Shfajesimi i nje pianisti te marre

Më vjen keq.
Më vjen vërtet kaq keq që pasi ta keni mbaruari së lexuari këtë, do qëndrojë përjetësisht i stampuar në mendjen tuaj imazhi i një personi të frikësuar, të ndotur me turpin e dështimit. Është qesharake si vetëm një sekondë zhgënjimi ose përbuzjeje mund të përmbysë një pafundësi ditësh, javësh, muajsh, sakrificash e përpjekjesh të njëpasnjëshme. Dhe jam i sigurt që të gjitha përpjekjet e mia po varrosen pamëshirmërisht në kujtesën tuaj, teksa lexoni çdo radhë të kësaj letre. Mbase hidhërimi juaj i thellë (s’e di me saktësi nëse do jetë i tillë, mund të jetë edhe një formë ndjesie çlirimi realisht – siç dihet, ju do ta gjykoni kët&eumlsmiley do t’ju bëj që t’më urreni, t’më përçmoni, t’më keqgjykoni. Ju kuptoj, nuk do trishtohem nëse diçka e tillë do të ndodhë. Por ama ju kërkoj një nder, para se ta bëni këtë, para se të mishëroni brenda jush çfarëdo lloj urrejtjeje, dëgjoni diçka dhe nguliteni mirë në mendje: Jam përpjekur, oh ta dini se sa jam përpjekur!
Gjithcka e ka një arsye, dhe secili e njeh më së miri, arsyen e vet.

Asnjë vendim nuk është i thjeshtë të merret, asnjë. (Akoma më vështirë është që ai të realizohet.) Madje as zgjidhja e të qendruarit në vend , as ajo e të pranuari disfatën, nuk është e lehtë. Më besoni që jo.
Është qesharake të guxohet të karakterizohet dhe kritikohet zgjedhja e dikujt. Jo vetëm e padrejtë, por më tepër qesharake. E them këtë me plot bindje. Sado vullnet të kesh që të vihesh (me anë të imagjinatës tënde) në vendin e tjetrit, kurrë nuk do jesh realisht ai. Lëkura dhe shpirti yt nuk do t’i ndjejnë kurrë gjërat në të njëjtën mënyrë dhe intensitet me të cilin dikush i ka ndjerë dhe përjetuar. Për hir të sinqeritetit, është qesharake të flasësh për zgjedhjen e dikujt. Ndaj mos u perpiquni ta bëni – është e kotë. Heshtni dhe lexoni.

E dini, që në moshë të hershme kam filluar të kuptoj se, edhe pse jemi të gjithë të imbarkuar në të njejtin planet, fatmirësisht apo fatkeqësisht jo të gjithë i përkasim të njejtës botë. Dhe bota ime, ajo botë me forma të tilla asimetrike dhe joharmonike , nuk mund të mbijetonte në mënyrë të rregullt midis sferave të tjera të këtij dimensioni.
Tek kalonin vitet kam kuptuar që çdo botë përbëhej nga rregullat, ligjet dhe tabutë e veta, gjëra të cilat unë kam përherë respektuar (ndonëse jo me të gjitha isha dakort). Oh, kam njohur mijëra si to! Disa të zymta, të tjera gazmore, disa të tjera të rrepta, dhe ta dini: i kam dashur të gjitha ato që kam hasur në jeten time, të gjitha. Mbase disa, siç thashë më parë, më bezdisnin apo nuk më pëlqenin (normalisht kur kisha të bëja me përplasjen e dy ose më shumë botëve) por thellë-thellë, sado që të ankohesha dhe të shfryhesha, i kam dashur dhe ato, po po, pasi në fund të fundit hidhërimi që ato më ngjallnin bënte pjesë në shijen e plotë që unë merrja prej tyre.

