Modeli ka dështuar, të tjerat kanë pak rëndësi

Një pikë ku të gjitha palët në vendin tonë bashkohen është ideja se problemi në Shqipëri nuk është me modelin aktual politiko-ekonomik, por me mos-zbatimin rigoroz të tij. Konsensusi në këtë pikë është aq i gjerë saqë ideja se mosfunksionimi i sistemit mund të jetë pasojë e vetë sistemit as nuk shtrohet për diskutim.  Pikërisht ky është edhe argumenti bazë i këtij artikulli.  Dështimi i modelit politiko-ekonomik që qeveritë shqiptare kanë ndjekur këto dy dekadat e fundit me rekomandimin dhe nën mbikëqyrjen e ndërkombëtarëve buron nga vetë modeli. Problemi me modelin aktual nuk buron nga moszbatimi por nga vetë përpjekja për ta zbatuar atë. Problemi nuk është se institucionet tona shtetërore janë të dobëta, por se ato janë dobësuar nga vetë modeli politiko-ekonomik që kanë realizuar në praktikë. Problemi nuk është se politikanëve tanë u mungon vullneti për të zbatuar modelin politiko-ekonomik, që na rekomandojnë organizma si BE-ja apo institucione si FMN dhe Banka Botërore, por tek përpjekja e pareshtur e tyre për ta zbatuar atë.

Në këtë pikë më duhet të sqaroj për çfarë modeli bëhet fjalë. Politikisht ky model nënkupton një demokraci pluraliste sipas modelit që ofron Robert Dahl në një nga librat më të mërzitshëm të literaturës mbi demokracinë Poliarkia. Është një demokraci kryesisht procedurale, që përcaktohet nga ekzistenca e pozitës dhe opozitës, nga zgjedhje të lira dhe të ndershme dhe grupe të ndryshme interesi që konkurrojnë për të influencuar pushtetin. Ky është në thelb modeli politik që mund të duket i thjeshtë për faktin e thjeshtë se është vërtet i tillë dhe ndoshta prandaj dhe përqafohet kaq lehtë. Modeli ekonomik nga ana tjetër ka në thelb atë që quhet konsensusi i Uashingtonit. Në qendër të modelit është tregu si burim zhvillimi dhe në funksion të së cilit vendoset shteti, roli i të cilit reduktohet te garantimi i sistemit të drejtësisë dhe rendit, të domosdoshëm për të garantuar pronën private. Prioritet ka stabiliteti makro-ekonomik që në thelb do të thotë politikë monetariste që lufton inflacionin dhe reduktim të deficitit buxhetor. Institucione si Banka Qendrore apo sistemi bankar janë nxjerrë jashtë kontrollit shtetëror. Tregu lokal nga ana tjetër duhet të jetë i hapur ndaj tregut ndërkombëtar, pra të mos ketë masa proteksioniste dhe të mirëpresë dhe t’i përshtatet investitorëve të huaj. Është e rëndësishme të theksojmë se kemi të bëjmë me një model jo vetëm politik, por edhe ekonomik pasi fatkeqësisht analizat lokale dhe ndërkombëtare ndalen vetëm tek dimensioni politik dhe injorojnë atë ekonomik, a thua se një sistem politik ekziston në ajër.  Prandaj për të kuptuar dështimet e sistemit tonë politik duhet të fillojmë nga dështimi i modelit ekonomik nga ku burojnë edhe dështimet e sistemit politik.

Dështimi i modelit tonë ekonomik të zhvillimit është shumë i lehtë për t’u kuptuar nga vetë dështimi i ekonomisë sonë.  Ekonomisë sonë i mungon pothuajse tërësisht një sektor prodhues dhe aq më tepër një sektor prodhues konkurrues, çka vë në pikëpyetje integrimin e ekonomisë shqiptare në tregjet globale.  E thënë thjesht ekonomisë sonë i mungon një motor zhvillimi. Për të kuptuar këtë mjafton të përpiqemi ti përgjigjemi pyetjes: me cfarë konkurron Shqipëria sot pas 20 vitesh tranzicion në tregun rajonal? Po atë global? Për momentin ne konkurrojmë me kanabis, heroinë, kokainë, dhe prostitucion si në tregjet rajonale edhe ato europiane. Këto janë produktet Made in Albania, për të cilat ne njihemi më shumë sot në botë. Dhe kjo për faktin se nuk jemi të aftë të konkurrojmë me produkte të tjera. Po përse pas pothuajse dy dekadash tranzicion ekonomia jonë nuk konkurron jo më në tregun europian por as në atë rajonal? Arsyet mund të përmblidhen tek katër elementët thelbësor të modelit tonë ekonomik të zhvillimit; tregtia e lirë, tërheqja e shtetit,  stabiliteti makro-ekonomik dhe investimet e huaja si prioritet.

Së pari, tregtia e lirë do të thotë pamundësia për të mbrojtur produktet apo ekonominë vendase, kapitalin, prodhuesit dhe biznesin vendas. Dhe nëse ky sektor shpartallohet që në lindje nga konkurrenca që vjen nga jashtë është e kotë të presësh që një ditë ai do lindë i rritur për të konkurruar në tregjet globale. Le të marrim rastin e bujqësisë që tashmë është e qartë që është në gjendje katastrofale. Është alogjike të mendosh që produktet tona bujqësore të mund të konkurrojnë në tregun e lirë me ato të Greqisë apo BE-së, sidomos po të kemi parasysh që BE me politika të tipit Common Agricultural Policy (CAP) e mbron dhe e subvencionon bujqësinë e saj. Prandaj dështimi i vazhdueshëm i bujqësisë sonë përpara, se sa të kërkohet tek problemi i pronësisë në fshat duhet kërkuar tek konkurrenca që vjen nga jashtë. Produktet tona bujqësore nuk kanë treg sepse edhe tregu ynë i brendshëm është hapur totalisht ndaj produkteve që vijnë nga jashtë. Sikur të mos ishte korrupsioni apo zvarritjet në dogana që e reduktojnë deri diku tregtinë e lirë bujqësia jonë do ishte akoma edhe më rëndë. Kështu në rastin e bujqësisë tregtia e lirë krijon një rreth vicioz, ku fillimisht shkatërrohet prodhimi vendas, në mungesë të mbështetjes sociale nga shteti kjo prodhon emigrim të krahut më të aftë të punës në bujqësi drejt vendeve si Greqia ku ky krah shfrytëzohet deri në palcë për të forcuar bujqësinë greke, që më pas konkurron edhe më shumë bujqësinë shqiptare që për pasojë prodhon edhe më shumë emigracion edhe më pak produkte bujqësore.

Së dyti, efekti negativ i tregtisë së lirë kombinohet me efektin negativ që prodhon reduktimi i politikave zhvillimore tek stabiliteti makro-ekonomik, lufta ndaj inflacionit dhe kontrolli i deficitit buxhetor. Natyrisht që stabiliteti makro-ekonomik është pozitiv, por nuk mund të jetë qëllim në vetvete, qëllim është zhvillimi i ekonomisë vendase. Përndryshe përfundojmë aty ku jemi sot - një vend i varfër në prodhim dhe zhvillim por i pasur në stabilitet makro-ekonomik. Në thelb ky stabilitet ka nënkuptuar së pari reduktimin e mundësisë së subvencionimit të produktit vendas, pasi kjo do të prodhonte deficit buxhetor.  Stabiliteti makro-ekonomik si prioritet ka nënkuptuar edhe pavarësinë e sistemit bankar nga kontrolli shtetëror, duke filluar me Bankën Qendrore. Duke qenë të pavarura, institucione të tilla mund të garantojnë më mirë stabilitetin e monedhës, apo reduktimin e inflacionit që përndryshe mund të dilte jashtë kontrollit nga papërgjegjshmëria e qeverisë sidomos gjatë fushatave elektorale. Natyrisht që një logjikë e tillë nuk është e pabazë, pasi qeveritë shpesh abuzojnë me shpenzimet dhe kanë tendencë ta financojnë deficitet me zhvlerësim të monedhës, pra duke shkaktuar inflacion. Ama nxjerrja e institucioneve kryesore financiare jashtë kontrollit shtetëror prodhon një sektor financiar, që e vështirëson financimin e sipërmarrjes vendase, duke nxjerrë shtetin jashtë loje si promotor zhvillimi.

Kemi ardhur pra tek faktori i tretë, tërheqja e shtetit.   Pasojat negative të kësaj tërheqje në shoqëri shfaqen tek pabarazia në rritje dhe tek trauma që shkakton mungesa e politikave sociale për individët dhe komunitetet e margjinalizuara. Ndërsa në ekonomi efekti negativ i tërheqjes së shtetit duket më qartë se kudo tek financimi i dobët i kapitalit dhe sipërmarrjes vendase. Ne sot kemi një sektor shumë të suksesshëm bankar, të pavarur nga shteti dhe me një Bankë Qendrore që ka arritur të kontrollojë inflacionin. Ama ajo që ne nuk kemi sot është një financim të mirë të sipërmarrjes dhe kapitalit vendas. E thënë thjesht kapitali dhe sipërmarrja lokale në Shqipëri e ka të vështirë të marrë financim apo likuiditet nga sektori financiar sidomos në fazat e para të zhvillimit.  Interesat e larta që bankat i ofrojnë sot sipërmarrjes shqiptare e vdesin atë pa lindur mirë. Aq më tepër në kushtet kur kjo sipërmarrje nuk ka treg të garantuar si pasojë e tregtisë së lirë. Kjo shpjegon edhe ’shëndetin’ e bankave tona që nuk vuajnë mungesën e likuiditetit në kulmin e një krize likuiditeti të biznesit lokal. Marrëdhënia e ngushtë, e koordinuar dhe e garantuar mes sektorit financiar dhe sipërmarrjes është edhe një nga kushtet themelore të bumit ekonomik. Mungesa e kreditimit të butë dhe afatgjatë penalizon mbi të gjitha sipërmarrjet e suksesshme pasi si pasojë e ekspansionit ato janë më të eturat për financim. Eksperienca e historive të suksesit ekonomik të Tigrave Aziatik, Japonisë apo Kinës tregon para së gjithash përdorimin e sektorit financiar në funksion të kapitalit dhe sipërmarrjes vendase. Në rastin e Kinës ky sektor është në pronësi të shtetit dhe për pasojë i ofron financime bujare sipërmarrjeve vendase, duke pasur prioritet nevojat e këtij sektori edhe me garancitë që i ofron qeveria për kreditë problematike. Përkundër kësaj eksperience në Shqipëri prioritet është thjesht tërheqja e investimeve të huaja dhe jo forcimi i kapitalit lokal, çka mund të arrihej edhe me stimulimin në investimet me pjesëmarrje të përbashkët të kapitalit të huaj me atë vendas në mënyrë që të forcohet ky i dyti.

