqedoni me emer tjeter?

Nga nje kendveshtrim tjeter, ekzistenca e vendit nuk vihet ne dyshim, por emri i tij eshte nje fyerje per Greqine. Helenet e linjes se ashper mendojne se banoret e Shkupit jane sllave te paturpshem qe perpiqen te minojne emrin e Maqedonise e cila ka qene, eshte dhe do te jete gjithmone nje pjese e patjetersueshme e Greqise.

Nje kendveshtrim tjeter vjen nga Shqiperia, fqinji perendimor i Maqedonise. Nga nje pikepamje nacionaliste shqiptare, Maqedonia nuk eshte nje shtet, por nje kompromis, dhe ndoshta vetem nje kompromis i perkohshem. Minoriteti etnik shqiptar me ne fund ka arritur, pjeserisht me forcen e armeve dhe pjeserisht ne saje te presionit nderkombetar,  te fitoje disa te drejta kushtetuese te cilat duhet te mbrohen me vigjilence.

Por per sa i perket shumices etnike te vendit prej 2 milion njerezish? Ketu shfaqet enciklopedia. Publikuar nga Akademia e Shkencave dhe Arteve te Maqedonise, shkeli fort mbi disa kallo. Si fillim, mori si te mireqene se shqiptaret ishin te ardhur relativisht vone ne kete territor, duke e vendosur kete ardhje vetem ne shekullin e 16-te. Nga nje pikepamje shqiptare ka ndodhur saktesisht e anasjellta: ishin sllavet te cilet kishin ardhur dhe si te tille duhet te sillen sic duhet ndaj mikpritesve. Me keq akoma, enciklopedia i referohej gjithashtu shqiptareve si “malesore”. Kjo gje, me sa duket, eshte nje ofendim.

Nje hyrje tjeter e pershkruan Ali Ahmetin, udheheqesin e kryengritjes etnike shqiptare te 2001, si nje te dyshuar per krime lufte. Shume mund te diskutojne metodat te cilat perdori ai dhe luftetaret e tjere, por ai nuk eshte paditur asnjehere, dhe aktualisht drejton partine me te re ne koalicionin qeverises te vendit. Ndermjet demonstratave studentore dhe protestave te tjera, kryeministri i Shqiperise Sali Berisha e quajti librin “absurd dhe te papranueshem” dhe u ankua per “identitetin e bazuar ne shtremberimin e historise”.

Enciklopedia tani eshte duke u rishkruar me ngut. Por do te ishte mire te mendonim se dicka nga energjia e shfaqur mund te drejtohej drejt ceshtjeve me madhore. Njera nga keto eshte sqarimi i diskutimit te emrit me Greqine. Qeveria e re e qendres se majte te Athines mund te zbuse kembenguljen greke qe fqinji i tyre verior  te leshoje emrin Maqedoni para se te hyje ne organizata nderkombetare. Maqedonia mund te qartesonte disa raste shqetesuse te te drejtave te njeriut, sic eshte ajo e Spaska Mitrova, nje nene e re e cila ka humbur kujdestarine e vajzes se saj 2 jecare, ne nje diskutim me tone te forta politike (ajo e identifikon veten e saj si bulgare dhe thote se maqedonasit e kane keqtrajtuar ne shenje hakmarrjeje). Nga ana e shqiptareve, zoti Berisha mund te ishte me i kujdesshem ne pershkrimin e te gjithe bashkepatrioteve te tij si anetare te “nje kombi”.

Grindjet e kota mbi enciklopedine nuk jane vetem shperqendruese. Ato demtojne gjithashtu perceptimet e jashtme mbi rajonin si dhe pasoje gjasat e tij per integrim ne pjesen tjeter te Europes. Pergjigja e ndjeshme ndaj nje libri te keq eshte ta anashkalosh ose te prodhosh nje konkurent. Dhe duke u ankuar kaq zhurmshem, kritiket i kane bere enciklopedise nje publicitet qe shumica e botuesve do te mund vetem ta enderronin.

