Çmimet "Princi i Asturias 2009"

Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare merr medaljen e fituesit nga nga princi i kurorës së Spanjes, gjatë pritjes zyrtare për ndarjen e "Çmimeve të Princit të Asturias 2009" në Olivedo më 23 tetor. Natyrisht, Kadare fiton në zërin për Letersinë. Çmimet e Princit të Asturias shpërndahen për personalitete të shquar për Artin, Letersinë, Bashkëpunimin ndërkombetar, Shkencat shoqërore, Komunikimin dhe humanizmin, Kërkimet teknike dhe shkencore dhe çmimi Concord.

 

Laureatët për 2009 (kliko mbi imazhet për më shum&eumlsmiley:

2009 PRINCE OF ASTURIAS AWARDS LAUREATES

57 Komente

Ne pritje te disa komenteve qe nuk mungojne ne kesi rastesh ja edhe nje poezi e Kadarese:

Monolog

Ne naten plot acar nje zjarr desha te ndez
Por, nata ish e ftohte, ah, ç’tmerr i zi qe ish
Ndaj qe te mbahej gjalle ky zjarr n’ate rrebesh
Diçka perhere kerkonte, kerkonte vazhdimisht

Ndaj si shtegtari murg, qe shkarpat mbledh net err
Une hidhja n’ ate zjarr gjymtyret pa pushim
Po ishin pak ato, ndaj fill pas tyre rresht
Mbi te nisa te hedh copera te shpirtit tim

Se s’behej ndryshe, dot, se s’behej ndryshe, eh
Se duhej qe dikush ta mbante ate flake
Ne flakezen-delir qe veç vajesosja sjell
Te frikshme pamje ndritnin e dridheshin perqark

I shihnit valle ato, dallonit valle diçka
Ndersa rreth meje nata me terr e ujq u mbush
Se donin qe te gjithe ta fiknin ate zjarr
Dikush me ligesi e me padije dikush

Te tjere maje kodrash ku dielli kishte rene
Te tyret zjarre ndrisnin dhe qeshnin qe pertej
Se s’donin te kuptonin se c’behej ketu brenda
Se ç’fli kerkon nje flakez qe lindet ne nje terr

I lodhur nganjehere kam thene: shuhu pra
Ne qoftese nuk te duan, te bjere nate e pafund
Te verbtit syte tuaj keshtu ndoshta do t’ jene
Ne terrin absolute pa shqetesim kurrkund

Po prap diçka me shtynte te ngrihem si somnambul
Si murgu shkretimtar qe shkarpat verbtaz mbledh
Dhe siper zjarrit prap’ te hedh gjymtyret akull
Dhe coprat nje nga nje te shpirtit tim te hedh

1984__________________
 

 

Kadare mbajti nje fjalim, mbi natyren e Letersise, nen Diktature dhe ne Liri. Fjalimi fatkeqsisht nuk eshte ende i disponueshem online, por me tu bere do ta sjellim ketu.

Good for Kadare, good for us all. Ta gezoc. smiley

P.S. Paraprakisht, mqns si ne cdo teme ku flitet per Kadare apo ndonje figure tjeter te shquar shqiptare, do kete plot peshq qe do vine ta 10sin diskutimin, kini parasysh qe kete cmim Kadare e ka mare per letersi, jo per disidence, jo per perandor, profet, murg, etj, keshtu qe meqe do ta 10sni gjithsesi, te pakten 10teni per letersine.

P.P.S. Rezistojini tumdimit per tiu pergjigjur provokimeve te disa tipave Hurbinekiste. Sado acaruese apo idiote te duken disa komente, qellimi i tyre eshte gjithmone 10rja e muhabetit, dhe 10rja eshte 10rje dhe kur behet ne emer te mendimit ndryshe, jokonfomist apo elitar. smiley

Shume urime Kadarese dhe Foster gjithashtu!

urime me shumicë. I pari Kadare, e dyta unë smiley

 Shume urime Kadarese. E ka meritu kete cmim. Mendoj qe momentalisht eshte njeriu qe ka kontribu me se shumti per promovimin e kultures shqiptare. 

detaj i vogel qe m'beri pershtypje mu:
fjalen e mbajti ne shqip. Ket duhet ta shofi Sala ose M. Bregu kur me nji zell te cmend mezi presin me fol gjuhe te huaj sa here u jepet mundsia (kjo, perpara TV shqip dhe shqiptarve...)

Well, qe ta marr vesh une, prape do e qelbni kete teme me urime foshnjarake ? (Me vjen keq per Bleten se e dija ende me thumb).

Kur u dha lajmi ne fillim, para nja ca muajsh, u shqepet me urime. Prape ketu tani ? Vertete jeni te bindur qe Kadare eshte peshkatar dhe do t'ju marre me sy te mire ?

Ecni ore kritikoni njeçike, sa te nenshtruar qe jeni. Te njejtat shije gjithandej.

Une po pres fjalimin, shpresoj qe Blendi do ta sjelle vertete. Dhe pastaj do t'ia sellojme, se Kadare nuk e le pa futur pak "mish dhie" neper fjalime.

C'gallate qe do kemi, po fergelloj nga gezimi.

Do t'me pelqente qe Kadare te promovonte ne Shqiperi ndonje autor te mire te huaj. Sepse them, shkrimtaret e mire e kane per detyre te legjitimojne te tjere... Kadare, sa here qe e intervistojne, flet vetem per veten...

S'di ne e dini, por sivjet per Panairin e librit kane ftuar nje shkrimtar (me falni! shkarrashkrues) italian qe quhet Federico Moccia...

Pa pike ideologjie them se shkrimtaret tane te realizmit socialist ishin ku e ku me mire se ky... Me vjen per te vjelle kur bej pohime si keto!

