Mjerimi i provincializmit (2)

(…vijon nga numri i kaluar)
Ashtu siç e kanë nxitur dhe, në disa raste, frymëzuar Stalini e Krushçovi përkthimin e veprave të Shollohovit, të Fadjejevit, të Fedinit, të Katajevit, të Leonovit, e të disa shërbëtorëve të tjerë letrarë për nevojat e tyre politike ndërkombëtare, ashtu edhe Enver Hoxha e ka nxitur dhe, disa bashkëkohës thonë, financuar përkthimin e veprave të Kadaresë në frëngjisht. Ai donte t'i tregonte Evropës dhe botës, edhe me gjuhën letrare të një shkrimtari, se Shqipëria ishte ajo kështjella e pamposhtur e stalinizmit, që do t'i qëndrojë trysnisë së revizionistëve sovjetikë dhe të imperialistëve amerikanë. E Ismail Kadare atë qëllim ia përmbushte me veprat e tij dhe me publicistikën e tij. Para rënies së komunizmit, Franca ia përkthente veprat atij, por nuk e shpërblente me çmime autorin e tyre. Stalinizmi i Ismail Kadaresë ishte tepër komprometues për çdo institucion që do ta shpërblente me çmime. Sot, Ismail Kadare është i vetmi shkrimtar i një vendi ish- komunist, që jetën e vet politike dhe veprën e vet letrare dhe publicistike e kishte vënë në shërbim të diktaturës, i cili po shpërblehet me çmime e me tituj nga disa institucione e qarqe të huaja. Pse e përkthejnë dhe pse e shpërblejnë sot? Për rolin e tij prej demokrati në kohën e diktaturës? Si e thanë shpërblyesit spanjollë. Jo. Arsyeja është më e sofistikuar. Nuk e dinë shpërblyesit kush ishte Ismail Kadare? Megjithëse ai po gënjen sa po mundet dhe ku po arrin për të kaluarën e vet politike dhe për frymëzimet e qëllimet e disa veprave të veta, është naivitet të besohet se ata, shpërblyesit, nuk e dinë kush ishte ai. Është naivitet të mendohet se ata nuk e dinë se ai ishte pjesëtar i nomenklaturës komuniste; se ishte deputet në Kuvendin e Republikës Popullore të Shqipërisë; se ishte nënkryetar i Frontit Popullor të Shqipërisë, kryetare e të cilit ishte Nexhmije Hoxha; se romani Dimri i vetmisë së madhe është jetëshkrim politik i Enver Hoxhës dhe himnizim i figurës së tij politike e shtetare në historinë shqiptare; se romani Dasma është jehonë politike dhe ideologjike e revolucionit kulturor kinez dhe ftesë letrare për zbatimin e tij në Shqipëri; se me poema dhe me vjersha glorifikonte Partinë e Punës dhe diktaturën komuniste, luftën e klasave dhe revolucionet socialiste në historinë botërore; se mbi tridhjetë vjet ishte ideologu i realizmit socialist, të cilin për herë të fundit do ta mbrojë në vitin 1989, duke luajtur kështu rolin e komisarit në kulturë; se në vazhdimësi shkruante kundër kapitalizmit dhe, si thoshte, imperializmit amerikan; se mbante ligjërata në Universitetin e Tiranës mbi realizmin socialist si doktrinë letrare e amshueshme dhe mbi dekadentizmin e artit perëndimor; se me mosdurim dhe përbuzje shkruante për fenë dhe, në mënyrë të veçantë, për klerin katolik. Si është e mundshme që një shkrimtari me jetëshkrim të tillë politik, me jetëshkrim aq të padenjë, aq të dënueshëm për një krijues, me jetëshkrim të vënë në shërbim të një ideologjie - të ideologjisë leniniste - staliniste dhe të një diktature - të diktaturës totalitare komuniste, të dënuar nga të gjitha vendet demokratike në botë, t'i jepen sot çmime në emrin e demokracisë? Si është e mundshme që një shkrimtar i tillë politik, numri më i madh i prozave të të cilit janë traktate politike dhe ideologjike me vlera të pakta artistike, të rehabilitohet aq lehtë prej atyre që kanë shpenzuar aq shumë energji intelektuale dhe kanë bërë aq shumë shpenzime materiale për të përmbysur atë ideologji dhe atë politikë në Evropë? Është e mundshme! Gjeniu i servilizmit, i puthakëmbëve, i dinjitetit të përulur intelektual para çdo regjimi, Ismail Kadare, e ka gjetur edhe tani mjetin siç e kishte gjetur në kohën e diktaturës, me të cilin e bën të mundshëm këtë rehabilitim, në të vërtetë këtë shpërblim. Dhe, ky mjet është ideologjia. Në kohën e diktaturës, siç u theksua, kjo ishte ideologjia marksiste-leniniste e versionit stalinist, që e sundonte Shqipërinë dhe Evropën Lindore. Ismail Kadare i shërbente përtokas asaj ideologjie dhe ajo e shpërblente: me pozita, me tituj, me dekorata, me pasaportë diplomatike, me të gjitha privilegjet e mundshme. Në kohën e demokracisë kjo është ideologjia fetare. Ismail Kadare tani po i shërben kësaj ideologjie, duke përbuzur islamin dhe duke frymëzuar islamofobinë, në njërën anë, kurse duke propaganduar kthimin në "fenë e të parëve" të pesë milion shqiptarëve të besimit islam në Ballkan, në anën tjetër. Dhe, kjo ideologji fetare po e shpërblen. Qarqeve konservative evropiane që Evropën e imagjinojnë si kështjellë të krishterimit, zëdhënës i të cilave është kryeministri i sotëm italian (delikuenti, si e quajti Hoze Saramago), Silvio Berluskoni, nuk u intereson kush ishte dhe kujt e çkaje i shërbente Ismail Kadare: kryesore për ta është se Ismail Kadare sot shërben mirë, përulshëm dhe mund të përdoret si Kalë Troje për atë që këto qarqe dëshirojnë të arrijnë ndër shqiptarët! Dhe, kjo ideologji e ka bërë të mundshëm rehabilitimin e Ismail Kadaresë edhe në Shqipëri, madje, edhe te kleri katolik shqiptar! Dhe, pse të mos e bëjë. Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist i cili prej përmbysjes së komunizmit sundohet prej komunistëve, në të vërtetë prej stalinistëve të konvertuar me gojë, po jo me mentalitet politik. Edhe sot, njëzet vjet pas rënies së komunizmit, Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist, që e sundon ish-sekretari i Partisë e kjo domethënë ish-bashkëpunëtori i Sigurimit të Shtetit. Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist në të cilin shpërblehet, festohet, privilegjohet në radhë të parë shkrimtari, të cilin e shpërblente, e festonte dhe e privilegjonte si zëdhënës të vetin diktatura komuniste! Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist, në të cilin asnjë viktimë e diktaturës nuk ka arritur të krijojë karrierë politike. Shqipëria është sot i vetmi vend ish-komunist në të cilin ish-sekretari i organizatës themelore të Partisë së Punës së Shqipërisë luan me të përndjekurit dhe me ish-të burgosurit politikë si me lecka. Dhe, le të luajë kur e lejojnë! Dhe, e votojnë! Dhe, Kosova është i vetmi vend ish-komunist në të cilin ish-zëdhënësi i Komitetit Krahinor të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë në Kosovë dhe ish-drejtori i Radio-Televizionit të Prishtinës, pas vitit 1981, kur rinia dhe inteligjencia shqiptare përndiqej e masakrohej prej regjimit të paraardhësve të Millosheviçit e, pastaj, të Millosheviçit, mbahet qe tetë vjet drejtor i institucionit më të rëndësishëm politik dhe informativ në Kosovë; i vetmi vend ish-komunist ku zyrtarë të ndryshëm të kohës së Millosheviçit bëhen zyrtarë, diplomatë, gjykatës të Republikës së Kosovës! Po, nuk janë këto patologjitë e vetme, as më të mëdhatë të demokracisë sonë primitive, të ndotur dhe të korruptuar. Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte shoqëri në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale ajo, jo që nuk do të rehabilitonte Ismail Kadarenë dhe të tjerë me jetëshkrim politik të ngjashëm me të tijin (megjithëse me jetëshkrimin e tij nuk krahasohet jetëshkrimi i asnjë tjetri), por do të kërkonte llogari politike dhe morale prej tij. Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, inteligjencia shqiptare jo vetëm se nuk do të rehabilitonte Ismail Kadarenë dhe ismailkadarenjtë e tjerë, por do të mënjanonte njëherë e përgjithmonë modelin e mendimit dhe të sjelljes së tij të pamoralshme intelektuale, në të cilin model janë të përmbajtura: gatishmëria e shërbimit ndaj çdo regjimi, servilizmi, hipokrizia bizantine, përdorimi i çdo mjeti për të arritur qëllimin, trysnia staliniste ndaj mendimit ndryshe, rrena, mashtrimi, intriga e të këqija të tjera. Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, sikur prej jetës intelektuale të kësaj shoqërie të ishte mënjanuar modeli i mendimit dhe i sjelljes alla Ismail Kadare, atëherë nuk do të ndodhnin as reagime në të vërtetë trysni kooperativiste ndaj mendimit ndryshe, siç është reagimi i Besnik Mustafajt, Diana Çulit, Ylljet Aliçkajt dhe Behar Gjokës ndaj një fjalie të Rexhep Qosjes, së cilës ata nuk janë aq të padijshëm që të mos i besojnë, që është reagim tipik për stalinizmin dhe për fashizmin. Dhe, ta përfundoj këtë përgjigje. Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, sikur demokracia shqiptare të mos ishte primitive, e ndotur dhe e korruptuar siç është, sikur kjo demokraci të mos ishte e sunduar prej ish-sekretarit të partisë, domethënë prej ish-stalinistit, atëherë inteligjencia jonë, e me ta edhe Besnik Mustafaj, Diana Çuli, Ylljet Aliçkaj dhe Behar Gjoka do ta shihnin gjendjen tonë shoqërore, politike, kulturore, letrare, shkencore, urbane siç është në të vërtetë dhe nuk do të mashtronin veten e popullin me iluzione mbi nivelet tona të paqena letrare artistike, shkencore, demokratike e të tjera gjoja evropiane. Se, siç dihet, vetëm ata që e shohin gjendjen siç është, realisht, objektivisht, dinë çka të bëjnë dhe si të bëjnë që këtë gjendje ta ndryshojnë, ta përmirësojnë e ta çojnë përpara: që këtë gjendje ta bëjë gjendje vërtet evropiane.