Perktheu sogladyouremine

 

22 Komente

disa komente nga faqja:

Krasi17 wrote: Thu, 2009-10-08 11:59

Thank you for the article. It is very well written and captures some of the main issues that the Balkan countries have been facing for decades. It's sad that in a time when we all should embrace each other in one human family, we still fight over nationalistic issues. Having lived in this region for 26 years, I know that people are not ready to look into the future. They are haunted by the past.

VK1961 wrote: Thu, 2009-10-08 12:02

I'm no expert, but I think that the conflict with Greece is not about the name alone. As many Albanians consider many folks living east of their border their kinsmen (albeit repressed by the Nasty Local Authorities), so do many non-ethnic-Albanians in this multi-ethnic state consider people on the Greek side of the border "their own", only repressed in this case by the Greeks. Thus (often virulent) irredentism fans the flames. There are, allegedly, people to be "liberated" on the other side of the border. If such flames could be extinguished, I don't think that the name *alone* would stir so much trouble, in and of itself. It is really a matter of conduct, IMHO.

blec wrote: Thu, 2009-10-08 13:16

Since Moldova has ben mentioned, it is worth noting the sitaution there is slightly different. Most of what is now Republic of Moldova used to be part of the old principality of Moldova (or Moldavia). This was true until 1812, when Russia got the part between rivers Prut and Dniester/Nistru after the 1806-1812 war (Treaty of Bucharest). That part, called Bessarabia, stayed part of Russian Empire until 1918 when it united with (or conquered by, acoording to Russian historigraphy) Romania. That lasted until 1939 when the Ribentropp-Molotov treaty gave USSR Bessarabia back plus northern Bukovina. Romania took it back in 1941, being part of Axis forces. USSR took it back in 1944.

What is now Republic of Moldavia is the old province of Bessarabia without the northen and southern parts, whihc are part of Ukraine now. To this the region called Transdniestria was added.

So I don't really see how the situations are comparable; the borders where quite clear since the middle ages and only Russia's interventions (colonization of ethnic Russians, deportation of ethnic Romanians, cutting all the links between the 2 parts of Moldova) managed to create the present situation.

Didomyk wrote: Thu, 2009-10-08 20:45

Clearly, Moscow is not alone in rewriting history of the 20th century. Medwedew, after all, went as far as establishing a presidential commission charged with responsibility of publicly setting straight any "misguided" foreign interpretations of events or personalities affecting Russia. Maybe Macedonia, Albania, Greece, Bulgaria, Turkey and others should establish their own historical "Truth Commissions".
Once these are in place let's convene a Pan-European Historical Truth Congress. Except, I hope, no one will let all these Truth Commissioners get into a real fight.

JimJete wrote: Fri, 2009-10-09 11:06

Thank you for the article. It's unfortunate that The Economist doesn't choose authors who are not from the region the article is about. Only then we would be reading objective articles. The article is biased and probably written by a Bulgarian or Greek citizen and certainly not Macedonian. The author is absolutely correct about one thing - quibbling over an encyclopaedia is simply bizarre. But reporting on this quibbling is even more bizarre.

Conrad Storm wrote: Fri, 2009-10-09 11:27

Like some others I found the article imbalanced and perhaps not so in keeping with journalist norms found outside of the region. No one has suggested the dual national Macedonian/Bulgarian has had her human rights impinged except the Bulgarian government and her lawyer. Does this make any future arrests of dual nationals a human rights issue? I hope not. I don't hear of any Macedonians arrested in Bulgaria or elsewhere crying freedom....

Pity the article wasn't better focused on the real issues, such as reconciliation and the lack of dialogue between communities. THAT would have been interesting. Or where the arguments over the encyclopedia really draw their emotion and source of angst from....

Bora wrote: Fri, 2009-10-09 13:41

Quote: "From the Albanian side, Mr Berisha could be more careful in describing all of his compatriots as members of “one nation”."

