Peshkëpia: O njeri

Disa mendime mbi librin e Gëzim Peshkëpisë „O Njeri“

Ka dy histori në kokën time që besoj se do të më ndjekin pas tërë jetës. E para na vjen nga arti. Është piktura e Francisko Goyas „Saturni ha fëmijët“. E dyta, është historia e Jobit.

Në pikturën e Goyas tronditesh nga një pamje e tmerrshme: Errësira mbulon gjithandej Saturnin këtë burrë plak me gjunj të përthyer; gjaku kullon prej gojës së tij; sytë e shqyer si prej një deliri; gishtat që janë zhytyr në mish; një figurë fëmije a burri kokëprerë, i kapur fort mes tyre, gjymtyrët e tij janë shkulur, krahu është në gojën e Saturnit, kullon gjak – për ta bërë edhe më të paimagjinueshëm tmerrin, në variantin origjinal të „Saturni ha fëmijët“ të Francisco Goyas, ky zot kanibal është paraqitur me një penis në ereksion – imazh pastaj që humbi gjatë transferimeve prej murales në pëlhurë, duke na paraqitur në versionin që shohim sot, një zot aseksual, të preokupuar vetëm me shqyerjen e fëmijëve të tij. Aseksual siç paraqitet, na krijon dyshime që ata që ha, mund të mos jenë vetëm fëmijët e tij. Imazhi është kaq i fuqishëm, saqë bindesh se me siguri, ka jetuar edhe përpara se të hidhej në pëlhurë. Në fakt, miti i vjetër na është ngulitur thellë në tru, si ëndërr e keqe.

E kam parë në 1998 për herë të parë këtë pikturë. 10 vjet më pas ajo do të më risjellë të njëjtin tmerr dhe frikë, teksa shoh duarlidhur sesi Saturni gëlltit të birin. E shoh pikturën, e pafuqishme të bëj asgjë. Nuk mund ta ndaloj dot Saturnin, i cili në një pulitje sysh, rikrijohet nga e para, lind e plaket aty, duart i zgjaten, merr foshnjën nga djepi, foshnje që burrërohet sakaq, sytë i zgurdullohen, goja me erën e keqe i afrohet krahut. Një dhimbje e shurdhët. Fëmija nuk ka gojë të qajë, as duar të protestojë. Fëmija është i pafuqishëm. E po kaq e pafuqishme jam edhe unë. Duarlidhur. Megjithatë, kaq i fuqishëm është tmerri, saqë më duket se jam po aq fajtore, që qëndroj duarlidhur. Fakti që rri në heshtje, një spektatore, pa asnjë reagim, më bën fajtore edhe mua. Ju bën edhe juve fajtorë.

Të njëjtën ndjesi fajësie që përjetoj përballë kësaj pikture, përjetoja sa herë lexoja librat e Fatos Lubonjës. Të njëjtën, përjetova edhe pasi lexova librin e një njeriu, Gëzim Peshkëpisë.

Unë jam fare e re për të pat jetuar në kurrizin tim ndonjë gjë substanciale që ka lidhje me komunizmin. Tek unë, kujtesa për të shtrihet tek paranoja e „bisedat që bëjmë në shtëpi, nuk i themi jashtë saj“ apo tek imazhi i nënës time me këmishë nate, që zgjohej fare herët për të na siguruar shishen e qumështit. Sot, konstatohet me trishtim se tek brezi im kjo përvojë qarkullon vetëm nëpër forume interneti, më shumë si nostalgji. Pjesës më të madhe u mvishen sytë me avull sapo kujtojnë 1 Majin, vapiqet dhe arançatat, sandalet bukë peshku, portokallet për Vitin e ri. Nëpër gazeta elitare botohen artikuj që e paraqesin Saturnin si burrë të dashur, si dashnor të ndershëm, si baba të përkujdesur, si gjysh babaxhan. Nuk ka asnjë kritikë, nuk është bërë asnjë gjyq Nurembergu, nuk është vënë gishti mbi asnë ndërgjegje. Nuk është bërë asnjë përpjekje serioze për të shkruar historinë e viteve 1945 – 1990. Nuk e di ç’ka ndodhur me ligjin për dosjet, nga i cili mund të vijë ndonjë lloj katharsisi i shoqërisë, por ajo që dihet është se edhe sot e kësaj dite gishtat gjithë gongalla të Saturnit, i ndjejmë kudo në administratë. Do lidhim duart? Do shohim edhe njëherë gllabërimin?

Gëzim Peshkëpia na jep me një të shkruar mjaft elegante, inteligjente e humor të zi historinë e tij, në harkun kohor gjatë të cilit shkonte drejt gojës së Saturnit. Një histori e parë nga brenda, me skena të gjalla e të dhimbshme, jashtëzakonisht të dhimbshme. Histori njerëzish: Patër Aleksi, At Zef Pllumi, Agimi, Beqiri, Nasi, Skënderi, Samiu, Rexho, Fadili, Madu e shumë e shumë të tjerë – njerëz të cilët kanë patur përvoja të pabesueshme, tmerrësisht të dhimbshme e poshtëruese.

Në paragrafin e parë, ju përmenda se më ka bërë përherë përshtypje historia e Jobit. Jobi është njeriu, të cilit Zoti i ka dhënë të gjitha dhe vendos ta sprovojë, për t’i testuar besimin. Jobi humbet fëmijët, begatinë e bollëkun, gruan, shëndetin. Imagjinoni, pas sprovash e stërmundimesh që Jobi nga një njeri me gjithë të mirat shndërrohet në një endacak pa familje, pa katandi e i lebrosur e i uritur për bukën e gojës.

Në fund të historisë, Zoti ia rikthen Jobit, të gjithë ç’kishte humbur edhe më shumë, duke e shpërbyer për besnikërinë dhe durimin e tij emblematik.

Gëzim Peshkëpia thotë kështu në librin e tij: Lexova në një kalendar xhepi se çfarë kishin arritur të bënin njerëz të ndryshëm në moshën dyzetedy vjeçare. Kristofor Kolombi zbuloi Antilet (1493); L.V. Bethoven kompozoi Simfoninë IX (1812); Albert Ajnshtajni merr çmimin Nobel në fizikë (1921); Salvador Dali pikturon „Kërkimi i Shën Antonit“ (1946); Sigfrid Lenc shkruajti „Ora e gjermanishtes“ (1968), ndërsa unë arrita të çapitem përsëri në asfalt me mendimin për të riformuar familjen e shuar nga tsunami komunist...“

Libri i Gëzim Peshkëpisë „O njeri“ është libri i një të mbijetuari. Duke qenë se ishte nga ata njerëz të cilët nuk ndenjën duarlidhur gjatë diktaturës komuniste, por duruan pasojat e vlerave dhe integritetit të tyre njerëzor, leximi për njerëz të tillë, na zhvesh lakuriq, të shëmtuar dhe fajtorë. Dhe në anën tjetër, na mbush me kaq dashuri për njerëzimin.

Shkruajti: ndrt.snn

http://donkishotet.blogspot.com/

 

63 Komente

Degjo, kete e kam me autoren, jo me pruresen e temes ketu. Nqse kerkon vertet "kapje per briresh" te analizes se asaj periudhe (45-90) duhet me iu shmang (si fillim dhe jo pergjithnje) pikerisht fateve individualeve dhe padrejtesive individuale qe kane nje taban shume te forte emocional e qe nuk lene sy te ndjeshmish pa e perlot. Sepse kjo, sado e tmerrshme te duket, nuk e shenjon ne menyre fundore dhe ndarese ate sistem. Shteti si i tille eshte i verber; nuk ka strukture shteterore muret e te ciles te mos jene njollos me padrejtesi. Te flet nje njeri qe i ka pare dhe i sheh keto struktura ne gjithe larmine e tyre. Dhe krimi/padrejtesia (mbiemri "i perbindshem" nuk pi uje ketu, pasi eshte relativist) nuk kufizohet vetem ne fushen politike/ideologjike apo pushtetmbajtese te njeri ngrenies. Jo, ai shkon kudo, deri edhe tek ajo qe nuk mendohet fare, pra jo ne politbyrora dhe Bulqizra, por edhe tek legjendat ala flower-power qe revolucionarizuan boten e lire pas 60-tes, tek themelet e Altamontit apo Woodstockut. Po te sjell pra, nje pasazh nga nje liber dhe per nje grup qe jane shume shume larg Brezhnjevit dhe "novij put-it" soc realist, pikerisht nga "Grimcat elementare" te Houllebecq-ut, aty ku flitet per Rollingstonsat/Jagger-in:

Xhegeri ishte rok-stari me i madh i botes: i pasur, i adhuruar, cinik - ai kishte gjithe c'ka Davidi donte te ishte. Qe te ishte kaq terheqes, ai (Xhegeri) duhej te ishte djall, te ishte misherimi perfekt i djallit - ajo c'ka masat adhuronin mbi gjithcka ishte imazhi i djallit te pandeshkuar. Vetem nje here u kercenua pushteti i Xhegerit, dhe kjo ishte nje perplasje egosh brenda grupit - me Brajan Xhonsin. Por ky problem u zgjidh ne pishinen e Brajan Xhonsit. Megjithese jo versioni zyrtar, Davidi e dinte qe Xhegeri e shtyu Brajanin ne uje; e dinte sikur ta kishte pare me syte e tij. Ishte kjo vrasje fillestare qe e beri ate liderin e grupit me te madh te rokut ne bote.

A nuk behet "blurred" ai kufi midis "nesh" knej dhe "atyre" anej, qe shume ketu e marrin si "crystal clear". Por une dua t'i shkoj kesaj deri ne fund, prej respektit, dhe ngaqe kam nje bindje qe logjika duhet te beje pune ketu. Dua te te jap nje krim nga ku mund t'ja fillohet bajagi mire, nje krim qe edhe pse nuk eshte fare unik ne rreth te dheut, na vecon qartas fare. Me qarte se Spaci dhe jetet individuale te shkuara dem!!! Ky krim nuk eshte fare spektakular, asnje sy nuk perlotet, nuk ka tablora me evlat-ngrenie, as gardiane qelishe. Jo, jo, dhe pikerisht ketu qendron gjithe veshtiresia e kesaj meseleje, ai lloj krimi eshte si me thene i fshehur mbi tavolinen e punes, si nje leter e rendomte, pikerisht aty ku thote Sherlok Holmsi qe duhen fshehur gjerat qe te mos gjenden kurre. Eshte krimi qe nje fshatari, i cili nuk ka lexuar kurre ne gjuhe te huaj dhe nuk e njef Prudonin (nuk e di pra qe "Prona eshte vjedhje&quotsmiley, i lane 300 metra katror toke, te cilen e quajten "oborri kooperativist". Dilema e fashatarit se me c'ta mbillte ate 300 metersh, a me jonxhe, me lule (ka katundare plot qe i vleresojne lulet!), me domate apo laker per arme (theksi te e-ja) eshte vertet tani e perxhindshme. Kjo dileme i thote asaj te hamletit ik e pirdhu gjithe diten. Ti hysh asaj dileme, ja merr jo vetem Hamletit, por imagjino, edhe asaj dilemes se "qingjit te heshtur" qe ishte mendushem... persiatshem... dhe bente vetem be be baaa... Dhe meqe jemi te qingji, objekt kriminal ky (besoj e sheh elementin e thagmes dhe groteskun ketu, nje element paqsor biblik, behet krim), po te rrefenj se si i dha dum fshatari me dilema edhe me te sketerrshme se Jobi, apo ato 40 ditshet ne shkretetire. E mori qingjin e ndaluar dhe e rriti ne bunker! Po! Aty ku do fshiheshim nga armiku. Vend pothuaj i sigurte. Nuk i bente gje as bomba atomike thonin. E rriti me dashurine e shtuar te gjese se fshehur. E deshi. Jo aq sa te bente dashuri me te, por aty afer... e beri madje sinonim bukurie, i tha vashes se hirshme me bishtalec nen shami: kenke ba si kingj bunkeri. Ky eshte KRIM! Per paradoks, krimet reale, para te cileve keto te tjerat behen melodrameza, nu te rrenqethin. jane fshehur me kujdes, aty ku thote Sherloku. Nderkaq ne germojme neper katakombe... ku kane qene aq shume te tjere para nesh.

emigrant,

Nuk kam enderruar ndonjehere te kap prej briresh, thundrash apo bishti, asnje lloj analize te periudhes per te cilen me referohesh ne komentin tend. Nese kjo qe kam shkruar, duket si perpjekje per analize, do sugjeroja dashamiresisht t'i referoheshe disa librave qe kane shkruar njerez qe kane vuajtur nga kjo pune, nder te tjera librin e At Zef Pllumit "Rrno per me tregue" dhe librin per te cilin kam shkruar keto mendime, pra "O njeri" te Gezim Peshkepise. Keto jane libra qe kryesisht konkluzionet u dalin, vetem pasi t'i kesh lexuar. Keto te miat, jane disa mendime mbi librin e nje deshmitari, nje te mbijetuari. Besoj se per publikun, do te kishte me shume interes sikur te jepnit mendim mbi librin, sesa mendim mbi mendimin tim; ndaj do lexoja me interes cdo mendim qe mund te jepje ne lidhje me librin. 