Prishtinë, 29.8.200

90 Komente

Emo, me dy llafe per ne me ADD! smiley

Cfare thote, dhe pse nuk i del inoti?

Si ka mundesi, po thot. Eshte shume i habit. Vje rrokull e rrokull e nuk i jep dot dum. Premto qe do i japi n'fakt, hap syt lexuesi, si shpjegohen praaaa... cmimet, njohja, vleresimet .... gjekundi hic. Eshte dredhs, thot, ia ka mor menien Perenimit me te dredhme... smiley

Dio mio!

Po t'pakten ky nuk perkthe naj artikull sllovak a estonez per support.

Me vje keq per shume atje te pjesa e pare qe me ter men kujtojne qe e ka me pozicionin e letersise shqipe ky.

Me i llaf, Mrrok, muhabeti i zakonshem, sidomos sa her merr naj cmim e thot naj llaf ai tjetri (the archnemesis). Po m'ngjove, mos harxho kohe. Si te dush.

Ah se harrova, kshu sa per erez kjo: ene ky paska fut mik Berluskonin. E ka hudh Silvio i llaf t'mir atje "ke veni", "ke t'mdhejt". smiley

 

Po m'ngjove, mos harxho kohe. Si te dush.

Edhe me dash s'munnem!

 

Tashi pashe komentin tat! smiley

Xhepi ka fut mik Silvin, apo Moli? Per me cu llaf ku?

N'Stokholmt, apo ku?

 

Moli, mer. Ky tjetri osht konsekuent. Moli i bo kto pislliqe. smiley

Ato t'stokholmit nuk e nigjojn Silvin. Iu ka njel hatri qe kur ismaili i ka qujt "qelqurina pa gjak" smiley

Me t'mira e ngjohemi ne teme tjeter. Jo mo ktu.

T'a them edhe nji per Qosen? smiley

In interest of fairness etj, ky, Qosja ka shkruar "Histori e Ceshtjes Shqiptare"! Une e kam lexuar shume vjet perpara!

Tani mbase eshte i tejkaluar, po atehere ishte "an eye-opener"!

Po dufi ja ka dhi doren robve mo t'zot se Rexhepi kshu qe varja!

 

Mroklle, nis nga ca po shof ktu, "kadri kusur*", po e lej ene nji si per weekend.

George Harrison (RIP)

Have you seen the little piggies
Crawling in the dirt?
And for all the little piggies,
Life is getting worse;
Always having dirt to
Play around in.

Have you seen the bigger piggies
In their starched white shirts?
You will find the bigger piggies
Stirring up the dirt
Always have clean shirts to
Play around in.

In their styes with all their backing,
They don't care
What goes on around.
In their eyes there's something lacking.
What they need's a damn good whacking.

Everywhere there's lots of piggies
Living piggy lives.
You can see them out for dinner
With their piggy wives.
Clutching forks and knives to
Eat their bacon.

 

* du copyright per shprehjen.

Me qe ra fjala GH eshte konsideru  nga songwriters me te medhenj te gjithe koherave, por para gjenive prej verteti dinte me mbyll sqepin dhe me diftu respekt. Kishte integritet qetri. Nuk bente porllollo. E mos me harru qe ne ket album ka nxjerre gjona si "while my gutar" dhe iu tha atyne te dyve watch my back.

Bonsabah, efendi!

PS Si tha edhe nji her? Have you seen the little piggies crawling in the dirt?

Ehe... po Qosja mesi paska pritur te jape nga ato shperthimet e tij kunder Kadarese... Mire qe paska folur gazetari injorant, qe paska futur ne film Mustafajn dhe Culajn, se ndryshe, c'aresye do gjente Qosja per m'u zatet `ne'iher me Kadarene?

Nejse, cfare thote per Kadarene jane te verteta. Krejt, po krejt pa lidhje, edhe pse te verteta. Kam pershtypjen qe Kadareja s'po ja var shume Qoses dhe Qosja po plas nga marazi. Po te vazhdoje keshtu, atehere kthehet ne turp. Nje njeriu te ngritur dhe qe pretendon te jete modest ne kulm (si ben Qosja), nuk i takon te zhgaravitet me cdo gje, per cdo gje, sepse Kadareja eshte me i perkthyer se ai, se eshte me i degjuar dhe me i lexuar se Qosja, sado pak apo shume ta meritoje. Inate te tilla kaq feminore e 10sin fare komplet.

Per mua, 1 pike i jap, si pjeses se pare. Zhurme te jashtezakonshme ka bere; edhe Zeusin te shash me prag Olimpi nuk besoj se do dale te beje kaq zhurme.

Qose, nderro pllake gramafoni, dhe edhe pse je plak, duhet te kuptosh te pakten tani, qe jeta vazhdon, edhe pa Kadarene, po dhe pa ty dhe gumezhimen tende te panderprere.

Cfare mjerimi!!!... Bashkohem Em!

Por jo vetem kaq ...Lexo me tej . Duhet DURIM...duhet te lexohen edhe ato pas ..SIKURIT...Dhe kjo tregon emancipim per te analizuar me qetesi perfundimet e ketij mendimtari. Kuptohet edhe tek Ai zemerata ze vend dhe prish nganjehere duke lene gjurme te pandreqshme megjithse te justifikueshme . I njejti gabim i cfaqjes se Atipizmit eshte bere edhe tani ..Rendje , rendje , pa u ndalur ne shkaqe ,burime , tedenca prirje etj etj.

Ja psh nje rresht. Na dalin si te vyer e me vlera Europiane popuj te cilet Udheheqja e tyre i mbajti mbi 30 vjet pas nesh te angazhuar ne forma Skllaveruese te DIKTATUREs si Traktati Varshaves dhe Kner-i etj . Popuj si Rumunet , Ceket , Bullgaret , Polaket etj... ndaj te cileve nuk ushqejme asnj lloj INFERIORITETI apo Xhelozie. Dhe "kritiket" e tyre e kaluan kete fatkeqesi me shperblime Europiane !!!!!!!

Po ne ??? Ne qe paraqitemi te cliruar FAKTIKISHT prej Diktatures ( Majes se saj ne format organizative ) qe prej 30 vjetesh para keture popujve perse duheshim lene te paraqiteshim nga "kritike" tellalle si vendi me Diktature me te eger ???? Dhe me cfare na shperblyen Euriopianet ???  Me 97 ???? Me teorine e popujve tribale ? Me lenien ne dore te xurnave e burive injorante e karikesh bytheshitur te kufomave te sotme Politike ?

 As sot kjo Letersi te pakten ne formen e "individit te shperfytyruar" pervecse tek Kongoli e mjegulluar dhe jo artistikisht ne nivel ...nuk po gjen vend . Akoma vazhdojne te dallojne Topet ( Ziqet ) e kandarit kush thote fjale me shume (si edhe Qosja ne kete rast) per fjale jasht kutpimit te kohes Si psh realizmi soc....kur dihet qe te gjithe vendet e lindjes per me shume se gjysma e popullsise Planetit operonte ne kete LINJE . Te merresh me te ??? Nuk mjaftojne as Koqet e Amerikes , te Europes Perndimore dhe te askujt te bashkuara per tu krahasuar ne ATE KOHE !!!!!!!! Eshte nje forme Letersie e aplikuar nga popuj qe ishin jetersuar ne nje Periudhe aspak me te pavlere se ajo Feudale apo skllavopronare apo shume here me lart e motivuar se ajo e Kapitalizmit Klasik !.....Letersia e te cilave shpesh mbahet si shtylla e REFORMES per Letersine paraardhese , pejashtuar ate socrele  ????????

Per diçka habitem, le qe s'habitem me se na u be muzike popullore :

Kaq te veshtire e keni te perfytyroni qe dikush NUK PELQEN shkrimtarin me te madh te botes ?

Le Clezio, burri i botes nobelist, dhe shkon profesori i letersise dhe ia qendis nje artikull ne LE MONDE (pyesni pak kush eshte Le Monde) : Le Clézio - shkrimtar medioker, ka turperuar Nobelin, eshte gdhe, s'di te shkruaje, e plot te tjera.

Deri me tani, s'vrau veten kush. Kurse ketu, ca e ca jane gati te bejne harakiri. Ende nuk eshte kuptuar se shkrimtaret nuk jane tempuj ku duhet te ndihet vetem miza, ose qe duhet t'i mbrojme me shoqata vullnetare.

I njejti Kadare tha ne nje interviste : ore, kush ishte ai kinezi qe fitoi Nobelin nje vit, se s'ia mbaj mend emrin, s'di çka bere ai. S'ma merr mendja se jane ngritur Kinezet e Frances per t'i djegur shtepine Kadarese.

Sa gabueshem mendova se pas publikimit te reagimit allaQosja, nen fjalet e Tij nuk do te guxonte asnje pen'ist te komentonte qofte edhe ndonje "lajthitje" te Akademikut fort te virtytshem.

Sinqesisht besova se gjithkush do te ish ngujuar ne kullen e ndergjegjes, per te pastruar trurin nga balta me te cilen e dendi superstruktura ideopolitike e ish ishave qe na jane ende prijesa te realiteteve banale shqiptare.

Do lypet disa jave reagim-thashe me vete, para se fjala te piqet ngadale e mire ne furren e Qoses. Por...

Me lejoni te perifrazoj nje thenie te Luçiano Pavarotit, ani pse e kam permendur shpesh dhe ndoshta do me mbani meri:

Kush di te beje muzike-ben muzike;

Kush di me pak-interpreton muzike;

Kush di ca me pak-jep mesime muzike;

Kush di edhe me pak-organizon muzike;

Kush di edhe ca e ca me pak-prodhon e shet muzike;

E kush nuk di fare MIQTE E MIJ-ben kritikun e muzikes!!!

Dhe mos harroni se Pavaroti e klasifikonte veten ne rradhen e dyte-thjesht INTERPRETUES...

Ja qaj hallin shume Qoses qe e ndjen aq shume qe eshte provincial sa qe nuk artikull pa goditur te tjeret per provincializem.

I shkreti.Me dhimset shume.I ka ngelur ora qe kur ka lindur provincial.

Nje pyetje pa te keq :

E di ti kuptimin e fjales "provincial" ?

Se, siç dihet, vetëm ata që e shohin gjendjen siç është, realisht, objektivisht, dinë çka të bëjnë dhe si të bëjnë që këtë gjendje ta ndryshojnë, ta përmirësojnë e ta çojnë përpara: që këtë gjendje ta bëjë gjendje vërtet evropiane.

