E djathta politike është traditë dhe kulturë shqiptare?

Telegrafi.com

Mentaliteti i një populli e përcakton të shumtën e herëve edhe politiken udhëheqëse, modelet qeverisëse, sistemet politike-ideologjike. Kjo çështje në dimensionet esenciale, ndërlidhet pashmangshmërisht me kontekstin e përgjithshëm të kombit të caktuar, traditën, gjendjen psikologjike dhe synimet e tij, që në dimensionet tona nacionale, na ndërlidhin me një autokracizëm, të shtresuar së pari në familje, pastaj të bartur edhe në rrafshe të larta morale e deri të politikat qeverisëse.

Në realitetin shqiptar në tërësi, kjo do të thotë se modelet qeverisëse, kanë një traditë edhe pse jo të artikulara qartë. Dhe kjo traditë, duhet ta avancohet, në të mirë të proceseve të përgjithshme, dhe në të mirë të funksionimit sa më stabil të shtetit; traditë kjo që tek ne mbështetet në kode popullore, në traditën e principatave, në kanunin dhe forma tjera që kanë pasur e kanë një rëndësi të posaçme në mendësinë dhe botëkuptimet shqiptare për politikën.

Ndërkaq, në aspektin universal, kemi shembuj dhe modele të shumta që na dëshmojnë politikën e djathtë si një model të veçantë dhe që bën jetën e vet në një komb, që nënkupton drejtpërdrejtë një ndërlidhje të fuqishme të një popull apo kombi (shteti) me tradita të forta aristokrate si p.sh. këto politika i kemi të sforcuara në shtetet si Anglia e Gjermania, madje edhe SHBA–të.

Te këto kombe, vërehet qartë se qeverisja e majtë nuk mund te funksionojë, përveç në udhëheqjen e partive të djathta, që përqendrohet ne përmasa të mëdha në sistemet kapitaliste (p.sh. ideologji konzervative dhe liberale), por që modele dhe si sferë e popullit ka edhe dimensione psikologjike, që, siç thamë, ndërlidhen me traditën aristokrate të kaluarës, dhe të mbajtjes së privilegjeve të tilla.

Kur shteti është i udhëhequr nga ideologjitë me koncepte të majta, që në politikat e tyre synojnë shtetin social, populli (kombi) i mësuar dhe i formuar mbi principe të gjata dhe me gjenerata të shumta, nuk mund t’iu përballojë ndryshimeve të mëdha. Kjo donë të thotë se shteti, i udhëhequr me gjenerata të tëra në politikë të djathtë, qoftë kjo edhe vetëm si kulturë nacionale, nuk mund t’i përballojë ndryshimet që rezultojnë nga politikat e ndryshuara të përqendruara nga e majta.
Sepse kjo ideologji, nëpër kohë të ndryshme, fillon të formësohet si kulturë, mentalitet, mënyrë e të menduarit, një mënyrë e jetesës, një ideal shtetëror, një përcaktim në politikat globale dhe problemet që paraqesin marrëdhëniet e politikave botërore etj.

Ndodh shpeshherë në kombet e mëdha apo edhe të vogla, bëhen transformime të pushtetit, që shfaqet si pasojë e kërkesave për transformime, dhe kërkimit të risive, ashtu siç mund të ndodh tek njeriu, i cili si individ, nuk është kurrë i kënaqur me atë që ka, prandaj çdo herë dëshiron të ndryshojë realitetin, gjendjen e tij dhe për rreth tij.

Një ndërrim dhe transformim i madh, në aspektin e politikës globale, ndodhi tek gjermanët, që kanë tradita aristokrate. Që si e tillë është udhëhequr me dekada të tëra nga parti të djathta, nëpër të cilat qeverisje edhe kombi arriti reputacion ndërkombëtar dhe u shënuan kthesa të mëdha; por, atëherë kur populli preferoi ta ndryshojë sistemin dhe partia socialdemokrate (e majta udhëheqëse) erdhi në pushtet, u paraqitën shumë kriza, të cilën mund të shihen në këndvështrimin e humbjes së djathtizmit politik të qeverisjes. Sepse, në fund të fundit, shteti social nuk është në natyrën e kombit gjerman dhe si i tillë është i paqëndrueshëm.

Por tashmë ka indikacione reale se populli shpejt e kuptoi se më mirë ka qenë modeli i poetikës djathtiste, që psikologjikisht domethënë se populli aty e ndjen veten më mire, e sheh vetveten dhe të ardhmen e tij më sigurtë dhe më fuqishëm.
Një shembull ilustrativ në përsiatjet tona paraqet edhe modeli i qeverisjes në një shtet skandinav, siç është Suedia, ku revolta të ndryshme kundër mbretërisë dhe aristokrateve kanë filluar në shek. XIX, që rezultuan më thellimin e politikës sociale në qeverisje, që si sistem sot funksion shumë fuqishëm dhe me rezultate të kënaqshme në gjitha hapësirat demokratike.

Ky model i demokracisë dhe qeverisjes shpjegohet si veçanti edhe në formësimin e mentaliteti dhe kulturës suedeze, e cila para se gjithash është mësuar me dekada të tëra të udhëhiqet nga tipi i demokracisë socialdemokrate (parti e majt&eumlsmiley. Në të kundërtën, vërtetohet se ky popull do të kishte shumë vështirë të udhëhiqet nga parti të djathta, që nuk i përgjigjen as psikologjisë, as mentalitetit, as synimeve politike të këtij kombi.

Tradita shqiptare e qeverisjes në kuptimin që i japin sot teoritë e ndryshme, është relativisht e vonë. Kjo ndodh për arsye të pushtimeve të shumta që pati kombi ynë përgjatë rrugëtimeve historike, por shqiptaret në përgjithësi, psikologjikisht kanë një mentalitet dhe kulturë tradicionale.
Këto teori mund të evidencohet edhe në shumë luftëra të rezistencës shqiptare, të cilat kryesisht kanë qenë me prejardhje aristokrate, të familjeve me nam. Ndërkaq këtë edhe mund ta vërejmë më saktë në dokumente ndryshme historiografike, por me një rëndësi të veçantë, në tekste të ndryshme te kodifikuara si ligje në librin “Kanuni i Lekë Dukagjinit”, që në të gjitha rrafshet e funksionimit shoqëror e mbithekson pozitën aristokrate të udhëheqjes.