Veç diçka nuk kam të qartë nga ky sistem botërash dhe dimensionesh, kuptimin e të cilit ende nuk arrij ta gjej. Kam shpërdoruar kaq shumë kohë duke u përpjekur të kuptoj dhe më pas të shndërroj këto ligje, rregulla, përmasa të botave të tjera, në forma më të përkryera të mundshme, pasi gjithë jetën time isha i dhënë pas estetikes, bukurisë, harmonisë. Dhe ndërkohë nuk di, nuk di përse nuk i kam kushtuar as edhe një sekondë rregullimit apo përmirësimit të përmasave të botës time, përkundrazi, e kam shkatërruar atë, pa rreshtur, me një kënaqësi të pafund. Mbase pikërisht për këtë arsye askush nuk ka guxuar të trokiste me dashamirësi në dyert e saj. Mundet njerëzimi të ketë qenë tepër i brishtë për t’u përballur me gjembat e ashpra të vatrës sime. Mundet….

Njerëzimi thashë? Oh, njerëzimi, ai grumbull aq i dashur, prej të cilit gjatë 34 viteve kam adhuruar dhe pritur kaq shumë. Aq shumë madje sa ishte e pashmangshme të mos përfundoja ta urreja atë një ditë. Dhe ndonëse kjo mund të tingëllojë absurde (por ç’them unë i gjori, gjithë jeta ime ishte absurde) ishte ndër arsyet e forta të cilat më shtynë të veproj.

Jam endur për një kohë kaq të gjatë me sytë e fashuar dhe ndër duar një pishtar, flaka e të cilit fikej gradualisht, ashtu si dhe shpresa ime. Çfarë kërkoja? E ja, prej 34 vitesh kam kërkuar Marrëzinë e Marrëzirave: shkëlqimin e dritës.

Kam qenë i sëmurë. Po, i sëmurë. Duhet ta kuptoni, ta pranoni që kam qenë i tille – i pangopur. Kërkoja përherë e më shumë, akoma, edhe kur kisha arritur deri në kufijtë e çka dëshiroja përsëri dyshimi se kish ende gjëra për të arritur më tej dhe se kënaqësia, dashuria, jeta vazhdonte tej asaj ç’kisha fituar me kohë, më përvëlonte çdo qelizë të trurit, më dëshpëronte, më sëmurte me dëshirën e ethshme të njohjes sime me dimensione të tjera. Helmohesha, pa e ndalur veten, nga vetë truri im.

I dedikohesha i tëri punës sime, për orë të tëra. Gishtërinjtë e mi mbi tastierat bardh e zi të pianos rrëshqisnin dhe vallëzonin lart e poshtë, mbi oktavat e mia të dashura mes të cilave dhe jam rritur. Shpirti im rob i notave që çliroheshin në hapësirë, veshët e mi të ledhatuar nga meloditë e Shopenit, Mozartit, Bahut dhe Bethovenit, ndërsa brenda kraharorit tim tërbimi më shqyente zemrën. Xhelozia, zilia që ato nota endeshin të lira dhe bëheshin njësh me madhështinë e pafundme të hyjnores, të artit, ndërsa unë gjendesha i burgosur në tokë, në të përditshmen e zymtë dhe në rrjedhën e pashmangshme të kohës.
Jo, kjo nuk ishte e drejtë. Nuk më mjaftonte teknika e përkryer me të cilën arrija të përcillja pjesë klasike të famshme mbarëbotërore. Nuk më mjaftonin pentagramat e e ngjeshura që mbushja për ditë të tëra. Nuk më mjaftonin sonetat, barkarolet, nokturnet që arrija të kompozoja, as kritikat e shkëlqyera që merrja. Çfarëdo që të bëja, mbetesha përsëri i burgosur në tokë, ndërsa ato nota të mallkuara fluturonin lart, e më lart, teksa më linin pas e më tallnin. E unë, mbetesha përherë aty, në tokë, mbështjellë me atë ndjesinë therëse melankolike dhe dhimbjen që më përvëlonte shpirtin.