Urime!

Kur nje shqiptar ka sukses, gjithe shqiptaret kane fitim.

Urime Kadare! Cfare nuk eshte thene ketu nga shume peshkpaujsa per ty. Por kjo eshte LIRIA....

 

Urime Kadaresë, Urime dhe Princit, Urime dhe Urimit

Hallall ja boftë zoti zotit qi na boni me çmim. Kaq di me thonë smiley

Hë de se kisha edhe nji pyetje: Pse vini 1 yllsha e 2 yllsha? E keni per lajmin, menyren e sjelljes se lajmit, apo e per Kadarene apo kshu kot per inot se n'vend të sheqerit i hudhët krypë kafes kur s'ju kish dalë gjumi?

Shume urime per ty, Kadare, shume urime per ty.

Blend kujdes me fjalimin e Kadares, shoshite pak, se mos ka nxjerr ndonje kadarush nga goja, siç e ka zakon.

Lexova intervisten e tij, ka lane nam me arsyen e largimit ne '90. I gjori.

Me kete rast urojme, u dhencin pafund tituj te tille per shqiptare te shquar!

Me sebepin e ketij Titulli te Nderuar,dhituni ju te tjeret me "shprehje letrare"kundra/pro IK,dhe kaloni kohen duke u liruar nga streset dhe sikletet!

Lexova intervisten e tij, ka lane nam me arsyen e largimit ne '90. I gjori.

Ja ta lexojne dhe peshqit e tjere qe mund te mos e kene lexuar:

(Nga Shekulli)

Interviste me Euronews

Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare këtë vit fitoi çmimin "Princ i Asturias" për veprat e tij. Shkrimtari më i njohur i vendit të tij është njohur në nivel ndërkombëtar duke nisur nga vitet '60. Jeton në Paris nga viti 1990, kur në koencidencë me rënien e Murit të Berlinit bie dhe regjimi në Tiranë. Juria përshkruan romanet e tij si një dënim i hapur kundër çdo forme totalitarizmi.

Euronews: Ishit vetëm 10 vjeç kur Enver Hoxha mori pushtetin dhe vendosi në Shqipëri regjimin komunist. Pra jeni rritur me këtë lloj sistemi politik. Ju keni thënë se i vetmi shpëtim i juaji për të qenë i lirë ishte nëpërmjet letërsisë
Kadare: "Eshtë shumë e thjeshtë dhe logjike: nisa të shkruaj kur isha vetëm 11 vjeç. Në atë moshë askush nuk shtyhet të shkruajë për arsye politike, apo ideologjike.
Unë besoja se jetoja në një vend si gjithë të tjerë, nuk kuptoja që nuk kishte liri. Ja pse mund të them që kam shkuar drejt lirisë nëpërmjet letërsisë, kur ende nuk kisha ndonjë ide se çfarë ishte liria.
E kuptova se çfarë ishte dhe cila ishte situata në Shqipëri kur u bëra student. Këtë e them dhe në shkrimet e mia".

Euronews: Si u zhvillua ndërgjegjja jote për sistemin totalitar?
Kadare: "Nuk ka qenë e vështirë. Tani mendohet sikur ajo gjë përbënte një zbulim të madh, por jo. E kuptoje menjëherë që Shqipëria ishte një vend me një defekt shumë të madh: mungesën e lirisë.
Në Shqipëri nuk ishte e mundur të dëgjoje radion e vendeve perëndimore, gjithashtu dhe të shihje televizione perëndimore. Pra nuk mund të thuhet që ne nuk e kuptonim, që nuk e dinim. Nuk ishim të verbër, në Shqipëri sigurisht që nuk ishim të verbër.
Regjimi ishte shumë i ashpër, shumë Stalinist. Shtypja ishte e tmerrshme, por ishim të vetëdijshëm."

Euronews: Këtë vit festohet 20 vjetori i rënies së Murit të Berlinit, por viti 1989 është dhe viti i masakrës në sheshin Tienammen. Ju jetoni në një vend që ishte aleati i parë i ish-Bashkimit Sovjetik dhe më pas i Kinës, para se të izolohej tërësisht: Si i keni përjetuar këto dy ngjarje?
Kadare: "Sigurisht që bëhet fjalë për dy ngjarje që ishin të lidhura direkt me fatin e vendit tim. Jo vetëm unë, por i gjithë populli shqiptar, të gjithë i ndoqëm këto zhvillime dhe çdonjëri nxori konkluzionet e tij".

Euronews: Në vitin 1990 juve latë Shqipërinë për të shkuar e për të jetuar në Paris. Pse pikërisht në atë vit?
Kadare: "E bëra për një qëllim të caktuar. Shqipëria ishte ende mes perëndimit dhe diktaturës, mes shpirtit të lirisë dhe atij të skllavërimit.
Në atë kohë mësova diçka që shumë nuk e dinin, një lojë shumë hipokrite nga ana e regjimit: kishin ndërmend të bënin aleancë me Bashkimin Sovjetik, por jo atë të Gorbaçovit, por atë të golpistëve. Golpistë, stalinistë që po përgatiteshin të merrnin fuqinë. Pra duhej që unë të bëja diçka që të bënte përshtypje: të lija Shqipërinë, unë që isha shkrimtari më i njohur i vendit duhet të gjeja mënyrën të thosha hapur që diktatura po gënjente sërish. Duhet ta bëja për të inkurajuar demokracinë dhe për të shkurajuar diktaturën.