Prandaj, tashmë kur në konstulacionin e forcave politike që veprojnë në politikën euro-amerikane, ka shumë modele, tipe të demokracisë, të qeverisjes, është në interes të shqiptarëve të shqyrtojnë edhe alternativat edhe sfidat që dalin nga pranimi, apo mohimi i një sistemi të caktuar politik. Pas ndryshimeve që ndodhën në rajonin e Ballkanit në përgjithësi, edhe në trojet shqiptare kanë filluar të fyejnë erërat e demokracisë euro–amerikane, edhe pse esencialisht konceptet politike të pozicionimit në demokraci të djathtë, apo të majtë nuk njihen shumë, janë në fazën embrionale, por që në interesa afatgjata janë prokalamim i fuqishëm i politikës nacionale.

Por, nëse i bëjmë një analizë psikologjike dhe antropologjike fenomenit në fjalë, mund të vlerësojmë se përkundër pranimit absolut të pluralizmit politik, si kusht fundamental të demokracisë, tek ne më funksionalisht mund të udhëheqë politika e djathë, që grupohet rreth koncepteve kapitaliste.

Psikologjikisht edhe në formim, ne jemi shoqëri me mentalitet dhe kulturë aristokrate, prandaj mund të jetë fakt se ndoshta socializmi tek ne nuk funksionon. Këtë fenomen mund të vërejmë në politikën e shtetit Shqiptar. Edhe pse regjimi komunist ka qenë më se i ashpër, dhe e udhëhoqi këtë vend afër pesë dekadave, prapëseprapë klima e përgjithshme lenë të kuptohet se mentaliteti dhe kultura janë esnecialisht aristokrate. Pra edhe pse socialistët e udhëhiqen gjatë Shqipërinë, ky shtet askund nuk i përngjan një sistemi socialist apo ideologjie socialiste. Është më shumë kapitalist (i djatht&eumlsmiley, ku shfaqen dallime diametralisht të kundërta në shtresat e shoqërisë, të cilat janë shumë të dalluara, kontrast që nuk i përgjigjet modelit social të shtetit në asnjë mënyrë: të pasur shumë dhe të varfër në ekstrem ndaj edhe nuk ka balancë. Kjo domethënë se Shqipëria nuk është vend social, që pas një vështrimi të jashtëm në të gjitha aspektet shihet se i ngjan një vendi kapitalist.

Prandaj shtrohet pyetja edhe dilema pse nuk mund të bëhet Shqipëria shtet social?
Sepse kultura e popullit është aq e lashtë dhe nuk e lejon atë, madje mund të jetë edhe se vetë ndoshta politikanët socialistë nuk e njohin, apo nuk duan të sistemojnë ideologjinë socialiste, sipas principeve dhe politikës së objektivave të tyre. Për realitetet shqiptare kudo, ky është një paradoks i madh. Ndoshta edhe për spektrin politik në Kosovë mund të jetë i njëjti problem, edhe pse këtu nuk kemi pozicionime të qartë në skenën politike, ku mund të vërehet një konglomerat idesh dhe konceptesh të asimiluara në partitë politike.
Por në esencë, politika e ardhshme shqiptare dhe ajo e shqiptarëve kosovare në përgjithësi, duhet të orientohet të konceptet e djathta qeverisëse.

Kosova e pasluftës, shihet qartë se po zhvillon në përmasa të mëdha kapitalizmin. Model ky që është i theksuar, prandaj edhe mund ë jetë reale se nuk mund te funksionojë mirë udhëheqje me sistem dhe elemente sociale (politika të majta). Për arsye të mentalitetit dhe kulturës sonë nacionale, e cila esencialisht është kulturë e formësuar mbi principe aristokrate, prandaj edhe e kërkon modelin e politikës djathtiste, sidomos të tipit anglo-amerikan që ndjek vijat kuntinuele të traditës. Prandaj në këtë fazë kur pritën ndryshime në Shqipëri mbetet interes jetik kthimi i së djathtës në qeverisje për hir të së ardhmes së Shqipërisë dhe deteriminimit të kësaj gjendje edhe në Kosovë dhe vendet tjera ku banojnë shqiptarët.

62 Komente

ne jemi shoqëri me mentalitet dhe kulturë aristokrate .......Po ta shikosh holle holle ne hrizontin universal  , ku ngerthehen dimensione konZervative - liberale , trasmentohen shume thelle ne indikacione trasversale , ne psikologjine suedeze dhe gjermane  smiley ...e s'po vazhdoj me ! Te rente antropologjia per pjese , me gjith analizat e perkthyera nga kushedi se ku e te prura si mballoma te fytyrgrijve rilindaswe demokratike , per popullin veshderr shqioptar qe e ka shume te lehte te kuptoje te DJATHTEN POLITIKE smileyNe jena 100 vjet mrapa po edhe 50 vjet onash -tha  smiley

Ne jemi ne feudalizem akoma ....Kete ke dash te thuash apo ke akoma perfytyrimin se nuk jetohet pa Bajraktar ?

Kaq shume budallalleqe te thena ne po aq rreshta, - ky duhet te jete nje rekord i ri.

Te me fal edhe autorja edhe postuesi por nuk mund te rrija pa shprehur reagimin tim "impulsiv" duke lexuar kete ndermarrje serioze por gjithsesi te kote e rrumpalle te shkrueses 

ufffff...u lodhem me keto lloj shkrimesh

  • Ndërkaq, në aspektin universal, kemi shembuj dhe modele të shumta që na dëshmojnë politikën e djathtë si një model të veçantë dhe që bën jetën e vet në një komb, që nënkupton drejtpërdrejtë një ndërlidhje të fuqishme të një popull apo kombi (shteti) me tradita të forta aristokrate si p.sh. këto politika i kemi të sforcuara në shtetet si Anglia e Gjermania, madje edhe SHBA–të.