Not to be picky about semantics but "patria" means "nation", so compatriots are members of one nation. There's no other way around it.

bjovev wrote: Sat, 2009-10-10 07:43

Until there is no some kind of "History Commission" by all the countries in the Balkan Region to clear all the historic misunderstandings, we will always have misunderstandings and wars here. Everybody just thinks differently, and believe they are right. One possible solution is to get everybody in the EU and NATO and every kind of conflict will vanish in years. Other option is to divide the Balkans in ethnically pure nations, so there would be no conflicts in the future - like the EU and US did with Kosovo. Third all older nations in the Balkans should acknowledge that new nations were created in this region. Macedonia, Montenegro, Kosovo, Bosnia....and they should be supported. We would not have any positive future if Bulgaria and Greece do not accept Macedonia, Serbia does not accept Kosovo, and Croatia and Serbia do not accept Bosnia - as sovereign and independent states - that will form their nations and culture.

Lumiani wrote: Sat, 2009-10-10 08:41

I really do wonder whether these kind of articles are written either by intern reading Politics & International Relations or over dinner parties!

The nonchalant style of writing tells of the serious lack of substance, which is the only consistent attribute, of this journal. I seriously suggest that the writer/dinners read history books that were written by blind greekophiles/serbophiles lay academics and then a more balanced article can be presented. Albanians have right to claim to be united regardless to whom it may be of inconvenience.

This kind of 'Bad Book' will in the future be used by lay writers/lay academics/ lay commentators and so on and thus be used as truth in the future.

The cure of these ills of Balkans can be remedied by accepting these 'uncouth' countries into the EU. Freedom of movement of people and good would surely go a long way of creating stability in the region.

On the other hand, thank you for removing any doubts that I had about keeping my subscription.

 I lexova gre dhe me behet qejfi qe nuk jam e vetmja qe vura re the bias. Me pelqeu shume komenti i bjovev, me kujtovi librin 1984 and the Ministry of Truth qe ishin te pergjegjshem per te perpunuar informacionet, enciklopedite, librat, etj dhe i benin sipas interesit te qeverise. Aq shume ishin te perpunuar, sa nuk dihej cfare viti ishte e si ka qene bota para 50 vjetesh. 

PPU a mund ta vendosni ne shqip ju lutemi  ?

Shkrim siperfaqesor persa i perket temes gjithnje i pare ne perspektiven e nje  gazetari nga  bota e economist. Nuk me dukest "biased" mbase lehesisht pak me sh bullgar por nejse smiley mbase autori kishte nje mendim ne koke.

Per mendimin tim asgje per tu kritikuar. Pershtypjet e nxjerra jane ato qe perendimi ka ne pergjithesi. Dhe mbi te githa asgje per tu debatuar me kete teme koti.

 

 Se patjeter nje qe shkruan per The Economist mbi nje kronike qe eshte Politike duhet te jete ekonomist kshu? Per me teper, kur thua nuk eshte biased, cfare nenkupton me biased ti si dhe kjo arsyeja nje mendim ne koke justifikon talljen tone apo the bias that a person ahs? Jo se jam shume shqiptare, madje ne shume raste jam anti-nacionaliste por kesaj radhe eshte e befasueshme qe nje artikull i tille te vije nga nje media kaq e respektueshme. 

Gjithashtu, une nuk e vura artikullin te bej beme ketu, e vura re te debatoj si gjithe te tjeret mbi dicka qe mu duk e rendesishme per te ndare. Si dhe sado kot te jete nje teme, mire eshte qe te jepet nje shpjegim kur vendoset nje statement si ai i joti. Jo se u ofendova, por u ndjeva e indinjuar te mbroj mendimin tim. 

  Hmmm, jam shume keq me shqipen Armend se do e kisha bere une. Mgjth, po mundohem edhe nqs ndonjeri do, mund te beje korrigjimet.

 

 

mund ta perkthej dhe une, shpejt e shpejt tani. Thjesht nuk me duket se ia vlen smiley

Po se pate bezdi e po bone sevap, perktheje se une ngela duke perdorur online dictionary. 

po mire mer kaq shume ju interesoka se cfare tha bota?ajo teme u mbyll.

 

Shqiperia dhe Maqedonia keqkuptohen mbi nje enciklopedi.