Euronews: Në 20 vitet e fundit juve mbajtët anën e një populli tjetër albanofon, atë kosovar, i cili tani ka një shtet të vetin. Spanja, e cila të atribuoi çmimin, bën pjesë në vendet që ende nuk e ka njohur Kosovën. Çfarë doni t'i thoni qeverisë spanjolle?
Kadare: "Unë mbrojta lirinë e popullit kosovar , gjë që do ta bëja për të gjithë popujt e tjerë. Nuk ishte diçka speciale, fakti që unë jam shqiptar. Ajo ishte një kauzë e qartë, ishte një skandal që në Evropë një popull të jetonte ende në kushte koloniale.
Reputacioni im si shkrimtar mund të ishte dëmtuar për këtë, pasi nuk është e lehtë për një shkrimtar të vazhdojë të mbështesë idenë se Jugosllavia duhet të ndëshkohet për shtypjen e tmerrshme që kishte kryer në Kosovë. Nuk është e lehtë për një shkrimtar, pasi sipas klisheve, shkrimtarët duhet të jenë kundër çdo lloj ndëshkimi, mbi të gjitha, bombardimeve. Për këtë qëndrim që mban Spanja, nuk e di se si e kanë justifikuar faktin e mos pranimit të pavarësisë së Kosovës. Mendoj se e kanë marrë vendimin për Ballkanin, në bazë të logjikës së politikës së jashtme.

Euronews: Besoni që herët a vonë Kosova dhe Shqipëria janë të destinuara të bashkohen?
Kadare: "Besoj që sigurisht ekziston një shtytje drejt unifikimit, por më shumë në nivel sentimental dhe romantik...nuk ekziston në nivel politik, në programet e partive për shembull.
Por as nuk mund të thuhet që tani shqiptarët kanë hequr dorë nga ideja se ne jemi një komb i vetëm. Nuk është më si më parë që Kosova ishte e ndarë nga Shqipëria dhe bënte pjesë në një vend tjetër, tërësisht i huaj. Tani Shqipëria dhe Kosova aspirojnë të shkojnë drejt Europës.

Qe dhe anglisht, per ata qe duan ta lexojne pa shkel e shko-te e perkthimeve te shtypit shqiptar.

 

Duhet ta bëja për të inkurajuar demokracinë dhe për të shkurajuar diktaturën.

Me gjera si keto besoj Kadareja terheq kritika te meritura ndaj vetes. Nuk eshte e thene te jesh Mesia, mjafton dhe teperon te jesh shkrimtar i talentuar dhe i njohur (dhe i celebruar). Te tjerat, bereqavers sa ti kesh. Por te thuash qe ne '90 ike me qellim ti tregosh botes per Shqiperine dhe te inkurajosh demokracine, eshte se paku e dyshimte, se shumti donkishoteske. Pse nuk mund ta pranosh qe ike per interesat e tua personale, ca mekati ka ketu? Se po te ishte kjo qe thua, ne '90 nuk te fuste njeri burg te flisje kunder regjimit, aq me teper po te ishe Kadare, dhe gazetare te huaj kishte ne Shqiperi, dmth nuk eshte se shkove me kale ti tregosh ca po ndodhte se s'kishte menyre tjeter. smiley

Dmth nderkohe qe Kadare ka bere shume gjera (flas pas '90) per te inkurajuar demokracine dhe per te demaskuar komunistet, dhe neokomunistet (shif sa inat e kane enveristet si kundraparulla per ilustrim) apo dhe shkrime e qendrime prokombetare here pas here, nuk ka pse ta shese veten per Mesia dhe sakrifica e demokracise shqiptare, se s'eshte. smiley

Xhib,

shkrimtar i talentuar dhe i njohur (dhe i celebruar).

pse, po te ishte beqar, s'ben? smiley

Cila eshte fjala e duhur Ana ne kete rast?

Eh, i kam po aq inat anglishtizmat. I perdor vetem ndonjehere pa dashje, dmth pa e kuptuar, ose qellimisht me shaka, ose qellimisht si ne kete rast me koshience, se s'e di cila fjale shqip (nese ka) i pershtatet kesaj, e per te mos vene nje fjali ne vend te nje fjale i rashe shkurt. smiley

Euronews: Në 20 vitet e fundit juve mbajtët anën e një populli tjetër albanofon, atë kosovar, i cili tani ka një shtet të vetin. Spanja, e cila të atribuoi çmimin, bën pjesë në vendet që ende nuk e ka njohur Kosovën. Çfarë doni t'i thoni qeverisë spanjolle?
Kadare: "Unë mbrojta lirinë e popullit kosovar , gjë që do ta bëja për të gjithë popujt e tjerë. Nuk ishte diçka speciale, fakti që unë jam shqiptar. Ajo ishte një kauzë e qartë, ishte një skandal që në Evropë një popull të jetonte ende në kushte koloniale.
Reputacioni im si shkrimtar mund të ishte dëmtuar për këtë, pasi nuk është e lehtë për një shkrimtar të vazhdojë të mbështesë idenë se Jugosllavia duhet të ndëshkohet për shtypjen e tmerrshme që kishte kryer në Kosovë. Nuk është e lehtë për një shkrimtar, pasi sipas klisheve, shkrimtarët duhet të jenë kundër çdo lloj ndëshkimi, mbi të gjitha, bombardimeve. Për këtë qëndrim që mban Spanja, nuk e di se si e kanë justifikuar faktin e mos pranimit të pavarësisë së Kosovës. Mendoj se e kanë marrë vendimin për Ballkanin, në bazë të logjikës së politikës së jashtme.

Monde,

edhe une si Kadare mendoj. Spanja duhet te mbaje ate qendrim qe mban. Te mos e njohe kurre Kosoven, per hir te logjikes se politikes se tyre te jashtme. Ndryshimi ne formulim eshte se ai ben kete deklarate se eshte shkrimtar kozmopolit, une e bej pa ndonje shkak te vecante por vetem se e thote ai. smiley

Keshtu behem dhe qytetar i botes.