Bukuri

Nuk e kuptova fare komentin mbi Xheger pasi jam shume e re per te degjuar Rolling Stones dhe nuk i kam patur ndonjehere si idhuj, megjithate e lexova me vemendjen qe munda komentin tend. Nese deshiron te na thuash se rasti i qingjit eshte i paralelizueshem me jeten e Gezim Peshkepise me duhet te evidentoj se ndryshimet jane te medha, psh. Ajo qe ti permend eshte metafore, ndersa kjo qe ky zoteria ka jetuar, eshte jete. Jete e vertete. Ka ndodhur.Ky eshte ndryshim shume i madh. Pasi po ta shohesh holle-holle, ai qingji metaforiko-butaforik nuk dhemb fare, madje madje, behet humor me te. Ndersa me historite qe tregon ky zoteri ne librin e tij, jo vetem qe nuk ben dot humor, por duhet te jesh i pashpirt, qe te mos mendosh qofte edhe per jo me shume se 3 minuta,  sesi jetet e ketyre njerezve u shkaterruan deri sa nuk ka me ku te veje.

Familja ime nuk ka vuajtur ne kohe te komunizmit. Domethene, ka vuajtur aq sa kane vuajtur te gjithe shqiptaret e tjere qe nuk vishnin dot pantallona bluxhins, qe hanin me tollon,  qe e conin fshehurazi tek sllavi, qe i ndertonin marredheniet nepermjet ti-me-jep-nje-luge-vaj une te-jap-nje-dore-oriz. Te gjitha keto padyshim jane vuajtje. Megjithate, ka ca te tjere qe pervec ketyre qe kishim ne te gjithe, kishin edhe burgun, edhe internimin, edhe deklasimin edhe poshterimin.

Lexo per Frederik Rreshpjen meqe edhe shkruan poezi, emigrant, pastaj me thuaj kush te dhemb me shume: ai pastoraliteti i fshatarit ne bunker, apo jeta e ketij poeti te jashtezakonshem.

Ndryshimi tjeter, i dashur, eshte se ende edhe sot e kesaj dite per motive te nje psikologjie imature kerkojme t'i shpetojme lirise dhe pergjegjesise qe ne kemi si njerez. Eshte nevoje emergjente te behet vleresimi i duhur. Nuk ka me turp sa gjyqi qe u be ne fillim te viteve 90, ku figurat me te pashpirta te historise sone moderne u procesuan vetem per abuzime materiale me pushtetin. Mbase atehere ishim shume afer, dhe nuk shihnim dot qarte. Ama tani, pikerisht kur pritet prej nesh te ndodhe e kunderta, po ndodh nje gje akoma me e tmerrshme. Xingatoja e komunizmit eshte veshur me nje emalim nostalgjik, qe i ben madje edhe figurat e Sigurimit, si dallkauke  te veshur me kostume, por qe ne fund fare prape, hajvane te lezetshem e humoristik, te cilet kemi shume vite qe u therrasim babe, megjithese na kane fyer nenen.

Une kete rehabilitim nuk e duroj dot. Une kete rehabilitim nuk do ta pranoj kurre. Une kete rehabilitim do ta perbuz perhere.

me respekt,

ndrt snn

 

Nuk e kuptova fare komentin mbi Xheger

dhe jo vetem ate, jerusalem. Duket nuk ke kuptuar edhe shumecka tjeter nga ato qe kam thene ktu siper.

Por nuk ka rendesi moskuptimi. C'ka s'me pelqeu ishte toni agonistik, kur une po mundohesha "to make a point".

Me t'mira.

PS Gjynah se doja vertet me be debat ne kete teme ku ky libri do ishte thjesht nje spunto. Po c'beri! Tani iku gjithe deshira, sado intriguese tema.

 

Une pergjithesisht nuk njihem si njeri i trashe emigrant, por ka perhere nje here te pare. Nese ti do duash per te miren e pergjithshme te debatit, te deftesh se c'tjeter te dhembi pervec qingjit une jam shume e predispozuar te te lexoj.

Me vjen mire qe je i ndjeshem ndaj tonit tim, por me vjen keqe nuk je i ndjeshem njesoj ndaj Spacit dhe jeteve individuale te shkuara dem, syve te perlotur dhe tablorave me evlat ngrenie. Dhe sadoqe, personalisht e vleresoj perhere humorin, do me kishte pelqyer edhe pak empati.

A do e lexosh edhe nje here komentin tim? Po gjete prape humor atje, do i lutem admines ta fshije edhe e mbyllim ket mesele.

Nuk flas me ktu.

Servus!

Jane ane te njejta te te njejtes medalje smiley.  Gjynah keqkuptimi ...

Hmm... e koklavitur kjo pune. Qartesise dhe kthjelltesise se nje diskutimi per t'u pershendetur te ndrt snn, vjen t'i bashkangjitet nje diare (theksin tek e-ja, of course, meqe doli ne mode) mergimore qe ska flamur tringjyresh qe i bie ne te. Nuk e kuptoj si u kapercye nga jeta e nje fatkeqi neper burgjet e Shqiperise ne sterhollimet houellebecqiane te evolucionit seksual te shekullit te XX.

Ndoshta mergimtari yne i nderuar do te thote qe populli krijon mite kot me kot, ose kthen ne hero dike apo diçka qe eshte krejt e rendomte. Po, e vertete, ashtu duhet te jete. Meqe kete e thote mergimtari i qeve symedhenj te zgjedhes se Qaniut qe shtron çeshtjen ekzistenciale : me ç'ti beje fasulet sonte, me qepe te skuqur apo te gjalle ?

E nderkohe qe Qaniu mendon kete, i shoqeruar nga syri i pagabueshem i mergimtarit tone kombetar te kenaqesive te pafajshme kopshtore-çerdhore, dikush tjeter, ne nje qeli apo biruce apo kep Spaçi, zhvishet nga ajo pak ere njerezi qe i ka mbetur. Xhelati, nderkohe qe fshikullon burgaxhiun, mendon per bahçen 300 metershe katrore : me se do ta mbjelle, me trendafile te kuq apo roze ? Jo, sivjet me karajfila, me mire. Dhe jep fshikullimen e fundit.

Nderkaq, syri i pagabueshem i mergimtarit tone, sheh nga larg nje gjysme-njeri gjysme-kafshe dhe thote me vete qe ske ç'ben : çdo shtet eshte i ngritur mbi nje krim, ashtu siç lavdia e Xheger cinikut. Ja qe keshtu eshte, per mergimtarin tone. Nese duam te kuptojme ate periudhe, mendon mergimari, ne duhet te studiojme llojet e fasuleve te kopshtit nr 23, ose dhe breçkat e Lumturies qe ishin grisur ne nje vend te keq. Sigurisht, duke mos harruar trimerite e Gonit qe ta rraste me kub druri ne koke. Bukuri. Me pelqen kjo lloj analize.

Shabani dhe Shaqiri po ktheheshin nga ara. Baloshi, kau i madh, ishte i merzitur. Te gjithe ne Shqiperi ishin te merzitur. Edhe xhelati ishte i merzitur. Te gjithe vuanim. Edhe mergimtari yne vuante, ne minderin e tij te bute, duke pare Pitkinin ushtar. A nuk eshte vuajtje kjo qe te shohesh Pitkinin ndersa ne nje kanal sllav jepet nje film X ? Vuajtje eshte, sigurisht, per mergimtarin tone.

Nderkohe Gezim Peshkepia ka ca halle te tjera, jo ekzistenciale : ai do thjesht te arrije tek kjo çeshtje ekzistenciale e fasuleve me qepe apo jo. Sepse ai eshte i privuar dhe nga kjo. Ne fakt, çeshtja per te nuk eshte "te jesh apo te mos jesh", por thjesht "a jam apo s'jam". Paskajores se mergimtarit tone qe mbllaçit buken me sheqer e uje, i kunderpergjigjet e tashmja e Gezim Peshkepise.

Mergimtari e ka kete luks. Ai e di se eshte tashme. Por thjesht eshte i merzitur qe qumeshti erdhi me vonese sot tek bulmetorja dhe nuk mundi te marre dy kilet e tij. Kurse Peshkepia nuk e di madje se a ekziston apo jo. Ah sikur mergimtari t'i jepte Peshkepise ca mesime, qe ky i fundit te ngrihej me ne fund tek çeshtja hamletiane e fasuleve me qepe apo pa qepe !

_______________

Ah, vertete !

Mos valle njerezit ne pergjithesi lindin si hyj te dlire qe me rritjen i ha Kronosi, e ne fund fare perfundojne ne Kronos qe ha hyjte e tjere qe lindin? Mos eshte valle ky mallkimi i epokave, pra epoka pasardhese gjithnje mberrin te shohe e te denoncoje monstrat e epokes se shkuar, por kurre nuk mberrin te zhduke monstrat e epokes se vet? Dialektike historike? Zhvillim? (faktikisht une nuk besoj qe gjithcka ne histori eshte zhvillim, besoj qe ka edhe regres, edhe stagnacion).

A kishte komunizmi monstra? Kishte! A ishin te perbindshem dhe gjakesore? Jam i bindur qe po! A kishte viktima? Fatkeqesisht, miliona!

Po tani?

P.S.

Gjithsesi perpjekja (vigane duhet thene) per te fshire nga memorja kujtimet e nje periudhe te caktuar, qe mund te qellojne te jene jo aq te zeza sa c'e kerkon trendi momental (politik) eshte si puna e Stalinit qe shpiku photoshopin qe ne 1940 qe te zhdukte Trockin nga fotografite (ky post-scriptum nuk ka te beje fare me shkrimin e ndrtsnn, por me nje sere fenomenesh te tjera)

Em, qe te kuptoj drejt vetem me po ose jo:

A po thua se krimi i madh eshte ai qe u eshte bere te gjithe shqiptareve dhe jo vetem kesaj klase (te persekututarit)?

Do te me ndihmonte shume ta di ne te kam kuptuar /ose jo.

PO! Dhe ai eshte ai qe e ben krimin komunist tek ne TE PERVECEM.