Fillova të kuptoj që, në të vërtetë, e vetmja gjë që bëja çdo herë që luaja ishte të lypja për dritë, të lypja siç bën një endacak. Kjo gjë më sëmurte, më tërbonte.
Në 20 vite karrierë pra këtë kam bërë. Kam lypur. Logjika ime është degraduar duke lypur. Krenaria e një artisti të mirëfilltë më digjej dalëngadalë nga flakët e dyshimeve të mia. Ndjehesha lakuriq para të gjithëve dhe, njëkohësisht, akoma më i përhumbur në errësirë.

Doja të gjeja dritën. Të gjeja shkëlqimin e saj, ndriçimin rrezatues që sipas llogaritjeve të mia do të zbulonte gjithçka, do prekte çdo qoshe të errët të një hapësire të pafund. Këtë dëshiroja. Të shihja të mishëruara në një trup hynor gjithë ato nota, andej-këtej të shpërndara, që për vite të tëra iu kam dhënë jetë duke luajtur. Ja, këtë doja. Dhe kështu, mes ballafaqimit me bukurinë dhe përsosmërinë absolute, do bija më në fund në paqe me shpirtin tim të përvuajtur. Do zbuloja çdo cep të dimensioneve misterioze që arrija t’i perceptoja vetëm me anë të artit tim, por kurrë me anë të syve të mi. Kjo ishte e vetmja arsye, e vetmja shtysë, e vetmja shpresë që më bënte të vazhdoja çdo ditë hulumtimin. Dhe arti im sa i ëmbël po aq therës dhe i pamëshirshëm bëhej njëkohësisht. Ishte droga ime, marrëzia ime, vdekja ime.
Me pishtarin ndër duar dhe sytë përherë të fashuar, kërkoja, endesha, lypja.
Dritë, dritë, dritë… vec dritë kërkoja.

Dhe më në fund e gjeta. Ishte nje i huaj që ma tregoi. U përpoq me dhunë të ulte e më pas të flakte tutje pishtarin që kisha ndër duar. Kur e pyta përse donte të bënte këtë gjest të papëlqyeshëm, m’u përgjigj thjesht: “Sepse të gjithë, të gjithë këtu jemi të verbër. Dhe një të verbri nuk mund t’i japësh dritën e shikimit përsëri, pas shumë vitesh jete në errësirë. Do të ishte sikur do ta vrisje.”

Kaq mjaftoi. Dhe jo vetëm urrejtja ime për atë llum njerëzish të përulur u derdh e furishme si stuhi mbi ta, por edhe ajo dritë që kaq shumë dëshiroja u përhap menjëherë, duke zbuluar me dhunë çdo objekt, çdo send, çdo person që më rrethonte.

Pashë, oh i mjeri unë shihja qartë, shoh tashmë qartë. Nuk doja që ajo dritë të zhvishte në mënyrë kaq të pamëshirshme gjithçka që kisha përreth. Një turmë të verbërish – si sonambuj me duar të zgjatura – endej në këtë botë. E mallkuar dritë…pashë!

Dhe tani, nuk mundem më të krijoj. Gishtërinjtë nuk guxoj më t’i vendos mbi oktovat e mia të dashura.
Shoh, përsëri shoh. Arsyja ime, është që nuk ka më arsye.
Më vjen keq, më vjen kaq keq për ata që kanë besuar tek unë, por unë nuk mund të besoj më tek ata.

Nga një epokë e marrë,
Nga një shoqëri e verbër,
Nga një pianist tashmë i vdekur,

Ju përshëndes. Lamtumirë.
 

2 Komente

Well, lexim i shpejte, koment i shpejte :

Nuk kam ndonje mendim te qarte. Jam si medysh. Nuk di, kritike te mire apo te keqe. Thjesht mund te them se autori (qofsha gabuar, por...) lexon teper letersi edgarpoeiane. Edhe ai i shkreti nuk arrinte te kuptonte universin, por ai e kishte hallin me nje fytyre qe i kthehej gjithmone : nje fytyre gruaje qe merrte gjithfare formash. Ne pergjithesi, autor, Poe eshte goxha i zymte dhe jo recete e mire per shpirtra te ndjeshem.