Di ndonje sa kushton ky cmimi keshtu para te thata ?  Po ndonje rob shkrimtar jashte klisheve qe mund ta kete refuzuar kete cmimin apo cmimin Nobel di njeri?

Per cmimin jo urime, por suksese edhe ne te ardhmen.

Kush ma jep ate pergjigjen e refuzimit i them ejvalla paraprakisht!

Nobel-in nuk e kane terhequr Pasternaku (ne 1958), sepse regjimi sovjetik e shtrengoi te mos e pranonte dhe Sartre (ne 1964) per arsye ideologjike...

I vetmi qe e ka refuzuar, dmth me vetedijen e tij te plote, ka qene nje mistrec 160 cm mbi toke, qe quhej Sartush Gjonpali.

Arsyet mund te jene te ndryshme. Ca goje te liga thone se Gjonpali nuk e duroi faktin qe Al Bert Al Kamusi e mori shtate vjet para tij. ('57). Ca goje te tjera thone se Gjonpali ka qene zevzek i keq dhe donte te binte ne sy. Sa per verdhushka, Gjonpali kishte boll, se rridhte nga nje familje bejleresh dhe agallaresh. Plus asaj, Simonken e kishte me vete, dhe kjo i dilte boll si dekorate neper ballo.

Gjonpali, si arsye te veten zyrtare ka nxjerre kete : une jam shkrimtar dhe jo permendore. Nuk dua te me ndjekin femijet e pazarit me gisht : iiiiii ja ku na erdhi xhaxhi Snobelisti.

Gjithsesi, Boris Pasternakun e shkrete nuk e lane revizionistet ruse, dhe e detyruan te dergoje nje leter ku te thoshte se nuku e dua çmimin. Por pleqte qelbaniqer te Suedise, paten paturpesine qe ca vite me pas, madje nje vit pas Gjonpalit, t'ia jepnin Sholl Hoves nga Rusia e Rrush Hovit.

Me nje fjale, zoti Koth Ere, as vete nuk e di a te hyjne ne pune keto spjegime, siç thote nje personazh i Sami Bexhetit, apo jo. 

Ejvalla te dyve.

Po per Hurbin kam nje pyetje : ky francezi qe tha jo, cer halli kishte ? Donte te behej me i madh se sa ishte  apo ja futi vetes ? Mos ishte gje komunist ky ?

Nese ishte komunist apo bollshevil si i thote nje me nickun Polic ketu, a eshte ky nje francez i madh , sic mund te jete psh Kadare nje shqiptar i madh ?

Nuk po tallem mer, por me beri shume pershtypje ajo gjeja me bold qe kam cituar atje me siper ke intervista dhe ne pergjithesi e gjithe pergjigjia e pyetjes per Kosoven.

 

Paç vallah.

_____

Nashti, per pietjen tende : qorri xhuxh dhe me grua bishtperdredhur nuk e pranoi çmimin sepse nga fundi, dmth pas luftes, na u be burre me namuz. Ai mendonte se ky çmim vinte nga nje shtet perendimor kapitalist qe çoç i duket vetja. Xhuxhi ka qene haptas per fitoren e socializmit, por jo te komunizmit te Stalinit. Per kete kafshen, xhuxhi e mori vesh ç'brume ishte dhe beri indietro.

Xhuxhi ka qene komunist, po. Nga fundi i jetes se vet, u be karroqe fare dhe e kane perdorur pa friksion pastaj. Kush e kush ta terheqe nga vetja.

Kur u bene dimonstratat e 68-es, ku populli kerkonte konvikte te perziera djem e vajza, atehere xhuxhi mendoi se erdhi dita e vet : hypi ne nje fuçi nafte andej nga Rrënoja dhe tha : o popull ! mire e keni ju qe kerkoni dhoma dyshe me dashnoret tuaja, sepse une e Simonka ka kohe qe i kemi dhene zjarr. Dhe pastaj zbriti nga fuçia dhe populli mendoi : ky xhuxhi na e ka me hile sepse babe e nane borgjeze, dhe vjen ketu e tall menderet me fakiret qe jemi.

E nejse, xhuxhi eshte figure o Koth !

Qashtu.

Vlera monetare e Nobel-it 2009 thuhet te jete rreth 1 milon euro...

Jo Nobeli jo, ky i princeshes se Spanjes.

Si mer, me rob shpie, Kadareja pranon qe Spanja te njohe Kadarene para Kosoves? Ca lesh ambasadori eshte ky mor vlla qe nuk di te thote JO. U dashka pare dhe njehere ajo teza e Qoses, vetem jo ne terma te bythlepirjes se Europes vs sistemit komunist, por ne terma te bythlepirjes dhe pike.

O Koth, se i ke qef ti studiosh fotografite ti. Shife pak qendrimin e njerit dhe qendrimin e tjetrit. Shife pak se si njeri perpiqet te shoh ne sy tjetrin qe e sheh nga duart. Jo me kot njeri eshte princ dhe tjetri eshte klloun.

Urime Kadarese!

Koth, me duket se ideja eshte "lost in translation".  Ja pergjigja e tij origjinale:

Kadare: I have defended the freedom of the Kosovan people – something I should have done for all the other people. It was nothing very special, only for the fact that I am Albanian. It was something very obvious: The fact that a nation lived in colonial conditions was a huge scandal in Europe. My reputation as writer was on the line because of that, it is not easy for a writer to insist that Yugoslavia must be punished for the terrible repression in Kosovo. It is not easy for a writer. Because you know…the stereotypes that writers are always given: they are against punishment, especially bombardments etc etc. Concerning Spain, I really don’t know how they justify the fact they do not accept independence in Kosovo. I think they have transferred their internal problems to the balkans.