Kemi arritur pra tek faktori i katërt; investimet e huaja si prioritet. Modeli aktual prioritet i jep investimeve të huaja dhe jo atyre lokale. Për këtë arsye edhe sot pas njëzet vitesh, pas miliarda eurove që shqiptarët me punën e tyre kanë sjellë në Shqipëri aktorët dhe përfituesit kryesor të ekonomisë sonë janë investitorët e huaj dhe jo sipërmarrja lokale. Kështu që më shumë sesa zhvillimin e sipërmarrjes shqiptare në botë modeli aktual garanton zhvillimin e kapitalit global në Shqipëri. Kapitali i huaj, sektorët e telefonisë celulare dhe të sistemit bankar janë më fitimprurësit sot për sot në ekonominë shqiptare. Po t’i besojmë kryeministrit në të ardhmen kapitali i huaj do ta shfrytëzojë akoma më shumë Shqipërinë për të ndërtuar tece me qymyr ku do prodhohet energji që do të zhvillojë së pari ekonomitë e origjinës. Pra, ne sot kemi ngritur një ekonomi që kursimet e qytetarëve shqiptar nuk i kanalizon në forcimin e sipërmarrjes vendase. Paratë që këta fusin në Shqipëri prodhojnë një vlerë të shtuar të pakët sepse në një pjesë të mirë dalin përsëri jashtë saj nëpërmjet eksporteve ose thithen nga kapitalit të huaj. Diçka e tillë ne ende nuk na bën përshtypje, sepse jetojmë ende nën iluzionin se Shqipërinë do ta zhvillojnë investimet e huaja, një ide kjo sa qesharake aq edhe e pavërtetë, pasi edhe në vendet me nivelin më të lartë të investimit të huaj si Kina motori i zhvillimit është kapitali lokal dhe jo thjesht ai ndërkombëtar. Investitori i huaj kërkon thjesht krahë të lirë pune, stabilitet politik dhe ekonomik që fitimet e investimit që nxjerr në vende si Shqipëria t’i nxjerrë lirshëm edhe jashtë Shqipërisë.

Ideali i një shteti të tërhequr nga shoqëria që thjesht garanton rendin, infrastrukturën dhe pronën është në fakt ideali i investitorit të huaj, që fatkeqësisht është kthyer edhe në idealin e politikës sonë dhe që për pasojë prodhon një vend me pabarazi në rritje, ku një grusht pasurohen dhe masa e gjerë me vështirësi mbijeton. Po a nuk do të krijonte pabarazi dhe varfëri edhe një shtet, që i bëhet krah sipërmarrjes dhe kapitalit lokal?  A nuk do të krijonte ky model disa sipërmarrës dhe kapitalist të pasur shqiptar rrethuar nga një masë varfërie? Jo dhe jo, edhe pse rreziku ekziston. Nëse shteti ynë do e mbështeste realisht sipërmarrjen vendase, duke mbrojtur produktin lokal, duke i garantuar financim të bollshëm nëpërmjet kredive të buta, duke e orientuar me informacion në tregun rajonal dhe global, atëherë ky shtet do kishte edhe të drejtën edhe mundësinë që ta tatonte më shumë kapitalin vendas, i cili për më tepër do prodhonte vlerë të shtuar. Në këto kushte shteti ynë do kish mundësi edhe ti impononte kapitalit vendas kushte më të mira punësimi për punëtorët dhe komunitetet ku ata zhvillojnë aktivitetin e tyre, pra të garantonte një nivel më të lartë barazie në shoqëri. Pra nga njëra anë shteti i garanton fitim kapitalit vendas nga ana tjetër i merr atij një pjesë të mirë të këtij fitimi për ta rishpërndarë dhe për të financuar institucionet publike, spitalet, shkollat, etj. Kjo në fakt ka qenë edhe eksperienca e Tigrave të Azisë ku shteti në këtë mënyrë ka arritur të reduktojë pabarazinë sociale dhe gjeografike përgjatë një bumi ekonomik.  Ky fakt duhet theksuar, sepse modeli ynë aktual i zhvillimit e shikon rritjen e pabarazisë si domosdoshmëri të zhvillimit ekonomik, gjë që empirikisht nuk është aspak e vërtetë për vende si Japonia apo edhe Korea e Jugut që kanë pasur zhvillim të jashtëzakonshëm ekonomik. Kemi të bëjmë me një qasje shumë më efikase sesa thjesht ulja e taksave, sepse edhe sikur ta çojmë taksën zero sipërmarrja shqiptare nuk mund të zhvillohet vetvetiu për sa kohë nuk ka treg për të dhe financimin nga bankat e merr afatshkurtër dhe me interes të papërballueshëm. Një sipërmarrësi më shumë sesa taksat e ulëta i intereson të ketë treg dhe financim të garantuar në mënyrë që të investojë. Natyrisht që ulja e taksave e ndihmon deri diku çdo biznes, por në mungesë të tregut dhe financimit efekti i kësaj ulje është i pakët madje në termin afatgjatë edhe negativ po të kemi parasysh se ulja e taksave që nuk shkakton ndonjë bum ekonomik redukton të ardhurat e buxhetit dhe për pasojë investimet publike, që nga infrastruktura deri tek institucionet shtetërore. Ulja e taksave mund të tërheqë ndonjë investitor të huaj më shumë, por që do të largohet përsëri sapo qeveria të rrisë taksat për të financuar shërbimet publike. Prandaj investimet e huaja në mungesë të sipërmarrjeve të fuqishme lokale përkthehen kollaj në zhvatje.  Historitë e investimeve të huaja, që na shet qeveria sot në një masë të mirë janë shfrytëzim i territorit shqiptar më shumë se zhvillim i vendit tonë.

Këtu është e rëndësishme të kuptojmë rrethin vicioz ku ndodhemi. Faktorët e mësipërm, tregtia e lirë, përparësia ndaj kapitalit të huaj dhe jo atij lokal, organizimi i sistemit bankar që vështirëson financimin e kapitalit vendas, prioriteti anti-inflacion dhe objektivat e stabilitetit makroekonomik, tërheqja e shtetit dhe ulja e financimit për shërbimet publike dhe institucionet shtetërore, ndërveprojnë të gjithë njëkohësisht edhe pse janë trajtuar veç e veç për të lehtësuar analizën.  Ndërveprimi i këtyre faktorëve prodhon një ekonomi tejet të dobët ku kapitali dhe sipërmarrja lokale nuk zhvillohen sepse janë të pambrojtura nga konkurrenca globale, të pafinancuara mjaftueshëm nga institucionet financiare dhe edhe të paorientuara nga politikat afatgjata shtetërore. Një ekonomi e dobët, apo pa motor zhvillimi prodhon një shtet të dobët që të ardhurat i përfton kryesisht nga aktiviteti tregtar dhe jo prodhues, siç janë doganat, apo duke tatuar biznese që në tërësinë e tyre mezi mbahen. Dhe këtu problemi nuk është thjesht paaftësia e shtetit tonë për të mbledhur taksa. Ekonomia informale në Shqipëri është masive sepse një pjesë e mirë e sipërmarrjes vendase mund të mbijetojë vetëm në informalitet përndryshe vdes, dhe kjo është një nga arsyet se përse suksesi i qeverisë aktuale në rritjen e formalitetit ekonomik ka prodhuar pakënaqësi. Kjo ekonomi e dobët nga ana tjetër prodhon një shtet të dobët, me administratë të dobët, me sektor publik si edukimi apo shëndetësia tejet të dobët nga mungesa e financimit, që mbi të gjitha ulin cilësinë e jetës sonë por i nxinë jetën edhe asaj sipërmarrje lokale që përpiqet të mbijetojë. Prandaj prioriteti i Shqipërisë sot nuk duhet të jetë forcimi i shtetit por një model alternativ zhvillimi. Edhe sikur teorikisht shteti ynë të forcohej, gjë që është e pamundur praktikisht, ai nuk do të gjeneronte zhvillim ekonomik me modelin dhe politikat që ne ndjekim sot. Kjo sepse sipërmarrja shqiptare do ishte njësoj e pambrojtur dhe e pambështetur financiarisht.

Nuk është e nevojshme të jesh Marksist për të kuptuar se nuk mund të ndërtosh një shtet të fortë me një ekonomi të dobët.  Aq më pak mund të krijosh një sistem të shëndetshëm politik me një ekonomi që nuk prodhon zhvillim të qëndrueshëm, stimulon emigracionin, polarizimin social dhe gjeografik pasi i gjithë zhvillimi gjeografikisht përqendrohet në qendrat kryesore urbane, ndërsa shoqërisht në pak duar biznesmenësh lokal, sepse në fakt shumica e fitimit që prodhon ekonomia shqiptare del jashtë Shqipërisë. Një sistem i tillë ekonomik prodhon dy efekte shkatërruese për shoqërinë shqiptare. Në nivelin e elitës ekonomike konkurrenca mes grupimeve politiko-mediatiko-biznesi bëhet tejet e ashpër, sepse burimet dhe fitimet që prodhon ekonomia shqiptare për sipërmarrjen lokale janë tejet të kufizuara. Në nivelin e popullatës varfëria që sistemi ynë ekonomik prodhon për masën e gjerë të qytetarëve do të thotë që qytetarët janë tejet të zënë me mbijetesën personale për të krijuar një komunitet të shëndetshëm politik. Kombinimi i këtyre dy faktorëve krijon një sistem politik me përplasje të ashpra mes individëve në nivel elitash politiko-biznesi nga njëra anë dhe një popullatë me ndjeshmëri të ulët të moralit publik pasi është në moment mbijetese. Për pasojë kemi një shkëputje të elitës nga masa e gjerë e popullatës që në mungesë të emigracionit do kish përfunduar në varfëri absolute. E thënë ndryshe politika bëhet thellësisht jo-përfaqësuese. Dhe ky është në thelb deformimi politik që prodhon modeli ynë ekonomiko-politik i zhvillimit.  Natyrisht në këtë pikë duhet të shtjellojmë më hollësisht deformimin politik që prodhon deformimi ekonomik për të kuptuar më pas simbiozën e të dyve. Pikërisht këtë do bëjmë në artikullin në vijim, me titullin modest ”Dështimi politik i modelit”.

66 Komente

Modeli ekonomik nga ana tjetër ka në thelb atë që quhet konsensusi i Uashingtonit.