Ne lidhje me prirjen tuaj per veteshkaterrim, kujto perseri "Demoni i mbrapshtise" te Poe.

Dhe e fundit, nje shprehje ma vrau veshin : "me besoni, keshtu ishte" (a diçka e tille).

Ka diçka ketu : ne tekste te shkruara ne nje gjuhe te larte (soutenue), dmth kur flet nje personazh jo dokudo, por disi i kenduar, keto lloj shprehjesh nuk perdoren sepse japin pershtypjen e nje muhabeti kafenesh. Dhe pikerisht ! Kjo shprehje perdoret gjeresisht atehere kur kemi nje personazh qe nuk eshte aq i ngritur "intelektualisht", dhe po tregon diçka me shoket e tij. Dikush qe nuk iu hy thelle gjerave, nje punetor ngarkim-shkarkimi, nje katundar parmende, etj.

Por personazhi yt m'u duk goxha i koklavitur, keshtu qe kjo te vret pak veshin.

Gjithsesi, me pelqen si fryme, pavaresisht se nuk pashe ndonje histori te mirefillte.

Suksese.

Ka nje tregim Kamy-ja, me duket per nje shkrimtar a piktor s`me kujtohet mire, i cili po kalonte "writer's/artist's block" e kishte kohe qe nuk krijonte gje. Nderkohe situata ne shtepi behej perhere e me mbytese, ngushtuese dhe e deshperuar, megjithe perkrahjen qe gruaja dhe miqte, qe e vizitonin shpesh, i jepnin. Pas njefare kohe ky u mbyll ne ate kuvline e tij diku ne atik, me synimin dhe njekohesisht shfajesimin qe do krijonte me ne fund kryevepren e te gjithe koherave. Nuk takonte me njeri, madje edhe gruan e shihte vetem kur kjo i conte dicka atje lart per te ngrene. Ne fund fare, me sa mbaj mend, e gjejne a te vdekur, a te alivanosur, dhe shohin ose ne ate kanavacen bosh te piktures, ose ne fleten e pare bosh te nje togu fletash, qe ky kishte arritur pas gjithe atij mundimi e trysnie te shkruante fare zbehte e me shkronjeza te veckla, vetem nje fjale, e cila per dreq gjithashtu s`me kujtohet, por ishte dicka si "e pashmangshme," ose "e pamundur,"... (ndoshta ndonjerit a ndonjeres mund t`u kujtohet me qarte c`po flas.

Keto me lart i thashe sepse gjeta ngjashmeri, si gjendje, mes kesaj pjesezes dhe krijimit te Kamyse, por ndersa tek i fundit ka nje histori me se konkrete, me gjithe abstraksionet e abstragimet e mundshme qe krijon ai rrefim, tek e para mbetemi, si lexues, vetem ne sferat e abstraksionit, gje e cila duhet thene se 1. nuk eshte detyrimisht "e keqe" 2. edhe pse na kujtohet me bindje prej protagonistit qe kurrsesi s`mund te vihemi ne kepucet a nen lekuren e tij, 3. abstraksionet apo persiatjet e tilla, ashtu si protagonistit i duken krijimet e Bahut, Moxartit a Bethovenit te pamberritshme prej tij, ka rrezik qe lexuesit t`i hyjne nga njeri vesh, te malcohen shkurtimisht ne ndonje cep truri, e pastaj t`ia rrembushin vrik prej veshit tjeter, 4. pjesa kryen vetevrasje, e ca te tjera, ndoshta po aq te rendesishme.

Personalisht, me pelqeu ndertimi i frazes. Me ndonje perjashtim te rralle, dallohej dedikimi ndaj mendimit te shprehur, qartesia e zhdervjelltesia e pershkrimit.

Shendet e pune te mbare!

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).