Perkthyesi i Shekullit ia ka mshuar "pak" sipas qejfit.  Kadare thote: Nuk e di se si ata (Spanja) jystifikojne faktin qe nuk e pranojne pavaresine e Kosoves.  Mendoj se kane transferuar problemet e tyre te brendshme ne Ballkan. 

Dmth shqeto, si pothuajse ne te gjitha rastet e shteteve te tjera qe s'kane njohur pavaresine e Kosoves, dhe ne rastin e Spanjes sic e dime, i tremben idese se "precedences" me problemet e tyre perkatese; ne kete rast ne lidhje me situtaten e baskeve.  Kete po thote Kadareja. 

A duhet te refuzonte cmimin Kadareja per kete arsye?  Nuk e di.  Ne nje situate ideale, ndoshta.  Se cfare efekti mund te kete refuzimi, tjeter gje.

@ Hurb.  Sartre kamunisti refuzoi cmimin, por leket i ka kerkuar jo nje, po dy here.  Dhe Komiteti i Nobelit ia refuzoi kerkesen.

Monda !

Po une citova ate prurjen qe solle ti. Bera mire se mu duk si shprehje internacionaliste.

Se mos solle ti versionin e plote qe ne fillim dhe une u hudha kot.

Me duket se me bere fajtor edhe per perkthimin mua. smiley

Dhe as qe prisja qe ne interviste Kadare te jepte mendimin e vet per ceshtjen baske. Versioni , origjinal ne gjuhen frenge eshte korrekt si formulim dhe si mendim, por ndryshimi eshte i madh me perkthimin.

Kjo tregon qe une jam lexues i vemendshem. smiley

Puna eshte se une prisja qe te vinte shpura dhe te na argumentonte qe pse kish te drejte Kadare edhe ne versionin e perkthyer.

Ah qe kisha shkruar nje fjali atje une e qe u preu hovin !

E qe admin maskarai ma ka heq se ishte qershia mbi torte smiley

Ne pritje te çmimit Nobel po i bej urimet e mija zotit Kadare!

Ve bast qe shumica e peshqve ketu nuk kane lexuar as dhe nje veper te Ismail Kadarese....po flasin me ca kane degjuar. Kishte komente shume patetike me larte kur thuhej se keshtu te pakten reklamohet dhe promovohet Shqiperia jone....Letersia mendoj se eshte art dhe jo politike apo reklame.......Gjithsesi urime zotit Kadare.

Urime Kadarese per kete cmim, te shpresojme qe Nobeli te jete cmimi i ardhshem.

 Urime  pafund per njeriun qe arrin  te beje krenare gjuhen shqipe!

Lajme te tila na ardhshin te peshku gjithmone !

Urime Kadarese dhe popullit francez per kete cmim.

Komenti me i dhjere i gazetares se News 24 ishte:

Veprat me te famshme Kadare i ka shkuar pas diktatures... smiley

 

E tmerrshme! Domethene; E patolerueshme! smiley 

Përse ju keni arritur në konkluzionin se Musineja po bllokohet në Gjirokastër?

Përveç arsyes që ju thashë më lart, është edhe arsyeja tjetër, që dy libraritë e Gjirokastrës nuk kanë preferuar ta marrin veprën e saj. Të dy pronarët e librarive janë ish-ushtarakë. Përgjegjësi i shpërndarjes së librit të Tiranës më tha se vetëm gjirokastritët nuk e kanë marrë. Edhe libraria "Agolli" nuk e ka marrë atë. Pra, libraritë e Gjirokastrës nuk kanë pranuar ta shesin në qytetin e tyre librin. Ata kanë marrë shumë libra, e vetëm këtë jo. Duke qenë dy pronarët e librarive, ish-ushtarakë, nuk e marrin dhe përgjegjësi i katedrës së letërsisë nuk e pranon promovimin, kemi të bëjmë me një bllokim, ndalim të veprës së Musine Kokalarit për të hyrë në Gjirokastër. ISMAIL KADARE është një personalitet i shquar me origjinë nga Gjirokastra. Ai ka folur me gojë, por jo me shkrim për Musinenë. Heshtja e tij është e pajustifikueshme. Unë e kam idhull atë, por nuk është mirë, sepse kanë qenë që të dy në lagjen "Palorto" të qytetit. Heshtja e tij është një farë bllokimi që i bëhet Musine Kokalarit. Kadare ja ka asaj një borxh, sepse në vitin 1972, gjatë kohës kur ajo ka qenë në internim e ka thënë se: "Kadareja është një figurë e madhe". Këtë e ka thënë në kushtet e internimit e mungesës së lirisë... Unë nuk e kuptoj se përse, kur dihet se ka dalë vepra e plotë e Musinesë, as kryetari i Bashkisë së Gjirokastrës, Flamur Bime, as prefekti, as kryetari i qarkut nuk janë angazhuar që vepra e saj të shkojë atje.

(Pjese nga intervista e studijuesit te shkrimtares Musine Kokalari, Novruz Shehu, dhene per GSH-ne)

nderkohe Kadare ....  nuk ka pse ta shese veten per Mesia.... citat i shkeputur motamo nga nje diskutant ne takimin me sh. Enver gjate shqetesimeve te klases punetore dhe fshataresise punonjese pas botimit te Romanit te IK "Dimri i vetmise Madhe " ne takimin me punetore  ne Kombinatin Metalurgjik "Celiku i Partise " .