> >

Zakonisht eshte e veshtire te ngjallesh interes mbi enciklopedite. Aq e vertete kjo sa qe ne moshen e internetit shitja e tyre eshte shume e veshtire. Por ne Maqedoni nje enciklopedi e re kombetare ka ndezur shkendijat e nje grindjeje te denje per shekullin e 19-te, me denoncime te furishme, doreheqje te detyruara, nderhyrje te nxituara politike dhe thirrje ndaj te jashtmeve per t’u bashkuar ne denimin e hyrjeve ofenduese te enciklopedise.

Grindja nenvijezon identitetin ende te brishte te Maqedonise. Kjo eshte nje liste jo-perjashtuese te kendveshtrimeve te mundshme. Nje nga keto eshte se Maqedonia nuk ekziston. Eshte thjesht nje pjese e Bullgarise, amputuar nga ngritja e Jugosllavise se post-luftes dhe me pas e minuar nga politikane me interesa vetjake (disa nacionaliste rumune shohin Moldavine ne te njeten menyre). Ata qe mendojne se jane Maqedonas jane bullgare “te c’orientuar etno-politikisht”.

Nje Maqedoni me emer tjeter?

Nga nje kendveshtrim tjeter, ekzistenca e vendit nuk vihet ne dyshim, por emri i tij eshte nje fyerje per Greqine. Helenet e linjes se ashper mendojne se banoret e Shkupit jane sllave te paturpshem qe perpiqen te minojne emrin e Maqedonise e cila ka qene, eshte dhe do te jete gjithmone nje pjese e patjetersueshme e Greqise.

Nje kendveshtrim tjeter vjen nga Shqiperia, fqinji perendimor i Maqedonise. Nga nje pikepamje nacionaliste shqiptare, Maqedonia nuk eshte nje shtet, por nje kompromis, dhe ndoshta vetem nje kompromis i perkohshem. Minoriteti etnik shqiptar me ne fund ka arritur, pjeserisht me forcen e armeve dhe pjeserisht ne saje te presionit nderkombetar,  te fitoje disa te drejta kushtetuese te cilat duhet te mbrohen me vigjilence.

Por per sa i perket shumices etnike te vendit prej 2 milion njerezish? Ketu shfaqet enciklopedia. Publikuar nga Akademia e Shkencave dhe Arteve te Maqedonise, shkeli fort mbi disa kallo. Si fillim, mori si te mireqene se shqiptaret ishin te ardhur relativisht vone ne kete territor, duke e vendosur kete ardhje vetem ne shekullin e 16-te. Nga nje pikepamje shqiptare ka ndodhur saktesisht e anasjellta: ishin sllavet te cilet kishin ardhur dhe si te tille duhet te sillen sic duhet ndaj mikpritesve. Me keq akoma, enciklopedia i referohej gjithashtu shqiptareve si “malesore”. Kjo gje, me sa duket, eshte nje ofendim.

Nje hyrje tjeter e pershkruan Ali Ahmetin, udheheqesin e kryengritjes etnike shqiptare te 2001, si nje te dyshuar per krime lufte. Shume mund te diskutojne metodat te cilat perdori ai dhe luftetaret e tjere, por ai nuk eshte paditur asnjehere, dhe aktualisht drejton partine me te re ne koalicionin qeverises te vendit. Ndermjet demonstratave studentore dhe protestave te tjera, kryeministri i Shqiperise Sali Berisha e quajti librin “absurd dhe te papranueshem” dhe u ankua per “identitetin e bazuar ne shtremberimin e historise”.

Enciklopedia tani eshte duke u rishkruar me ngut. Por do te ishte mire te mendonim se dicka nga energjia e shfaqur mund te drejtohej drejt ceshtjeve me madhore. Njera nga keto eshte sqarimi i diskutimit te emrit me Greqine. Qeveria e re e qendres se majte te Athines mund te zbuse kembenguljen greke qe fqinji i tyre verior  te leshoje emrin Maqedoni para se te hyje ne organizata nderkombetare. Maqedonia mund te qartesonte disa raste shqetesuse te te drejtave te njeriut, sic eshte ajo e Spaska Mitrova, nje nene e re e cila ka humbur kujdestarine e vajzes se saj 2 jecare, ne nje diskutim me tone te forta politike (ajo e identifikon veten e saj si bulgare dhe thote se maqedonasit e kane keqtrajtuar ne shenje hakmarrjeje). Nga ana e shqiptareve, zoti Berisha mund te ishte me i kujdesshem ne pershkrimin e te gjithe bashkepatrioteve te tij si anetare te “nje kombi”.