 Ne fund te samitit te G-20 te Londres, kryeministri britanik Gordon Brown deklaroi: "Konsesusi i Washingtonit ka mor fund". Sinonime te tjera per 'konsesus Washingtoni': fundametalizem tregu, neoliberalizem

Kajsiu eshte zoterus i mire i teorise, dhe shpresoj te jete ne gjendje te transmetoje idete e tij me mire sesa ne kete artikull. (shume fjale..dhe kur thote ne titull "modeli ka deshtuar", duhet te thote "modeli ekonomik ka deshtuar".

Nuk u be Kajsiu te vere ne diskutim modelin ekonomik ,apo kosensusin e Washingtonit.Edhe Brown nuk pati ndonje ndjekes ne kete perifrazim.Nejse...Ne na pelqejne shtigjet e pashkelura,Fanar i vetem ndriçues....

Nuk u be Kajsiu....

Ti goc ke hik nga Shqiperia ne Itali, apo e ke mor shypnin me vete?

Te lumte qafir.Eshte hera e pare qe thua diçka te goditur per mu...Po e kam marre Shypnin me vedi....Modeli apo konsensus i Washingtonit ka filluar te kete probleme pas dhjetra e dhjetra vitesh qe aplikohet suksesshem.Madje nuk eshte ende e sigurte nga analizat se problemi i krizes eshte tek modeli...

Qafir,mos u kap tek nje fraze e veteme. Cfare une kuptova ne pergjithesi eshte e drejte ajo qe thote Kajsiu!

Shqiperia ka deshtuar,ne te gjitha drejtimet,fakti i vetem eshte qe ajo mbetet ne tranzicion edhe mbas 20 vjetesh! Pse kaq gjate? Ke ndonje mendim ti?

Kajsiu thote:

 

Dështimi i modelit tonë ekonomik të zhvillimit është shumë i lehtë për t’u kuptuar nga vetë dështimi i ekonomisë sonë. 

Ekonomisë sonë i mungon pothuajse tërësisht një sektor prodhues dhe aq më tepër një sektor prodhues konkurrues, çka vë në pikëpyetje integrimin e ekonomisë shqiptare në tregjet globale. 

E thënë thjesht ekonomisë sonë i mungon një motor zhvillimi.

Për të kuptuar këtë mjafton të përpiqemi ti përgjigjemi pyetjes: me cfarë konkurron Shqipëria sot pas 20 vitesh tranzicion në tregun rajonal? Po atë global?

Për momentin ne konkurrojmë me kanabis, heroinë, kokainë, dhe prostitucion si në tregjet rajonale edhe ato europiane.

Këto janë produktet Made in Albania, për të cilat ne njihemi më shumë sot në botë.

 Edhe i nderuari Ngjela ,avokati, u shpreh: Shqiperia nuk eshte ne gjendje te prodhoje nje koker Gozhde!

E kupton ti apo jo!

Dikur Kavaja prodhonte gozhda dhe bullona sa te dush!   smiley

Mos u kap tek fjalet me Washington,dhe me Brown!

Mos u kap tek fjalet me Washington,dhe me Brown!

Ma ke kuptu dallash kuvendiminsmiley Une s'i heq asnji presje asaj qe thote Kajsiu, thjesht do ish mire te shkruante 'popullorce' qe te marre vesh vulgu se ne c'katran plluskon.

E meqe modeli pluralist na qenka kaq i merzitshem sipas Kajsiut.Ne fakt ai modeli tjeter ishte mjft zbavites...Na kenaqi

mua me artikulli me duket shume mire i argumentuar, edhe pse pak si shume kritik... por shyqyr qe kemi analiste si kajsiu se u lodhem duke lexuar analiza koti te bazuara ne paragjykime personale dhe pa asnje analize te mirefillte te realitetit, sidomos tani qe ka filluar dhe fushata

I dhashe nje 5ce sepse te pakten lexova nje njeri qe diskuton modelin e shqiperise duke e quajturin ate aktual te deshtuar. Nuk pajtohem me zgjidhjen e tij

Prandaj prioriteti i Shqipërisë sot nuk duhet të jetë forcimi i shtetit por një model alternativ zhvillimi.

Por te pakten ketu fillon dhe debati dhe kjo ka rendesin e saj ne krahasim me tere anal-istet e e tjere te sotem qe nuk japin asnje ide por thjesht mbrojne modelin e soteme  te deshtuar shqiptar.

Prandaj prioriteti i Shqipërisë sot nuk duhet të jetë forcimi i shtetit por një model alternativ zhvillimi.

ky duket si diskutim per grupin smiley

Prandaj prioriteti i Shqipërisë sot nuk duhet të jetë forcimi i shtetit por një model alternativ zhvillimi.

Toko,wireles,me duket se nuk keni kuptuar gje. Ka nje diference te madhe midis "forcimit te shtetit" dhe "modelit alternativ" te shtetit!...

Ka shtet Fashist,Komunist,Demokratik,Modern,...Primitiv dhe Laraman si ky i yni!Kur nje shtet demokratik si ky i yni,nuk jep zgjidhje per dalje nga tranziti 20 vjecar,modeli alternativ eshte i domosdoshem.Nuk mundet qe shqiptarette vuajne,"forcimin e shtetit" vetem per nje pjese te shoqerise qe kane pushtetin,dhe manipulojne me pushtetin dhe shtetin.,ne favor te tyre dhe familjareve te tyre.

Kjo nuk eshte e drejte!

 

 

Nje gje nuk e kam te qarte, keta presorat e Tirones jane naive, apo ja do puna te bejne naivin.smiley

Lene mer modelin, jo po qitapi i filonit a fistekut. Apo c'puno bota me qitap!

Nuk e di a kane nei dite pune reale kta modelistet, po dynjoja per model ka nteresat.

Pra liri tregu quhet kur me leverdis, perndryshe te vej traun e ndoganes, litarin e ligjit, karroten apo drune e rradhes. Po keshtu dhe balonat e tjere me bojna, si terheqja e shtetit, si psh ceqet bilionshe te Obames, investimet e huaja, atje ku ia do prap nteresi apo delitaktesa te tjera.

Puna eshte icik me e thjeshte se modellet e qitapeve. Modeli i vetem albanez eshte xhavat sa me shpejt. Ato marifetet me kapital e prodhim veni jane filma te gjate e te naterrum, e me shume personazhe. Larg qofte, ti e fut ne furre, e ta ha "armiku" mas zgjedhjeve. Kurse me te hujin nerosh, i fut dhe nje izolim Qiproje, e paret shkojne rehat ne Zvicerr.  Kujt i plasi per milet; ne fun te funit derra jane, c'i ...

Pra, po  jau majti, drejtoni gishtin modelit e realitetit te korrupsionit ekstrem qe ka 10 cdo model e alternative tjeter. Perndryshe, vazhdoni m'thiorina, se keshtu nuk shkelni as nei kallo, per bela. smiley

 

Një ekonomi e dobët, apo pa motor zhvillimi prodhon një shtet të dobët.... Nuk është e nevojshme të jesh Marksist për të kuptuar se nuk mund të ndërtosh një shtet të fortë me një ekonomi të dobët.

 

Kjo eshte ceshtja: cfare shteti dhe ne c raport me ekonomine? Nje shtet -"roje nate" , rregullator, qe ruan balancat dhe i beson "dores se padukshme te tregut " sipas formules neoliberale te "shtetit minimal"  apo nje shtet-agjent zhvillimi ?

Debati rreth ketij raporti eshte rikthyer me force ne sfondin e krizes aktuale globale. Dialektika e kapitalizmit ne shekullin e fundit  kaloi ne kete rruge: teza- shteti i mireqenies sociale dhe triumfi i tij; antiteza: me pak shtet -triumfi neoliberalizmit (modeli Thecer-Regan) dhe kriza aktuale e cila ka ka hapur rrugen drejt nje sinteze te re dhe konsesusi te ri smileyhteti -tregu dhe globalizmi.

Nuk mund te ndertosh nje shtet te forte me nje ekonomi te dobet -thote Kajsiu .Duhet shtuar edhe e kunderta kur flitet per vendet qe kaluan nga socializmi ne kapitalizem: nuk mund te ndertohet nje ekonomi e forte pa nje shtet te forte ligjor dhe te se drejtese too. Frika nga akuzat per etatizem nuk duhet te neglizhoje nje dallim te forte kur krahasohen shoqerite postkomuniste me ato perendimore kapitaliste: marredheniet e reja te pronesise, inisiativa e lire dhe tregu linden ne nje truall bosh dhe ishte (duhet te ishte) shteti  rregullator dhe agjent zhvillimi  i ketij procesi.Kurse ketu u adoptua terrapia e shock dhe bashke me sistemin komunist u hodh ne plehra dhe ideja e shtetit duke i hapur rrugen anarkise te tipit: merr, grabit, zapto.

kjo analize e Kajsiut perben nje kulminacion te analizave ekonomike ne keto 20 vjet. urime per kajsiun. Natyrisht ne kete shkrim dhe atet te sotmin Kajsiu akoma nuk ofron nje model te ri zhvillimi edhe pse ca piketa nenkuptohen nga kundershtimet e modelit egzistues.

Po cili model deshtoi? Aplikohet vetem nje model ne Shqiperi?

Si matet deshtimi i modelit?

Analize e mire per te nisur diskutimin po harron shume faktore anesore qe ndikojne tek "modeli" i sotshem shqiptar nese mund te flitet per model.

Shqiperia nuk mund te prodhoje teknologji te larte e as te ulet per ate pune. Kyci ketu eshte arsimi: arsimi profesional mungon pothuajse fare. 30% e maturanteve duan te behen jurista e gjykates. Nje pjese e mire tjeter duan te behen mjeke. Inxhinjerite jane te papreferuara fare. E kjo ka pasojat e veta per "krijimtarine" ne kete fushe.

Per me shume, do te ishte interesante  te shikohej se sa % e atyre qe mbarojne universitetin bujqesor merren me te vertete me bujqesi.

Shqiperia nuk eshte dalluar ndonjehere per ndonje produkt apo game produktesh me fame nderkombetare. Kjo s'do te thote qe s'mund te kete te tilla ne te ardhmen.

 

Nga ana tjeter, kjo menyre organizimi apo corganizimi e ekonomise, ndoshta sjell dhe nje fare "qendrueshmerie" te ekonomise shqiptare perkundrejt krizes: shtyllat ku mbeshtetet aktualisht ekonomia shqiptare nuk jane prekur nga kriza sepse varen shume nga tregu i brendshem (ndoshta me ca perjashtime per industrine e lehte, rrobat etj).