Shqiepria ky hyne ketu? Edhe c'lidhje mund te kete me aristokratin e ketyre vendeve kur ne shqiperi aristokratia eshte ne  foshnjeri te semur (ose me mire s'ka lindur fare). smiley
Nje profesor dikur me ka thene: duhet te matesh dhe te krahasoshe gjithmone gjera te njejta dhe te barazvlefshme, jo c'do gje si te vije ty!? smiley

qeka e modhe fare kjo goca e Telegrafit ! smiley

Po te nisemi nga ç'ka thene presidenti brazilian Lila ("Nese njeriu ne rini te tij nuk eshte i majte, ky eshte nje problem. Nese ne pleqeri te tij nuk eshte i djathte, ky eshte gjithashtu nje problem&quotsmiley dhe ta aplikojme per kombet(popujt), i bie qe shqipot, si popull qe ende s'ka filluar t'i dale qimja ne faqe (ah adoleshenca...), kane ende kohe per te vendosur, andej nga rinia e tyre, se nga cili "kah" do anojne.  

* korrigjim shtypi : presidenti Lula (dhe jo Lila)

Stalker, jo vetem korrigjim shtypi, por ajo shprehje ne eshte e Lules eshte pershtatje e nje shprehje te Curcill smiley

"Nese ne rini njeriu eshte konservator atehere nuk ka zemer.Nese pas 40-tave njeriu eshte liberal atehere nuk ka tru"

Kjo me duket se eshte shprehja e Curcillit apo jo Monda?Ai braziliani Lula te vazhdoje te marre leksione ne Venezuele se atje e ka zemren dhe mendjen.

Sol, dicka e tille smiley.

Any man under 30 not liberal = no heart.  Over 30 not conservative = no brain. 

 

E majta ne Shqiperi eshte pa baze, ne kuptimin e nje mentaliteti te krijuar ne popull, ka te drejte autorja. Ndersa e djathta eshte shume me e ngulitur si tradite, si konvencione, si mentalitet. Edhe ajo e majte qe hyri ne Shqiperi nuk ishte se erdhi ne pushtet me nje levizje apo revolucion qe mund te kishte ngritur ne kembe shtresen e ulet, erdhi me dhune, force por pa revolucion, thjesht ishte me e fuqishme se palet e tjera dhe mori pushtetin.

Nderkaq, Shqiperia ishte nen te ashtuquajturin sistem komunist per gati 50 vite, por barazi nuk ka pasur ne Shqiperi. U permbys nje klase legjitime dhe praktikisht u formua nje klase tjeter e komunisteve qe zbriten nga mali. Keta dhe bishtrat e tyre ishin te privilegjuar dhe kishin jete shume ndryshe nga pjesa tjeter e popullit.

Sa me pelqen ky shkrim, kaq tolerant, kaq i argumentuar, kaq logjik... eh sikur te gjithe mbrojtesit e te djathtes shqiptare te arrinin ne keto nivele te te shprehurit, te ishin kaq te artikuluar. Zonjushe e nderuar Edita Kuci-Ukaj, shpresoj qe ju te sherbeni si shembull per te djathten shqiptare ne sensin filozofik.

Nje shkrim, madje c'them shkrim, nje ese per t'u lavderuar.

Te djathte shqiptare, merrni shembull nga yjet e talentuar te qiellit tuaj logjik, si puna e Edites.

Telegrafi.Com, me vjen keq se ka vetem 5 yje, me qejf do te te kisha dhene 10. Pa m'u dridhur kursori.

foles, nuk ke faj; ndodh, kur rritesh ne nje shtet ku 2 bizneset kryesore quhen partia republikane dhe partia demokratike.

nuk kam takuar ndonjehere popull te majte. as popull te djathte. kur te takoj ndonjerin nga keta do tu them

Po për çtë djathtë flitet, kur ke një popull vetëm 4 milionë po veshderr si yni? Edhe në këto kondita? Nëse e presim djathtas në gjendjen ku jemi sot, i bi të ligjërohet kanibalizmi se skemi bukë me hangër.

  •  shqiptari eshte i djathte ne shpirt ngaqe eshte individualist, qe udhehiqet prej principit : secili per vete e zoti per te gjithe.
  • shumica e popullsise eshte fshatare pra e lidhur me token, qe do te thote pronen. 
  • forma me e larte shoqerore organizuese eshte fisi. 
  • qytetet kane qene te vegjel e te pa zhvilluar. sot te pista e pa urbanizem.
  • borgjezia e pazhvilluar. mungese e proletariatit.
  • popull i vogel, terren malor.
  • shumice muslimane.
  • larmi fetare.
  • etj etj.

deshtimi total i aplikimit te komunizmit tek ne qe solli shkaterrim shpirteror (vapore te mbushur me njerez si bagetia qe i turren botes se pasur kapitaliste) qe do te duhen vite te riparohet, provoi qe ky nuk i konvenonte karakterit individualist tone. 

ne amerikanet e pasur jane me te majte nga shqiptaret e varfer ....

 

 

Individualist? Si qenkemi ne individualist kur rrime akoma tre breza ne nje shtepi?

Problemi yne eshte qe ne duam te perkufizojme ndarjet politike ne Shqiperi me nocione qe vijne nga jashte dhe qe kane historikun e tyre.

E djathta dhe e majta psh hyne ne fjalorin politik francez ne kohen e revolucionit. Kur u mblodh asambleja kombetare kishte nje perplasje te forte midis dy grupeve te vogla por aktive: jakobinet qe rrinin nga e majta e asamblese dhe zhirondinet qe rrinin nga e djathta. Ne mes ishte ajo qe quhej "fusha".

Ndonjehere ngatorrojme nocionet. Ne USA psh ndarja kryesore eshte midis "liberaleve" dhe "konservatoreve", te perkthyer ne fjalorin politik europian e majta dhe e djathta. Mirepo nje liberal ne Europe, si Nurellari psh qe e ka shume qejf Soli, eshte i djathte.