Ty te lumte pena mor gjysh;se ma cove mishin kokerr duke t'lexu me kaq endje, pa dashur me selektu  fjaline mbyllese, merituese, se mos po i mbetet hatri fjalive te tjera perle, qe bashkerenditen ne nje format dinjitoz dhe agresiv ,por thellesisht i argumetuar ne nje kritike te vetme, fatkeqesisht;e cila mbart ne vetvete ironine per lustracionin e lozhes donkishoteske shqiptare.

Hej ti u bofsh 200-vjec se ne na duhet edhe 100-vjet me ardh me te taku ty.

Keto qe thote RQ do duhen shekuj drite me i kuptu, po ca ti bejme qe realisht jane te paperceptueshme per realitetin virtual te Peshku. Une komplet cuditem me masturbimin intelektual qe i boni njoni tjetrit, dhe nihilizoni, per me keq e ktheni ne muhabet rakie e qebabtore, nje te vertete shume te madhe qe nuk keni kellqe ta pranoni. Dhe kapeni vetem me siperfaqen, "shiko se problemi eshte se keta te dy kon inot me njoni tjetrin" C'mon..... 

Perdorimi i ideologjise fetare ... hm, mbase, nuk me bind shume si argument, por nuk e perjashtoj te jete nje prej argumentave. Martin Ebel, kritik letrar i Tages Anzeiger (gazete qe nuk u perket rretheve konservative, por te majta), ju shmang pergjigjes se kesaj pyetje duke thene: e kush jemi ne (perendimi, kritiket qe nuk kane jetuar ne diktature) ta gjykojme Kadarene? Megjithate, ne kontekstin e jeteshkrimit qe ben Qosja, une jam prape shume e interesuar te mesoj: Perse perkthehet Kadareja dhe perse keto kohet e fundit me shume e me agresivisht? Perse ai cmim, me ate motivacion te turpshem, ne Spanje?

Une mendoj se edhe pse ka difekte jo te vogla, duke filluar qe nga pavertetesia, kitschi, tjerrje thashethemesh; pa harruar qe kur lexon Kadarene te krijohet pershtypja qe shqiptaret dhe Shqiperia jane kerthiza e botes; megjithate, ai di te shkruaje dhe, ne ndryshim nga shume kolege te tij shqiptare, arrin te paketoje mire dhe ne menyre komplekse temat qe zgjedh; arrin te formuloje ne menyre precize (flas per veprat para '90). Sigurisht, kur perkthehet edhe Vorpsi, dhe Alickaj, perse jo Kadareja, qe padiskutim eshte shume me i mire se keta te dy. Por, nuk eshte kjo pergjigja qe po kerkoj.

Ne fakt, mendoj se pyetja, perse perkthehet Kadareja, eshte shume interesante dhe ngacmuese si pyetje, dhe me vjen cudi qe ne nje terren kaq pjellor sa Shqiperia, kryhen kaq pak studime, apo ka pak interes per te bere studime, qe mund te jepnin pergjigje edhe pyetjeve si kjo.

Por, jam shume dakort me kete:

Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, inteligjencia shqiptare jo vetëm se nuk do të rehabilitonte Ismail Kadarenë dhe ismailkadarenjtë e tjerë, por do të mënjanonte njëherë e përgjithmonë modelin e mendimit dhe të sjelljes së tij të pamoralshme intelektuale, në të cilin model janë të përmbajtura: gatishmëria e shërbimit ndaj çdo regjimi, servilizmi, hipokrizia bizantine, përdorimi i çdo mjeti për të arritur qëllimin, trysnia staliniste ndaj mendimit ndryshe, rrena, mashtrimi, intriga e të këqija të tjera.

Modeli: Survival of the fittest!

Edhe mua, deri aty tek pjesa e fese, m'u duk OK. Ne piken e fese, me duken se ngaterrohen pak gjerat, por sidoqofte kjo eshte nje pike anesore dhe pa fort lidhje me letersine.

Problemi mund te thuhet dhe ndryshe :

Ke do parapelqejme ne, Shollohovin apo Pasternakun ?

Kush do te jete modeli yne ?

Ka shume probleme sepse ende dhe sot nuk eshte e qarte ç'duhet bere me nje autor : t'ia lexojme vetem vepren, apo ta lidhim me jeten e tij ?

Ne varesi te ketyre dy qendrimeve, marrim vesh pastaj kush ben çfare.

Kadare publik (qendrimi i tij nen komunizem) : duhet diskutuar e shoshitur mire.

Kadare privat (qendrimi i tij me ate historine fatkeqe) : kjo mund te rrije dhe pa ndonje peshe te madhe ne vepren e tij.

Nobelisti Marquez pati marre nje grusht te forte turinjve, sa i qe nxire syri katran, nga shkrimtari tjeter i madh Mario Vargas Llosa. Arsyeja ishte qe Marquez ia kishte "ngushelluar" ca te shoqen ketij Llosas. E me nje fjale, kesi historish te qelbura gjen ngado. Megjithese kjo historia e Kadarese eshte ca me e rende, sepse kur vjen fundi, e shoqja e Llosas kishte dashur vete te "ngushellohet".

Ne lidhje me problemin : shkrimtari dhe morali, edhe kjo eshte vertete e koklavitur.

 

Self dhe Hurbinek.

Thoni: nuk jemi të bindur nga argumenti fetar. Më duket se jeni keqkuptuar pakëz. Marr inisiativën të them edhe unë mendimin tim, sesi e lexoj artikullin e Qoses.

Mendoj se argumenti mbi qëndrimin fetar qartësisht islamofobik të I.Kadaresë, është përdorur nga Qosja si shembull për të treguar sesi, qoftë në komunizëm qoftë në demokraci, shkrimtari në fjalë ka gjetur një argument të "kohës", dhe në të, ka zënë pozicionin më konvenient. Dmth kur ishte e kohës, e leverdisshme të ishe komunist, ai shkroi ato që dimë se shkroi, e kur është e modës të jesh europian ie joislamik (kujtoni që bosnja dhe shqipëria, shtete me shumicë muslimane nuk u pranuan në BE) ai shkruan ato që dimë.

Dmth: në këtë artikull përmendja e islamofobisë së Kadaresë nuk është argument, por shembull për të evidentuar konformizmin e një shkrimtari që i njeh mirë konjukturat dhe di t'i shfrytëzojë ato.

Tani të kthehemi tek puna e letërsisë, sepse kjo për mua ka më shumë interes. Megjithëse nuk duhet të jetë kështu, vihet përherë një barazim i pandërgjegjshëm mes talentit për të shkruar dhe integritetit që ka një shkrimtar. Shpesh është dëshmuar se të dyja nuk kanë fare lidhje: një shkrimtar  mund të jetë i talentuar edhe pse kurnac dhe hajdut, siç mund të jetë gjeni një fizikant bërthamor që e ka zakon që rreh gruan, dhe lun bixhoz.

Meqenëse akademiku e ka nisur diskutimin me letërsinë, duhet ta kishte vazhduar me letërsinë diskutimin.

Ismail Kadare, në mendimin tim duhet të gjykohet si shkrimtar, brenda asaj që ka shkruar. Gjykimi i tij, në të tjera parametra vetëm se do rehabilitonte dhe mund edhe të kamuflonte, rrëshqitjet e tij letrare, dhe pa dyshim do t'i jepte statusin e dikujt që sulmohet me zili për hir të gjenialitetit të tij, arketip që ai së paku e aspiron.

Dmth: në këtë artikull përmendja e islamofobisë së Kadaresë nuk është argument, por shembull për të evidentuar konformizmin e një shkrimtari që i njeh mirë konjukturat dhe di t'i shfrytëzojë ato.

Jerusalem, mua me duket argument dhe nuk kam problem me te. Une them, qe nuk e perjashtoj kete qe thote Qosja, por me duket pak; dmth, une kam pershtypjen qe pyetja: perse botohet e nderohet Kadareja? ka me shume arsye. Perndryshe, une nuk e kam vene kurre ne dyshim konformizmin e ketij shkrimtari. Por, teksa bie dakort me ty, nuk bie dakort me ty kur ti thua:

Mendoj se Ismail Kadare, duhet të gjykohet si shkrimtar, brenda asaj që ka shkruar.

sepse, ajo qe ka shkruar brenda Kadare i eshte pershtatur, pikerisht, konjukturave dhe konformizmit te tij si shkrimtar. Psh, Keshtjella e shkruar ne komunizem, eshte ndryshe nga ajo e ripunuar ne postkomunizem (dominon imazhi kristian; ky eshte nje shembull per argumentin e Qoses). Mua me duket se Kadare ben pjese ne ata shkrimtare qe nuk ka korruptuar vetem qenien e tij si individ me konformizem ideologjik dhe fetar, por edhe vepren e tij. Prandaj, pyetja se perse perkthehet dhe pse nderohet Kadare, psh, ne Spanje me nje cmim dizindenti, nuk me duket ceshtje zilie gjenitalesh apo ceshtje egosh, por nje pyetje e perligjshme.

sepse, ajo qe ka shkruar brenda Kadare i eshte pershtatur, pikerisht, konjukturave dhe konformizmit te tij si shkrimtar.

Shih si është puna. Unë marr mundimin ta konsideroj Kadarenë, jo për "Kështjellën", "Përbindëshin", "Koncertin", "Dasmën" etj, por për nja dy të tijat që mua më pëlqejnë (po i lë në hije kush jan&eumlsmiley

Dhe diskutimin për të si shkrimtar e bëj vetëm për hir të këtyre të dyjave. Ndryshe nuk do kisha marr mundimin.

E thashë edhe më parë: Gjykimi i tij, në të tjera parametra vetëm se do rehabilitonte dhe mund edhe të kamuflonte, rrëshqitjet e tij letrare, dhe pa dyshim do t'i jepte statusin e dikujt që sulmohet me zili për hir të gjenialitetit të tij, arketip që ai së paku e aspiron.

Self, të jesh e bindur që sa më shumë polemikë të ketë për konformizmin apo disidencën e tij, aq më pak debat do ketë për vlerat e vërteta të këtij shkrimtari: për aftësinë e tij për të bërë përshkrime të botës së individit, për të nxjerrë përfundime të thella, të përbotshme dhe të paperëndueshme, siç është në fakt mëtimi i çdo shkrimtari të madh. Ky është problemi, për mua si letraxhie, më i rëndësishëm.