 

"se problemi në Shqipëri nuk është me modelin aktual politiko - ekonomik, por me mos-zbatimin rigoroz të tij"......... Ne kend veshtrimin e kajsiut them se eshte nje perpjekje nga me te kenaqshmet per tu analizuar . Por qe nuk shpjegon shume se cfare ka ndodhur dhe cfare po ndodh me DESHTAKET e te gjitha ngjyrave ne MEMEDHEMBJE ! Pa kaluar ne modele Uashingtonesh e modele denger vengerish , duhet kuptuar se MODELI i PLURALIZMIT P O L I T I K kerkon te perfaqesohesh me PARTI jo me ndryshushmeri konceptesh e diferenca mendimi ( varianti Gorbacovit smiley )  . Por nuk mund te ekzistoje asnje PARTI pa Bazen Ekonomike . Thjesht Memedhembja eshte akoma ne kete faze JOLIGJORE te Demokracise. Dhe qe te krijosh bazen ekonomike te nje Partie duhen njerez e grupe te kamura ne themel te saj ose me llafe te medhaja Grupe Interesi ( jo Grupi i PPU smiley ) . Pra ne baze  te ketyre Grupeve  dalin Partite qe ne themel perfaqesojne INTERESAT e ketyre GRUPEVE por te sheqerosura me ato qe quhen PROGRAME edhe lemosha per 80 % te popullsise injorante . Shume reale, pas se cilave vijne MODELET . Perse u quajt TRANZICION dhe PERSE u vonua e po vonohet kaq shume eshte shume e qarte per tu kuptuar . Pasurimi i Individeve qe FATKEQESISHT ne Memedhembje u be nga GRUPE me K / tare INJORANT , K / HAJDUTE e te PA AFTE ne menazhimin e shoqerise dhe te shtetit ( por edhe pasqyre e kultures se tyre) por gjithsesi te qarte ne ndertimin e e Partive me njerez nen presion e te perdorur... Ky eshte i vetmi MODEL ne Shqiperi ................. POLITIK e aspak EKONOMIK.... pavaresisht nga artikujt e diskutimet akademike te ndonjerit me TABELA e shifra dyshifrore smiley 

Te lumte dyfeku xha Idrizi!

Puna eshte, a pritet dot sa te formohen grupet, apo t'i ndihmojme njecike? smiley

Kajsiu e ka kapur bukur, por ka nevoje per t'u siguruar per nje pjese te gjerave qe thote. Se keshtu indipendentiste, nacio-developmentaliste smiley ka plot neper tekste. Midis mllefit ndaj ngercit te ketushem dhe teksteve te majta, si gjendet rruga dhe a ka ndonje shans qe t'i futet njeri asaj rruge? Duhet pare jo vetem mundesia ekonomike qe kjo gje te ndodhe, po edhe mundesia politike, edhe ajo sociale, ne te kundert, pse te shesim endrra ne diell? Megjithe pelqimin tim te pergjithshem, per keto ide duhet punuar me shume (nga Kajsiu, une, tjetri, tjetra, G-99 smiley).

Meriton debat te thelle (ndryshe nga 'te gjere') ky artikull.

 

 Por nuk mund te ekzistoje asnje PARTI pa Bazen Ekonomike

Po e krijoi  bazen ekonomike Partia: nga  bordet e privatizimit per pasurimin e militanteve duke shitur me 5 leke pasurine  , tek hapja e "drites jeshile"  per zaptuesit e pronave  te ish pronareve, me tej me trafiqe dhe thyerje embargosh  e deri tek  koncesionet per te huajt me formulen 1 Euro. Megjithate vetem model politik nuk ka ketu.Modeli ekonomik eshte rrumpalle dhe tipi xhungel, shteti ligjor eshte ne leter dhe ne kete kaos te programuar mbijetojne dy grupet  oligokratike: korporata e trendafilit roze dhe trusti  i tulipanit blu.

Une e pelqeva nderhyrjen tuaj Spiritus dhe mu duk e drejte e argumentuese . Sepse per mua ka elemente teorike te PROVUAR .qe jane pergjithsuar .Sidomos paragrafin prej ketu...Nuk mund te ndertosh nje.......Duke hedhur si alternative.......nuk mund te ndertohet nje ekonomi e forte pa nje shtet te forte ligjor dhe te se drejtese too.....Fatkeqesia tek ne nuk qe teorike por PRAKTIKE . As shtet i forte nuk bente Fajde as futja ne binare te ekonomise se vertete smiley. Shteti i forte u SHFAQ nepermjet DIKTATURES se KARTONIT JESHIL ne vitin 92 deri maj 96.... qe pruri DIKTATUREN ne shfaqjen e saj te SHEMTUAR ...BYTHECERISH Mixhiste te shoqeruar nga duartrokitje e rekrutime mercenaresh qe sot kane paturpesine te merren me analiza te rebelimit komunist te 97 smiley . Minimalja e nje rebelizmi Komunist sic ka treguar Historia aq me teper kur Fiton si ne 97 , do ti kishte bere lekure per canta e hi per lule keta Trimat e Mixhizmirt . Vetem kaq mjafton per te rezuar 97 por...... me fal se me qe qe vendi  dhe kerkohej per analize argumenti i Shtetit te Forte smiley

Qe Baza ekonomike , ashtu sic eshte , EKZISTON kjo s'ka asnje dyshim . Rasti me i fundit i ati BORSHIT qe goditi te verberat eshte shume kuptimplote pas puthjes me Gardistin . Nje shembull jo i vogel eshte edhe perurimi Rruges Patriotike .Ulurimat me Peshtyma per suksesin nuk jane karakteistika te popujve NORMALE. Minimumi i tyre ne kete rast perpiqet te turbulloje "turmat" dhe ne maximum  te Keqorientoje   e Kercenoi Drejtesine ( gjoja te pavarur smiley ) per mbulimin e VJEDJEVE . Pra nje model me se i qarte POLITIK ! Dhe kjo duhet ti provoje Gjithkujt se ne jemi ne nje prag MODELI qe fillon me argumentues  teoriko-praktik smiley pikerisht aty ku mbaron Kajsiu. Qe gjithsesi edhe une e cmoj si nje nga perpjekjet e pelqyshme per tu futur ne keto analiza me nje verejtje...Te mesoje te shkruaje per Shqiptaret !

Drejte shume drejt Trop! Por para ketyre Teorive mendoj se boshti i debateve per TEORI duhet te jete CILA eshte STRATEGJIA e ketij VENDI . Ajo e SESERIT apo tjerrjet e Grupit pas cdo ulurime te MIXHES .. jo zotrij ne jemi liberal -demokrate te ajzenhauerit apo te Nanos se kejnsi ka thene smiley . Une kam mendimin se eshte nje LUKS i TEPERT hallakatja e njerezve te ditur ne fushen ekonomike me teori sugjestionuese per te shpallur bagazhet e dijes ne popull. Patjeter qe mund ta kem edhe gabim ...por gjithsesi ky gabimi im do te vertetohej shume lehte pa tabela e shifra dyshifrore e trefishim rrogash e pensionesh.... ne se do te fshinim b... me teorite Mixhiste dhe do zbrisnim me POSHTE tek populli veshderr per ta njohur psikologjine e interesat e mundesite reale te tij per aspiratat qe ka. Nqs ne cdo familje shqiptare ose ne 99% te tyre gjen nje interes Pasurimi te prurjes se parave nga emigrimi ashtu sic ndodh realisht me pensionistet , tregon se MODEL nuk ka ose ai eshte Modeli i presidiumeve ku Mixha ben tredhjet e sukseseve dhe pallaveshja zgerdhihet me specialitetin e ri te Mixhes.

O Idriz sot me ke nxjerre mallin. Aty, tek parate e emigranteve, ilustrohet shume mire se si ekonomia e sotme shqiptare bazohet ne vjedhje sepse bazohet ne babezi, sepse bazohet ne konsumerzem, ngritur mbi skamjen shekullore perkundrejt endrrave evropiane me Ferrero-Rocher, Lamborghini dhe ushqim per mace.

Te me tregoje Kajsiu si luftohet konsumerizmi qe po iu merr frymen shqiptareve, mani per te pasur, ngrene, veshur e vjelle bulevardeve, mani qe sjell humbjen e cdo morali qofte tek njeriu i thjeshte e qofte te ata qe duhet te na drejtojne me ide, dashuri dhe etike. Dhe vidhen parete per investimet, zhduken kursimet, rriten deficitet, respektohen nderkombetaret sepse ata KANE ME SHUME.

Ose ma trego ti.

Te me tregoje Kajsiu si luftohet konsumerizmi qe po iu merr frymen shqiptareve, mani per te pasur, ngrene, veshur e vjelle bulevardeve, mani qe sjell humbjen e cdo morali qofte tek njeriu i thjeshte e qofte te ata qe duhet te na drejtojne me ide, dashuri dhe etike. Dhe vidhen parete per investimet, zhduken kursimet, rriten deficitet, respektohen nderkombetaret sepse ata KANE ME SHUME.

 

E bukur tropizme! Eshte pangopesia qe vec problemit te madh ekonomik te raportit borxh apo kredi-te ardhura, krijon ate problemin e mynxyrshem moral te skllaverise.  Po behemi skllever te konsumerizmit, jo thjeshte atij qe eshte problem global, por atij qe vjen nga ish pabrekesia qe do te "mbjelle" arsitokracine. 

por atij qe vjen nga ish pabrekesia qe do te "mbjelle" arsitokracine. 

Po do bohet edhe ajo pune nuk ke ci bo!

Po nuk u mbush gropa, po nuk u mbush syri, mo prisni juve njerez te perkore!

Ehu, ka kohe, ka kohe!

Mu' per vete, kaqi vjet m'gyrbet, hala s'm'ka dale sikleti!

100 pale corape, dhe 100 pale nderresa kam! Seriozisht!

kshu per ato me kryesoret*, duhen t'pakten nja 4 vjet, mroklle.

meqe i ke qejf fjalet qe i bin kokes ne shqip, kjo quhet "kuria" (si "uria" po me "k" ne fillim; njerezit quhet "te kuritur"  smiley  )

*konstrukti vjen nga Birce Hasko ne rolin e partizonit ne kurs kunder analfabetizmit; "i msove shkronjat"? "po, ato m'kryesoret".  smiley 

kjo quhet "kuria"

Rrofsh! smiley

Kush quhet keshtu?

Mania e pabreksit per te blere 100 pale breke, apo koha qe i duhet nje pabreksi per te nxjerre mallgemin? smiley

I know, details!