Me pas sh . Enver e trajtoi kete fraze si "lartesimi intelektual i inteligjences se dale nga klasa punetore" Por - tha - Kadare eshte i YNI ! 

Me falni , tha edhe - kam ngarkuar nje shok , te shohe problemin ne Gjirokaster sepse po pengohet Botimi i sh Mysine Kokalari

Kadare eshte pasuri e vecante per te gjithe kombin dhe padyshim personazhi me i larte shqipetare neper bote per momentin.

E shkuara e tij eshte dicka qe shqipetaret i ka penguar te shohin te tashmen ne te fatkeqesisht duke anashkaluar vleresimin per te.

Me behet shume qefi qe eshte nderuar me kete cmim Kadare.

Urime Kadarese dhe te gjithe atyre qe kane fituar ate cmim.

Me beri paksa pershtypje teksa lexoja gjykimin e jurise:

Using everyday language which is nonetheless full of lyricism, Ismaíl Kadaré narrates the tragedy of his land, an incessant battleground. Giving life to old myths through new words, he expresses all the grief and dramatic load of conscience. His commitment is rooted in the great literary tradition of the Hellenic world, which he projects onto the contemporary stage as an open condemnation of any form of totalitarianism and in defence of reason.

Gjithashtu me beri pershtypje edhe reagimi i Ministrise se Puneve te Jashtme:

"The Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Albania congratulates itself on the award that the Prince of Asturias Foundation has bestowed on the great Albanian writer, novelist, essayist and poet Ismaíl Kadaré, who represents the pinnacle of Albanian literary culture.

The bestowal of this award on Ismaíl Kadaré prizes the genius of Albanian literature, who narrates the history and traditions of Albania, steeped in elements that are one and the same time Balkan and Mediterranean, raising them to universal levels.

Albania itself feels prized with the Prince of Asturias Award for its contribution to the consolidation of the values of European civilisation, which it feels and represents part of.

The Albanian Ministry of Foreign Affairs congratulates the writer laureate and avails itself of the opportunity to express its gratitude to him for his great work as an ambassador of the culture of his own motherland.

In renewed gratitude for the major Award that the honourable Jury for Letters has bestowed on the great Albanian writer Ismaíl Kadaré, this Ministry expresses its appreciation and esteem for the great work and exceptional contribution of the Prince of Asturias Foundation to the cultural heritage of mankind". 

Kurse deklarata e Kadarese na zbulon dicka nga thellesite e subkoshiences se tij:

I am very honoured and grateful for having received this award, one of the most prestigious in the world, as well as for forming part of a list of eminent writers whom I so much admire.

 

 

 

Cheers.

Pedro, ke hedh grepin në info interesante.

Për këtë:

Giving life to old myths through new words, he expresses all the grief and dramatic load of conscience. His commitment is rooted in the great literary tradition of the Hellenic world, which he projects onto the contemporary stage as an open condemnation of any form of totalitarianism and in defence of reason.

Duke marrë parasysh se si shkruan Kadare dhe për çfarë, besoj se zotërinjtë e jurisë ngatërrojnë paganizmin e Kadaresë me botën e lashtë greke. Po u duhej dhe atyre një emërues për ta krahasuar me "diçka".

Me krahasimin nuk bie dakort, po jap veç një shpjegim timin.

Deklarata e MPJ është vari hudhrat fare...

Ndërsa me atë tjetrën, kë autor ke pasur në mendje? Unë dyshoj për dikë...

His commitment is rooted in the great literary tradition of the Hellenic world

Cdo njeri qe merr pak ere nga literatura di qe tragjedia ka prejardhjen ne antikitetin hellenik. Kadare eshte frymezuar nga veprat e medha te tragjedise boterore dhe origjina e tyre, ashtu siç mijera autore te tjere ( nder te tjere dhe Shakespeare, edhepse ne nje forme me diskrete), duke mos lejuar urrejtjen nder-popullore qe te depertoje dhe ne literature.

Nuk kuptoj se si nje njeri me nje llogjike te shendoshe shpreh mllefin e tije ndaj nje regjimi kundrejt autorit shqiptar me te mirenjohur ne rangjet boterore te literatures.

 

ndersa te gjithe urojne kadarene The Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Albania congratulates itself C'eshte ky versioni beta i masturbimit?

Gazeta "Shqip" kishte fjalet e Kadarese ne Spanje. Mos u lodhni ta sillni ketu : sepse thjesht keni per te shtuar fondin e urimeve te perzemerta, ngaqe s'do te dini te thoni gje tjeter. Nje fjalim i ceket. Dhe nese ky fjalim i Kadarese eshte botuar pa asnje ndryshim nga origjinali, atehere me vjen keq por shqipja e Kadarese, ose te them me mire, fjalite e tij, jane per t'u qare me gra Reçi.

Per te tjerat, edhe une bashkohem me TURMEN dhe shpreh pergezimet e mia me te zjarrta, te sinqerta dhe dashamirese, etj. etj. etj.

E kisha nje mendje une t'ua propozoja Administratoreve, o Hurbi! Se te pakten keshtu mund te diskutohet per fjalen e rastit...

Eshte nje variant ne shqip te gazeta Shqip. Duhet te jete origjinali mesa duket.

 En ce qui concerne l’Espagne, je ne sais pas exactement comment ils ont justifié le fait de ne pas accepter l’indépendance du Kosovo. Je pense qu’ils ont fait un transfert de leurs problèmes intérieurs dans les Balkans.”

ndersa perkthimi (krejt ndryshe) qe i ben gazeta shqiptare.