 

OK, po hyj ca pa rradhe, por meqe pashe "ftesen", po them se :

Jerusalem, çeshtja e autorit dhe vepres se tij eshte goxha e koklavitur dhe s'mund te vendoset aq lehte. Me siguri qe ti i di dy shkollat : Sainte-Beuve dhe Proust. Secili argumentet e veta.

Por sot, si mund te ndahet autori nga vepra kur jetojme ne oren e DUKJES me çdo kusht ? A e ke vene re qe shkrimtaret priten si aktore filmash apo kengetare boys-band ? Sot, puna ka vajtur deri aty sa autori eshte i pashqitshem nga libri i vet, eshte si te them "la mascotte" i librit. Nje buzeqeshje e nje shkrimtari ne nje panair dhe libri i tij shitet me mijera. E tille eshte epoka e sotme, s'mund t'i ndash. Prandaj shkrimtaret, shumica dermuese, bejne aq kujdes per sjelljen e tyre ne publik, per paraqitjet e tyre, kur duhet folur dhe si.

Vetem nje Salinger dhe nje Pynchon nuk e çajne koken per kete, te tjeret te gjithe vardisen per shitje librash.

Por eshte vertete problem i gjate dhe s'mund t'i kap te gjitha ne nje postim, ndoshta del me rradhe.

ps : ne lidhje me "fene", mendoj se eshte debat i gabuar. Ndoshta njehere tjeter.

hurbinek edhe unë shkurt: unë them që i gjithë ky debat në këtë lloj forme nuk qëndron. natyrisht që shkrimtari është i lidhur me jetëshkrimin e vet, po si ka mundësi, lind pyetja: që nuk ka patur ndonjë studim serioz mbi veprën e kadaresë? kaq esëll.

përshembull mua më ka bërë përherë përshtypje sesi ky lali nuk ka asnjë personazh të përvijuar nga fillimi deri në fund, që ka içik si shumë inflacion fjalësh, se gratë e tij (personazhet, kuptohet) janë kryesisht muzgore dhe me moral të përgjithshëm, se përshkrimet e tyre janë fetishistike, pa brendakqyrje psikologjike etj etj.

Sepse ndoshta eshte tabu? Sepse kjo eshte strategjia e zgjedhur per marketing libri apo per te arritur Nobelin? (une mbaj opinionin se ky debat i hapur nga Qosja qendron)

Mua, gjithashtu, me ben peshtypje thatesia shqiperterore e personazheve te tij, por me ben edhe me shume pershtypje, qe ne te kundert nga shkrimtare te quajtur te medhenj, rastet me te fundit, Günther Grass dhe Salman Ruzhdi, te cileve kritika zvicerane ua merr librin e sapobotuar ne analize, pa hiperbola, dhe nuk perton t'ua disektoje pa respekt per statusin qe kane, duke e harruar historine e shkrimtarit (psh, nuk na i kujtojne sa here qe perkthehet ne gjermanisht, se Ruzhdi ka shkruar verset satanike dhe i eshte nenshtruar fatfas e me radhe) e pra, ne kundershti nga po disa te tjere shkrimtare te medhenj, e bile, edhe ne kundershti me shkrimtare te vendeve te lindjes qe po ravijezohen si shkrimtare te mire, Kadareja nuk analizohet vetem per vepren qe i eshte perkthyer (kjo i analizohet cektesisht, vetem me terma te pergjithshme, pa asnje kritike), por edhe per jeten e tij si shkrimtar ne diktature. Kjo e fundit behet me nje imponim te tille saqe nuk mund se vetem te te vije nedermend filmi "wage the dog". Edhe ne leximin e librave te tij ne Zürich se fundmi, nuk u fol per vepren e tij, por per te si shkrimtar ne diktature: mesa duket eshte vete Kadareja ai qe ka rene dakort me kete situate.

Une kam lexuar vetem nje kritike letrare ne Tages Anzeiger para disa vitesh, ku analizohej "Prilli i thyer" dhe vetem "Prilli i thyer" (veper mediokre me vlera etnologjike).

Tani e pashe kete linje komentesh dhe doja me shtu dicka, i intriguar nga vleresimi per Prillin e thyer.

http://en.wikipedia.org/wiki/Behind_the_...

Brazili eshte 9500 km larg nga Shqiperia.

Nje veper mediokre? Te cilen e gjen neper kurrikulumet e tekstet mesimore ne universitete te Perendimit? Come on, why is it so hard sometimes to get real!?

 

Anyway. Nje burim shembull se si behet nje diskutim, me themel dhe sidomos pa emocione kotanake (e njejta qasje na duhet me patjeter edhe per figuren e Enver Hoxhes) e gjeni ketu. E rekomandoj fuqimisht! Nder te tjera trajtohet edhe se si simbolizmi i Ismailit ka probleme me historical scrutiny.

 

Tani per ate punen e krahasimit individual me autore kontemporane te Europes, qe u cek me lart, do doja te shtoja kete citim nga Bellos:

He is Albania's national writer in the way that Goethe was Germany's national writer or Shakespeare was Britain's great writer. We don't have them any more. There isn't a contemporary national British novelist and there isn't the novelist of contemporary America any more. Our cultures are too big and complex for anybody to have that role.

Hurbinek, pyetjet i ke me vend, por jo ne kendveshtrimin e personit, sepse asnje nga ne nuk e ka autoritetin dhe pergjegjesine t'i beje gjyqin personal ndokujt (pavaresisht kontributit kohor historik apo vleres dhe vules qe le ne shoqeri). Por, per mua eshte e rendesishme qe ne akoma nuk jemi ne gjendje, per mos me thene qe genjejme veten, kur glorifikojme dhe e kemi te nevojshme te personifikojme disidencen shqiptare tek personat qe nuk kane qene disident te mirefillte. Per kete nuk ma nderron dot mendjen askush. Sepse njoh personalisht rrethe intelektualesh te vetequajtur disidente ne Shqiperi dhe qe vetemburren sesa kane vuajtur, kur nderkohe ishin aq te ndervarur nga sistemi me nje mije lidhje saqe vetem vetes i mbushin mendjen qe kane qene nen trysni nga sistemi. Ketu futet dhe Kadare.  

Sic e kam thene me lart, ne akoma kemi frike te perqasim kete lloj fenomeni dhe ta shohim ne sy. E leme te kaloje sikur nuk e kemi mendjen. RQ ngre probleme akute qe kane te bejne c'ka eshte e qenesishme ne teresi me etnine shqiptare, dhe jo vetem me fenomenin Kadare, POR (the elephant in the room, nobody is able to see????).

dokrra. Em, çento per çento me ty në këtë pikë.

premton të flasë, për vlera e gjykime artistike e përfundon siç përfundojmë edhe ne komentuesit e thjeshtë, jo diktatura, jo demokracia. dokrra dhe më vjen shumë keq që e them, se kam pasë tjetër përshtypje.

duket se nuk ka më kauzë, ato kauza që ka mbrojt e për të cilat na ka hapë sytë dikur, nuk janë më...

Sorry, miku im! smiley

Eshte shume e trishte.

Do flasim nje dite (jo ketu e kam fjalen) per ate punen e "Zero Sum Game". Ia kam pas thene nje here LostT-it, por atij nuk iu duk gje. Nuk ka rast me tipik se ky!!!

Them se vjen edhe nje linje ndoshta me e pershtatshme per kohen por edhe disi me natyrore per te shpjeguar ose tentuar te shpjegohen keta dy KOLOSE te Letrave Shqipe... Qose - Kadare!!!! Linja  Alternative !!!!

Nje binom i cquar ...qe nxit mendime te avancuara ; qe nxit cfletime e pergjegjesi ne kritike e qendrime ; qe mbledh e rimbledh grupe , ide e mendime ; qe perplas e vecon koncepte e nxitje letrare drejt nje kendi te ri vleresimi atij ALTERNATIV ( jo Jistorike qe ka fakte KOKEFORTE)

Nje burim i pacmuar i mendimit teoriko -  praktik ne vleresimin e situatave ndodhive e ngjarjeve Historike ne te cilat jane brumosur personaliteti e Pershtatshmeria Intelektuale e INDIVIDIT pa ndalesa e stope por ne pershtatshmeri me kohen ne te cilen u krijua dhe vazhdon te pershtatet si nje Alternative Letrare ( jo Historike qe ka fakte KOKFORTE ).

Nje Ecje e pandalshme drejt rruges se mundimshme te Letrave , ne nje rruge ku pengesat e mehmureve te lobit POLITIK kane mundur perkohesisht te imponohen me te drejten e "bukes se gojes" duke nxitur nje Mediokritet te pa fre si kritere vleresimi ne qendrimin e pergjithshem zyrtar.

Nje shembull qyteterimi jashte vogelsive e kendshikimeve te ngushta ku shpesh nuk jane te "mbrojtur" as vete keta kolose , por qe nje mendimtar e kritik i KOHES di te ngrihet me dinjitet e zgjuarsi per ti kapercyer . Dhe kete jam i bindur qe e premton nje e ardhme e afert .

Nje shkolle e vyer e mendimit Letrar apo platforme e vezhgimit , renditjes , studimit e analizes se fakteve ne driten e dhenies se pergjithsimeve KRITIKE per te mesuar njehere e pergjithmone se qendrimi MORALIST kerkon nje fushe tjeter dhe nje personalitet tjeter.

Jete e njerezve te cquar qe mesojne me ishin e tyre breza te tere per te gjykuar e vleresuar PUNEN e MUNDIMIN , Arritjet e Gabimet ne nje kohe  qe nuk eshte me ish pa u nderlidhur me te qenit Tani  .

Nje veprimtari qe bie me te kuptushme ne Shqip thenie e percaktime te figurave nga me te cquarat e Letrave Boterore qe nga Theniet Biblike ( krishtit) ato mitologjike e deri tek figurat moderne te kohes, per te argumentuar e komentuar qendrimet e shume personaliteteve .

Ne Shqiperi e trojet Shqiptare jane Dy kolose qe mujnd te formojne nje tradite te VECORISHME te KRIJIMIT e KRITIKES Letrare . Dhe ky eshte nje Fat po aq sa dhe nje FTESE !

 

Qosja e ka dhene arsyen pse perkthet dhe vleresohet I. Kadare aktualisht. C`ka ketu per te mos u kuptuar? Dhe duhet thene qe e njejte eshte arsyeja per mbeshtetjen qe merr nga qarqe te caktuara ne Shqiperi dhe i perdor si mburoje apo masha kunder kritikeve te tij.