Space dhe Burrele ka bota (perendimore) edhe sot e gjithediten. Tragjedi njerezore (konflikti perepetual pushtet - jete individuale) gjithashtu.

PS Du t'ma moresh si repsekt te modh ket qe po komentoj prap ktu, pas llafit qe i thashe autores. Me fole ti dhe s'e kisha parashiku. Se per balukepeshtyret, nuk ka asnje problem.

Kjo per ty ishte perjashtimshe. Tani psh as Lostit, as PF ose as Mrrokut nuk do i pergjigjesha mo, ne rast se flasin.

Cheers, bro!

Mua per vete me pelqeu.

Menyra se si ndrt snn, na jep ate qe ndien kur lexon librin eshte shume e goditur per ate qe gjene afersi ne ndjenjat e saj.

Po as mendohet se te gjithe ato qe e lexojne do jene dakort.

Shembulli i "Saturni ha femijet" , s'do thote se per te gjithe jep njejten ankth.

Ke nga ato qe mrekullohen me fuqin e perbindshit, femija e gjaku nuk kallin tmerr eshte diçka normale, nuk i han perbindshi, i shkel makina, mbyten ne lume, vdesin nga semundjet.  Duhet pranuar se ato qe adhurojne perbindshin nuk eshte se jane perbindsh.

Pe krahasimin me Jobin, nuk jemi afer, mungon diçka thelbesore.

Zoti i kthen Jobit gjithe ato qe kishte humbur, ne Zoti na "ktheu" lirin po ato qe kemi humbur nuk kthehn me.

Me vijne nder mend fjalet e nje " O njeri", pak para se te vdiste, duke bere nje "bilanc" per jeten, me dy vllezer te pushkatuar,me disa vjet burg mbi shpatulla,  me pasuri te marrun, me femije qe nuk kishin drejt studimi;

"ne rrugen tone te jetes , nuk ishim ne qe kerkuam te keqen, ishte e keqja qe na zuni rrugen".

 Shembulli i "Saturni ha femijet" , s'do thote se per te gjithe jep njejten ankth. Ke nga ato qe mrekullohen me fuqin e perbindshit, femija e gjaku nuk kallin tmerr eshte diçka normale, nuk i han perbindshi, i shkel makina, mbyten ne lume, vdesin nga semundjet.  Duhet pranuar se ato qe adhurojne perbindshin nuk eshte se jane perbindsh.

Motivi pse eshte zgjedhur kjo pikture ne kete recense, nuk eshte natyrisht i lidhur me faktin qe nuk gjetem dot ndonje pikture tjeter me horrorifike. Nuk ka qene qellimi per te gjetur nje pikture, qe thjesht ngjall tmerr, por per te sjelle mes nesh edhe njehere mitin e Saturnit.

Sic mund ta dini, Saturni i kanibalizon femijet sic deften mitologjia, ngaqe kishte frike se do t'i benin te njejten gje qe i beri ai te jatit, id est ata do ta rrezonin nga pushteti. Per kete frike, ai ia rremben te shoqes femijet e tij qe ne lindje, dhe i ha - duke perfaqesuar keshtu ne kete menyre nje nga simbolet me trondites te diktatures, frikes, terrorit dhe paranojes te rrezimit te pushtetit.

Vjen vetvetiut pergjigjia.

Saturni te pakten hante femijet e vet, po ky perbindshi yne hante femijet e tjerve.

 Dihet. Nder dy kanibale, me i keqi eshte ai qe ha femijet e botes. (katran-humor)

Po te tijet, ky yni nuk kishte si ti hante lumidrin, se ata nuk e rrezonin nga pushteti. 

With all due respekt em, po s'eshte fundi i botes smiley.  (Mos u pergjigj edhe pse s'me ka dal ymni n'list.) smiley

Per mendimin tim te dyja palet kane te drejte, si jerusalem, si emo (pertej keqkuptimeve, por per nga kendveshtrimi i tyre.)  Emrat e pervecem i kane plaget, prangat, zinxhiret ne trup.  Fizike, i prekin.  Apo kane nje "varr" ku te cojne lulet (jo verbatim.)  Ndersa te tjeret nuk kane varre.  Por viktima.

Parulla emigrantore e "Te gjithe bashkefajtore, te gjithe bashkevuajtes" eshte nje turp per ndergjegjen tone, te pakten per ata qe kane ndergjegje.

Kjo parulla ka te vertete vetem gjysmen e pare : Po, te gjithe jemi bashkefajtore !

Por jo, te gjithe nuk jemi bashkevuajtes !

Grumbullimi i te gjitheve ne te njejtin thes eshte thjesht te mos kesh as zemer, as mendje, as shpirt.

Hiqni paralelet : ne 45-en, sigurisht, per mbeshtetesit e kesaj parulle te turpshme, Gjermanet ishin te gjithe bashkevuajtes : psh, a nuk kishte vuajtur kapoja i kampit duke zgerlaqur ne hu ca viktima te mjera (provojeni po deshet te rrihni nje njeri, sa e lodhshme eshte). A nuk ishte Hitleri qe vuante nga pagjumesia ? Po Goebbels, a nuk vuante nga nje ngjirje e lehte e zerit ? Te gjithe vuanin, kjo dihet. Edhe shoku Enver vuante, me diabet. Edhe Nexhmija, me kafe te pabluar mire. Edhe Valbona, nga shkallet e shumta te shtepise. Te gjithe vuanin.

Qarkulloni, ska asgje per te pare, çeshtja u zgjidh.

Te gjithe bashkefajtore, te gjithe bashkevuajtes" eshte nje turp per ndergjegjen tone, te pakten per ata qe kane ndergjegje.

Kjo parulla ka te vertete vetem gjysmen e pare : Po, te gjithe jemi bashkefajtore !

Por jo, te gjithe nuk jemi bashkevuajtes

 

Je shume inteligjent kur kap keto hollesira, qe s'jane aspak hollesira. Por pergjigja e sakte eshte JO, JO si per njeren ashtu edhe per tjeter.

Jo te gjithe jemi fajtor, Jo te gjithe jemi bashkvuajtes. Mos i ngarko edhe me kete barre, ate te bashkfajesise, atyre qe s'e meritojne.

Nuk jemi polikane ketu e s'ka vend per hipokrizi politikanesh diplomatik e gjithperfshires.

 

 

 

Hunter, te gjithe jemi bashkefajtore eshte ne kuptimin qe ndergjegjet tona jane te njollosura njehere e mire. Pa nje katarsis te shpirtit tone, te te gjitheve ne, mua dhe ty, ne do te vazhdojme te jemi cinike te paskrupullt.

A nuk jam une fajtor qe kam duruar veshtrimin e nje djali 11 vjeçar, te hipur me karrocerine e nje Skode, gati per internim ? Edhe une kisha moshen e tij : dy 11-vjeçare qe shikohen sy me sy.

Une nga ana e paster, nga ana e duhur e barrikades, dhe ai nga ana e keqe, nga ana e humbur e barrikades. Pse nuk fola une ate dite ? Pse fundja nuk i ula syte ? Qe te mos shikoja pikellimin e tij ? E ke vene re, Hunter, qe kur ke perpara nje njeri te pikelluar, e vetmja gje qe s'duhet bere eshte qe ta shohesh ne sy ? Me thuaj nese nuk e ke provuar kete.

Po syte e mi qe kane pare nje njeri te varur, jo per tradhtine e gruas, as per borxhet e veta, jo te vetevarur, por te varur nga te tjeret, ç'mund te thone sot keta sy ? Qe edhe une jam bashkevuajtes ?

Ne emer te çfare morali mundem une sot t'i them te birit te nje te vrari qe edhe une kam vuajtur ne ate kohe ? A kemi hiç skrupuj apo e kemi lene racen njerezore ?

Pse nuk bertita une ate dite kur pashe trupin e lekundur nga era te nje njeriu ne trekembesh ? Nga frika ? Ju arrini deri aty sa me te shfajesoni duke me thene : mos u shqeteso, ti s'kishe ç'te beje ?

Jo ! skrupujt jane individuale dhe jo kolektive. Une pergjigjem per te gjithe ju, per te gjithe njerezit, une pergjigjem per jeten tende, dhe njekohesisht ti per timen. Kjo eshte etika njerezore.

Por emigrantet e gjithfarelloji kane etike tjeter : kane etiken e shfajesimit qe keshtu ishte koha. Sepse ata nuk e mendojne veten si individe, por si turme. Nuk arrijne te ndalen naten ne 12 te nates kur nuk i ze gjumi per te menduar arsyen e qenies se tyre. Kurrfare brejtje ndergjegjeje ne keta pjesetare te turmes.

Keto çeshtje duhen pare mire sepse nuk jane te lehta. Duhen kapur pak me thelle se tufezimet njeri pas tjetrit duke bere me gisht per nga tirani : ai, ai, e ka fajin ! Po, ai e ka. Po ti, ku ishe ? Ti vete, me nje mendje dhe nje zemer, me ndjenja dhe shpirt, ku ishe ate dite kur dikush behej shoshe ne mes te shkrelave ?

Dhe ne keto kushte, kur gjithkush prej nesh ndihet i renduar nga keto pesha qe nuk hiqen, i vetmi qendrim i mundshem eshte heshtja dhe respekti. Dhe kaperdirja e lotit ne fyt. Pa patos, por me dinjitet. Pa fjale, por me ndjenje.

Koncepti jot i fajesise e drejtesise eshte teper i larte. Nganjehere i demshem se nuk llogarit realitetin. Jo te gjithe eshte e thene te kene sensibilitetin tend e mund ta keqkuptojne.

Une kete qe te gjithe jane bashkfajtore nuk e pranoj. Nuk autorizoj ndokend te flasin ne emer tim. Sic ke plot njerez qe komunizmin e kundershtuan, njerez qe perfunduan burgjeve, njerez qe u shmangen nga jeta publike, njerez qe u internuan, njerez qe i bene rezistence pasive e ne çastin e duhur paten rol aktiv.

Per ate, qe shoqerise shqiptare i duhet nje katarsis, ke plotesisht te drejte. Katarsis, qe te mos te ndalet te mungesa e qumeshtit, e kafes, portokalleve etj. Se gjitha keto jane fundi fare, jane vetem pasojat. Megjithate mos ji negativist se ne pjese te madhe, pa harruar edhe plot mungesi, kjo katarsis ne Shqiperi eshte bere tashme.

Per te njejten arsye do te ftoja autoren e ketij shkrimi, kur thote

Sot, konstatohet me trishtim se tek brezi im kjo përvojë qarkullon vetëm nëpër forume interneti, më shumë si nostalgji. Pjesës më të madhe u mvishen sytë me avull sapo kujtojnë 1 Majin, vapiqet dhe arançatat, sandalet bukë peshku, portokallet për Vitin e ri. Nëpër gazeta elitare botohen artikuj që e paraqesin Saturnin si burrë të dashur, si dashnor të ndershëm, si baba të përkujdesur, si gjysh babaxhan.

qe mos ti mbivleresoj ca fenomene, se nuk kane vlere. Jane te parendesishem, jane kokrriza rere te pa peshe fare. Ka nje kujtese historike te gjalle. Kshu qe duhet pak me optimizem.