Naim ti e di qe une vdes per Nurellarin. Desha me te shkrujt me gjate per pune te diferencave mes konservatorizmit, liberalizmit, autoritarianizmit, libertarianizmit (te gjitha keto mund te jene te majta e te djathta), dhe ndarjeve progres - regres, etikes se politikes etj. Kjo ndarje binare, qe shpesh here eshte e pasakte dhe ka shiftet e veta, ne themel ka paradigme ekonomike dhe etike. Nuk eshte e vertete qe nje i majte ne amerike eshte i djathte ne evrope. Ne amerike ka vetem te djathte, ne kendveshtrimin tim. Sepse te dyja partite qendrojne djathtas ne koordinatat e tyre (po te ndertojme nje plan kartezian me abshise paradigmen ekonomike dhe ordinate ndarjen e pushtetit). Kuptohet qe njera prej tyre eshte me afer qendres, per pasoje me "e majte" se tjetra, por jane te dyja djathtas qendres...Natyrisht qe jane te gjitha shume te rendesishme per te kuptuar, qofte dhe ku qendron nje "figure" qe une "e dua" aq shume, si Nuren psh.

 

Gjithsesi o Naim, se ne skraparllinjte jemi burra me namus, burra katerqindderhemsh, a e leme kete bisede, se mua me vjen turp te shkruaj seriozisht mbas ketij shkrimi "kaq fantastik" plot me mendime eklektike mbi te djathten.

Sa me namus je dhe ti smiley nejse, mire e ke, e kote te shtojme gje se autorja i ka thene te gjitha. ne fakt e kisha me shume me keta qe fillojne shkrimin nga fundi per ne fillim. 

Mbi 95% (ndoshta gaboj me pak gje ne kete %) e shqiptareve jane pronare. Fshataret ne Shqiperi kane tokat e tyre por edhe banoret e qyteteve kane qene (dhe jane) njerez me prona qe shtriheshin edhe jashte qytetit. Autorja perpiqet te shpjegoje ato qe ngerthehen si psikologji dhe mentalitet tek shqiptari duke shkuar mbrapa ne kohe, shume heret, qe nga Kanuni, qe ishte menyre per te rregulluar jeten ne komunitet per kohen dhe ku vinte ne dukje rolin e aristrokracise , principatat, famijet e medha etj. Gjithashtu edhe respekti qe ka qene dhe eshte edhe sot per klerin e tre feve tradiconale etj.

Edhe fshatari me i varfer, po te vihet para alternatives se mbetjes pa prone, nuk do ta pranonte, megjithese me pronen qe ka dhe perpiqet te nxjerre jetesen me te, nuk eshte se ka ndonje fitim apo jetese shume te mire.

Dmth vetëm 5% qënkan të xhveshur nga prona... dhe kanë vetëm prangate zinxhirët smiley

Prandaj të them që ja fut kot kur flet kundër komunistave të shqipërisë smiley

Komunizmi ne Shqiperi ishte nje gje e huaj. Marksi e kishte menduar qe ai te arrihej dhe te zhvillohej ne vende te industrializuara si Anglia ku kishte nje klase proletaresh, punetoresh, por jo ne vende agrare te pazhvilluara si Shqiperia. Ky ishte deformimi qe i beri Lenini dhe e pame se cfare beri komunizmi ne Shqiperi, ku nuk pershtatej as si mentalitet, as si zhvillim vendi etj.

 Individualist? Si qenkemi ne individualist kur rrime akoma tre breza ne nje shtepi?

pikerisht pse jemi te lidh forte me shtepine (fisin tone) nuk mund te jemi te majte. komunizmi eshte ne kah kundert te individit, familjes, marteses. dmth gjithçkaje qe i perket individit, qe perbejne terrenin e veprimit te tij. 

duhet me e prish familjen, per me shku tek komuna, bashkesia. ishte pikerisht lindja e familjes ajo qe krijoi pronen private dhe qe prishi komunen primitive (ku te gjitha te mirat materiale jane te perbashketa), forma me e thjeshte shoqeroree e njohur deri sot. 

tashti duhet me pas lexu dhe pak, per t'arrit me i kuptu keto probleme. s'e ndryshe flasim kot ne ere, gjera pa lidhje.   

Me rregull Hajdar, keshtu eshte kur flet te njejten gjuhe dhe nuk merresh vesh. Une kisha degjuar se individualist eshhte ai qe s'do t'ia dije as per familje e as per fis, ai qe e ka harruar solidaritetin familjar dhe qe i çon prinderit ne azil pleqsh se nuk do ti mbaj ne shtepi. 

Meqe ra fjala, ke ndonje liste librash per te propozuar ose me mire me bej nje permbledhje gjys faqe se s'para kam qejf te lexoj shume? 

Kuriozitet, nese kane miresjelljen te me pergjigjen komentuesit e nderuar te se djathtes, The Speaker, Solidarnosc, MacOS X e te tjere

Meqenese e majta eshte mish i huaj per ambientin shqiptar, a nuk do te qe shpenzim i kote energjish, kohe e parash ndertimi i partive te majta, apo qeverisja e tyre qe do te qe gjithsesi deshtim? Ne kete rast, desha t'ju pyes, a jeni te te njejtit mendim me mua per kete gje:

Te kete vetem nje parti, te djathte, demokratike, qe zbaton politika ne te mire te individit, fisit, familjes, biznesit, prones dhe mireqenies te cdo shqiptari?

 

s qenkan pergjigj, paskan qene jo vetem te djathte devolutive, po edhe te turpshem...

Po qe kane per t'thone "po" keta ty, e ke more parasysh?! smiley

 

prit he burre, se gjegjja e shpejte asht e zeza e t'zott... xhevapi i javashte rralle eshte jangllesh

nuk bohet kshu si e boni ju  smiley

klass!!!!  smiley

 pse ju majtoshet, kujtoni se jeni te majte ne shpirt ju ? ju rren mendia se gjasme beni.

spektri politik shqiptar eshte kopje e atij te botes se qyteruar. siç dikur importuam komunizmin sot, importojme demokracine perendimore. prandja po e qajme me lot.

vret komshiu komshiun me pushke, te dy dyqanet bythe me bythe, per nje radio me muzike. imogjino keta tipa te arrijne te merrren vesh ne nivel kombetar. smiley

 

Pse, mos je i prirur të besosh se ata pabreksat që bëjnë kore nëpër mitingjet e Salës kanë ndonjë gjë të djathtë në shpirt? smiley

Po ata qe kane dale ne miting, filozofi shume nuk dine mer burr, po 3-4 gjera pa u thelluar shume i dine: Atdheu/prona, Tradita/familja, Zoti dhe mbi te gjitha nuk durojne komunizmin.