Për këtë qëndrim që mban Spanja, nuk e di se si e kanë justifikuar faktin e mos pranimit të pavarësisë së Kosovës. Mendoj se e kanë marrë vendimin për Ballkanin, në bazë të logjikës së politikës së jashtme.

te qifsha trute o gazetar, po pse mo njesoj eshte ?

 kadareja ka guximin intelektual (edhe pse Spanja po e çmon ne letersi) te thote te verteten, ndersa ti e maskon kete.

ai po thote qe Spanja, problemet e mbrendeshme te saj (nje vend me pakica etnike me tendenca separatiste) i ka transferuar tek ato te jashtemet, sa i perket çeshtjes se kosoves. 

 

Mos e prish gojen lol smiley

Gabim trashanik smiley.

Kadare ta gezoje cmimin,

Opinioni im eshte ky : Si shkrimtar e vleresoj (hhmm edhe pse kam dyshime se parandjej qe pas shume shekujsh do dale dikush qe do thote se ky shkrimtar nuk ka ekzistuar ndonjehere ashtu si Shekspiri por dikush tjeter ja shkruante veprat).  E kam ndjekur ne shume intervista dhe me mjaft kureshtje dhe nuk kam hasur po ate gjuhe qe perdor ne veprat e tij, mbase nxitohem por mua kjo me duket vertete e habitshme....

 

Kurse si njeri te them te drejten se c'ndjej nje lloj antipatie per te. Dhe kjo antipati shtohten progresivisht ose ne menyre eksponenciale sa here degjoj ndonje inteviste te tij dhe ku i pergjigjet pyetjes se pse u largua nga Shqiperia apo cila ishte marredhenia e tij me regjimin. Edhe te me hiqet mua ky si disident ky eshte kulmi, kur ka qene shkrimatri i pallatit dhe ka nxjerr nga duart e tij gjithe veprat , fjalimet  e atij merumit.

    Kaq!

Dakort Koth, u morem vesh smiley.

Ja hidhi nje sy kesaj po pate kohe.  Ketu s'ka "lost in translation" se Kadare e mbajti fjalimin ne shqip:

Fjalimi i Kadarese ne ceremonine e cmimit

(Nga Shekulli)

Lartesia Juaj,

Eshte nje kenaqësi e veçantë te jem i pranishem ne këtë sallë dhe të marr fjalën këtu. Kenaqësia është e dyfishte ngaqë e gjithë kjo ndodh per shkak të letërsisë, universit që unë i përkas.

Ka patur dhe vazhdon të ketë dy mendime krejtësisht të kundërta për letërsinë. Njeri, i vjetër, pakëz naiv, që besonte se letërsia , ashtu si gjithë artet, mund të bënte mrekullira për botën; mendimi tjetër, modern, rrjedhimisht aspak naiv, se letërsia dhe arti nuk i shërbejnë askujt, veç vetvetes. Ne të dy këto mendime, e vërteta dhe jo e vërteta janë të përziera. Megjithatë, si njeri i artit unë kam prirjen të besoj te mrekullia.

Ka një model për këtë paradigmë: miti i Orfeut. Eshtë quajtur me të drejtë miti më i misterioz i njerëzimit. Thelbi i tij ka të bëjë me mundësitë e artit. Orfeu arriti që me artin e tij të bëjë gjëra të pabesueshme dhe, ndonëse nuk arriti dot të kapërcente murin e vdekjes, më pranë se kushdo iu afrua së pamundurës.

E përmenda mitin e famshëm për të ardhur te një mrekulli shumë herë më e rëndomtë në dukje, por e së njejtës natyrë. Njëzet vite më parë, në vendin tim komunist në qoftë se dikush do t'i thoshte dikujt se ka gjasë që një ditë, një shkrimtar shqiptar do të marrë një çmim në Spanjë, për më tepër të dorëzuar nga princi trashëgimtar, ky dikush do të shpallej aty për aty i çmendur, do të prangosej e do të çohej në çmendinë. Dhe kjo do të ishte e keqja më e vogël. Sipas një versioni të dytë, ky dikush do të përfundonte në hetuesi dhe pastaj në torturë si një komplotist i rrezikshëm.

Ndoshta mund t'ju duket pak i dramatizuar ky parashikim, por unë do t'jua shpjegoj.
Shqipëria, vendi im, dhe Spanja e juaj, përveç një miqësije të shkurtër në shekullin XV , nuk kanë patur kurrë asnjë lidhje. Ndërprerja e plotë u bë në shekullin e kaluar, kur vendi im komunist, i shquar për prerje marrëdhëniesh , (ky ka qenë , si të thuash, specialiteti i tij), preu çdo lidhje me Spanjën.

Por si çdo gjë në botë , ashtu edhe mrekullia e letërsisë e ka një traditë. Ne kohën e ngrirë për të cilën fola më lart, atëherë kur midis vendit tim dhe Spanjës nuk shkonte as vinte askush, një kalorës i vetmuar, duke shpërfillur ligjet e botës e kapërcente sa herë të donte kufirin e pakapërcyeshëm. Besoj se e merrni me mend se për kë e kam fjalën: Don Kishotin.
Ishte i vetmi që regjimi komunist, - ai që gjënë më të lehtë në botë kishte ndalimin, - nuk e ndaloi dot. Don Kishoti, qoftë si libër, qoftë si personazh i jetës, ishte aq i njohur në Shqipëri, sikur ta kishte pjellë ajo vetë.

Dikush mund të gjente një shpjegim për këtë paradoks: Don Kishoti ishte i marrë, dhe jo më pak i marrë ishte shteti shqiptar, ndaj ishte e logjikshme që dy të çmendurit të merreshin vesh. Duke kërkuar ndjesë për krahasimin e lajthitjes së fisme të Kishotit me lajthitjen e keqe të shtetit tim, më lejoni t'ju them se nuk ka qenë kështu dhe se krahasimi lidhet me tjetër gjë.