Hunter, meqe po bisedojme shtruar, ja te bej dhe nje sqarim te fundit, qe te mos keqkuptohem :

Ne shprehjen "Te gjithe jemi bashkefajtore", ne kete ide te pergjithesimit duhet bere ky dallim : kur them "te gjithe", une nenkuptoj te gjithe ata qe gjendeshin nga ana e mire e barrikades (siç une para djalit te vogel). Bashkefajtori im nuk eshte i burgosuri i Spaçit apo i pushkatuari i Zallit te Kirit. Keta jane vuajtesit e vertete. Por jo bashkefajtore te mi. Bashkefajtoret e mi jane te gjithe ata qe flinin te qete, me endrra te bukura, edhe pasi kishin pare internimin e nje familjeje me nje plake dhe nje femije. Bashkefajtoret e mi jane te gjithe ata qe, bashke me mua, kane pare valevitjen e trupit te nje fatkeqi te varur. Por jo vete i varuri.

Shkurt, ne ndergjegjen tone do te kete gjithmone diçka si peng, diçka si e pathene, e pabertitur, e paklithur. Une mund te shtrihem fare mire tani te fle gjume, pa menduar asgje, as pushkatimet, as varjet, as shoket e mi te femijerise pa baba ne shtepi. Por ama, nese une kam nje ndergjegje njerezore, nje pasqyre ndergjegjeje ku reflektohen te gjitha marredheniet e mia me te tjeret, atehere e sigurte qe nuk do te ndihem i qete.

Nuk di ku e kam thene diku tjeter : revolta ndaj padrejtesise eshte vetia me e bukur e njeriut. E kjo revolte, ka munguar nga ana ime ne ate kohe. Prandaj dhe e di vendin tim : perpara vuajtjes se vertete te tjetrit, nuk ka rruge tjeter : heshtje, respekt, meditim. Pershendetje.

Hurbinek, ky koment, dhe komenti jot paraardhes jane ndoshta komentet me te bukur qe ke bere tek peshku!

Po te mos qe per keto fjale heshtje, respekt, meditim...

Shpresoj qe ta kem kuptuar sakte, logjika jote ne keto dy komente nuk i referohet vetem te shkuares, apo jo?

"revolta ndaj padrejtesise eshte vetia me e bukur e njeriut"

 

 

jo me e bukura, sepse shpesh e bukura nuk eshte e drejte. e bukura mjergullon sensin e asaj cfare eshte e drejte. vetia me e larte, po, por kam pershtypjen se ti kt deshe te thoje.

 

dhe revolta me e mire, ndaj padrejtesise, eshte Poezia. Tek nje shkrim qe solla para disa ditesh te Matthew Arnold, - the study of poetry (studimi i poezise), ky shpjegon se si Poezia eshte kritika e jetes. Pra kur jeta te behet e drejte, atehere Poezia do te humbas arsyen e saj per te ekzistuar.

Bukur, Bukur. Ti shkruar jeruzalem? Pergezime.

emo, ne nje pike jam dakort me ty, se sic e ka thene dikush me i vjeter se une "e tera eshte shume me teper se shuma e te gjithe perberesve".

Por nga ana tjeter, ne rastin e te pervuajturve direkt te sistemit, vuajtjet dhe fatet e keqija marrin fytyre dhe emra te pervecem.

Ne jemi te denuar, qe te harrojme. Keto fate te ketyre te pervuajterve na kthjellojne dhe na bejne te kujtojme.

Pastaj nuk mund ti marrim atij te pervuajturit gjene e fundit qe i ka ngelur: te shprehurit dhe te shkruarit ne leter. Dhe une nuk i shikoj me keqardhje (ne kete menyre do ti ofendoja), por me respekt dhe perulje, sepse ai eshte vuajtesi (dhe jo "bashkevuajtesi&quotsmiley dhe aspak bashkefajtori.

Nje pyetje, le te pergjigjet kush te doje:

Kush e ka penguar drejtesine, politikanin, intelektualin, artistin, shkrimtarin dhe peshqit shqiptare DERI ME SOT te denojne krimin qe eshte bere ndaj nje jete njeriu apo nje kolektivi te tere?

C'ka thote Jeru, eshte ok, fundja i referohet jetes reale te dikujt. Eshte Ok edhe ajo qe thote emigranti, vetem se ai i referohet sistemit. pra vetem kendi ndryshon. nuk kuptoj pse perplaseni ketu ku s'ka arsye pse

 

Hurb, po ty te erdhi ne shteg sherri a si? ate bashvuajtes e bashfajtore per here te pare nga lideri yt e i hunterit e kena degju. ne na kishin mesu qe ne nje perplasej njeri eshte i mire, partizan e tjetri i keq, gjerman... tani mos na rrokanisni koken me pseudofillozofira.

Per te mos me dal per hundesh, s'po replikoj ne vecanti, po kshu, monolog ne pergjithesi:

Faji ne makrosfere, ndoshta eshte jetim.  Sepse mund te cosh edhe tek ata qe kur ndane sinoret, thane ups, harruam Shqiperine, hec se po e kalojme nga kjo ana andej e murit te celikt, edhe le te ftohen andej pa lufte.  Ose ose, te ana e murit qe ishte teper e madhe, jashte fuqive tona, per te care ... jo bllokaden, por per te shembur mure.  (Ndjese autores, se ndoshta s'eshte as tema per t'u marre me gjeo-politike.)

Ne mikrosfere, faji ka emer.  Ka nene e babe.  Kjo dihet, edhe pa hapur dosje.  Por ne marredhenien njeri-sistem (duke hequr emrat e pervecem, e duke i dhene nje emer atij sistemi) njeriu, njerezit ishin bashkevuajtes.  Bile akoma me shume apo akoma me keq per ata/ato qe nuk e dinin.  Ne nje fare menyre, si rrjedhoje e sistemit, bashkefajtore/bashkevuajtes nuk do kishin kuptim te ndare nga njeri-tjetri.     

  

Fatos Lubonja ne nje shkrim te tij (e kam sjelle edhe tek peshku) per kete liber thote pak a shume qe megjithese shpesh here themi qe Shqiperia ka qene nje "burg i madh" dhe ne njefare menyre te gjithe ishim te "burgosur", jeta ne ate burgun e zi, te rrethuar dhe kycur ne qeli qe ju perngjajne rratheve te ferrit, nuk mund te krahasohet me jeten ne liri (aq sa mund te ishte por rrenjesisht e ndryshme nga burgu), apo jashte burgut qe benin njerezit e tjere.

Shkrimtarja e pare shqiptare (brenda Shqiperise), Musine Kokalari, pervec denimeve dhe persekutimeve gjate gjithe jetes se saj, ne castet e fundit te jetes, kur po jepte shpirt ngaqe e kishte vene perfund semundja e kancerit, per te cilen edhe nuk ishte kuruar ashtu sic duhej nga spitali, nje person me detyre operativ, ne pamjen fizike klasifikohet si njeri dhe fatkeqesisht per turpin e te tereve ne, i njejte ne gjuhe dhe kombesi si ne, i lidh duart me tela me gjemba dhe ashtu varroset kjo vajze e rralle.

Gjyshi im, sic me tregojne, kur ka vdekur ne kohe te komunizmit, i kishte te gjithe te dashurit e tij rrotull, duke u munduar te ja lehtesonin veshtiresite e vdekjes, por kjo vajze e bukur dhe e mencur, qe pas fatkeqesive qe i shkaktoi komunizmi shqiptar, vdes e vetmuar, e perbuzur dhe me vuajtje shtese, jo thjesht nga semundja por edhe nga dora e krimineleve te kuq.

Perpjekja per te relativizuar krimet kunder njerezve me emer dhe mbiemer, perpjekja per te barazuar mungesen e mishit ne dyqan me shpimin e mishit te njeriut nga telat me gjemba, esht dicka qe nuk kaperdihet lehte dhe shume e rrezikshme.

Librat e ketyre te mbijetuarve, si "Rrno per me tregue" apo "o njeri" dhe te tjere libra dhe kujtime, qe flasin per nje shtrese te tere dhe shperfaqin komunizmin shqiptar me tiparin e tij thelbesor, dhunen, duhet te jene lexim i detyrueshem per te rinjte shqiptare ne shkolla. Ai sistem, me te gjithe krimet e tij, ajo thithje gjaku dhe krime nga me monstruozet nuk mund te lihen ne harrese, pasi keshtu leme ne harrese te keqen. Dhe kur e keqja lihet ne harrese, nuk eshte e larget dita qe ajo te mos quhet me e keqe.

Ne nje kendveshtrim mbase edhe kane te drejte, qe dhimbjet e nje pjese te shoqeris te shihen me nje sy te vaket, nga mungesa e informacionit, e dokumentacionit.

Sa kemi njohuri per "nderhyrjet" e ushtarakeve Jugosllav ne m/ brendshme te asaj kohe, kemi lexuar vetem disa rreshta se ne kete vend ishin edhe ushtarake te RFJ.???????????

Sa dime ne per ndihmat qe jep qeveria jone pas lufte Jugosllavis.?????????????

Sot morem vesht se paskemi borxh Jugosllave, kur eshte marre, kush e mori asnje lajm me teper.???????????

Peridha e diktatures mbetet e erret per jeten qe kemi kaluar, po eshte edhe me erret per dokumenta te pa bera publike.

????????????????????ZHDUKUR?????????????????????????

Po nderhyj edhe njehere se e shoh qe s'po me rrihet :

Te mos harrojme se kemi te bejme gjithashtu me nje tekst letrar. Nje lexues (ne rastin tone, lexuese) ka lexuar nje liber dhe ka ardhur te ndaje me ne, ketu, pershtypjet e saj.

Pershtypja, ne shqip, dhe ne te gjitha gjuhet e tjera, eshte nje lloj gjurme qe diçka, e pare nga brenda apo nga jashte, le ne shpirtin dhe mendjen tone. Kjo diçka e mbivendosur ndaj asaj çka ishte aty me pare eshte, ne njefare menyre, nje "perdhunim" qe i behet asaj çka jemi. Diçka vjen te futet me perdhune ne shpirtin tone, dhe gjen aty nje terren te etur per kete "perdhunim". Kjo pershtypje, qofte e keqe apo e mire, vjen te trondise sigurite tona dhe krijon nje gjendje lekundjeje : ne nuk jemi me si me pare.

E gjitha kjo krijon nje si lloj gjendje te shqetesuar e cila kerkon te jashtezohet, dmth te dale per shtypje. Dhe eshte ne kete kontekst qe duhet kuptuar ndermarrja e ndrt snn, ajo kerkon te ndaje diçka me ne : hej, miq, kam lexuar diçka qe me ka tronditur (dmth me ka bere pershtypje) dhe une kam deshire ta ndaj me ju.

Si tekst letrar, e them pa kurrfare medyshje, eshte tekst i bukur. E kam lexuar me nje fryme. Renditja, ritmi, shoqeruar me ca analiza imazhesh qe une nuk i njihja me pare, kane bere qe teksti te vleresohet vertete shume mire nga une.

Per frymen dhe idete e tekstit, kam folur me lart, s'po zgjatem. Pershendetje.

Hurb,

zgjatu edhe pak te kjo. Nuk kisha degjuar ndonjehere per kete pikturen e Goyas, "Saturni ha femijet" e rastesisht ne internet ndesha ne nje koment ne lidhje me kete pikture e po ta sjell. Ndjese per ndonje gabim.

Sipas Hegel, historia arrin qellimet e vet, nepermjet aksioneve spontane te personazheve, kryesor e dytesor; aksione te tilla kthehen ne nje veper universale

"Cfare ndodhi, ndodhi dhe duhej te ndodhte. Shpirti i botes nuk kursen asnje, nuk ka asnje meshire. (....) Asnje popull nuk ka pesuar ndonjehere ndonje padrejtesi, perveçse ka pesuar ate qe meritonte" shkruan Hegel ne Leksione Filozofie te se Drejtes, si per te thene qe Historia, Arsyeja, perdor femijet e vet e pastaj i ha, ashtu si Saturni, pikturuar mes te tjerash nga Goya pikerisht ne ato vite kur filozofi gjerman meditonte mbi keto tema.