Spiker, meqe kam respekt per hollesine llogjike qe perdor, a mund te ma shpjegosh me fjalet e tua, ose merrja Qoses, pse Kadareja perkthehet perseri, pse eshte laureat, pse ka fituar gjithato cmime, pse eshte disa here i emeruar per Nobel. Dmth, per te tashmen po flasim.

Te lutem sa me shkurt. Sa me shkurt aq me mire.

po ty a te kan plas syte he burr aa? E thote qarte Prof. Qosja, eshte sherbimi ndaj ideologjise, dje te komunizmit dhe sot fetare dhe nenshtrimi ndaj cdo regjimi qe i jep te gjithe kete vemendje Kadarese, si cmime apo perkthime etj.

Eshte nje network i tere or lum miku.... po ca shpenzoji postimet me ty une, ti nje cope gdhe je qe nuk kupton edhe pse lexon.

Sot, oj kavje e laboratoreve te Berishes, - jo c'ka qene atehere, cfare po behet sot.

di ta shpjegosh apo jo? (Cili eshte ai network?) Po s'dite, kthehu ne kafaz, hipi asaj rrotes dhe futja vrapit se mbetet selia blu pa drita.

Me gjithë trombëtimet e shtypit shqiptar polemikat e gjeniut të letrave shqipe z. Kadare me z. Qosja nuk depërtonin deri në Perëndim dhe, këtu, s'ka kush interesohet për to. Nga tjetra anë, këndej, së paku në Gjermani e Norvegji, nuk ka të interesuar për kulturën shqiptare. Dhe as për letërsinë shqipe nuk kanë interes, mbasi ajo është e panjoftur.

Nijhet Ismail Kadare, ama jo letërsia shqipe...

Hakshe hakshe, kot thote Qosja se eshte duke replikuar me Mustafajn, Culin, Gjoken etj. Per nga zjarrmi e nga toni me duket se jo vetem po replikon me Edison Ypin, por edhe qenka influencuar thelle nga stili dhe tipi i komentit "doni me per Belulin" qe perdor Ypi kur flet per Kadarene. 

 Ok. Ketu me duket se gjerat jane bere teper personale dhe te shemtuara, por prape, po ti heqesh pjesen e Kadarese (qe mendoj se duhet hequr gjithmone nga artikujt e tij se aty e humb llogjiken) pjesa tjeter mbetet shume e bukur.

Po t'i heqesh pjesen e Kadarese, pjesa qe mbetet (ME HATER) eshte kjo qe vijon, PF:

Dhe, ta përfundoj këtë përgjigje. Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, sikur demokracia shqiptare të mos ishte primitive, e ndotur dhe e korruptuar siç është, sikur kjo demokraci të mos ishte e sunduar prej ish-sekretarit të partisë, domethënë prej ish-stalinistit, atëherë inteligjencia jonë, e me ta edhe Besnik Mustafaj, Diana Çuli, Ylljet Aliçkaj dhe Behar Gjoka do ta shihnin gjendjen tonë shoqërore, politike, kulturore, letrare, shkencore, urbane siç është në të vërtetë dhe nuk do të mashtronin veten e popullin me iluzione mbi nivelet tona të paqena letrare artistike, shkencore, demokratike e të tjera gjoja evropiane. Se, siç dihet, vetëm ata që e shohin gjendjen siç është, realisht, objektivisht, dinë çka të bëjnë dhe si të bëjnë që këtë gjendje ta ndryshojnë, ta përmirësojnë e ta çojnë përpara: që këtë gjendje ta bëjë gjendje vërtet evropiane.

smiley

smiley

Kollaj fare, beje me funksion "search", psh "kadare", dhe kap fjaline e pare qe s'permban ismail.

Tashti, po qe se kjo me nolt o PF te duket e Fell dhe e bukur shume, mire jemi, po nuk ma do menia qe ti verrtet mendon ashtu.

 

Ne ane serioze: Them se Qosja ka problem jo vetem me IK, por edhe pse mbiemri "europian/e" perdoret si nje cilesim kaq pozitiv. Qofsha i gabuar!

 Emo, harrove pjesen e pare. Gjithashtu edhe disa gjera qe thote per Kadarene qendrojne. Megjithate, ajo qe une dua te theksoj eshte se nuk ka pse merremi me jeten e tij personale, por me ate qe na intereson. Vepren.

P.S. Perjashto ate idiotesine e fese e. smiley

Tani e lexova edhe kete te dyten..po pse duhet te na vije keq qe RQ po thote nje te vertete IK i ka sherbyer regjimit,kete e dine te gjithe!Bile edhe vete IK!

Ashper po flet per te,e verteta ashtu eshte, e hidhur!

Artian ...kjo eshte nje e vertete banale qe ka marre formen e argumentit . Sepse jo me pak ka sherbyer QOSJA ..... dhe per kete te jesh i BINDUR !!!!Duhen anashkaluar keto .Nuk te shpien asgjekundui pervec nje kurioziteti te semure qe maximumi te kenaq "egon" per thashetheme . Sot per sot kjo perqasje ne keto TEZA perjashtuese i "ish regjimit" apo "disident " smiley jane guret e rende e balta e hedhur qe nuk le te ngrere koke arti i VERTETE i kohes. 

Aty ka maja ( me theks tek A-ja ) qe ndihmojne te zihet buka e mendimit analitik shqiptar . Aty flitet e percillet argumenti i ATIPIZMIT... besoj me kupton c'dua te them. Aty ka kategorizime te DALLIMIT : Cfare eshte Letersia shqiptare si letersi Europiane ndaj Megallomanise te tashme Shqiptare qe pretendon per Letersi Europiane . Aty flitet per dallesat e rrenjet e Romantizmit midis atij Europian me ate Shqiptar , nga ku dihet se ky i yni eshte perfaqesuar shume vone dhe "TEPKE" sic e dallon Qosja.

Jane kafshata te veshtira per tu kapercyer nga lloi i speakerve qe kane mbushur Memedhembjen me analiza Kanunesh e Bajlozesh Politike . Jane kafshata qe te "mbesin ne gryke " per lilipute servile e kurva te mendimit te kohes prej te cileve permend rastesisht Qosja. Ato duhen lexuar si  FTESA per mendim e analize , jo konkluzione perfundimtare ne "nalize te fundit"

Idrizo..cne Rexhepi i ka sherbyer!!!. .. Ato qe thote per IK,une i jap te drejte kur ai thote se i ka sherbyer asaj shoqerie,po kush nuk i ka sherbyer? Njerzit nuk kane ditur dhe nuk dinin sac dine sot,njerzit hanin ate ushqim qe i jepnin,mos e haje po deshe,ku do te shkoje ?

8ore ne pune,8 ore me grune8 ore gjume-kjo ishte jeta!Per te gjithe!

Partia ti dinte te gjitha edhe sa luge,keshe!

E keqja eshte se Kadare kruhet shume me politike,me fene gjithashtu, cfare i duhen Kadarese keto? Xhepi thote se i duhet per te mbijetuar si gjithmon ne Majat e Larta,dje ishte ideologjia,sot feja!

Nuk ka te drejete?

 

I nerum Artian . Nuk po them se i ka sherbyer socializmit Titist , te me kuptosh Drejt. Te dy sipas kohes , vendit , menyres dhe perkrahjes i kane sherbyer nje CESHTJEJE te MADHE asaj KOMBETARE . Ishte dhe eshte nje LUKS shume i Madh per Shqiptaret qe te shkonte "kot" ajo fuqi argumentuese ne Letra e te dy KOLOSEVE!!!!!!!!1

Ne sherbimet e tyre  letrare qe i bejne Shqipes sot , nuk ka vend te lidhen me ideologji Fetare apo Politike . Ato jane pjese e argumenteve qe perdorin te cilat nuk duhen kuptuar si gure qe nuk levizen. Dhe  me se paku si "kritika asgjesuese" e "varrosese perfundimisht" Gjithkush mund ti shohe me nje sy e perdore si argument tjeter me ndikim ne Letersi . Per kete po flisja .

Dakort mer Idriz!..ekzemplar do te ngelesh me kete "I nerum.." (Qe te jem mrena un) I nerum qofsh mer Idriz! Sa qef ke me thone ket!  smiley

Osht pjes e vuajtjes se hallkut . Gjithsesi une e operdor edhe I nderuar ...por historine e pare te rrefenjes e kam nigju I nerum ! Une e di qe Bedrija e ka nigju ke Lulishtja e Portokalleve kur ka qene e vogel  por do e them smiley 

I nerum gjyqtar..... I nerum gjyqtar....i nerum gjyqtar.... dhe pas shume perseritjesh gjyqtari u nxeh dhe i bertiti :

Po fol pra se na i humbe durimin me i nerum e i nerum !

E i nerum Gjyqtar ! Ti u merzite me mu per 5 minuta qe perseris po kete gje . Po une qe kom gjith jeten qe maj te shamet e ktij " Tyt katnar i dreqit "

Duhet durim me nigju Hallkun i nerumi Artian ! smiley

Idrizo ska gjo mer ska gjo thuje,me pelqen humori jot,sidomos me Bedrijen !  Nuk ka emer me t`bukur se sa Bedrija ene ti e ke shume qef ket !   smiley

Me duket se po e gjykoni Gjyshin se po mban RamazonLaughingedhe jo per ate qe sjell ne fokus?!Per ate pjesen e fese, une nuk menoj se Gjyshi  nuk po i drejtohet Kamunitetit Muslimon te Kavajes,por pjeses se filtruar "shqiptare -europiane.."

Une jom me Idrizin qe argumentat e fese, nuk duhet ti shohim si gure, qe nuk levizin, por si perpjekje per te lujt shah dhe per te zene mat...po deshem, po nuk deshem pune tjeter pastaj...pjesa e erret e IK,nuk ka se si perjashtohet, duke u zevendesuar me pjesen e erret te RQ.Sad

S'po futem fare te diskutimi mbi I.K se jam lodhur me te. Besoj se nja 5% te fjaleve qe kam folur ne jeten time e ne kete blog kane qene per I.K e mu ça trapi, boll me.

Dua te ndalem pak te ata qe ankohen/habiten/se dine qe s'paska letersi shqiptare sot apo s'e kuptojne.

Nuk ka mungon ne shqipfolesit nje talent, le te themi, jo shperthyes, po te pakten me nje fare dinjiteti, qe te sjelli diçka te re. Nga kendveshtrimi i letersise ne jetojme ne moshen e gurit. Ketu ka shume fajtor, nuk perjashtoj as shtepite botuese e as kritiken, por ka me shume faje, te vete keta krijues potencial.