Po e msoj qe e msoj, ta msoj tamom! smiley

 

mania  smiley 

nigjo, e vertete kjo, me tregonte nji njeri i imi baxhoxhi ne jug; i kish ardh te baxhoja nji i afert ktij edhe simas zakonit mikprites, baxho mia, baxho sua, i thot ky ha sa te dush vizitorit. filloi ai tjetri pa pushim, se ra m'baxho ene s'i vinte mo ai rast, ene hongri 12 kg djathe shoqeru me 4 kg gjalpe dhe percjelle me 7 litra qumesht (te pa skremum).

robi merr dicka nga deveja - jo per ujin, por per ushqimin: "beje mall" sot se kushedi kur bje m'te.

ps. du kredit ene per shprehjen "beje mall".  smiley  

Te me tregoje Kajsiu si luftohet konsumerizmi qe po iu merr frymen shqiptareve, mani per te pasur, ngrene, veshur e vjelle bulevardeve, mani qe sjell humbjen e cdo morali qofte tek njeriu i thjeshte e qofte te ata qe duhet te na drejtojne me ide, dashuri dhe etike. Dhe vidhen parete per investimet, zhduken kursimet, rriten deficitet, respektohen nderkombetaret sepse ata KANE ME SHUME.

Ndoshta instrumentat per te luftuar keto fenomene nuk gjenden brenda sistemit por kane te bejne me disa vlera morale universale qe qendrojne ne bazen e krijimit te demokracise, kapitalizmit dhe shoqerise perendimore, por qe jo domosdoshmerisht vijne (ne shekullin tone) te bashkangjitura me to per te gjitha ato vende te tjera ku ky sistem aplikohet ne menyre gati-gati artificiale si nje formule e sukseshme por jo si nje rrjedhoje llogjike e hapave te natyrshem qe kane cuar ne krijimin e tij ne vendet ku ky sistem ka lindur. Problemi behet akoma me i mprehte kur edhe vete vendet perendimore nuk jane te vaksinuara ndaj ketyre fenomeneve.

Nuk jam dakord qe fajin na e ka modeli. Kajsiu bie ne nje kontradiksion me veten kur thote se edhe shteti ka deshtuar dhe do qe ai te kete me shume rol. Tani zgjidh do i leme me shume apo me pak ne dore ketij shtetit??>>

Nuk mendoj se shteti duhet te ndermerrte politika subvencionimi per sektore te caktuar apo per te ndihmuar ndermarrjet shqiptare. Ne pergjithesi kudo qe futet shteti ka vend per abuzim. Shembull? Ja ne mandatin e pare te PD-se donin te nxisnin investimet ne turizem dhe hoqen taksat per kete sektor. Turizimi nuk u zhvillua aspak, por te shume ndermarrje qe s’merreshin fare me turizem regjistroheshin si te tilla vetem per te mos paguar taksat. >>

> >

> >

“Natyrisht që stabiliteti makro-ekonomik është pozitiv, por nuk mund të jetë qëllim në vetvete, qëllim është zhvillimi i ekonomisë vendase.”>>

> >

·                    Stabiliteti makroekonomik nuk eshte qellim ne vetvete por parakusht per zhvillim. Ekonomistet e te gjitha shkollave rralle bien dakord me ndonje gje, pervec kesaj. Ai inflacioni i ulet qe ne e marrim per te mireqene se ka qene i tille per gati 10 vitet e fundit (me ca kercime te vogla kur u rritet cmimet e ushqimeve) nese sic thote Kajsiu do te ishte psh 10%, ne radhe te pare do penalizonte te varferit dhe ata me te ardhura fikse (pensione, rroga te uleta) pikerisht pjesen e njerezve qe Kajsiu do ti nxjerre nga varferia. Mire keq (dhe me zhvillim te pabarabarte sidomos ne verilindje te Shqiperise, ku akoma varferia eshte si ne mesjete) te ardhurat per fryme ne Shqiperi jane dyfishuar ne 10 vjecarin e fundit. A mund te qe bere me shume? Pa kokerr dyshimi. A mund te qene bere te tjera gjera me mire??? As qe do mend qe po. >>

> >

> >

“Ama nxjerrja e institucioneve kryesore financiare jashtë kontrollit shtetëror prodhon një sektor financiar, që e vështirëson financimin e sipërmarrjes vendase, duke nxjerrë shtetin jashtë loje si promotor zhvillimi.”>>

> >

·                    Aman o Blendi, seriozisht do prape shtetin ne kontroll te bankave??? Po ne e patem shtetin pronar te bankave dhe e di c’ndodhi? Kredite merreshin me mik dhe pikatore dhe bankat falimentuan. Sistemi bankar ne Shqiperi mori vertet zhvillim vetem kur ish Banka e Kursimeve u privatizua. Kujt ndermarrjeve shqiptare duhet t’i japim kredi te buta?? Hekurudhes shqiptare?? Nish Tulles? >>

> >

“Interesat e larta që bankat i ofrojnë sot sipërmarrjes shqiptare e vdesin atë pa lindur mirë”>>

> >

·                    Interesat e larta jane te njejte si per sipermarrjen shqiptare dhe ate te huaj. Nuk ka asnje te dhene qe te mbeshtese faktin qe sipermarrjet shqiptare jane te perjashtuara nga kreditimi bankar. Bankat shohin bilancet dhe aftesine qe ke per te kthyer kredite, jo kombesine. >>

·                    Investimet e huaja problemi? Kur jane cilesore sjellin zhvillim dhe teknologji. Sistemi bankar sot eshte me i zhvilluari ne Shqiperi. Problemi eshte si te terheqim sa me shume investime te huaja cilesore dhe jo vetem fabrika cimentosh. Ketu po le te nderhyje shteti dhe te vendose standarte. >>

> >

“Nëse shteti ynë do e mbështeste realisht sipërmarrjen vendase, duke mbrojtur produktin lokal, duke i garantuar financim të bollshëm nëpërmjet kredive të buta, duke e orientuar me informacion në tregun rajonal dhe global, atëherë ky shtet do kishte edhe të drejtën edhe mundësinë që ta tatonte më shumë kapitalin vendas, i cili për më tepër do prodhonte vlerë të shtuar”>>

> >

·                    Nese shteti do t’i bente te gjitha keto, i bie qe do te perdorte me shume nga taksat tona per te subvencionuar industrine vendase. Madje jo te gjitha, po ate qe e vendos shteti se ka potencial te konkuroje neper bote (si puna e vendimit me Turizmin ne fillim te viteve ’90). Ja ta zeme se do subvencionoje prodhimin e makinave. Pse qenka me  e drejte qe taksat tona te shkojne per kete dhe jo per edukim cilesor, shendetesi me standarte, infrastrukture moderne nga te cilet perfitojme te gjithe? Sepse dhe akullore dhe cokollate nuk ka dhe buxhetet e kane nje limit. >>

> >

·                    Teorite proteksioniste nuk funksionojne. Edhe nese Europa ndjek nje politike proteksioniste per bujqesine dhe i jep subvencione pa fund, kjo nuk e ben as te drejte dhe as eficent kete model. >>

“Këtu është e rëndësishme të kuptojmë rrethin vicioz ku ndodhemi. Faktorët e mësipërm, tregtia e lirë, përparësia ndaj kapitalit të huaj dhe jo atij lokal, organizimi i sistemit bankar që vështirëson financimin e kapitalit vendas, prioriteti anti-inflacion dhe objektivat e stabilitetit makroekonomik, tërheqja e shtetit dhe ulja e financimit për shërbimet publike dhe institucionet shtetërore, ndërveprojnë të gjithë njëkohësisht edhe pse janë trajtuar veç e veç për të lehtësuar analizën”>>

> >

·                    Keto nuk jane te keqiat. Per mua shteti duhet te kryeje keto funksione (te dala mode per Kajsiun, po akoma te domosdoshme per mua).>>

1.             Te kete nje inventar te njerezve, te pronave dhe te siguroje rendin dhe pronen>>

2.             Te kete kontroll mbi territorin (mos na mbijne kepurdha betoni ne cdo qoshe, ashtu si pa mendje) dhe te orientoje zhvillim urban. >>

3.             Te kete nje sistem drejtesie eficent dhe jo te korruptuar qe njerezit dhe ndermarrjet t’i zgjidhin mosmarrveshjet aty dhe jo me dyfek. >>

4.             Te siguroje infrastrukturen baze (uje, rruge, drita, komunikim, shkolla, spitale etj)>>

5.             te sigurohet qe kush lind i varfer te mos vdese i tille, po te kete akses ne sherbime publike (shendetesi, arsim) etj.>>

6.             te beje rregullatorin ne ato industri te domosdoshme dhe te nderhyje sa me pak ne te tjerat. >>

7.             Te vendose standarte dhe ti monitoroje ato (te siguroje qe mishi qe blej une te kasapi te jete i kontrolluar, qe pompa e benzines  te mos na vjedhe 300 ml ne 10 litra etj). >>

Pa pasur keto baza elementare nuk mendoj se mund te diskutojme modele. Eshte njelloj si te thuash e du shpine model alpin apo barok e te fillosh ta ndertosh pa hap themelet. >>

Po i beri keto shteti eshte super ne rregull. Per te tjerat mendoj vete mileti, se i punon mendja dite e nate si ta nxjerri lekun nga guri. >>

 

97% me ato qe tha Lis-i me siper.

Sa per artikullin e Kajsiut...jashtzakonisht i dobet...dhe per aresyet se pse eshte i dobet...Rob-Terneti e gjeti shume mire. Eshte kohe fusahte tani dhe eshte kohe per te sperdredhur faktet sic i pelqen dynjase.

Te tjera s'mund te them me...se me vene prap BAN adminat e Peshkut...se ku i dihet cmund te them qe ju prish qefin ndonjerit prej tyre smiley

Po kjo me pelqeu shume:

Po t’i besojmë kryeministrit në të ardhmen kapitali i huaj do ta shfrytëzojë akoma më shumë Shqipërinë për të ndërtuar tece me qymyr

Ca te thush me teper. Kshu ndodh kur ke "analista" te tipit Shqiptar qe flasin se si..."modeli ekonomik global" ka deshtuar pasi ne Arnautistan 70% e tokes bujqesore punohet akoma me Buall e me krahe dore.

Merre me mend tani...matet modeli ekonomik global (sipas kuptimit te Blendit) me....bujqesine Shqiptare dhe me TEC-e me qymyr.

Aman o aman...

Hika se me erdhen Adminat smiley

ato qe permende lis jane vertet "minimumi jetik" per nje shtet.

 

Eshte njelloj si te thuash e du shpine model alpin apo barok e te fillosh ta ndertosh pa hap themelet.

Jo. Eshte njelloj si te thuash e du shpine model alpin apo barok e te fillosh te hapesh themelet e pershtatshme.

Ne pergjithesi per shkrimin: ti nuk mund te marresh copa falimentimi nga shteti qe funksionon ne sistemin aktual dhe te justifikosh me keto epersine e po ketij sistemi.

e te fillosh te hapesh themelet e pershtatshme.