 "Cdo popull ka qeverine qe meriton" eshte versioni modern sot? Tronditese. Me cinizem se kaq nuk ben nena. E pastaj habitemi qe nje xhuxh mustaqelli e mori seriozisht edhe ju mbush mendja te pushtoje boten.

Perfect timing !

Opo ishim rehat pa admine kur ishin me pushime.

Biles une do ti kisha sugjeru admines ta kishte postu qy dje ket shkrimin, mos kishte humb asi minute kohe. Apo sot ka dale shkrimi per vete ?  Apo e ke nxit ti shkrimin admine, apo e ke kerku me qiri ?

Shume falje autores per rreshtat e mesiperm. Shkrimin e lexova, librin se kam lexu. E falenderoj qe ndau me ne pershtypjet e veta per te. Kam rezerva me analizen, por sdua te zgjatem sepse ka patur me lart boll kritike konstruktive, dhe besoj te tilla do vijojne me pas.

Pertej kesaj, eshte e qarte qe komentet ne keto tema jane nje vrime e madhe ne uje, sepse tashme, i dime opinionet e te gjitheve. Ka mungu dhe do mungoje perhere opinioni i atyre njerezve, qe kane qene realisht ata qe e kane pesuar mbi kurriz diktaturen. Ne bejme vlersime e zhveresime per to, ne i perflasim, i meshirojme, i mohojme, i analizojme etj etj, por ato heshtin dhe heshtin. Spo flas per gjithe ata qe i vene emrin vete 'i persekutuar', madje as ata qe karrieren e kane bere ne burg e qe ne demokraci na hypen ne qeveri, as per ata qe jane perjashtu nga partia, apo kane fol kunder sistemit. Ehu nga keto variacione ka plot, dhe numri i 'viktimave' pastaj rritet progresivisht.  Po flas, per ata, te heshturit, ata qe  u dhunuan, u shtypen, u masakruan, u ndane pergjys, u hodhen tutje, qe ju mohua buka e gojes dhe kepucet per ti veshur, qe nuk u bene pale kurre me sigurimin e shtetit, qe punuan keneten, qe hengren plumbin ballit pa u ndier e pa ju dale sot emri ne  gazete ke historite me mehmet shehun, qe smunden kurre te shkollohen vete apo te shkollojne femijet, qe u perzune nga shtepijat, qe si pranoi njeri nuse apo dhenderr, qe pas demokracise spaten ku te futin koken, qe si beri njeri minister, drejtor, e as nga bursat e te persekutuarve nuk e fituan dot juridikun. Nga ata qe per nje kothere buke kalonin lumenjte gjer ne brez ne mes te dimrit dhe pse ishin me diplome dhe qe sju ndje kurre zeri, qe si rroku kurre pena e ndonje shkrimi, qe su doli emri kurre tek 'familje e medha' tek te dielat e Ardit Gjebrese e as tek suplementet qe pretendojne se percjellin historite e viktimave.

Juve ndoshta as nuk njihni ndonje nga keta. Por keta ekzistojne, vetem se heshtin. Nuk u shuajten te gjithe, jane aty perqark ata apo femijet e tyre, me fytyra te fisme por sy te trishtuar, shumica larguar nga shqiperia sepse nuk ju ofroi asgje dhe nuk i ndihmoi askush, shumica pa shkolle, pa prokopi, pa fat. Jane nga ata me sy perdhe, qe kushedi lexojne lajthitjet tona, dhe tufen e supozimeve qe bejme ne, me trishtim dhe HESHTJE. Jane nga ata qe nuk kthehen me as per pushime ne Shqiperi se sju ka ngel asgje ketu pervec kujtimeve te makthshme. Kushedi as rasti sju ka ra te njihni nga keta, ose nuk e dini se i keni njoh, sepse viktimat e verteta, nuk kane folur kurre, asnjehere. Nuk kane fuqi me fol, se jeta i ka lodh persebrendshmi, sepse ju dhemb shume akoma. por dhe sepse asnjeri ska pranuar ti degjoje ne heshtje. Ne te gjithe duam te flasim te paret, ti vejme vulen !

Tashti, une e di se do vije me poshte Idrisi me kompani dhe do thote qe une jam thjesht e mashtruar se historite me viktima dhe persekutime jane trillime mixhiste, se ska qene ashtu etj etj  avazet e perhershme. Kushedi do dale dhe ndonje ti kundershtoje dhe do thote : ja se une jam persekutuar, se xhaja kshu se daja kshu, se gjyshi kshu. Por, jam shume e bindur, qe dhe nqs ka nga ata 'te vertetet' qe lexojne ketu, do heshtin, asnje llaf sdo ta thone.

Une vetem kerkoj mos marri kot njeri flamurin me ju dale per zot, sepse hyjme ne gjynah.  Le ti lexojme librat dhe historite. Le ti marrim informacionet bruto e pa interpretime. Le te mos i veme faj vetes pse nuk ishim ne qe vuajtem aq shume por ata, por dhe ta njofim veten, prindin dhe gjyshin tone. Sepse nese i beri dikush gjerat e tmerrshme ne shqiperi, ne, shqiptaret i beme.  Eshte e qarte qe kjo nuk eshte koha per te folur akoma, eshte koha per ti bluar dhe njehere, pa u lodh, gjersa ta gjejme ne paqe nje qendrim te hajrit ne lidhje me ate periudhe. A do arrihet ky qendim gjersa ne te jemi gjalle ?  Une them jo ! Une them qe keshtu si kane marre gjerat, jane te pakta shanset qe te ndodhe dhe ne brezin e niperve tone. Sepse kjo varet shume nga konfigurimi i sotem i shoqerise, shteti dhe demokracia qe kemi ndertuar. Sikur ne te punonim per te ndrequr te tashmen, do krijonim nje terren me te mire, per kthjelluar qendrimin per te djeshmen. Sepse ne po vazhdojme te mashtrohemi per te sotmen. Jemi deshtake, produkte defektoze, por mbase jo te pashprese.

Punoni me mendjen tuaj njerez. Degjoni dhe kujtoni para se te flisni. Dhe, po, mendoj se eshte me e lehte te behet vleresimi dhe gjykimi ne nivelin 'makro'  (sic e quajti e nerumja Monde smiley ) . Vleresimet ne nivelin 'mikro' apo nominale , ose duhet te jene te pastra dhe te pakontestueshme dhe OBJEKTIVE , ose eshte shume e rrezikshme te behen.  Dhe per objektivitet vuan e gjithe dynjaja, e jo mo shkyptari.

mbetci me shendet dhe mos u zini smiley

 

 

 

Diku ne nje qytet te madh ne shqiperi nje ish i burgosur politik  qe ka bere 20 vjet burg e pashe te mblidhte kance ne nje kazan plehrash... SOT !!!!

Tani, nese duhet te behemi sentimental e te jetojme me historit e te pareve kurre nuk do te bejme para... Jo Shqiperia, se Shqiperia do eci dhe brezat e rinj do kene te njejtin respekt per kete shtrese, ashtu sic kemi ne sot per ata qe u vrane para dates 29 nentor 1944!

Por si individe nuk do te bejme para! Vetem nje i marre mund te perqafoj sot idete e rregjimit komunist ne shqiperi para 90.  Bile nuk kam degjuar nje shqiptare te thote qe e dua ate rregjim te kthehet. Ironia qendron dhe sarkazma e hidhur eshte se kjo mani dhe fiksimi i tepruar ndaj dickaje te pa vlere, te pa kuptimte, inekzistente vetem sa i lendon me keqe ata njerezit qe vuajten.

Me e turpshme eshte  menyra primitive qe kjo shtrese perfaqsohet, shpesh here te kujton ata " te regjimit te meparshem" dhe i i jep nje kuptim qesharak gjithe kesaj kauze.

Une nuk mundem te pranoj nje njeri si Sali Berisha dhe nje zonje si Jozefina Topalli te perfaqsoj zerin e tyre... Sikur edhe zerin e nje te vetmi ne gjithe republiken.Me duket sikur do tu jepja nje denim tjeter pas atij komunist para 90!

 

 

 

 

mire, po pse ishte kjo ne pergjigjje te postimit tim ?

Me pelqeu komenti yt.

Nuk ishte pergjigje/replike,  thjesht dicka qe une doja te shtoja....

P.s. po qe eshte edhe pak vone edhe tani i pashe me qarte emrin bedrije eshte e vertet...  smiley

Jerusalem,

 

shume falemnderit per kete shkrim.

Ndodh, sa here bie fjala tek e shkuara, diktatura dhe krimi qe u be nen ate regjim, qe ka zera qe ngrihen e thone "Keto i dime te gjithe, s`ka pse na e kujton," thua se eshte harresa ajo qe e (ri)ngjall nje popull, thua se eshte irritimi i ketyre njerezve ajo gje qe ka peshe, thua se tabu-te e asaj kohe duhen medoemos ricikluar...

Nuk do jemi kurre popull dhe kulture humaniste, sa kohe qe tmerri i diktatures nuk eshte pare e ripare, studjuar e pershkruar artistikisht dhe tjetersoj, e regjistruar ne ndergjegjen tone si popull, si dicka qe nuk duhet harruar, sepse harresa ne kete rast do ishte, sic dhe po e shohim te jete, vetevarrosje.

 

Une mendoj se te gjithe kemi qene bashkefajtore dhe po ashtu edhe bashke vuajtes. Natyrisht ne kete grup te madh kishte kush ishte me shume apo me pak fajtor dhe kush ishte me shume apo me pak vuajtes.

Natyrisht qe te internohesh e te humbesh gjene me te shtrenjte qe Zoti te ka dhene, pra jeten, nuk eshte njesoj si "thjesht" te jetosh ne regjim, por kjo s'do te thote se nje person me trurin e shplare apo nen trysnine e frikes dhe mungeses se lirise ben nje jete te denje qe te quhet e tille.

Llogjiken e mesiperme mund ta perdoresh per te vene ndergjegjen tende ne paqe dhe te mos perballesh me te shkuaren apo mund ta perdoresh per te pershkruar nje realitet ashtu sic ishte e ne te njejten kohe te mos harrosh qe te vesh pikat mbi "i", persa i perket pergjgjesive individuale.

noo,

pse ka dale kjo mode qe i hani vete komentet tuaja  smiley

 

 se e pashe qe nuk shtote asigjo te re e nuk kontribuonte ne asfare menyre. me mire vone se kurre.

shume kafshate e madhe ky diskutim, kshu me çukitje, do na duhet kohe e gjate, kohe qe e tejkalon jetegjatesine e zogut.

e di, uje n'havan kot...

tani me zilepse dhe mu ta mshij timin, por m'ka kalu afati i ndrrimit te menjes.

ene adminet  i shaj gjithe kohes kshu qe kot tju lutem t'ma mshijne ashtu si pa diktuar smiley

 

 

ndrt snn, duhet te jesh i lumtur qe ja arrite kesaj dite, ku ti jep mendime mbi nje liber qe e ke lexuar dhe mbledh 240 komente nga njerez qe s'e kane lexuar. Po qe se deri tani kishe ndonje dyshim, sigurohu qe jeton ne Shqiperi.

PS. A egziston me verte ky libri apo e ke si pune test fejsbuku "sa shqiptar jane shoket e tu virtual"? Ne rast se po, besoj se pergjigja eshte 100% shqiptar 

Analize rrenqethese.

Komentet ( pik-pamjet) per mendimin tim plotesojne tabllone, edhe kur duket sikur perplasen.