Shkrimi eshte procesi i vetem krijues qe nuk do shume mjete : s'eshte as kinema e as pikture e as muzike, per te shkruar te duhet vetem nje fletore e nje laps, ne 2009 ku jemi te gjithe me Personal Computer ( aq personal saqe si ky Extensa im jane prodhuar te pakten 300 mije cope ) s'eshte e veshtire me botu me ça.

Por askush nuk ka aftesine apo guximin apo talentin per ta bere.

Flasim kaq shume per I.K. sepse Kadare eshte talenti i fundit qe ka nxjerre Shqiperia.

Kaq.

 

Po vertet... c'mjerim!

 Xhepi thote se i duhet per te mbijetuar si gjithmon ne Majat e Larta,dje ishte ideologjia,sot feja!

 

 

cilido prej shkrimtareve te mire merret me probleme madhore historike (ideollogjia dhe feja bejne pjese, bile zevendesojne njera tjetren). kadareja nuk ben gjasme pra. ndersa te merresh me kadarene neper artikuj te shtypit nuk eshte problem madhor sesa larje hesapi. 

 

 

"Babazot, po mizat e dheut, di t`i lexosh?"

"Jo, biri im. Ato nuk lexohen."

 

hahhahhha!

kritikohet gjuha, shkrimi, vepra por jo autori. nese kritikohet autori, atehere kritika ka boshlleqe.

dhe perseris ate qe thash tek "mjerimi i provincializmit 1"

teoria letrare e marksit flet per ideologjira dhe koncepte qe jane te krijuara nga shoqeria, nga nje lloj fuqie qe na tregon kush eshte "e verteta." E verteta eshte prodhim, thote marx, dhe ve presion mbi njerezit te veprojne/mendojne ne nje menyre apo tjetren.keto idera nuk jane fakte por krijime te rrenjosura ne arsye socio-ekonomike dhe nga nje kulture qe eshte, ne te vertete, nje sistem rregullash.

ndoshta qosja flet me gjuhe paksa shumengjyreshe per te arritur ne argumentin qe kerkon, por e verteta qendron. dhe ne fund te fundit ai eshte, per mendimin tim, kritik i denje.

LostT-o, ke harru kryesoren: kembenguljen e deshperume te ketij cilimiut (qe per te rriturit behet "kembengulje avdalle&quotsmiley, edhe pasi babazoti i kish tregu sa ishte ora:

"po une i kam pare..."

Pavaresisht kesaj dacibaos se Qoses, kam pershtypjen se mishmashi debator mbi Kadarene shkrimtar/person publik etj, pasqyron me shume domosdo-ne qe kemi si shoqeri per t`u vete-rivleresuar.

Ngaqe kjo gje s`na pelqen aq fort, sigjithnje, me mire te perdorim nje figure, nje idhull, nje lider, per ta mballosur me ct` na vije per mbare.

Letrarikisht duhet bere kritika ndaj vepres se Kadarese, sepse na duhet per kanonin letrar te brezave qe vijne dhe te ketyre qe po shkojne...

E drejta ka inatin mrena,themi na ka mirdita.Per kte mu m'pelqe shume Qosja. Nuk ban kompromois kurre kunder asj qe menon,megjithse asht krejt i vetdijshem se inati i te tjerve mund ta demtoje. Dhe per menimin tim krejt modest, asht shqiptari qe perdor shqipen ma t'kullume qe kam nigju noj here. 

N'lidhje me Kadarene,shume idhnak.Zollumi qe ka per Kadarene po tkurr shme e po e ban te vockel te vockel

 Letrarikisht duhet bere kritika ndaj vepres se Kadarese, sepse na duhet per kanonin letrar te brezave qe vijne dhe te ketyre qe po shkojne...

kritika e nje autorit behet vetem me vepra po si ai, pra duke perdorur te njejten gjuhe. se nuk mundet t'ja arrije nje kritik me profesion. aq me teper nje kritik nuk ka se çfare u meson brezave.

du te them qe nuk mund te jesh kritik pa qene ne thelb deshtak.

duhen perjashtuar vetem te rinjte ne moshe e ne zanat. keta per emer e buje mund te merren me kritike letrare vetem vitet e pare te karieres tyre.

ndersa nje shkrimtar e masim nga ata qe ai rrethohet, ose me drejt nga ata qe ai pelqen. me thuj me cilin rri te te them se cili je, nuk thone kot. pra po te doni te dini sesa i madh (deri ne ç'grade) eshte kadareja, duhen veshtruar gjerat ose autoret qe ai pelqen me fort.

Ketu behet fjale vetem me vendos ke do gjykojme, a po gjykojme shkrimtarin I.K apo rrefyesin I.K apo sa libra ka shit I.K apo njeriun I.K.

Te tjerat vijne vete

 

( dreqi ta haje i kisha premtu vetes qe sdo futem ne kete diskutim po ja ça ti besh )

 duke e gjykuar si shkrimtar e ke gjykuar dhe si njeri apo çfaredo lloj forme tjeter ekzistence. problemi eshte se gjykimi tend, imi apo ndonje tjetrit nuk mund te jete veçse SUBJEKTIV. pra nuk ka se çfare mesimi ti jape botes, pasi ai nuk permban vlera universale duke qene thjesht nje gjykim personal ose imtim.  

perkundrazi kur shikojme qe Kadareja nuk na pelqen, marrin rruge tjeter e gjejme dike tjeter te na frymezoje. a beme mire apo keq, nga ky gjykim, e verejme vetem duke llogaritur notre parcours , pra ku na ka shpene ky, me siper apo me poshte sesa ishim ne momentin kur e ndermorrem. smiley

 

 duke e gjykuar si shkrimtar e ke gjykuar dhe si njeri

 

Jo lal.

Shkrimtati o tjeter e njeriu o tjeter.

 

Duhet, nese duam,  me i nda te gjitha - stili, mesazhi, historia, personi, morali - me i vleresu veç e veç pastaj ne fund behen te gjitha bashke, ne fillim kupat pastaj çupat pastaj shtatat e vetem ne fund...

Desaparacidos,

Mire. Ja i ndame. Por shtrohet pyetja : ç'vend ze sinqeriteti i shkrimtarit ne vepren e tij ?

Psh, e zeme se une jam nje horr i vertete. Ne jeten time vetjake, kam tradhtuar shoket ne lufte, dhe kam qene nje maskara me te gjithe.

Tani ulem dhe shkruaj nje roman mbi miqesine, duke pershkruar nje ngjarje aq te bukur njerezore, me miqesi te ngushte shokesh dhe me sakrifica te dyanshme, e gjithfare gjerash te tjera. Romani, sipas lexuesve, eshte i shkelqyer.

Pyetje : a ka mundesi kjo apo jo ?

Nese eshte siç thote Prousti qe ne nje veper, nuk eshte shkrimtari ai qe shkruan, dmth shkrimtari qe i thote vetes "une", por eshte ai "uni" i thelle i tij, gati i pavetedijshem, atehere, si mundet qe historia ime e miqesise te jete nje mrekulli dhe veprimet e mia ne jete nje maskarallek ?

Une mendoj se nuk mund te ndahet kaq lehte.

Nje shembull : Louis-Ferdinand Destouches. Shkrimtar "gjenial", autor i "Udhetim ne fund te nates", nje veper madhore e shekullit te XX. Shkruar me 1932. Ne kete kohe, Celine ishte ende nje njeri krejt normal, humanist, etj. Pikepamjet e tij politike s'ishin gjekundi. Romani, nje mrekulli.

Mirepo, pas ardhjes se Hitlerit, Celine u be nje qelbesire e vertete. Antisemit i terbuar, kolabo, e palaço. Dhe çfare erdhi me pas ? Erdhi kjo qe shkrimet e tij u mbushen me sharje dhe peshtyma, me racizma dhe antisemitizma qe studiohen ende.

Atehere ? A nuk u derdhen idete e njeriut Celine ne shkrimet e shkrimtarit Celine ?

Kur ka bere vaki qe nje kriminel lufte te shkruaje nje roman ku t'i thuret nje himn jetes se njerezve ?

Do dhe nje shembull tjeter : Heidegger. Lexo ç'thote Levinas per te. Po te le ta zbulosh vete, histori e gjate.

I dashur Hurb.

Po te pergjigjem, duke paralajmeruar kedo - jemi futur ne nje territor aq personal saqe rregullat jane personale dhe mund t evlejne vetem per nje person -.

 

Dalim te çeshtja, qe eshte ne fudn te fundit çeshtje estetike. Nese une pelqej si shkruan Hitler me vjen pak turp sepse eshte si te kem mendime te pista mbi motren time, edhe te kem i fsheh. Edhe ketu shpeshhere eshte e njejta, si mund une te pelqej fashistin Bukowski apo Pound e keshtu me radhe ( ne muzike keto raste jane me te shpeshta )

 

Po ju citoj S.King : une besoj se shkrimtari eshte si nje arkeolog. Historia egziston ne natyre, detyra e shkrimtarit eshte vetem ta nxjerri sa me te mire e sa me te plote tamam si nje arkeolog nxjerr nje skelet dinosauri. Mund ta admirojme neper muzete e medhenj komplet dinosaurin, mund te shohim vetem ca copa sepse arkeologu i ka thyer.

Pra - dhe eshte nje gje qe une e them nga eksperienca ime sado modeste - shkrimtari e kontrollon romanin e tij, po, po deri ne nje fare pike.

Pare nen kete kendveshtrim, per mua s'ka rendesi nese ai ka qene keshtu apo ashtu, nese eshte i sinqete apo jo,  apo ashtu, une merrem me historine!

Nese shkrimtari e shkrimi kane nje kontrast teper te madh normal qe ma prish, por jo komplet, sepse edhe ai eshte nje eksperiment interesant per mua qe me nje dore shoh shkrimtarin e me tjetrin romanin. Jeta eshte plot me kontradikta, sillet banalisht ai shembulli qe Goring ishte vegjetarian. Apliku te njejtin rregull ne letersi dhe arrin ne konkluzionin qe s'eshte e thene qe ditari sentimental i nje vrasesi ( Sepulveda, ta keshilloj ) te jete genjeshter.

Por, siç ju thashe, eshte vetem personale.

Estetika eshte vetem nje pjese e shkrimit. Nese ne lexojme vetem ne varesi te estetikes, atehere ne do te ishim zhdukur sot si njerez. Te shemtuarit do te ishin djegur te gjalle, i pari une.