Grindjet e kota mbi enciklopedine nuk jane vetem shperqendruese. Ato demtojne gjithashtu perceptimet e jashtme mbi rajonin si dhe pasoje gjasat e tij per integrim ne pjesen tjeter te Europes. Pergjigja e ndjeshme ndaj nje libri te keq eshte ta anashkalosh ose te prodhosh nje konkurent. Dhe duke u ankuar kaq zhurmshem, kritiket i kane bere enciklopedise nje publicitet qe shumica e botuesve do te mund vetem ta enderronin.

> >

p.s. Bedrije te me kishe paralajmeru me perpara, se tashti u kry smiley

> >

 

Po me ambasadorin e vet ne FYROM tallet artikulli sepse edhe ai e kundershtoi enciklopedine.Apo kur e kundershtojne englezet jane te qyteteruar e kur e kundershtojme ne na quan barbare.

Hajde autor hajde.

interesant teksti smiley

 

por nuk esht i shkruar si duhet. ka anshmeri te madhe

The Economist kujto se o 1909 e jo 2009 e se dielli nuk perendo ne imperatorine Britanike, prandaj ndjehen te justifikum te tallen me 'ceshtjet identitare'. Skane faj..atyre si ishullore qe jane, koktejl spermatozoidesh franko-gjermano-vikingo-kelte, u interesojne me shume leshi e tregtia e leshit, se sa lesh-e-li globale qe kane krijuar.

Me vjen keq per ShBA qe ja njecen derrin n'dor.

Economist eshte reviste e mire, une e kam lexuar per nje kohe te gjate, por me habit qendrimi pro-grek qe mban gjithmone ne ceshtjet e ballkanit. Megjithese nuk eshte i vetem, nuk ka gazete apo reviste europiane te mos jete pro-greke ne ceshtjet e ballkanit.

Eshte ceshtje standartesh,Greqia ka infrakstrukture Europiane prandaj  i mbajne anen...eshte shtet me i konsiliduar ne Ballkan,sdo mend ajo!

And by complaining so loudly, critics have given the encyclopaedia publicity that most booksellers could only dream of.

Nga kend veshtrimi i The Economist kritika me ze te larte kunder enciklopedise mund te kete bere efektin e kundert duke ritur popullaritetin e shitjes se librit, jo nga e verteta e tij por thjesh nga kurioziteti!

Shume te holle apo jo!

 shkrimi mu me duket asnjanes, aspak ironik e jo me talles. konkuzioni qe qit autori tij, me erdhi ne mendje kur lexova ate temen per kete episod. 

forcat nuk harxhohen per korrigjime te te vetmit liber pafundesisht, por prodhohet nje tjeter "me i mire". njerezit duke mos qene te gjithe budallenj, do te dine si te zgjedhin ate te duhurin. koha do te bej pastaj te veten.

ndryshe, do te kishim ngelur vetem me versionin recent te Iliades e Odisese, te rregulluara ne menyre demokratike (sipas shijes se shumices) e sipas shijes se dites.

kjo ne fakt e çudit dhe anglezin.

Dore greke. Perndryshe nuk ka se si te llogjikohet se emri i Maqedonise eshte ceshtje me e rendesishme se nje portretizim i padrejte.

shqip?

Kujt i plasi trapi se cfare behet me enciklobedine ne Maqedoni kur ne nuk jemi te zotet ne rradhe te pare nuk mbrojme dhe nuk shkruajme historine tone  ...!!!

Libri ""HISTORIA 12""" nuk shkruan asnje rrresht per 14 shekuj qyteterim  ( nga periudha ilire deri te principatat e Arbrit)

Nxenesve i hequr e drejta te mesojne mbi qytetrimin Romak, si u ndertuan qytetet Durrsit, Shkodres ,Lezhes, Vlores..i  eshte hequr e dreta te mesojne per Shqiprine ne peridhen e perandorise Bizantine ....

 

http://www.tvklan.tv/emisioni.php?id=835

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).