Bukur, Peshku ne ditet me te mira dhe pjellore.

Falemi-nderit, Jerusalem!

 

Mirembrema te gjitheve! Eshte hera e pare qe shkuraj ne kete forum, por jo hera e pare qe e lexoj me kenaqesi. sot po futem ne kete teme rrenqethese qe na prek te gjithe per te thene dy fjale, ne menyre te vecante atyre qe ketu po perpiqen ta minimizojne ate ferr te pashpirt uman te kuq.  Une jam i bindur qe jam me i madh nga ju dhe po ju them me dhimbje se… per fatin tim te zi dhe gjithe rinise shqiptare te pafajshme te asaj kohe te ishim te mallkuar qe adoleshenca dhe rinia jone te perkonte dhe te konsumohej ne vitet me te tmerrshme, me te pergjakshme e me absurde per shqiptarin dhe shoqerine shqiptare, ato te pasfestivalit te 11 ne shqiperi, deri ne vitet 85. Une nuk po u jap fakte se besoj se duhet te mjaftojne (por me sa shoh, ende nuk mjaftojne) per kete panel, ato te Peshkepise ne librin e tij (qe nuk e lexoj dot) dhe gjithe atyre qe dhimbjen dhe ferrin e tyre e transkriptuan ne germa me deshiren e mire dhe zemren e madhe qe ato qe hoqen ata….TE MOS PERSERITET ME. Te minimozosh sadopak ate periudhe ku u vu para toges se pushkatimit nena shtatezene 8 muajshe  etj, etj, te heqesh vija paralele me demokracine e sotme edhe pse alla shqiptarce (edhe kjo si rrjedhoje e atij elementi e mentaliteti komunist qe nderroi pllake e per ironi akoma na drejton keto 20 vjet), eshte shprehja me e qarte e bindjes sime te tmerrshme per kete shoqeri ku une bej pjese dhe me do mendja e nje pjese te mire te shqiptareve  qe kane zemer, qe:  JETA per shqiptarin eshte gjeja ME PA VLERE.  Dikush ketu shkonte pertej dhimbjes, respektit per jeten dhe arsyes njerezore duke hedhur  hipotezen se: “nuk eshte cuar askush para trupit gjykues per ate qe ka bere……”para kujt? para atyre qe e gatuan me aq dashuri e perkushtim ate corbe me mish e gjak shqiptari dhe po i fryjne me aq kujdes akoma edhe sot atij zjarri per ta mbajtur ate corbe te ngrohte? kjo eshte ironia me poshteruese qe kam degjuar ne keto 20 vjet demokraci. Turp! Dhe per ta mbyllur…. VECANERISHT SHQIPTARI , DUHET TA PROVOJE NE KURRIZ CDO FATKEQESI APO KASAPHANE NJEREZORE  PER TA BESUAR, gjithmone ne se ka zemren dhe kapacitetin e duhur per te besuar edhe vetveten.  Respekte!       

Gëzim Peshkëpia na jep me një të shkruar mjaft elegante

Sa pashe kete fjaline e nderpreva leximin.

 

Shkrimtarja e pare shqiptare (brenda Shqiperise)Musine Kokalari......

E kam njohur (me sakte e kam pare ) ate grua qe rreztonte nje zojllek kaq mbreslenes.Ka qene e internuar ne qytetin tim. Vishej aq bukur, kalonte nje pjese te madhe te kohes se vete ne biloteke dhe shihte cdo film te ri qe dilte ne kinema. Ne femijet peshperisnim se ajo ka dasht me vra xhaxhin Enver.E kishin "sistemuar ne nje barake" dhe kur nderroi jete eshte quar per ne varreza siper nje "rapeltable" me zhavorr.

Ja fati i nje njeriu, qe e gjith qenja e saj rrezatonte mirsi   

@ Bedrije Hanëmen :

E dashura ime, Bedrije.

E lexova mbreme pusullen tende dhe u mahnita. U mahnita, shpirti im, nga gjatesia e pusulles. Ti ke shkruar gjithmone pusulla te vockla, cepe gazetash apo ndonje te pasme telebingoje. Pastaj u mahnita nga... perciptesia e letres. Po, po, e dashur, nganjehere ndodh keshtu dhe kjo eshte arsyeja qe ti me pelqen shume, sepse je shume prekese. C'me thoshe ti ne kete leter ?

Me thoshe nja dy-tre gjera qe po t'i nxjerr veçan :

1 - Vete viktimat nuk flasin asnje fjale.

2 - Ju te tjeret nuk duhet te flisni fare, te mos interpretojme asgje.

3 - Gjerat t'i shohim ne nivelin makro, duke perqafuar idene e Mondes.

Me lejo, e dashura ime qe me ka marre malli shume per ty, te te them ç'mendoj mbi keto gjera fort te dyshimta.

1. Viktima mund te ndahet ne dy grupe : viktime e vdekur dhe viktime e gjalle. Viktima e vdekur eshte viktima par excellence. Ajo nuk flet me. Ka ikur duke marre me vete misterin e vuajtjes se saj. Nje varr, sido qe te jete, nuk flet. Ai eshte nje simbol por nuk na ndriçon fare mbi vuajtjet e atij apo asaj qe dergjet ne te. Sepse varr ka dhe tirani, ka dhe xhelati.

Viktimat e gjalla, keta po, mund te flasin. Dhe pikerisht, ne kete teme, ne lexojme per deshmine e nje viktime te gjalle. Te Gezim Peshkepise. Kur çifutet e kampeve e perqendrimit u kthyen (ne nje numer te vogel te paperfillshem) neper vendet e tyre, askush nuk i besoi. Ata u munduan te flasin pakez, kuptohet brenda mundesive te tyre, sepse tmerri ia kalonte fjales, por gjithsesi edhe ky belbezim i tyre nuk u degjua. Njerezit e shendoshe tundnin koken me mosbesim dhe thoshin : ska mundesi, ju jeni trillues. Dhe viktimat e gjalla e mbyllen gojen. Por ç'ndodh me nje viktime te gjalle qe nuk flet ? Ndodh kjo qe ai eshte i copetuar se brendshmi. Nje viktime e gjalle duron, sa te jete jeta, barren e fajit qe ka shpetuar gjalle. Nese dy vete kane qene te premtuar njelloj ndaj vdekjes, dhe njeri ka shpetuar, ky do ta ndjeje si nje faj te tijin faktin qe ai eshte gjalle dhe tjetri ka vdekur.

Duke shtuar ketu dhe faktin qe atij nuk i lene mundesine as te pohoje "fajin" e tij, atehere kjo behet shkaterruese per shpirtin e vet.

2. Ne te tjeret, thua ti dashuria ime, nuk duhet te flasim, as te interpretojme. Por kjo deshire e jona per te interpretuar, a nuk eshte nje perpjekje e varfer e jona per te shprehur dhe ne pendimin tone per pjesen tone te fajit ? E perse nuk duhet te marre fjalen nje jo-viktime, thjesht per te thene se ai ndihet ne "faj" kundrejt viktimes ? Krimi do drejtesi. Do kallezim. Krimi nuk duhet lene i heshtur, sepse rreziku i rikthimit qendron perhere. Intepretimi yne (dhe i imi njekohesisht) nuk eshte per te shperhapur pluhur dhe mjegull mbi vuajtjet e shokeve te mi, por pikerisht per t'u ndergjegjesuar vete dhe ndergjegjesuar te tjeret mbi ate çka ndodhur. Une nuk ze asnje funksion shteteror dhe ketu flas ne cilesine time vetjake. Si qytetar, si individ, si njeri i thjeshte, une (dhe bashke me mua, ndrt snn qe ka sjelle interpretimin e saj) kam plotesisht te drejte, madje eshte nje detyre e ngutshme qe te sjell nje deshmi te qarte mbi gjendjen time shpirterore perballe viktimes. Une nuk mund te rri i heshtur kur askush nuk flet. Kur ndrt snn merr fjalen per te thene mendimet e saj, ne emer te kujt nuk duhet ajo te flase mbi gjendjen e saj te renduar shpirterore teksa kalon fletet e librit nje nga nje ?

Kjo behet ende me e ngutshme kur mendojme se viktimat per te cilat behet fjale ishin njerezit tane, qe i kemi njohur dhe na kane njohur, qe i kemi pare ne mish e kocke, qe kane lene mbi ne gjurme me te cilat jemi formuar. Edhe sikur te flisnim per nje krim te ndodhur tek eskimezet, dhe ne perseri do te duhet te flisnim. Kjo eshte fuqia e librit, fuqia e fjales : te lexoj vuajtjen e nje kinezi te vogel dhe te ndihem vete kinez. Nese lexuesi nuk arrin te ndihet vete Gezim Peshkepia, te pakten per aq kohe sa lexon librin, atehere ketu ka nje problem te madh sepse ka humbur diçka qe çdo njeri duhet ta kete : compassion. Dhembshuria, ne shqip. Com + passion = te vuash bashke, te ndjesh ç'ndjen tjetri, ta shoqerosh tjetrin ne dhimbjen e tij.

3. Ceshtja e makros se mokres se Mondes, eshte pakez me e koklavitur. Sepse makroja eshte e verber. Ajo sheh nga nje satelit, e sheh token si nje trup qiellor. Blu, i rrumbullaket. Nderkohe qe, ne te vertete, toka eshte e zeze, e kuqe, e trishte, e rrafshte, e thelle. Dhe ndersa makroja zbavitet me trajektoren e tokes, mikroja na flet per nje jete njeriu qe keputet nen plumbin e nje pistolete ne qafe. Nuk mund te kete studime makro ne nje çeshtje ku flitet per jete njeriu. Nuk mund ta trajtosh sistemin komunist apo nazist me terma dijetare qe nuk marrin parasysh asgje nga mishi i njeriut. Nje studim burokratik mbi sistemin komunist m'i raporton viktimat si numra. Kaq u vrane ketu, e kaq u vrane aty. Viktima ska me fytyre, ska emer, ska identitet. Ajo eshte thjesht nje grumbull kockash qe do te perzihet me grumbuj te tjere dhe do te formojne nje mal me permasa kaq i larte, e kaq i gjere, e kaq i gjate. Makroja nuk kupton asgje nga shpirti i njeriut.

Nje sistem diktatorial kuptohet shume me mire nga shkrimet e Gezim Peshkepise dhe shokeve te vet sesa nga Raporti n° XXXVIII i shtypur me kompjuter te bukur nga ndonje sekretare e hijshme.

______________

Keshtu, e dashur Bedrije, sido qe te jete, une te dua shume dhe sonte te pres, si çdo nate, te mullari i Kadriut. Ora 9, mos me le te pres gjate. Puthje, puthje, puthje. I joti perjete, Hurbinek.  

miremengjes Hubi.

Akoma ske vajt te perkthesh ate kodin ?

 

Ste ftova te lexosh pusullen time. As qe e kam ndermend me lexu pusullen tende. Dita e bukur duket qe ne mengjes.

Ciao !

Lexova në një kalendar xhepi se çfarë kishin arritur të bënin njerëz të ndryshëm në moshën dyzetedy vjeçare. Kristofor Kolombi zbuloi Antilet (1493); L.V. Bethoven kompozoi Simfoninë IX (1812); Albert Ajnshtajni merr çmimin Nobel në fizikë (1921); Salvador Dali pikturon „Kërkimi i Shën Antonit“ (1946); Sigfrid Lenc shkruajti „Ora e gjermanishtes“ (1968), ndërsa unë arrita të çapitem përsëri në asfalt me mendimin për të riformuar familjen e shuar nga tsunami komunist...