P.S. mos me thuaj qe ti ben pjese tek ajo perqindja qe nuk ka prona. Rri mer Edrus se ti nuk je rritur ne jetimore, ai plaku yt ne ate vendin nga vjen duhet t'i kete nja dy gishta vend. Ndoshta ti e jep me deshire per ndertimin e socializmit... hahaha

 njeriu eshte i djathte par default, dmth keshtu e ka kriju zoti. po te shohesh nje foshnje nuk ta leshon nje objekt qe e shtrengon ne dore kurre, duhet me ja marre me force. kjo eshte natyra njerezore, e posedimit.

ndersa komunismi eshte forma me e larte shoqerore sipas marksit. ku punohet sipas fuqise dhe hahet sipas oreksit. 

duhet "njeriu i ri" qe te aplikohet, puna eshte se njeriu nuk ka evoluar shume. nuk jemi gje me te zgjut nga greket, nga sokrati me shoke. perkundrazi jemi bere me budallenj, po te lexosh Umberto Econ, tek ai shkrimi i sjelle ketu.

prandaj nuk kishte sesi komunizmi mos deshtonte kudo, bile dhe tek popuj shume me sociale e te kulturum sesa ne. 

Ta marresh ashtu z. Hajdar, njeriu lind nudo, mekatar ose shpellar (varet nga besimi personal) smiley.

Ndersa majtlleku, gjithmone sipas Marksit, eshte edhe ceshtje evolucioni.  Me ket shkrimin, dhe e krahasuar me majtllekun e shoqerise se perendimit (nuk po flasim per percundime diktatoriale) i bie me rregull treshi qe s'kena evulu shume. 

Disclaimer: I referohem se majtes ne tjater kontest qe mund t'i referohen kamunistet e peshkut smiley.

Hahahahha, Hajdar, kjo eshte per shprehje dite:

njeriu eshte i djathte par default, dmth keshtu e ka kriju zoti.

8674 shkronja, perfshire hapesirat. Pse kaq e gjate? Behet e lodhshme!

Psikologjikisht edhe në formim, ne jemi shoqëri me mentalitet dhe kulturë aristokrate, prandaj mund të jetë fakt se ndoshta socializmi tek ne nuk funksionon.

Për arsye të mentalitetit dhe kulturës sonë nacionale, e cila esencialisht është kulturë e formësuar mbi principe aristokrate...

 

Ne enderrat e mija edhe une do te doja qe te ishte keshtu, por me duket se realiteti flet ndryshe.

Me duket se autorja po shkruan per nje aristokraci virtuale. Nqs. eshte, pse nuk duket? Nqs. paskemi mentalitet, kulture e praktikisht rrenje aristokrate ku jane gjurmet?

Si mund te kete aristokraci kur nuk ka deshmi fizike te saj? Ku jane vilat aristokrate? Ku jane pallatet e aristokrateve? Bulevardet dhe shetitoret madheshtore aristokrate ku jane? Ku jane bankat e aristokrateve? Ku jane historite e lavdishme te pemeve gjenetike te familjeve aristokrate? Ku jane librat? Ku jane koleksionet e pikturave? Ku eshte kultura e aristokrateve?

Une asgje nga keto nuk shoh!

Perkundrazi shoh vetem mizerje ne kater anet e ketij vendi dhe asnje gjurme te prekshme te rrenjeve aristokrate te popullit tone.

Shoh vetem nje popull me histori fatkeqe qe s'ka patur kohe e komoditet te merrej me aristokraci e me klasa punetore, por ashtu te gjithe bashke, pretendente aristokrate e pretendente klase plebe jane perpjekur per te mbijetuar... te pakten ne keto shekujt e fundit.

 Eh sa do e paguani ju mer njerez ate voten per Berishen. Hajt se ky eshte vetem fillimi. Edhe pastaj u nxefet me ate shkrimn e kryeneces per grate qe shanin ne autobuz,

Për arsye të mentalitetit dhe kulturës sonë nacionale, e cila esencialisht është kulturë e formësuar mbi principe aristokrate, prandaj edhe e kërkon modelin e politikës djathtiste, sidomos të tipit anglo-amerikan që ndjek vijat kuntinuele të traditës.

 

We used to say :

Merre me long se mishi u maru...nuk e gjej dot pershtatjen ne fjalorin anglosakson,prandaj eshte mire keshtu ne shqip.

Te gjesh krahasimin midis nje kulture imponuese me nje kulture tjeter qe ndryshon ne baze te ekstazes  te dikujt eshte si te thuash:

Jam Kasap  por nuk e di c'eshte mishi...

Aq me teper qe djathtistet nacionale jane me te ekspozuar drejt gremines...ne qarkun e Ballkanit dhe shume larg interesave sociale dhe multikulturale. Keshtu principi dhe interesi i shqiptareve nuk mund te jete me ne duart e nje klase aristokrate qe ndryshon ngjyrat ne baze te interesave te pronesise, se pastaj ajo pjese e klases aristokrte, per hir te vetvetes na mbaron me vic,ne momentin qe lekundet aristokratisht.

Historia na e ka treguar kete. 

 Turo, duro edhe nja dy vjet kur ta shofesh Berishen qe te ndryshoje kushtetuten e ta shpalli veten Mbret si ai cuni tjeter nga Mati. smiley

Aman o PF se keto i shkruajne keta artikujt me kaq patetizem dhe naivitet sikur ne te jemi arberesh apo arvanitas dhe nuk dime nga lidhet gomari...

je tu e bo shume te zgjute plako, ky artikull eshte dement, nuk eshte se ka patur mundesi me qene me i mire. ne gjithe artikullin nuk ka nje fjali qe t'i rrije per shtat shqipes, te mos flasim pastaj per mendimin...

mos mendo se ajo qe e ka shkrujt eshte tu te trajtu si naiv, ajo me te veten mendo se po shkru gjona te sakta. eshte perpjek me i llaf, po aq e ka nivelin. ku je o llukan, qe mbron te djathten. se mire une qe paskam lexu iket behar, po ju te djathtet kur do lexoni?