E bëra këtë hyrje të gjatë për të ardhur te tema kryesore e fjalimit tim të shkurtër: pavarësia e letërsisë. Don Kishoti e kapërcente kufirin shqiptar sepse ishte, veç të tjerash, i pavarur. Kur një shkrimtar shqiptar, për veprën e shkruar kryesisht në një truall dhe kohë komuniste, vjen të marrë çmim nga një mbretëri perendimore, kjo ndodh se letërsia për nga natyra është e pavarur.

Tema është e vjetër. Ka qenë dhe mbetet, ndoshta, shqetësimi numër një i këtij arti. Në ndryshim nga pavarësia e shteteve, pavarësia e letërsisë është globale. Ndaj dhe mbrojtja e saj e tillë është, globale. Kjo nuk e bën më të lehtë. Përkundrazi.

Pavarësia e letërsisë dhe arteve është një proces në zhvillim. Mendja jonë është vështirë të kapi përmasat e vërteta të saj. Të mësuar me pavarësinë që lidhet kryesisht me shtetet, kombet, e gjer me individin njerëzor, nuk e kemi lehtë të shkojmë më larg. Të shkosh më larg do të thotë të kuptosh se mosvarja e artit nuk është një çështje luksi, një dëshirë për ta përkryer artin. Ajo është një kushtëzim objektiv pra, e detyrueshme. Përndryshe ky univers paralel nuk do të qëndronte në këmbë. Ai prej kohësh do të binte.

Përftimi, siç thashë, është i vjetër. Prej kohësh është e njohur shprehja „republika e letrave" . Tundimi për ta parë letërsinë si botë shpirtërore , natyrisht, por me atribute lëndore gjithashtu: hapësirë, kohë, lëvizje, është i njohur , por kjo nuk mjafton. Ne e pranojmë si botë paralele referenciale, por, kur vjen puna te vizioni i plotë i saj, mendja jonë e ngushtë, konformiste e ka të vështirë ta pranojë paralelizmin, pra pavarësinë e vërtetë.

Themi e pavarur dhe aty për aty instikti ynë i vjetër na çon tek e kundërta. Ne nuk i shmangemi dot mendimit se arti , ndonëse mund të mos varet nga shtetet, doktrinat, moda, varet megjithatë nga diçka. Dhe mendja na shkon te bota jonë reale, thënë ndryshe, vetë jeta jonë. Mendimi se letërsia varet nga jeta është gati i zyrtarizuar planetarisht. Unë do të bëja pyetjen që në vetvete ngjan heretike: a është e vërtetë kjo ? Përgjigja tani për tani s'mund të jetë veç e dyzuar: nuk përjashtohet që arti të ketë lidhje me jetën, por vetëm pjesërisht.

Më lejoni në pjesën përmbyllëse të fjalës sime ta shpjegoj fare shkurt këtë gjysmë herezi.
Në qoftë se e pranojmë botën e letërsisë dhe arteve si botë paralele, referenciale, kemi pranuar se ajo është një botë rivale. Si rrjedhojë e kësaj, meqenëse rivaliteti çon zakonisht në konflikt, duam apo s'duam do të pranojmë se midis këtyre dy botëve, jetës dhe artit, do të ketë konflikt.

Dhe konflikt ka. Herë të shpallur, herë të pashpallur. Në këtë përballje bota reale ka armët e saj kundër artit: censurën, doktrinat, burgjet. Arti gjithashtu ka mjetet e tij , fortesat, veglat, së fundi, armët e tij , shumica të fshehta. Bota reale qëllon të jetë e pamëshirëshme, mizore. Arti gjithashtu nuk është një ëngjëll dhe mund të jetë i pamëshirshëm, mizor. Një poet romantik gjerman i përfytyronte tercinat e Dante Aligherit herë si heshta kërcënuese e herë si vegla torture për ndërgjegjet e rënduara nga krimi.

Por, lufta midis dy botëve është më e ndërlikuar se ç'duket. I njejti poet gjerman ka ngulur këmbë se disa e kanë bezdisur me armiqësinë e tyre e të tjerët me dashurinë e tyre. Sado paradoksale të duket, të shumtë janë ata që padashur e luftojnë artin, pikërisht atëhere kur kujtojnë se e duan.

Siç shihet, pavarësia e letërsisë dhe artit bëhet përherë e më e vështirë. Megjithatë ne shkrimtarët jemi të bindur se arti nuk do të ngrejë kurrë flamurin e kapitullimit. Meqenëse përmenda këtë fjalë të trishtueshme, besoj se duhet t'i kthehem prapë vizionit të dy botëve që rrijnë ballë për ballë në pritje të fitores: botës reale dhe asaj të artit.

Ka shumë dallime midis tyre, por ka një dallim kolosal që qëndron mbi gjithë të tjerat. Dallimi është ky: ndërsa në konfliktin e saj me artin bota reale qëllon që acarohet aq fort saqë turret ta shkatërrojë artin, në asnjë rast, e përsëris, në asnjë rast letërsia letërsia dhe arti nuk e sulmojnë jetën reale, për ta dëmtuar, por përkundrazi, luftojnë që ta bëjnë më të bukur, më të jetueshme. Ky është dallimi absolut midis tyre. Dhe në këtë rast një dallim i tillë nuk është gjëtjetër veçse konfirmimi më sublim i pavarësisë së vërtetë të artit.

Ju falemnderit.

eshte nje gjeni e letrave shipe por ka nje te keqe ka qen servil i komunizmit dhe nuk eshte vertet se thote ka qen i persekutuar ai ka qen obortar

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).