 

Kazem ne dore Gene...kazem ne dore. Ja u kam then kte...ty dhe Ilirt bile...nje vit me pare. Llafe kemi plot. Kuriz per kazem ne dore me CA BLLOKADEN...??

Shyqyr qe na doli ky "modeli" i ri anti-Globalist dhe anti-demokratic dhe anti....Wahsington??...se ishe be gati nje jave pa dal model i ri ekonomik nga analistat Shqiptar.

kazmen m'dore pra dun t'gjithe tani.

ti jepi kazmen (pushtetin pra mo) dhe ata hapin themelet e pershtatshme per modelin e shtepise qe i pelqen.

Po qe se nuk te pelqen modeli i shtepise qe i pelqen atyre, mos ia jep kazmen.

 

Kush foli per ANTI... o grupo ketu. Nuk po flet njeri (as kajsiu as ndonje nga debatuesit) per ceshtje parimore.

 

Ne mund te mos jemi dakort me kajsiun por per arsyet e duhura se ai pikerisht debat po kerkon.

 

 

 

Titulli do te ishte me i sakte : SHTETI ka dështuar, të tjerat kanë pak rëndësi

Keto 20 vjet ajo qe i mungon Shqiperise eshte shteti ligjore dhe disiplina! Ne Shqiperi te hapesh nje aktivitet tregtare duhet te keshe krahe te forta dhe nje fis teper te madh e te degjuar. Kjo eshte fatkeqesia. Ben ligjin me i forti! Edhe xhungla ka rregullat e veta. Vetem ne Shqiperi JO!

A e keni menduar ndonjehere se perse shume pak shqiptare jane kthyher nga emigrimi per te investuar ne qytet apo fshatrat e tyre ?

 

 

 

Ne lidhje me mbrojtjen e prodhimeve vendase, kajsiut i mungon nje shembull praktik qe mund ta gjeje fare mire ne ndonje dokument tenderimi.

 

Ka absurditete te tipit: (po ia fus kot me emrat) komuna e baldushkut kerkon te bleje dollape me fondin limit _______ Te jene MADE IN ITALY.

Pervec kerkesave per produkte qe mund te zevendesohen me prodhime shqipetare (te prodhuara dhe prezente ne tregun tone - per ato dollapet me siper kerkohen sirtare metalike psh) edhe nje vendim mbi kohet dhe sasite e produkteve ndikon ne nxjerrjen jashte loje te prodhuesve vendas (psh: 100.000 pale kepuce ushtarake per 15 dite nga mbyllja e tenderit nuk mund te realizohen nga ndonje prodhues shqipetar  por ne 150 dite mbase po)

 

 

Te me tregoje Kajsiu si luftohet konsumerizmi qe po iu merr frymen shqiptareve

Ndersa per mua te me tregoje Kajsiu si lindi konsumerizmi ne Arrnautistan ne mungese te kreditimit te 'lire' (not 'free' por 'cheap').

Hipoteza ime: thjesht hajdutlliku eshte shkaku kryesor i lindjes te konsumerizmit ne Shqiperi

Ahere: i bie qe problemi eshte MORAL e aspak ekonomik e aq me pak politik.

"Ahere: i bie qe problemi eshte MORAL e aspak ekonomik e aq me pak politik."

Dhe ekonomia e aq me teper ekonomia, nuk jane morale?

Po mer ene ekonomia eshte morale..se fundja ekonomia nuk eshte gje tjeter pervecse funksion i robve qe kane aktivitet konsumues/prodhues.

Dakord, por kjo eshte e kunderta e asaj qe te kam cituar me larte. Thjesht e kishe formuluar pak si shume popullorce ate qe te citova, e mu duk sikur po thoshe qe problemet morale nuk jane aspak ekonomike.

Ahere: i bie qe problemi eshte MORAL e aspak ekonomik e aq me pak politik.

I ke rene pikes!

Me vjen keq Kajsiu,por ti di vetem te lexosh studime per vendet e tjera ne shtypin e huaj dhe pastaj i perkthen dhe shkruan sikur ke studjuar per kete ceshtje Shqiperine.

"Investitori i huaj kërkon thjesht krahë të lirë pune, stabilitet politik dhe ekonomik që fitimet e investimit që nxjerr në vende si Shqipëria t’i nxjerrë lirshëm edhe jashtë Shqipërisë." Bah cfare zbulimi ke bere.Asnje nuk e dinet deri me sot.
"E thënë thjesht kapitali dhe sipërmarrja lokale në Shqipëri e ka të vështirë të marrë financim apo likuiditet nga sektori financiar sidomos në fazat e para të zhvillimit. ... Kjo shpjegon edhe ’shëndetin’ e bankave tona që nuk vuajnë mungesën e likuiditetit në kulmin e një krize likuiditeti të biznesit lokal."

Sa keq.Eshte turp.Gjithe bota ne krize e ne jo.Duhet patjeter te hyjme dhe ne -thote Kajsiu.

"Kombinimi i këtyre dy faktorëve krijon një sistem politik me përplasje të ashpra mes individëve në nivel elitash politiko-biznesi nga njëra anë dhe një popullatë me ndjeshmëri të ulët të moralit publik pasi është në moment mbijetese."

Edhe ti o Kajsi ne kete ketu ben pjese besoj.

Hajde studim hajde.

Te lumte Kajsi.Besoj se ke nja 10 vjet qe e studion ceshtje dhe tani pret cmimin Nobel.

 

një popullatë me ndjeshmëri të ulët të moralit publik pasi është në moment mbijetese.

Ne reagim te kesaj Arrnaut Kelcyra thote

Edhe ti o Kajsi ne kete ketu ben pjese besoj

Mos u nxi shume ti daku! Me pabuksit kronike gjerat do vazhdojne te behen EDHE me keq sac e pershkruan Kajsiu. Ka shume mundesi te mos kete Shqiperi fare pas 3 vjetesh smiley

I lexon kartat anapla Qafir.

Mos harro se jemi rrace "barbaresh" e ia kemi honger arrat shume te tjereve ...Ka shume mundesi qe te tjere akoma te jene ne rradhe. smiley

Kush foli per ANTI... o grupo ketu. Nuk po flet njeri (as kajsiu as ndonje nga debatuesit) per ceshtje parimore.

 

Ne mund te mos jemi dakort me kajsiun por per arsyet e duhura

Gene te mos i futemi prap ksaj rruge pa dalje...se me shkerrmoqe nga trute e kokes duke u marre me "mdelin" 5-fjali te Seserit ke tema tjeter per te dale ke perfundimi qe jo vetem qe Seseri spo fliste fare per "zhvillim te qendrueshem"...po ti as ishe ne ne gjendje te pranoje kte.

Tani ky Blendi Kajsiu...dhe disa nga antaret e PPU-se ktu...vetem parimore po e bejne diskutimin...dhe parimor ne nje nivel pak...banal (po banal). Pse banal? Po kur antaret e PPU-se vine dhe thone "hajdutlleku eshte modeli"...s'ka ku te shkosh me teper dhe nuk ja vlen te shkosh me teper. Kur vine dhe thone "konsumerizmi eshte problemi"...ngri grusht perpjet dhe thuj "rrnoft Shoku Che Guevara!" se gje tjeter s'ja vlen me thene.

Kur Blendi Kajsiu thot qe modeli BOTEROR i ekonomise se tregut, shteti ligjor, shtetit demokratik, dhe globalizmit...ka deshtuar SEPSE...bujqesia ne Shqiperi nuk mund te konkuroj dot me Greqine...ose se Taljoni do te ndertoj Tec me qymyr (mire qe s'ju tha Shqiptarve Blendi qe Taljoni do te ndertoj edhe nje TEC me PLEHRA ne Lezhe smiley...po vertet...imagjino sikur ta merrnin vesh Shqiptaret se cfar eshte "biomasa" qe do perdori TEC-i i Lezhes...si do rringjallte shpritin Revolucionar ne ta!)...atehere edhe ktu s'ka vend per diskutim shume se nuk ja VLEN.

Eshte argument disa here me i dobet se i Seserit pasi ajo te pakten s'merreshe me sisteme globale ekonomike...ky na paska nxjerr gjith boten skarco...se bujqesia Shqiptare s'qenka ne gjendje. Bujqesia Shqiptare s'eshte ne gjendje per 1 milion e gjysem aresye...asnjera prej te cilave s'ka te bej me "modelin ekonomik global". Edhe TEC-et me qymyr apo me plehra apo me mu* (se dhe me ashtu behet)...e vendos nje inxhinjer dhe jo Blendi Kajsiu nese eshte teknollogji e duhur apo jo.

---------------

Gjithsesi problemi ktu qendron se nuk ja vlen ti futesh ktyre lloj "diskutimeve" sepse...jane diskutime per njerez qe duan te behen "akademik".

Akademiku mbytet ne nje luge uji. (pa then fare qe 99% te cfar ka then...edhe ne parim...jane komlet gabim...lere mo pastaj ne terren dhe ne realitet qe s'kan lidhje fare)

 

Ka shume mundesi te mos kete Shqiperi fare pas 3 vjetesh

Edhe une kshu kam degju...ne 2012 kthehet Krishti...ne kohe per inagurimin e rruges Durres-Kukes smiley

Le te mos harrojme qe kalendari i Majave (jo te birres) mbaron ne 2012 dhe Shqiperia ka 100 vjetorin

Kur Blendi Kajsiu thot qe modeli BOTEROR i ekonomise se tregut, shteti ligjor, shtetit demokratik, dhe globalizmit...ka deshtuar SEPSE...bujqesia ne Shqiperi nuk mund te konkuroj dot me Greqine.

Kajsiu foli vetem per te ashtuquajturin 'Washington consesus', ndonese mund te thuash pa frike se kriza e sotme globale me shume se krize 'krediti' apo 'vlerash imobiliare' eshte me teper krize e vete globalizmit (e theksoj qe Kajsiu as qe e kish fare me as me rrokulline, as me topin, as me globin po thjesht per ata frymore bipedale qe gjallojne ne ato 28 mije km katrore qe quhet Republike e Shqiperise)

Per Washington Consesus ne relacion me Shqiperine kishe gje?

Qafir per ate pune ai s'e ka fare me "Washington concensus"...ai e ka "teorine" se Shqiperia ka deshtuar sepse ka aplikuar "modelet" ekonomike boterore si..ekonomia e tregut, shteti ligjor, shteti demokratik...sipas diktateve te Evrpoit (pra globalizmin). (si ta ket shkrujt ndonje kamunist dhe kte...po mbikan si kerpudha kto dite fushatash)

Si teori kjo eshte pertej qesharakes...dhe si e tille s'ja vlen me diskutu.