Po nisem nga citimi i mesiperm, ose me sakte nga fjalet qe kam theksuar, sepse kam pare me syte e mi nje njeri te tille, nje te aferm te sime meje, qe deri diten qe e pashe te shfaqej vertet ne deren e shtepise se gjyshit tim, e pandehja nje legjende, nga ato qe nuk permenden kurre, as me ze te ulet, por kur rastiste t'u zihej emri ne goje ne prani te ne femijeve, kafshohej buza. Dhe si ne cdo legjende, perfytyrimi qe merr nga gojedhenat eshte teper i ndryshem, ndoshta dhe i frikshem, nga realiteti. E nderkohe qe une si femije asokohe kisha perfytyruar nje katallan te zi, ( tek e fundit, dija vetem qe ai ishte i burgosur, (e s'behej fjale te pyesje pse e cfare)  dhe te burgosurit patjeter qe ishin te keqij),  zbuloj nje krijese te mjere, kocke e lekure dhe me nje buzeqeshje te trishte, qe na shikonte dhe e shikonim si te huaj. duhet te kete qene viti '89, kur e nxorren nga burgu, sepse dikush qe treguar zemerdhembsur, kur kishte marre vesh qe ky njeri kishte 28 vjet brenda.

Nuk e kam lexuar librin e z. Peshkepia, por kam degjuar kete histori te vertete njerezore, ndoshta te copezuar, sepse ai asnjehere nuk tregonte gjer ne fund, por me mjaftojne vetem vitet, 28 vjet te shuar, hyri 26 -27 e doli 50 e kusur vjec, per te kuptuar vetem pjeserisht dhimbjen  e nje jete te shkaterruar perfundimisht. Po,  vertet,  ai tani eshte martuar, i gjeten nje grua, qe te pakten, dikush te kujdesej per te, femije nuk pati fatin te bente dhe tani shtyn ditet e pleqerise mes leximeve, semundjeve dhe, me siguri, kujtimeve te veta te tmerrshme, qe s'ma do mendja se mund t'i ndaje me gruan e tij.

ndoshta Hurbineku mund te kete te drejte kur thote qe duhet te ndjehemi bashkefajtore, por une s'mund t'i denoj e t'i ngarkoj me faj gjysherit e mi, qe nuk na flisnin per te, sepse shpata e Damokleut u rendonte mbi koke gjithe femijeve dhe njeriu per nga natyra eshte i brishte, edhe egoist, ne doni, e nuk mund te rrezikonte shuarjen e gjithe frymeve te familjes... Ne heshtjen e tyre mbanin perbrenda vuajtjen e madhe, kur i dergonin ushqime, apo kur dikush shkonte ta takonte.  Eshte dhe kjo nje lloj menyre per mbijetese, Hurbinek.

Per mua, vuajtjet e shqiptareve neper burgje jane po aq te dhimbshme e te tmerrshme sa Holokausti ndaj hebrenjve dhe po, duhen thene, duhen kujtuar, sepse harresa te ben te biesh ne te njejtat gabime te meparshme.

Kur çifutet e kampeve e perqendrimit u kthyen (ne nje numer te vogel te paperfillshem) neper vendet e tyre, askush nuk i besoi. Ata u munduan te flasin pakez, kuptohet brenda mundesive te tyre, sepse tmerri ia kalonte fjales, por gjithsesi edhe ky belbezim i tyre nuk u degjua. Njerezit e shendoshe tundnin koken me mosbesim dhe thoshin : ska mundesi, ju jeni trillues. Dhe viktimat e gjalla e mbyllen gojen.

Une di nje histori tjeter qe mund t'i bashkangjitet kesaj.

Kur aleatet pane tmerrin e kampeve te perqendrimit, te varreve masive e te furrave donin qe ta dokumentonin kete pamje surreale jo vetem per ta paraqitur si prove materiale per gjyqin e Nurembergut qe do te gjykonte krimet e luftes, por edhe si deshmi te cmendurise dhe mungeses se meshires njerezore per gjeneratat qe do te vinin.

Atehere u konsultuan me... Alfred Hitchcock qe ishte regjizor i njohur qe para luftes. Ai i keshilloi qe filmimet te ishin te vazhdueshme dhe pa nderprerje per te mos krijuar luhatje tek shikuesi i cili ne pamundesine per te besuar te verteten e frikshme qe kishte para syve, mund edhe te dyshonte rreth vertetesise se vete filmit.

Filmimi duhet te fillonte (apo perfshinte) nga nje ushtar (apo me shume) aleat apo ekspert dhe keshtu ngadale ngadale telekamera te rrotullohej e te pershkruante gati 360 grade panoramen e vdekjes pa nderprerje e pa montazh.

 

Pastaj se mos vetem kjo...???!!!

... Une di qe nje "spiun" ebre (qe per fat te keq nuk me kujtohet emri) ka pershkruar Europen nga Polonia, via Spanja e pastaj deri ne Angli per t'i raportuar jo vetem aleateve, por edhe vete Zionisteve se cfare po ndodhte neper kampet e perqendrimit...

... dhe te gjithe e injoruan sepse tregimet e tij iu duken te pabesueshme dhe se ishte e pakonceptueshme qe nje tmerr i tille te ishte duke u aktualizuar ne bote.

Jerusalem,
urime per shkrimin. Eshte shume i bukur dhe prekes, pershkrimi dhe interpretimi i piktures jane te mrekullueshem.

Nese ky shkrim eshte nisur si recension per librin ne fjale, kam vetem nje verejtje te vogel. Me duket sikur shume pak rreshta i ke kushtuar librit dhe me shume mendimeve e perjetimeve qe ke pasur per te. Nese eshte thjesht nje pershkrimi i asaj qe te shkaktoi leximi i librit, atehere eshte e drejte qe ke i ke vene kaq shume rendesi perjetimit tend.

Nuk e shikoj dot se si hyn Job-i ketu, sepse atij te zezat i erdhen ngaqe nuk iu bind Zotit (Perendise), pra ai zgjodhi te mos bindej. Nuk e shoh dot diktatorin ne vend te Zotit te beje ose te kryeje gjykimin e tij, sepse Job-i dhe autori i librit jane ne dy situata te ndryshme; per kete gje nuk arrij ta shoh ngjashmerine e krahasimit.

Persa i perket konceptit: bashkefajtore e bashkevuajtes, nuk me duket i drejte. Une nuk jam dhe nuk ndjehem bashkefajtor per asgje qe ka ndodhur, sepse kam qene shume i vogel per te kuptuar se c'po ndodhte kur isha atje. Ndihem bashkevuajtes per ate qe i ndodhi fisit dhe familjes sime, sepse i vuajta pasojat vete ne kurriz ( e per ironi te fatit, vertet i vuajta ne kurriz e qafe). Por kjo gje nuk me ben me te mire apo me te ndershem si person sesa bashkemoshataret e mi qe nuk vuajten gje drejtperdrejt ne jeten e tyre. Besoj se nje koncept i tille nuk na duhet sepse nuk do te na lejoje te bejme perpara, te nxjerrim nje mesim e ta shikojme historine ne menyre gjakftohte per te pare nese ka nevoje per ndryshime apo jo dhe ne c'menyre t'i bejme ndryshimet.

Une shoh nje problem tek fakti qe nuk jemi ne gjendje ta bejme kete rishikim historie tani qe keta persona jane gjalle, per te na ndihmuar ta shohim dhe anen tjeter te medaljes, por me c'duket ne nuk jemi gati emocionalisht ta bejme nje gje te tille.

Nuk me duket i drejte krahasimi me hebrenjte qe vuajten ne kampet e perqendrimit. Jo per nga vuajtja qe hoqen sepse ajo la te njejten shenje nese ishte nga dhomat e gazit a djegies apo pushkatimit, por nga menyra se si u shqyrtua kjo ceshtje pasi u hapen kampet e perqendrimit apo kur u hapen burgjet ne Shqiperi.

 Ujku i humbur, te falenderoj per mendimet. Me lejo te te pergjigjem ne nja dy pika: Kur mora per here te pare librin e Gezim Peshkepise, (ngase thashe ato ngjarjet e hidhura ishin shkruar edhe disi me humor) isha ne dileme se po ta filloja nje recence me fjalet "ky liber eshte shkruar bukur", "me figura letrare te qelluara", "eshte i qelluar organizimi i rrefimeve sikur sheh nje galeri fotografish secila me nje jete nga prapa", do ngjaja disi cinike. Nuk mund te thuash sa bukur e ka thene, mendoj, kur ai ne fakt pershkruan ca gjera te lemerishme alla Arkipelagu Gulag  i Sollzhenicinit. Keshtu qe vendosa ta trajtoja si nje tekst-deshmi dhe vetem me nje a dy fjali te shprehja sec mendoja per stilin e tij, i cili eshte nje arsye tjeter pse ky liber do lexuar, dhe te perqendrohesha mbi impaktin qe ky liber me jepte mua si lexuese. Keshtu qe ke te drejte, kjo nuk eshte nje recense e mirefillte. Shpresoj te kem hedhur pak drite mbi arsyet qe me shtyne mos ta trajtoja nga ana letrare.

Persa i perket mendimeve te tjera qe parashtron ujku i humbur:

Jobi, pavaresisht arsyes qe e coi ne ate gjendje, eshte konsideruar si simbol i durimit dhe  i "the righteous sufferer", "te drejtit qe vuan". Ne kete kontekst perdoret figura e Jobit edhe ne kete shkrim. Ne kete kontekst, mendoj une se duhen pare edhe keta njerez.  Zoti e sprovoi Jobin per t'i njohur perkushtimin e tij per te drejten dhe te verteten, sic edhe keta njerez u sprovuan dhe humben te gjitha, per perkushtimin ndaj drejtesise, per vlerat e mendimet e tyre. Cili ishte shperblimi per keta njerez? Kam frike te them gje, por ata qe kane qene rreth tyre dhe kane lexuar per historite e tyre, nuk mund te mos kete ngelen te habitur nga forca e tyre e karakterit, nga integriteti dhe vlerat e tyre njerezore, nga deshmimi i tyre i pabuje dhe pa viktimizim. Dhe prandaj qe ne fund fare, keta njerez te bejne te kesh dashuri.

E sakte, kur thua se ne nuk jemi me sa duket gati emocionalisht te marrim pergjegjesi dhe te perballojme cmimin qe ka e verteta dhe liria. Para ca kohesh, nje mike me tregonte sesi ende xhaxhai i saj, i cili ka punuar gjithe jeten ne Sigurim, mendon se ajo qe bente ai atje ishte thjeshte detyra.

Ne dhjetor te 1992, dynjaja degjoi per raportet e tmerrshme qe dergoi qeveria boshnjake dhe grupet qe mbronin te drejtat e njeriut per lemerirat e spastrimit etnik i cili shkaktoi 150.000 deri ne 200.000 boshnjake te vdekur dhe mbi nje milion pa shtepi. Kur nje gazetar pyeti Mladic qe ti kthente pergjigje nje gazete britanike e cila e quante ate "komandantin e nje spastrimi etnik" ai iu pergjigj " nuk eshte nje krim te mbrosh popullin tend, eshte nje detyre e shenjte".

Ne librin e Gezim Peshkepise dhe ne libra te tjere te autoreve te cilet kane rrojtur vetem per te deshmuar mbi jetet e tyre tragjike, mund te lexosh per sigurimsa, hetuesa e prokurore te zellshem te cilet hartonin dokumenta me "plane arratisjesh", ua jepnin te burgosurve ose te ndaluarve per t'i firmosur duke iu premtuar se familjes nuk do i ndodhte gje, se nuk do te shkonte ne internim.