Nese Hitleri shkruan nje fjali aq te bukur gramatikisht, sintaksisht, fonetikisht, por domethenia e ketyre fjaleve eshte e perkryer barbarisht, çfare ndjesish do te lindnin tek ty ?

Per veten time, pergjigja eshte : ndjesi krupe dhe neverie. Sepse barbaria eshte stolisur me ar. Vdekja me e bukur se jeta. Perversiteti ne kulm.

Le qe, une nuk kam gjetur ende sot nje lexues te regjur qe te kete pelqyer shkrimin e Mein Kempf. Kete shkrim e pelqejne vetem ca kokepatate qe s'ia vlen te permenden. Hitleri ishte nje shkrimtaruc nga me te rendomtit dhe shkrimi i tij eshte krejt i qelbur.

Megjithate, secili ka mendimin e vet.

Jo, dmth, esteteike ne ate kuptimin baze, popullore, si ta them, estetike simetrike midis asaj qe je e asaj qe shkruan, jo est ne vetvete.

 

Nese Hitleri shkruan nje fjali aq te bukur gramatikisht, sintaksisht, fonetikisht, por domethenia e ketyre fjaleve eshte e perkryer barbarisht, çfare ndjesish do te lindnin tek ty ?

 

Do me vinte keq e do e urreja, po do i njihja meriten letrare, qe sidoqofte do shumezohej me zero duke pare rezultatin. Eshte si vlera e filmit " Süss Hebreu"

 

E them kete duke pare qe me pelqen Bukowski edhe pse ne letersi pak shembuj te tille ka. Por ne muzike p.sh merr Coltrane, Lewis ( pedofil ) Noir Desir, me pelqen e s'mund te urdheroj veten te mos me pelqejne sepse autori eshte i atille, s'kam ça ti bej.

Natyrisht qe kur them kete une e them duke qene i bindur se me pelqen ne ato raste ne te cilet autori eshte i sinqerte ne ate qe po shkruan, dmth, nese po mundohet te me genjeje, ai nuk e di.

 

Sa per Mein Kempf-in as qe behet fjale, une e kam lexuar per kuriozitet por - pa u futur fare ne delirimin racial - eshte i shemtuar, i palexueshem, i shpeshte, perserites, pa koke e pa fund, eshte dmth, ashtu si eshte...ditari i nje psiqiku qe kushedi se pse ka kaluar kufinjte e manikomit.

 

Si te thuash, " Naked lunch!", me urrejte ne vend te LSD. smiley

Pershembull, se po mendoja dje Hurbinek.

 

Ja e zeme qe ne jemi kunder shkrimtarit te Keq qe shkruan gjera te Mira, spo theme  kemi inat apo e sulmojme apo se pelqejme, thjesht jemi kunder sepse diçka ne qenien tone e refuzon. E refuzon, besoj, sepse po genjen, apo jo?

 

Nese marrim kete te vertete, si do sillemi atehere me shkrimtarin e Mire qe shkruan gjera te Keqija?

 

Ne kete rast merret banalisht shembulli i "Krim dhe ndeshkim" e edhe une s'po shkoj me tej.

Ne ç'kuptim : "shkrimtari i mire qe shkruan gjera te keqija" ?

Nuk e kuptoj kete. Ndonje shembull, te lutem.

Thame qe do kemi nje neveri nese lexojme nje fraze perfekte/histori te shkruar mire nga A.Hitl*r. Sepse njohim personin real edhe nuk e ndajme dot nga historia e shpikur.

(Per sa ke perket mua, problemi i vetem qe mund te kem eshte qe ai po genjen sepse po shkruan per gjera te te cilat nuk beson, thjesht kaq)

Kjo me duket thike me dy presa. Nese nje shkrimtar person i mire ( Dosto ) shkruan e pershkruan nje personazh te keq ( Rasko ) si e merr ti?

Une do perdorja te njejten menyre gjykimi, apo jo, i njejti rregull qe aplikohet te te dy.

O maj Gad! Qosja mast bi spining in his grejv baj nau.

Akoma ka debat per kete?

 Jo lal.

 

Shkrimtati o tjeter e njeriu o tjeter.

ti i ndan ngaqe kujton se duke u marre me njeriun, futesh ne terren te ndaluar. ndersa une pikerisht per kete aresye te thashe se duke e gjykuar si shkrimtar e ke gjykuar dhe si njeri. 

shkrimtari eshte zanat, ose vegel qe e ndihmon njeriun (si te gjitha zanatet e tjere) te shprehet, te tregoje vetveten, pra nuk nevojitet ta pergjosh mbas brimes çelsit per te mesuar mbi te.

prandaj dhe njerezit publike, nuk e kemi per ulje ti neperkembim neper bisedat tona publikisht. me njerezit e thjeshte nuk e bejme dot, siç thashe, pa i spiunuar ose pa u zbuluar vete ata.

 

 "....Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist i cili prej përmbysjes së komunizmit sundohet prej komunistëve, në të vërtetë prej stalinistëve të konvertuar me gojë, po jo me mentalitet politik..." 

Une do te shtoja se sundohet prej provincialve dhe maskarenjve.  

 

"....Shqipëria është i vetmi vend ish-komunist, në të cilin asnjë viktimë e diktaturës nuk ka arritur të krijojë karrierë politike..." 

Ketu do ta kundershtoja pakez akademikun e madh, sepse disa nga ish te denuarit kan bere karriere politike apo tregtare, por fatkeqesisht kan qene nga ata te kartelizuarit, gje qe tregon se ata qe kan patur ne dore frenat/fatet e Shqiperise, komandojne akoma dhe sot, fatkeqesisht per te keqen e Shqiperise. Them keshtu sepse e mbajne peng Shqiperine dhe nuk e lene frymen e re, mentalitetin bashkohor e shkencor te udheheqi shoqerine.  

 

"....Shqipëria është sot i vetmi vend ish-komunist në të cilin ish-sekretari i organizatës themelore të Partisë së Punës së Shqipërisë luan me të përndjekurit dhe me ish-të burgosurit politikë si me lecka..." 

Fatkeqesisht, mese e vertete.  

 

"....Sikur shoqëria shqiptare të mos ishte e prapambetur siç është, sikur shoqëria shqiptare të mos ishte në krizë të rëndë shpirtërore dhe morale siç është, sikur demokracia shqiptare të mos ishte primitive, e ndotur dhe e korruptuar siç është, sikur kjo demokraci të mos ishte e sunduar prej ish-sekretarit të partisë, domethënë prej ish-stalinistit, atëherë inteligjencia jonë,...do ta shihnin gjendjen tonë shoqërore, politike, kulturore, letrare, shkencore, urbane siç është në të vërtetë dhe nuk do të mashtronin veten e popullin me iluzione mbi nivelet tona të paqena letrare artistike, shkencore, demokratike e të tjera gjoja evropiane. Se, siç dihet, vetëm ata që e shohin gjendjen siç është, realisht, objektivisht, dinë çka të bëjnë dhe si të bëjnë që këtë gjendje ta ndryshojnë, ta përmirësojnë e ta çojnë përpara: që këtë gjendje ta bëjë gjendje vërtet evropiane.." 

I madh, nuk kam ç'te shtoj a te heq. 

Pjer Thomas,

A mund te sqarosh pak me tej, ne ç'kuptim : "ne jemi te udhehequr prej provincialeve" ? Nuk e kuptoj mire kete. Dhe nese s'perton, a mund ta di kuptimin e fjales provincial ?

 Vete fjala "provincial" Hurbinek, ka te beje apo do te tregoje nje njeri nga provinca, ne kuptimin e nje vendi te vogel, nje qyteze a fshati. Nga shkrimtaret, shum individe te ketyre aneve, paraqiten me nota negative kur keta zbresin ne qytet e marrin poste. Jo se te gjithe jane keshtu, shpirtvegjel, cmirzinj, egoiste, inferiore, shpin-perkulur ndaj eprorit dhe shpirt-eger ndaj mvartesit etj.etj. kompleksitete qe karakterizojne nje pjese te ketyre provincialeve,  sepse ka dhe njerez nga provincat (pra fshati dhe qytezat e vogla) qe nuk jane keshtu, sikunder ka dhe nga qyteti qe jane te ketyre karakteristikave negative qe iu mvishen provincialve. Duke qene se ka ngelur keshtu, e duke qene se edhe jeta e ka provuar se shum njerez nga provincat tregojne vlera te dobta (per te mos thene antivlera) si dhe tregojne nje prapambetje kulturore dhe intelektuale kur shfaqen ne jeten publike, sot per sot ky term tregon apo eshte sinonim me njeriun jo bashkohor, jo shkencor, jo intelektual. Ti Hurbinek, mund te jesh nga provinca, por kjo s'do te thote automatikisht qe ti je i karakteristikave negative, porse shum njerez nga provincat kan treguar karakteristika negative kur kan marre poste apo kur kane filluar te hyjne ne jeten publike-politike.

Nuk e di se sa i qarte mund te jem ne kete shpjegim por shpresoj te te kem ndihmuar sadopak.   

Mire, Pjer. Mos ma merr per keq por, te lutem, mesoje njehere e mire ç'do te thote "provincial" :

PROVINCIAL DO TE THOTE JO-KRYEQYTETAS.

Dhe ska kurrfare lidhje me qytet i vockel apo fshat i madh.

Banoret e Rio de Janeiros jane PROVINCIALE, pavaresisht se jetojne ne nje qytet ku e ku me te madh se Brazilia, kryeqytet i Brazilit.

Keshtu qe te mbetet ta rishikosh njehere ate teorine tende. Ndoshta ka ca te çara.

Falemnderit.

Pjer, me teskere, eshte pak a shume si thua ti.

Mos me thuj ta perkthej se nuk mundem tani.

"provincial" 

si mbiemer:

1. Of or relating to a province.
2. Of or characteristic of people from the provinces; not fashionable or sophisticated:

"Well-educated professional women ... made me feel uncomfortably provincial" (J.R. Salamanca).
3. Limited in perspective; narrow and self-centered.

si emer:

1. A native or inhabitant of the provinces.
2. A person who has provincial ideas or habits.

 

"province" (dmth provinca)

1. A territory governed as an administrative or political unit of a country or empire.2. A division of territory under the jurisdiction of an archbishop.3. Areas of a country situated away from the capital or population center. 4. A comprehensive area of knowledge, activity, or interest: a topic falling within the province of ancient history.5. The range of one's proper duties and functions; scope or jurisdiction.6. An area of land, less extensive than a region, having a characteristic plant and animal population.7. Any of various lands outside Italy conquered by the Romans and administered by them as self-contained units.