Ne praktike eshte akoma me qesharake pastaj...te flasesh per gjera si sibvnecionime per bujqesine apo kredi nga shteti per bizneset e vogla...kur behet fjale per shtetin Shqiptar me ate buxhet qe ka. Pra sipas Kajsitu...meqe bujqesia s'qenka konkuruese (ky duhet te flase pak me Seserin se ajo tha qe bujqesia eshte potenciali me i madh ne shekuj)...atehere zgjidhja eshte e mbyllesh kufinjte dhe te zubvencionosh nje sektor qe s'ka asnje shans te mbijetoj (ne formen qe eshte).

Prit Qafir kur te te vij Gene-ja te te mesoj per "zhvillim te qendrueshem".

Por vetem kte zgjidhje paska Kajsiu? Pra shteti merr taksat nga MUA dhe ja jep fshatarit qe te vazhdoj te mbijetoj nje nje sekotr jo te qendrueshem?

Se Blendi s'e paska marr vesh qe s'ka shtet ne kte mes...jane taksat e MIA...pra eshte pjesa tjeter e shoqerise qe paguan per kto gjera. Paret nuk mbine ne pemen para kryeministrise.

Mbase....zgjidhja eshte qe ta besh bujqesine me...konkuruese??? Si te behet me konkuruese? Kajsiu kujton se bujqesia ne Maqedoni ose greqi eshte me konkuruese sepse e subvencionon shteti atje? Nje pjese mbase...po shteti atje ka buxhet shume here  me te madh se ne Shqiperi. Po aresyeja kruesore eshte se sjane 60% te forces puntore me parcela qe mesatarisht jane 0-1ha ne madhesi qe punojne ne 70% te rasteve me dore dhe me kafshe dhe qe gjithsej kontribojne 13% te aktiviteti ekonomik ne vend. Jo...atje jane 2-3 here me teper toke bujqesore me 3-4 here me pak force puntore me 5-fishin e infrastruktures.

Atehere si behet me konkuruese? Ka 1001 metoda...dhe ato mund te diskutohen. Po qe te thuash qe...sistemi ekonomik boteror ka deshtuar se bujqesia Shqiptare ka deshtuar...eshte qesharake.

---------

Modeli ne Shqiperi s'ka deshtuar aspak...asgje s'ka deshtuar ne Shqiperi. Po ne si Shqiptar nuk jemi ne gjendje ta kuptojme kaq gje. Ajo qe deshton vazhdimisht ne Shqiperi...jane vet Shqiptaret si pasoje e natyres qe kemi...po kjo eshte ceshtje tjeter.

Modeli i aplikuar ne Shqiperi eshte i njejti model i aplikuar ne 101 vende te tjera qe jane akoma ne zhvillim ose kan dal nga ajo faze e zhvillimit...perfshi ktu dhe te gjitha vendet e Evropes lindore. Ne s'jemi aspak ndryshe...po megjithate modeli ka qene absolutisht i sukseshem ne te gjitha vendet e Evropes Lindore...perfshi ktu edhe Shqiperine.

Po ne duam te behemi te cuditshem...se nuk e marrim vesh qe eshte i njejti model ne Poloni dhe ne Shqiperi...pervec faktit qe Shqiperia u nis nga pika ku niveli infrastruktural dhe teknollogjik arrinte kulmin ke patllixhani turshi qe prodhonte Shqiperia...ndersa Polonia u nis nga pika ku niveli i infrastruktures dhe teknollogjise ishte prodhimi i avionve luftarak dhe anijeve gjigande.

S'ka asnje "deshtim" ne Shqiperi pervec faktit qe ne u nisem nga nje pike relativisht shume me te ulet se vendet e tjera perreth nesh...dhe si pasoje jemi akoma me mbrapa. Dhe Blendi s'eshte i vetem ne kte arene te atyre qe kan nje vizion jo me te gjate se 10 vjet...jane te gjithe Shqiptaret. Kemi deshtuar se nuk jemi si vendet fqinje!! Si ishim ne ne raport me vendet fqinje para 20 vitesh? Ishim me mire...apo ishim me keq? Si jemi sot? A eshte bere progres ne fushat e duhura?

Kto jane gjera qe kan lidhje me realitetin...jo te merresh me anti-konsumerizma dhe anti-globalizma dhe me subvencionime bujqesie apo me TEC-e me qymyr si shembuj te deshtimit global.

PS: Nuk e kam idene fare pastaj se cfar flet ai kur merret me "terhqejen e shtetit". Shteti Shqiptar s'ka qen dnonjehere i pranishem...qe te terhiqeshe...jo per aresye modeli por per aresye se shteti s'mund te jet i forte kur s'ka nje shoqeri te zhvilluar ne nivelin e duhur...pasi shteti funksionon me taksat e asaj shoqerie. Prandaj...eshte komplet off-side ktu Kajsiu.

------------------------------

Dhe te shtoja dicka me teper sec tha Lis-i...roli i nje shteti eshte thjesht nje gje...infrastruktura. Dhe ktu perfshihen te gjitha ato qe tha Lis-i...Shteti ka per detyre infrastrukturen (dhe ktu s'flas vetem ate fizike...por edhe infrastrukturen ligjore, fiskale etj etj...po ne kemi per tu  marre me teper me ate fiziken se jemi akoma shume mbrapa). Niveli i infrastruktures kur u nisem ne ishte realitivisht zero ne krahasim me fqinjte tane. Pra nuk ka cudi ktu qe ne vazhdojme te jemi mbrapa fqinjve tane. Deshtimet specifike ne Shqiperi vine si pasoje e mungeses ose nivelit te ksaj infrastrukture...jo si pasoje e "modelit". Pa patur infrastrukture te te njejtit nivel si fqinjte tane...s'ke asnje shans konkurimi. Atehere pyetja e drejte eshte...sa eshte bere per infrastrukturen ne Shqiperi? Eshte bere mire...eshte bere keq? Ku duhet te shkojme...etj etj. Mendimi im...s'ka nevoje te perseritet per here e 1 milionte.

Po kutptohet kur ke forca politike qe e quajn infrastukturen e ndertuar nga dikush tjeter si liability...merre me mend pastaj se KU qendron deshtimi ne Shqiperi. Ke modeli...apo ke ne Shqiptaret??

PS: C'eshte kjo birra Maya...se kam degju ndonjehere?

ti jepi kazmen (pushtetin pra mo)

Po Gene une jo vetem qe s'kam besim qe do hapni themele po ja u dhash kzmen...por ne fakt jam i bindur qe s'do hapni asnje themel po ja u dhash kazmen...se e kishit kazem per 8 vjet dhe s'hapet asnje themel...

Atehere nese do te flasesh per politika...ktu jeni keq fare ju qe pretendoni per pushtet. Prandaj rrini rehat e me mire mos flisni.

". Edhe TEC-et me qymyr apo me plehra apo me mu* (se dhe me ashtu behet)... Te kam thene qe je i shumeditshem , biles ja ke kaluar ne njohuri edhe TECISTEVE te Cerrages . Edhe ata donin te realizonin ngrohjen e stallave duke shfrytezuar energjine ...por  ...por... nga bajgat e LOPEVE smiley dhe JU BLLOKUAN TUBAT smiley Kete te TEC-eve me m...duhet te kesh parasysh halete e Mixhes me teorite e tij per demokracine liberale smiley apo ke ndonje burim tjeter . Duhet shume m....i dashur Grup . Pervoja e ish shtetit te meparshem tregoi se mund te shfrytezohej vetem per pleherimin e tokes pasi nuk kishte aq sasi sa per TEC. smiley Tani..... me gjithe keta ekonomiste nuk eshte cudi qe te gjeni burime te reja .

Ps ..mos QAFOOOOOO me kete gjuhe. Shkolle kishin edhe ata te KOMBINATIT ...biles biles drejtuan edhe problemet ekonomike te VEF-es. Mos QAFOOOOO me kete gjuhe! Leja Grupit dhe Mixhes qe  njohin Washingtonin, Honkongun, Pekinin  dhe kep karaneval ku leshohen Raketat! Mosni ne kini perendi se une per vete jam Ateist...dmth besoj qe s'ka zot .......se krize 'krediti' apo 'vlerash imobiliare' eshte me teper krize e vete globalizmit....Po qe se ke nevoje te kuptosh dicka nga keto shko tek Sekseret tek ish kinema Partizani dhe ......ti qerojne problemet imobilare .

Grup....ndoshta shumica e e konomisteve te botes kishin mbritur ne perfundimin qe PRONA = VJEDHJEose GRABITJE me DHUNE. Doli Marksi qe e shpartalloi kete teori duke e vleresuar si kategori Ekonomike. Ti ke po shpartallon....Pse banal? Po kur antaret e PPU-se vine dhe thone "hajdutlleku eshte modeli"...s'ka ku te shkosh me teper dhe nuk ja vlen te shkosh me teper. .....Me shume ti te lodh KOT se KOTI me gjera shume te qarta duke i bere LEMSH.... psh nje njeri qe studion ne fushen e ndertimit logjik te NISJES se BISEDES dhe PERFUNDIMIT te SAJ ma do mendja do merte shprehjen e fytyres si K.Devoles tek zberthimet e sh Enver per rakine.....KU qendron deshtimi ne Shqiperi. Ke modeli...apo ke ne Shqiptaret??....Sikur per Modelin ekonomik qe ndjekin  Shqiptaret e kishim ????????????? smiley . Apo ke ndonje Model pa popuj ti ?

.roli i nje shteti eshte thjesht nje gje...infrastruktura

Ho me? Cato Institute speaking apo paske jetu pak si  shume ne esh-bi-ej? Harroje ket muhabet alla-amerikon se me kto mend do e bojm si ato zogjt 'dodo' te filmi i Disney-t "Ice Age", ose perndryshe te mbiu nje Hoxhe, nje Sheh, nje Myfti i ri ne Arrnautiston e s'merret mo vesh pastaj se cdo bohet.