Arberesh eshte mire! Pellazg mer, pellazg fare dun me na bo.

Per bese , ne mos u kuptofte  e "tallura" e vetmja e folme serioze me peshe eshte e sol-nokturnus qe mbyllet me ate perlen e kasapit  te Turit . Eshte nga rastet e pakta te budallallepsejes, te marresh seriozisht mendimet e cfaqura ne kete prurje. Por per te tallur , ka aq rreshta sa edhe komentuesit e te djathtes smiley , ti mbledhesh per kaq vjet sa eshte ne pellgje artikujsh PPU , nuk baraziten me kete artikull . Sidomos per ate qe kuptojne mire "bathoristet" e mitingashet e "djathte " smiley te Sales ...te keputen ushkuret e brekeve te Breglumasve nga te qeshurat smiley   . E djathta konZervative me ligj per bq ?????????????

 Turo, duro edhe nja dy vjet kur ta shofesh Berishen qe te ndryshoje kushtetuten e ta shpalli veten Mbret si ai cuni tjeter nga Mati.

fillimisht duhet t'i ngjaje ne fytyre, per te mos thene ne karakter. berishes nuk ja rren mendia per ndonje gje te madhe, prandaj mos u qani shume prej tij.

per ta pas idene se kush o zogu dhe qe ta krahasosh me berishen apo ndonje tjeter, qe i foto :

 Fichier-Zog.jpg

-qe njeriu qenka i djathte "qe ne lindje" pra "keshtu e ka kriju zoti"

-qe komunizmi eshte forma me e larte e shoqerise njerezore

-qe ka popuj te djathte e popuj te majte

-qe.....

-qe..

une per asgje nga keto nuk jam i sigurt. E vetmja gje per te cilen jam i sigurt eshte fakti se, nese ne (une, ti ai, ajo, ata ato...) ecim me keto "ritme" (nese njerezimi vazhdon keshtu si e ka "filluar&quotsmiley, mos habitet kur te shikoje fundin e asaj nga e cila doli, e asaj qe e polli, pra te tokës, te TOKËS (quajeni si te doni : dhé, planet, World, Botë...). Per kete PO, jam i sigurt.  

 fakti qe ti nuk je i sigurte nuk perben ndonje domethenie te madhe. ndersa fakti qe te posti im ka "me brume" sesa tek posti tend, PO !

por qe dhe ti ta kapesh se ku du me dal une, po te drejtoj nje pyetje me direkte, me feminore pra :

A pranon ti t'i japesh vendit me shume (ngaqe je me i shkolluar, me me fizik, me i ri, me me pak femije, etj) dhe te paguhesh me pak nga nje karrocier me 10 femije qe e ke komshi tek pallati ku jeton ?

me ha mendja se kesaj pyetje, nuk do t'i pergjigjesh më "nuk jam i sigurte" por me nje pergjigje kategorike e te vendosur, JO !

e pra mik, atehere ti nuk je SOCIALIST ! sepse nuk e ke  ndergjegjen te tille. akoma punon per pare, akoma gezimin tend ne jete ta jep parja, akoma diferencen me nje injorant qe e ke per bashkekombas kerkon ta besh prej lekut, etj. pra ke ngel nje qenie MATERIALE, siç te polli natyra (ose zoti) e nuk ke evoluar nje grime.

pra per konkluzion : ne stadin aktual te zhivillimit shoqeror ne rang boteror, socializmi nuk ka se çfare i propozon nje shoqerie, marredheniet e se ciles, mbeshteten kryesisht tek LEKU. sepse vendet borgjeze dhe te pasurojne me shume, pra te japin lek me shume.

e nuk mund  te genjesh kerkend me nje dogme.

 

A pranon ti t'i japesh vendit me shume (ngaqe je me i shkolluar, me me fizik, me i ri, me me pak femije, etj) dhe te paguhesh me pak nga nje karrocier me 10 femije qe e ke komshi tek pallati ku jeton ?

Meqe ti e "fëminizon" problemin, edhe une po pergjigjem "fëminorçe" e po them PO, pranoj !

 

Nuk genjeva kerkend me ndonje dogme, aq me pak nuk fola per dogmë. Aq me pak per socializem. Thash thjesht se, nese vazhdohet keshtu, bindja ime eshte se njerezimi shkon "à sa perte", sepse thjesht po shkaterron dheun mbi te cilin jeton, ajrin qe thith, ujin qe pi (dhe te gjitha keto, jo vetem ne sensin e ngushte te ekologjise, jemi dakort besoj). Shkurt po shkaterron TOKËN (planetin, boten....). Dmth edhe veten, si pjelle e saj.

Nese flet per mua personalisht, une te siguroj qe nuk kam ngelur "nje qenie materiale" (te citova). Por e kuptoj se nuk e ke fjalen per mua (si person), por "ne pergjithesi" (siç eshte bere zakon te thuhet).

Per ti rene edhe me shkurt: Une thjesht doja te thoja qe, jo pse te gjithe i hedhin plerat nga dritarja (pra na qenkan "qenie materialiste&quotsmiley, edhe une duhet ti hedh si ata. Ose edhe me thjesht : une besoj (pikerisht per kete isha i sigurt) se, pranvera vjen me nje lule. 

 

Olsib me siper ka te drejte.

Shqiperia nuk ka aristokraci. Qe te kesh aristokraci duhet te kesh plebej. Ne shqiperi jan te gjith plebej dhe te gjith aristokrat.

Eshte e pakuptueshme sesi mund te diskutohet per popullin e djathte shqipetar. Nje popull qe ne historine e vet njeh vetem lufte per mbijetese, luftra te organizuara nga fshataresia, varferi shekullore nuk ka se si te jete i djathte.

Paradoksi eshte qe me te majtet ne Shqiperi jane edhe adhuruesit e e djathteve.

Dhe te jesh i majte nuk do te thote te jesh komunist, gjithashtu mos te jesh i djathte nuk do te thote te jesh komunist.

Aristokracia.

Shqipetaret nuk njohin aristokraci gjat historise te tyre. Shqipetaret jan nje popull qe ka pas kulturen dhe traditat e tija pa dallim klasash. Nuk ka pasur institucione kulture dhe arsimi per ndonje klase te vecante, por tradite dhe kulture te perbashket.