Per t'iu kthyer serish xhaxhait te mikes sime, nuk do te kesh bere ndonje shkolle psikologjie te konkludosh se nese xhaxhai ish-sigurims do te kuptoje se gjithe jeten e tij e ka kaluar ne nje genjeshter, e me rende akoma, duke bere nje krim, atehere ky antagonizem, kjo brenge e kjo vrarje ndergjegjeje, do ta shperbente sakaq unin e tij. Ne nje kuader me te gjere, mendoj se kjo eshte arsyeja qe nuk le sidomos brezin perpara nesh te beje nje kritike konstruktive dhe te shkoje te vdese ne paqe.

Duke qene se tentakulat (mos t'i marrim me emer e mbiemer) te komunizmit vazhdojne sot e gjithe diten, eshte emergjente qe te merret nje qendrim dhe largim nga ndergjegjet e njollosura ne komunizem. Natyrisht, kjo nuk mund te lahet thjesht vetem me nje test ndergjegjeje, sic nuk u la dot edhe me nje gjyq qe denoi Nexhmije Hoxhen per abuzim me kafet. Secili nga ne, duke patur kete parasysh duhet ta marre me seriozitet dhe ndjeshmeri ceshtjen e te denuarve ne burgjet e komunizmit dhe te advokoje sipas mundesive e hapesirave te tij per nje administrate te pakompromentuar e te paperlyer nga nomenklatura e vjeter.

Nese vazhdojme me mendjelehtesi te vendosim balsam permbi plage te majisura, nuk do te shkojme gjekund. Ndergjegja jone kolektive, ajo qe do i leme trashegim brezit tjeter, nuk duhet transmetuar e njollosur. Sepse kambanat qe rane dikur per dike, do te bien edhe per ne te gjithe.

 

 

Jerusalem,

flm per pergjigjen. Nese ishte perjtimi yt atehere nuk ke nevoje te shpjegohesh, sepse shkrimi eshte shume i bukur, prekes dhe i ndjere.

Pas shpjegimit tend me lart e shikoj nga je nisur per krahasimin me Job-in. Por perseri lidhja me duket e larget, sepse rrethanat e te dyve jane ca te kunderta njeri nga tjetri. Megjithate: we'll agree to disagree smiley

Ngjarjet  me hebrenjte dhe boshnjaket jane te ndryshme nga vuajtjet tona, sepse ndarja ishte me mprehte: ne rastin e te pareve ishte raca, te te dytet kishim te benim me nje komb e fe tjeter. Ne nuk e kemi nje ndarje te tille, gje qe sipas mendimit tim e ben me te veshtire largimin dhe parjen e ketij tmerri me me gjaktftohtesi. Kush do gjykoje: 30 vjecari qe humbi njezet vjet ne burg? Ke do gjykoje: vellain apo vjehrrin qe e spiunoi? Hetuesin qe e rrihte qe e kishte baxhanak? (ngjarje e vertete e disa te njohurve te mi). Njerez si xhaxhai i asaj mikes tende jane indoktrinuar kaq shume sa ende nuk e dine se c'kane bere (s'mund ta besoj dot).

Prandaj nuk jam dakort me konceptin bashkefajtore e bashkevuajtes. Nuk mund te jemi te gjithe bashkefajtore sepse dikush duhet te marre persiper te gjykoje keto krime dhe keta persona duhet te jene te pafaj ne kete tmerr. Nese nuk ka te tille, atehere per mua nuk do te arrihet te kete drejtesi per vuajtjet e pameshirshme qe kane kaluar njerez si autori.

Nese ti mendon se plaga nuk ka nevoje per balsam, atehere ajo ka nevoje per pastrim ose per te hequr pjesen e infektuar qe te mund te mbrojme pjesen e shendoshe nga infektimi.

Kur e pyeta nje te aferm nese ishte vene drejtesi per ate qe hoqi, nuk me ktheu kurre pergjigje.

Ju falenderoj qe me dhate mundesine te lexoj promemorjen e Kasem Trebeshines. Mu ba sikur po lexoja Dhjaten e Vjeter,aq profetike ishte

Thjeshtesia me e madhe per tu kuptuar librat e Ritvan ( ose Gezim ) Peshkepise ndoshta eshte shprehja ... Kristofor Kolombi zbuloi Antilet (1493); ..... smiley  Megjithse duhet shtuar ashtu si rastesisht qe ...ai pruri fildish , flori , skllever (ne kushtet me cnjerezore qe i paloste ne hambaret e anijeve ) e cdo gje me shumice tu mbushte mendjen Mbreterve te Tij paqesor se kishte zbuluar ....nuk besoj se kishte zbuluar Drinin apo Vjosen ca me pak fshatin Peshkepi apo Spacin ...

dmth me te njejten thjeshtesi te xhveshur nga cudia dhe humbja e kohes se Peshkepise , (qe ka gjetur ase cfare bene per kohen smiley njerzit qe e curudisin) mund te thuash shume thjeshte qe E.H ishte Diktatori i Shqiperise per rreth 40 vjet !

Perse duhet te mallengjehesh kaq shume per fakte Historike aq me teper te besh libra.

Une personalisht kam pare njerez te LINCUAR te DJEGUR , me fare e me fis , te shkatruar kullash e cdo gje te zeze pas regjimit diktatorial te Enverit Nuk uroj qe shkaktaret te jene nga skota uluritese e disa fatkeqeve tek anetaresia e PPU.

Por gjithashtu kam pare se si shiten motrat , grate e femijet per Kurva rrugeve te Europes per hir te nje shteti Demokratikas  ! Ne kete pikpamje qe dhembja e individit eshte njerezore dhe vetjake por JO historike jam dakord dhe uroj qe ketij Gezimit ti mjekohen e ti sherohen sa te munden , pa na i imponuar dhe ne te tjereve me tregime e libra te dala boje si subjekte

Idriz.

Shume i "eger" me "pathosin" e Frojdit.

Sipas teje, mbyllja e nje "dere" per te bere keq Spaçi, eshte hapur nje me e madhe shfrytezimi i prostitucionit?

Nuk te njihja per kaq radikal.

 

Di gjo njeri se sa kushton ky libri i Gezim Peshkepise, se sot nuk guxon ti afrohesh librarive pikerisht nga çmimi i larte i tyre. 

 une e bleva 400 leke (te reja) tek Friends Book House.

Ka pas Krime,trishtime dhimbje,me perpara,por a nuk ka krime ,trishtime ,dhimbje,sot kur nje 18 vjecar nuk di shkrim e kendim,kur analfabetizmi dhe injoranca po ecen me shpejtesine e eres,dhe po mbyt femijerine e Shqiperise???

Kemi menduar se do ta mundim Diktaturen me Lirine,Diturine,me Mesimin,me Drjetesine,me Demokracine,me Ligjin,me Bollekun,me Kulturen,me Sportin,me Artin,me Qytetarine,me Dinjitetin...por por por me keqardhje Diktatura nuk eshte mundur...ne Shqiperi eshte ulur kemb kryq nje dinasti tjeter nen emrin "Komunizmi ka qene,keshtu e ashtu,bla bla bla per 20 vjet,Onjerez  shikoni perpara,se jeni qorrollisur...dhe ju ka mbetur qafa 20 vjet mbrapa,dhe jeni shperfytyruar dhe nuk keni te ardhme keshtu!

Kete e kam per Shkrimin ...

Ne jemi te gjithe bashkfajtore. Fajtor nuk je vetem kur ke shkruar nje leter dhe ke spiunuar nje njeri, nuk je vetem kur ke trehequr kembezen e pushkes si anetar i skuadres se pushkatimit apo ke hedhur nje firme per te internuar e denuar me vdekje dike. Fajtor je edhe kur ke brohoritur dhe ushqyer ate sistem qofte edhe me heshtjen e pasiviteitn tend.

Ne jemi te gjithe bashkvuajtes. Vuajtes nuk eshte vetem ai qe u pushkatua, u arestua apo internua. Vuajtes ishin te gjithe, se te gjithe e dinin se ai qe  u pushkatua, u internua apo burgos i kishte rene  llotaria per nje  gje te tille. Te gjithe dimin fatin e atij qe u denua por asnje nuk dinte fatin tone. Dhe kur njeriu eshte i pafuqishem ndaj fatit atehere ai fillon e i falet atij qe ka fatin ne dore, i ben kurbane, i ulet ne gjunje, brohoret e ulurin me servilizem Hosanna, Barabba. Kur e di qe edhe vete ai qe fatin tend ne dore nuk ka fatin e tij ne dore. A ka vuajtje me te madhe se te mos dish se kush do te jete fati tend neser kur te gdhihet? Te mos dish se cili do te jete emri fatkeq qe eshte shkruar nga nje tjeter fatkeq  naten ne qilaret e erta? Te pakten ata qe moren denimin e mesuan fatine e tyre. Po ata te tjeret?   

Diktaturat gjithmon mpleksin fajtoret me vuajtesit. Ne dikatature te gjithe jane vuajtes dhe te gjithe jane fajtore.

Valle nuk ishin  fajtor Mehmet Shehu, Todi Lubonja, Kico Ngjela Kadri Azbiu, Fecor Shehi dhe gjithe familjet e tyre  etj etj? Po aq sa ishin vuajtes po ata dhe familjet e tyre.

Valle nuk ishin fajtore ata te burgosur fatkeqe me shumice  qe spiunuan shoket ne burg po aq sa ishin edhe vuajtes te burgut te tyre?

Valle nuk ishin fajtore banoret  gjermane qe jetonin prane kampeve te perqendrimit? valle nuk ishin ata po aq vuajtes nga frika se nje dite edhe ata  do te perfundonin ne ato kampe?

Por per ata qe besojne se nuk jane bashkfajtore kam kete pyetje. Si ariti komunismi ne shqiperi te ishte nje nga sistemet komuniste me te ashper ne bote ,pas Kines?  Kush e perkrahu? Lexoni At Zef Pellumbin te gjeni pergjigjen ( kush i prishi kishat dhe xhamite, kush ulurinte "ne litar, ne litar" kur te burgosurit kalonin rruges) Ne mos ishit  ju te dashur PPU-ista , se ju ishit te vegjel, ishin prinderit e gjysherit  tuaj

Per ata qe nuk besojne se jane bashkevuajtes.  Komunizmi u permbys, bile me shume ulurima e urejtje. Kush e permbysi?  Te burgosurit nga qelite e burgut ? Disidentet fantazma? apo ju dhe prinderit tuaj te dashur PPU-ista?

Kjo pyetje per PPU-stat  "antikomunistet" komuniste. Si shpjegohet qe sistemi i sotem "jo komunist" akoma shkakton dhimbje si ato qe  shkakoj sistemi komunist?  

Kjo pyetje ju PPU-ista qe keni votuar me dashuri ne shpirt per politiken e sotme shqiptare qe ne 1990. Kush e  krijoj, dhe perkrahu sistemin e sotem?

Besoj se nuk eshte faji as tek komunzmi as tek sistemi i sotem, faji eshte tek ne, populli. Ne jemi ata qe ngritem komunizmin ,ne jemi ata qe e shembem per te ngritur nje sistem tjeter qe shkakton po aq dhimbje sa edhe ai komunist

Idris me pelqeu komenti tend

TOKO,

Fjalet e tua me lart jane KATERCIPERISHT te pasakta, te rreme, te paqena dhe te pandershme. Por e di çfare ? Po mendohem me mire a ia vlen apo jo te bisedoj. Sepse e shoh qe jemi larg, shume larg, oh sa larg !

No problem bro! It is up to you. I gave you my 5 cents

Per mua ajo fotografi ne krye duhet zevendesuar me kete fotografi

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).