 Hurbinek, per hir te vertetes, banoret e Rio de Zhanieros, nuk mund ti quash provincial, sepse jetojne/vijne nga nje qytet i madh, pavarsisht se nuk eshte kryeqytet. Banoret e Shkodres, Durrsit, Vlores, Korçes (mora qytetet me te medhaja) nuk mund ti quash provinciale, pavarsisht se dhe ne keto qytete ekzistojne njerez me mentalitet provincial, pra te qytezave dhe fshatrave. Edhe ne kryeqytet ekzistojne njerez provincial si i nerumi kryeministri yne Buall Mavria, siç e quaj une ate cop mishi me dy sy. 

 o pjer tomas fjalen provincial duhet ta lidhesh me ate province.

ne artikull eshte perdorur mendoj ne sensin: i pa qyteteruar. ne qofte se ai i drejtohet shqiptareve, duhet qe keta ti shohesh ne lidhje me europen e zhvilluar, ne rast se i drejtohet banorve te tiranes duhet qe keta ti shohesh ne lidhje me ata te qyteteve te tjera dytesore te vendit, ata te durresit me te fshatrave rrotull etj. 

provincializmi duket sheshit kur shoqeria ose shteti eshte i centralizuar. psh tek Roma dikurshme ose tek franca edhe e sotshme. ata qe nuk jetojne ne Paris quhen t'gjithe provinciale. 

nuk mund te besh dot krahasime midis atyre qe jetojne ne qytete te ngjashme per nga zhvillimi kulturor. nju jorku, londra, parisi, berlini, milano, roma, etj. megjithese nje sy i mprehte veren se ekzistojne edhe ne kete rang ndryshime te dukshme. nuk ka te njejtin rafinim kultura....diku eshte me e thelle e diku eshte false, etj.

 

Pjer, ti ende nuk e kupton se Njujorkasit jane provinciale ? Dhe uashingtonasit jo ?

Mik, çfare kap Parisi nuk jane provinciale. Dil jashte Parisit dhe je provincial, si lionasi si marsejezi, si katunari i baskeve ashtu dhe katunari i ch'tive jane provinciale.

Po nejse, keshtu eshte mesuar tek ne, e keshtu vazhdon te rrihet : rrashbullasi eshte provincial ne lidhje me durrsakun, e pastaj qeremidhestiu eshte provincial ne lidhje me rrashbullasin, me nje fjale, muhabet rrafsh. Mungon vetem gajdja.

 H.B. , eshte e vertete ajo qe thua se, si ne artikullin e Rexhepit si ne jeten e perditeshme, ne,  me provincial, kuptojme te paqyteruarin dhe derivatet qe rrjedhin prej ketij handikapti (nese mund ta quajm keshtu) . Dhe mendoj se nuk ka shum rendesi ti vihet theksi (siç ia ve Hurbineku) se vetem parizienet nuk jane provinciale, ndersa te tjeret po.  

Desaparacidos,

Kam frike se nuk me ke kuptuar mire. Kur une them nje "fjali e shkruar persosshmerisht", une e kam fjalen thjesht nga ana sintaksore, gramatikore, drejtshkrimore, tingullore, etj. Dmth, nje fjali qe te mahnit nga rreshtimi i fjaleve. Mirepo, kur shohim se kjo fjali eshte e perbindshme nga permbajtja e saj, atehere estetika (ngazellimi yne) shuhet pernjehere dhe kercejme ne etike. Dhe kete s'mund ta kete as Hitleri as nena e tij.

Une them keshtu : nje shkrimtar qe ka mendime te qelbura, nuk ka kurrfare mundesie qe te shkruaje mrekullira. Sepse, po te degjojme Proustin, shkrimtari hedh ne leter diçka pa vetedije, qe i fle thelle ne "unin" e tij te paster, ne ate çka eshte vertete e vetja. Mirepo, nese ne kete "une" te thelle flejne mendime te perbindshme, a nuk duhet besuar se ky njeri eshte vertete i tille ?

Si mund te thuash qe : jo, ne jeten reale ai sillet mire me shoke e shoqe, por sapo ulet te shkruaje, i dalin mendime te perbindshme. Per mua, kjo nuk shkon.

Markezi de Sade nuk ka qene nje engjell ne jeten e tij. Ne mos te gjitha, nje pjese te mire te çmendurive te tij, i ka bere ne jeten e tij reale. Kujto denimin me vdekje qe ia kane dhene njehere.

Nuk di a u mora vesh, por pak a shume kjo eshte.

Dhe nje shkrimtar i mire nuk shkruan keq sepse perndryshe nuk eshte i mire. Mund t'i ndodhe te shkruaje gjera te lehta (Le Clézio), por ne pergjithesi, eshte i mire. Dhe eshte i mire persa i perket etikes, qe Le Clézio e ka te paqortueshme.

eshte naivitet te mendohet se ata nuk e dine se ai ishte pjestare i nomenklatures komuniste

A e din ti Vera se ky Teloja ka patur nje dajo me ballin?

E kam te veshtire te orientohem ne kete pike Hurbinek.

Natyrisht ne raste te thjeshta, urdheri i egzekutimit qe çon koloneli per te pushkatur civilet eshte i shkruar mire e bukur, po ajo eshte gjeja e fundit qe ve re.

Por me tej kur komplikohet muhabeti, si tja bejme?

Ca dmth i mire apo i keq? Sa besojme ne se shkrimtari kontrollon krijimin e tij?

Po keto jane shume te komplikuar, jane vete baza e letersise, per tu kuptuar ne nje blog modest.

 

 

 

nje shkrimtar qe ka mendime te qelbura, nuk ka kurrfare mundesie qe te shkruaje mrekullira.

 

Buk?
 Miller?

Jo pra jo, nuk po me kupton. Bukowski s'kishte aspak mendime te qelbura. Fakti qe te permendesh organet gjenitale, kjo nuk perben ndonje arsye per ta djegur ne turren e druve. Nuk jemi ne shekullin e 18. Po te ishte ashtu, ja shiko ti ne peshkupauje sesi vlon "debati" i ketyre gjerave, si n'karadak. Dhe askush s'thote gje. Tjeterkund eshte hilja.

E kam fjalen per "mendim i qelbur" ETIKISHT, dmth : romane raciste, dhunenxitese, apologjirash incesti apo tjeter. Kjo eshte.

Bukowski eshte i mrekullueshem ne "Postieri". Nuk di nese e ke lexuar, te shkrin se qeshuri. Imagjinoje Bukowskin dora vete duke shperndare letrat e plakave, 11 vjet me rradhe, ne nje biçiklete te lodhur. Hajde Buçko hajde ! Nje kenaqesi leximi.

O Hurbinek, thon per Dostojevskin se ka qene pedo. dmth pedofil.

Edhe ?

thjesht desha me te kundershtuar per ate qe po thoshe se shkrimtari i mire duhet te jete etikisht i kulluar.

Jo.

Njera nuk pengon tjetren. Ai mund te kete qene pedofil (qe s'e besoj fare), por kjo nuk e pengon te shkruaje nje roman te bukur mbi miqesine e dy shokeve ne lufte.

Ndryshon puna kur ai shkruan mbi pedofiline, duke e qortuar ashper dhe duke bere me dije qe kjo eshte nje ves i poshter, nje krim. Ketu lexuesi ka te drejte te ndalet dhe te thote : pa dale pak, kujt ia tregon ky keto dokrra ?

Gunther Grass, psh, ka qene SS vullnetar. E thote kete pas 60 vjetesh. Mirepo, ai shkruan gjera ku s'le gje pa thene kunder nazizmit, hipokrizive, etj. Po ç'djallin ben ai vete ?

Problemi eshte qe ne keto gjera bie besueshmeria e shkrimtarit.

Merr rastin tjeter. Peter Handke. Shkon tjetri dhe qan tek varri i Millosheviçit. A mundet ky njeri tani te me shkruaje nje roman mbi dashurine e njeriut per njeriun ? Shkrimi, po nuk qe i sinqerte, per mua, çalon.

Tjeter pune me prirjet seksuale te shkrimtareve. Gide ishte homoseksual i thekur, por kjo nuk e ka bere qe te mos shkruaje ca romane te MREKULLUESHME. Homoseksualizmi i tij eshte i veti dhe s'me perket mua. Keshtu puna.

twin, nuk e di këtë për F.D.; ajo që është e sigurt për të është se vuante keqazi nga kompulsioni i bixhozit.

Jero, me thene te drejten, s'e kam te lexuar gjekundi, por nje polak po me tregonte per te nje dizaj. Biles as kam kerkuar me tej nese eshte e vertete a jo.

Ah ok tani te morra vesh Hurb, mendoja se po thoja diçka tjeter, po keshtu jam me ty.

E kam fjalen per "mendim i qelbur" ETIKISHT, dmth : romane raciste, dhunenxitese, apologjirash incesti apo tjeter. Kjo eshte.

 

Mirepo eshte personale, s'ke ca ti besh. Une psh kam miq rregjizor, antiracist e humanist qe e  duan me shpirt Griffith sepse do sdo eshte babai i kinemase moderne, edhe pse ka bere filma racist te papare.

Pra, lind pyetje, nese ku negativi ka bere diçka te jashtezakonshme, ça ti bejme ne?

Me duket se ne letersi flasim thjesht sepse asnje nga keta nuk ka qene aq i rendesishem saqe te trondiste letersine, po ja qe ne kinema na doli nje i tille edhe ata qe marrin vesh prape vleresojne prodhimin sepse duan kinemane.

 

 

Sh histori te gjate ka Griffith keshtu qe po ju lej vetem linkun ne wiki italisht.

http://it.wikipedia.org/wiki/David_Wark_Griffith 

 O Hurbinek, thon per Dostojevskin se ka qene pedo. dmth pedofil.

ruset nuk e kane problem per gocat e vogla. 14 vjeç eshte mosha minimale atje per tu martuar dhe sot (nuk di sa eshte ne shqiperi). tani nuk ma ha mendja qe nje njeri normal nga trute te shkoje te beje seks me bebet heee. normalisht sot ne europe te shkosh me nje nen 18 vjeç (edhe pse me gjoksin tre killo e leshin xhufke) te konsiderojne pedofil. 

ka ca dit me thot njoni (nje francez) nje barcalet qe me dhiu tu qesh : a e di kush quhet vierge ? nje goc nen 14 vjeç qe vrapon me shpejt nga babi vet. smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).