 

Po ju a te gjithe te deshem jeni a? Po cilat luftra ka organizuar fshataria mer? Familjet e medha dhe njerezit e shtreses se larte kane qene ata qe kane organizuar dhe udhehequr luftrat nder shqiptare.

Edhe pavaresia, shumica e eterve te kombit qe e firmosen deklaraten dhe ata qe u caktuan ne qeveri, kane qene nga hierarkia sociale e kohes. Pashallare, bejlere, ish-funksionare te Perandorise Osmane, Klerike, edhe ata qe nuk kishin tituj te tille, ishin njerez te shkolluar dhe arsimuar qe per kohen ishte privilegj.

Edhe vellezrit Frasheri vinin nga nje familje beu.

Po ju a te gjithe te deshem jeni a? Po cilat luftra ka organizuar fshataria mer? Familjet e medha dhe njerezit e shtreses se larte kane qene ata qe kane organizuar dhe udhehequr luftrat nder shqiptare.

Nga te gjitha ato tek kjo u kape? Familjet e medha dhe njerez te shkolluar ndoshta po, por fshatare kan qene, nuk kane qene pjese e ndonje aristokracie. Te gjitha luftrat e popullit shqipetar jan organizuar nga fshataresia. Si ato kunder otomaneve, edhe ato kunder serbve,malazezeve,pepinove, dhe lufta nacional-clirimtare.

Edhe pavaresia, shumica e eterve te kombit qe e firmosen deklaraten dhe ata qe u caktuan ne qeveri, kane qene nga hierarkia sociale e kohes. Pashallare, bejlere, ish-funksionare te Perandorise Osmane, Klerike, edhe ata qe nuk kishin tituj te tille, ishin njerez te shkolluar dhe arsimuar qe per kohen ishte privilegj.

Cilen pavaresi? Hierarkia sociale e kohes nuk eshte aristokraci. Pse alabaket qe jan sot hierarkia sociale e kohes ti i quan aristokrat?

Edhe vellezrit Frasheri vinin nga nje familje beu.

Familje beu ndoshta po, por arstokrate shqipetare? Cfar i ndante nga fshataret e tjere te fshatit? Kultura? Tradita? Dialekti?

Mos ja fut kot.

 

Shqipetaret nuk njohin aristokraci gjat historise te tyre. Shqipetaret jan nje popull qe ka pas kulturen dhe traditat e tija pa dallim klasash. Nuk ka pasur institucione kulture dhe arsimi per ndonje klase te vecante, por tradite dhe kulture te perbashket.

po toptanasit e te tjere familje te medha ça kane qene ? bej ne turqisht do te thote princ. dhe eshte titull aristokratic.

mbreti gjithashtu eshte aristokrat, e perderisa shqiperia ka qene mbreteri ka pas dhe aristokracine e saj. 

 

 Cilen pavaresi? Hierarkia sociale e kohes nuk eshte aristokraci. Pse alabaket qe jan sot hierarkia sociale e kohes ti i quan aristokrat?

aristokrat behesh me titull prej mbretit kur ti shfaq karakteristika te veçanta gjate jetes tende ne kontributin qe i jep nje bashkesie. po te tregohesh trim ne lufte edhe pse je fshatar, mbreti te ben aristokrat. 

ai trajneri i manchesterit psh eshte aristokrat per meritat qe ka treguar gjate ushtrimit te funksionit te tij. 

ndersa republika ka titujt e vet, hero i popullit, artist i popullit, deshmor i popullit, etj.

ndryshimi eshte qe titujt aristokratik TRASHEGOHEN, dmth mjafton qe toptanasi i pare te jete treguar trim nje here ne jete te tij, femijet e gjithe ç'del me pas prej tij e trashegojne titullin edhe pa treguar hiç merita. kjo beri qe Aristokracia dhe te degjeneronte e tejkalohej si sistem vlerash.

 

po toptanasit e te tjere familje te medha ça kane qene ? bej ne turqisht do te thote princ. dhe eshte titull aristokratic.

Kan qene fshatare, mund te kene qene familje te medhaja, edhe te shkolluara por kurrsesi me ndonje tradite apo kulture familjare ndryshe nga fshataret e tjere te zones. Nuk ka pas institucione te vecanta per rritjen dhe formimin e nje klase shoqerore te popullit shqiptar, njesoj jan rritur dhe kan marre formimin, nga kultura dhe tradita e perbashket popullore, ne gezime, hidherime, me kanun e me bajrak si i thone nje llafi.

mbreti gjithashtu eshte aristokrat, e perderisa shqiperia ka qene mbreteri ka pas dhe aristokracine e saj. 

Shqiperia 20 vjet mbreteri pati, cfar na flet per aristokraci 20 vjecare ti tani? Me duket or mik se duhet te mesosh cfar eshte aristokracia njehere.

aristokrat behesh me titull prej mbretit kur ti shfaq karakteristika te veçanta gjate jetes tende ne kontributin qe i jep nje bashkesie. po te tregohesh trim ne lufte edhe pse je fshatar, mbreti te ben aristokrat.

Nuk eshte ashtu, aristokrat behesh jo me titull mbreti, por me rritje dhe formim. Aristokrat ne Austri a France a Angli je kur edhe stergjyshi yt eshte rritur dhe formuar ne te njejtat institucione edukative dhe kulturore.

Ai trajneri i manchester-it nuk eshte aristokrat, edhe sikur te behet lord dhe me pas kryeminister prap nuk behet.

Nqs do te shikosh kush shtete kan pas dhe vazhdojne te kene aristokraci, hajde vizitoe angline dhe do shikosh qe dialekti nuk eshte krahinor, por shtresor, ku dallimi midis klases te varfer dhe asaj te mesme eshte shume i dukshem qe ne te folur, dhe midis asaj te mesme dhe te larte akoma me i dukshem qe ne te folur dhe ne sjellje.

Kurse ne Shqiperi une si fshatar shqipetar flas e sillem me mire se shumica e atyre aristokrateve ne parlament.

 

 

Shqiperia ka pasur "aristokraci" para pushtimit otoman.  Besoj se s'eshte nevoja te numerojme emrat e "dyerve te medha."  

Ndersa gjate pushtimit ka qene disi ndryshe.  Titulli "bej" varet nga njera zone e perandorise ne tjetren per nga kuptimi, si dhe me kalimin e kohes mori trajta te ndryshme.  Por, teorikisht, ne islam nuk besohet ne "aristokraci te trasheguar."  Mgjth sidoqofte ka pasur perjashtime. 

Edhe perbrenda Shqiperise ka pasur gjithashtu ndryshime.  Po tjeter teme. 

Ne historine moderne apo post-otomane te Shqiperise ka pasur vetem nje "mbret".  Nuk mund te merret per baze krijimi apo procesi i aristokratizimit te shoqerise shqiptare bazuar rreth nje mbreti te vetem.  Megjithate, edhe ajo pjese e shoqerise shqiptare qe kishte trajta do te thosha me shume "elite" se sa aristokracie para regjimit komunist, u shkaterrua me vone si rrjedhoje e tij. 

Keshtu qe eshte veshtire te behen paralelizma midis "aristokracise" shume shekullore te perendimit, dhe asaj te nderprere, shperngulur, gjymtyrosur e me vone rrenuar shqiptare. 

o monde vazhdoni debatin ju, some very interesting points, por aman, derman, thuaj 'osmane' dhe jo 'otomane'.

muhabet per qejfin tim paska qene ky ketu. po une kam qene me psuhime e nuk jam marre me peshkun.

nejse, po e vras mendjen edhe une se ca jemi: aristokrate apo fshatare. dhe me rezulton se anglia eshte shume e majte me nje klase te djathte teper te forte. po ashtuedhe gejrmania. me aristokratja me rezulton rusia e bindur nga zotit e zotit. (te qiellit e te tokes).

kurse shqiptaret me duken oportunista si komb. aristokrate kemi nxjerre boll, po jashte vendit. shembull tipik Balshajt.

po ne jemi te majte si popull. dhe kjo eshte fatkeqesia jone. (mendoj une)

 Keshtu qe eshte veshtire te behen paralelizma midis "aristokracise" shume shekullore te perendimit, dhe asaj te nderprere, shperngulur, gjymtyrosur e me vone rrenuar shqiptare. 

e forta eshte qe dhe emertimin aristokrat po ashtu ate mbret e ven ne thonjeza. 

a moj labe me gjys opinge ....... i do te jene te gjithe si vetja pa dyshim, qe t'i heqesh nga thonjezat ne biografi.

po mire, na trego njihere, po fustanellen si ju a vodhet grekerve hee ? smiley

 Kan qene fshatare, mund te kene qene familje te medhaja, edhe te shkolluara por kurrsesi me ndonje tradite apo kulture familjare ndryshe nga fshataret e tjere te zones. 

e di si po thu ti a jo ?

qe meqenese deti eshte vazhdim i lumit, eshte po ashtu lume. njesoj per oqeanin qe eshte vazhdim i detit. *

keto fashtaret ndryshe nga ata te thjeshtet i njihte dhe "porta e larte" e ky eshte ndoshta ndryshimi i vetem. ne (ti me monden) mos i terhiqni gjonat nga pozicioni ku ndodheni vete se nuk mund ti kuptoni dot keshtu. jo se, per çeshtjen e aristokracise shqiptare, ka ndonje rendesi te madhe ne fakt.

*: kam dhene shembull ketu me te forte nga Eco, qe rrekej te shpjegonte budallenjt tek ajo tema tjeter. lol

Vazhdon dehja e disave.

Aristokracia eshte ajo pjese e vogel qe drejton per shkak te meritave te saj dhe zakonisht kjo eshte zhvilluar apo transformuar si dicka e trashegueshme. Ne Shqiperi ne i kemi pasur te gjitha keto, edhe para dhe pas Perandorise Osmane. Pas pushtimit osman, ata njerez qe u zgjodhen kane pasur tituj honorifik dhe drejtues si pasha dhe bej etj. dhe kane qene te trashegueshem (qe me nje pershtatje kane ekuivalentet e tyre ne Evrope). Normalisht kjo eshte shoqeruar edhe me pasuri per keto familje, sidomos ne zona te vecanta ku kontrollonin te gjithe token. Nje budalla me siper qe permend shtresen e larte te Anglise apo aristtokracine ne kete vend, nuk e kupton qe elita ne Shqiperi nuk ka qene e njejte me ate te Anglise qe ka pasur kontiunitet dhe e zhviluar shume me teper, por kjo elite (shqiptare) ka qene me e zhvillluar dhe me shume mundesi se sa pjesa tjeter e popullit.

Pinjollet e ketyre familjeve kishin mundesite e shkollimit qe per te tjeret ishte shume e veshtire. Edhe Zogu para dhe pas berjes mbret u mbeshtet dhe u perkrah nga kjo shtrese qe ishte e pasur, e shkolluar dhe kishte qene udheheqese ne zhvillimet e shqiptareve.

Levizjet, kryengritjet etj. jane drejtuar apo ideuar nga kjo shtrese. Keshtu qe gjurmet dhe ndikimi i aristokracise ne Shqiperi ka qene i forte, pavaresisht se gjate komunizmit keto u shkaterruan (ju shkaterruan edhe sarajet e tyre) dhe u denigruan nga agjit-propi komunist. Por ketu po flasim si mentalitet te popullit te formuar nder shekuj.

Me lejen tuaj , desheroj te perseris ne kete prurje , thenien e vene nga JU ne temen tjeter. Per te kuptuar si CELESI i ARTE i prirjeve shqiptare per te qene aristokrate smiley  pra te DJATHET  smiley 

Po te kene qene si ky te djathtet ne vitet 30-40 e kuptoj disi pse ua uli breket Dulla me 45-46. Se ne nje forum e shiko c'bejne, jo te ishin cifligare njerez si ky...

I madh ky komenti.

Ndoshta ky shembull percaktimi HISTORIK dhe EKZISTENCIAL i pakundershtueshem eshte domethenia me e madhe per te kuptuar se cfare eshte e djathta ne Memedhembje ! Madheshtore ! Sinteze qe perfaqeson te pakten 20 vjet denger - venger per te djathten historike smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).