Me nje llaf gjithperfshires edhe Kuvendi i Shqiperise merret me Infrastrukturen. Por me qe eshte rasti i kryetares femer nga politka infrastrukturore e programit te PD-se i mbetet qe te merret me infrastrukturen e mbareshtimit te poullsise PD-iste .... smiley

Kap nje veti , nje detyre te shtetit nder dhjetra detyra shume here e perseris SHUME Here me te Pergjegjeshme  dhe e mbart ate sikur do te na sugjestionosh me ndonje gje te MODHE .Te kujton ate qe pyeten " Thuj nje llaf te madh o burre ....BUALL - tha ....Aq me teper kete veti cilesi te perbashket ne disa fusha te veprimtarise shteterore, por SHTETERORE na e paraqit .....si detyren e vetme tek  nje ekip BUTAFORIK pa asnje dijeni e praktike statale . Nuk dime gje ne mba pergjegjesi edhe per infrastrukturen qe pregatiste PANGO per punesimin...apo Mediu per infrastrukturen e Gerdecit smiley Per cfare mba pergjegjesi ky lloj SHTETI ???? ...Megjithate mbetemi ne pritje i nerum GRUP ne se ke kuptim per Infran...si nje nga cilesite, vetite , detyrat e shtetit apo si deri tani si e VETMJA DETYRE.... smiley 

Idriz...qe te te bej nje analize ala-Seseri te sektorit te mu*it ne Shqiperi smiley...Shqiperia ka potenical te madh KONKURUES, jo vetem ne rrajon por ne bote...ne fushen e pordhave smiley Sikur te inkurajonim futjen e teknollogjive bashkohore dhe moderne per perpunimin e pordhave per energji...ne do zgjidhnim perfundimisht problemin e energjise ne Shqiperi.

Eshte studim shkencor ky...per fryme...nje Shqiptar ka mesatarisht 37% me teper pordha se nje Norvegjez.

Per te tjerat pastaj...me dhemb koka me ti lexu Idirz.

-------------------------------

Ho me? Cato Institute speaking apo paske jetu pak si  shume ne esh-bi-ej? Harroje ket muhabet alla-amerikon se me kto mend do e bojm si ato zogjt 'dodo' te filmi i Disney-t "Ice Age", ose perndryshe te mbiu nje Hoxhe, nje Sheh, nje Myfti i ri ne Arrnautiston e s'merret mo vesh pastaj se cdo bohet.

Roli i shtetit ne CDO vend apo model kapitalist...eshte thjesht nje gje...infrastruktura. Kjo s'eshte fare pune Amerike (qe e kuptoj i paske me inat te madh...)...po kshu eshte qe nga Suedia deri ke Kina...

Infrastruktura...i perfshin te gjitha rolet e nje qeverie (edhe ato qe permend Blendi me siper...vetem se ai i ka ne parim dhe ne praktike komplet gabim gjerat)

Shqiperia ka potenical te madh KONKURUES, jo vetem ne rrajon por ne bote...ne fushen e pordhave Smile Sikur te inkurajonim futjen e teknollogjive bashkohore dhe moderne per perpunimin e pordhave per energji...ne do zgjidhnim perfundimisht problemin e energjise ne Shqiperi.

U patentua sistemi apo jo?! smiley

 

Grupo, kot me t'pyt, cer reagimi ke ndaj ketij pohimi:

privatizimi i aseteve shteterore behet vetem atehere kur ekziston nje treg normal per te mirat qe prodhojne keto asete shteterore, perndryshe privatizimi nuk eshte gje tjeter pervecse transferim jolegjitim i ketyre aseteve grupeve te caktuara te interesit te cilat nga ana tyre vetem heqin vlera duke prodhuar sherbim me te keq me cmim tregu me te larte (psh trenat e Anglise shkaktuan me shume viktima e vonoheshin me shume pas privatizimit sesa para)

Sa per rolin e shtetit, per zotin s'di cte te them pervecse: para 10 vjetesh fjala ishte qe shteti kombetar po zvetenohej ne favor te korporatave transnacionale..Sot eshte e kunderta.

Shkrimi i Kajsiut eshte shume i mire, kot degradon muhabeti, po ndoshta ngaqe problemet jane shume te medha dhe gati gati te pazgjidhshme. Shqiperia ka kaq shume probleme, sa nuk di nga tja fillosh me perpara, se gjerat jane te nderlidhura.

Sot politikanet merren me bujqesine dhe me fshatin thjesht nga frika e proporcionalit dhe e zgjedhjeve te 2007, se nuk i intereson kujt se cfare duan fshataret. Dhe mendoj se po te shkosh te pyesesh fshataret e shqiperise se cfare duan me shume per te kuptuar se ku qendron problemi i tyre, me siguri qe do te pergjigjen qe duam te ikim jashte, te pakten te rinjte, dhe nuk do njeri te punoje token.

Kshu qe ndryshimi me i madh dhe kapitali me i madh qe ka shqiperia jane njerezit, duhet te investoje tek njeriu, tek shkollat profesionale, tek ndryshimi i mentalitetit. Dhe shembulli duhet te filloje nga vete politikanet, te cilet deri tani na kane ofruar modele te deshtuara njerezish, qe frymezojne ne popull famen dhe pasurimin e shpejte si dhe te padrejte.

Dhe analiza e Kajsiut nuk duhet shihet si idealiste dhe e parealizushme po si nje mundesi per te reflektuar, se cfare ka shkuar gabim? ose thjesht per te qene me kritike ndaj gjerave dhe modeleve qe na propozojne te huajt apo shqiptaret

"....Për të kuptuar këtë mjafton të përpiqemi ti përgjigjemi pyetjes: me cfarë konkurron Shqipëria sot pas 20 vitesh tranzicion në tregun rajonal? Po atë global? Për momentin ne konkurrojmë me kanabis, heroinë, kokainë, dhe prostitucion si në tregjet rajonale edhe ato europiane. Këto janë produktet Made in Albania, për të cilat ne njihemi më shumë sot në botë..."

 "....Arsyet mund të përmblidhen tek katër elementët thelbësor të modelit tonë ekonomik të zhvillimit; tregtia e lirë, tërheqja e shtetit, stabiliteti makro-ekonomik dhe investimet e huaja si prioritet..." 

 

Une do te shtoja dhe nje element (te 5) ; mos subvencionimi i disa produkteve shqiptare siç vepron EU dhe vendet e tjera perendimore. Se pse nuk i subvencionojne, une mendoj se ka te beje me paaftesine e politikanve shqiptare qe nuk marrin vesh nga ekonomia. E vetmja gje qe ata dine mire eshte; demagogjia dhe abuzimi me taksat e popullit. 

 

"...Në thelb ky stabilitet ka nënkuptuar së pari reduktimin e mundësisë së subvencionimit të produktit vendas, pasi kjo do të prodhonte deficit buxhetor..." 

Subvencionimi nuk krijon defiçit buxhetor. Per mendje te varfera po. 

 

"...pasi qeveritë shpesh abuzojnë me shpenzimet dhe kanë tendencë ta financojnë deficitet me zhvlerësim të monedhës, pra duke shkaktuar inflacion..."

Po kjo eshte e vertete. Ndodh dhe kendej ne perendim. 

 

"....Kemi ardhur pra tek faktori i tretë, tërheqja e shtetit....Mungesa e kreditimit të butë dhe afatgjatë penalizon mbi të gjitha sipërmarrjet e suksesshme....Përkundër kësaj eksperience në Shqipëri prioritet është thjesht tërheqja e investimeve të huaja dhe jo forcimi i kapitalit lokal, çka mund të arrihej edhe me stimulimin në investimet me pjesëmarrje të përbashkët të kapitalit të huaj me atë vendas në mënyrë që të forcohet ky i dyti..." 

Per kete pike une do te shtoja se eshte Bursa ajo qe u jep Krahe ndermarrjeve. 

 

"....Kemi arritur pra tek faktori i katërt;....Modeli aktual prioritet i jep investimeve të huaja dhe jo atyre lokale. Për këtë arsye edhe sot pas njëzet vitesh, pas miliarda eurove që shqiptarët me punën e tyre kanë sjellë në Shqipëri aktorët dhe përfituesit kryesor të ekonomisë sonë janë investitorët e huaj dhe jo sipërmarrja lokale....Kapitali i huaj, sektorët e telefonisë celulare dhe të sistemit bankar janë më fitimprurësit sot për sot në ekonominë shqiptare..." 

Kjo eshte fale politikanve shqiptare, rrombythjeve, qe vet zgjedhesi shqiptar i voton. 

 

"....atëherë ky shtet do kishte edhe të drejtën edhe mundësinë që ta tatonte më shumë kapitalin vendas, i cili për më tepër do prodhonte vlerë të shtuar..." 

Edhe kaq sa jane tatuar, une kam konstatuar se taksat po i marrin frymen biznesit vendas. Shum biznese kan falimentuar, dhe po rezistojne vetem ata qe i shmangen disi tatimeve apo qe kane shitje te mire. 

 

"...Historitë e investimeve të huaja, që na shet qeveria sot në një masë të mirë janë shfrytëzim i territorit shqiptar më shumë se zhvillim i vendit tonë..." 

Kjo po qendron. 

 

"....Ekonomia informale në Shqipëri është masive sepse një pjesë e mirë e sipërmarrjes vendase mund të mbijetojë vetëm në informalitet përndryshe vdes, dhe kjo është një nga arsyet se përse suksesi i qeverisë aktuale në rritjen e formalitetit ekonomik ka prodhuar pakënaqësi. Kjo ekonomi e dobët nga ana tjetër prodhon një shtet të dobët, me administratë të dobët, me sektor publik si edukimi apo shëndetësia tejet të dobët nga mungesa e financimit, që mbi të gjitha ulin cilësinë e jetës sonë por i nxinë jetën edhe asaj sipërmarrje lokale që përpiqet të mbijetojë...." 

Nuk e di a e lexojne politikanet derbeder shqiptare kete. Do ishte mire ta lexonin. 

 

"....Një sistem i tillë ekonomik prodhon dy efekte shkatërruese për shoqërinë shqiptare. Në nivelin e elitës ekonomike konkurrenca mes grupimeve politiko-mediatiko-biznesi bëhet tejet e ashpër, sepse burimet dhe fitimet që prodhon ekonomia shqiptare për sipërmarrjen lokale janë tejet të kufizuara. Në nivelin e popullatës varfëria që sistemi ynë ekonomik prodhon për masën e gjerë të qytetarëve do të thotë që qytetarët janë tejet të zënë me mbijetesën personale për të krijuar një komunitet të shëndetshëm politik. Kombinimi i këtyre dy faktorëve krijon një sistem politik me përplasje të ashpra mes individëve në nivel elitash politiko-biznesi nga njëra anë dhe një popullatë me ndjeshmëri të ulët të moralit publik pasi është në moment mbijetese. Për pasojë kemi një shkëputje të elitës nga masa e gjerë e popullatës që në mungesë të emigracionit do kish përfunduar në varfëri absolute. E thënë ndryshe politika bëhet thellësisht jo-përfaqësuese. Dhe ky është në thelb deformimi politik që prodhon modeli ynë ekonomiko-politik i zhvillimit..." 

E hidhur por e vertete.

Ols mire qe me kujtove...ate teknollogjine e mbledhje te pordhave...e kam copyright. Mos ma kopjoj njeri.

Pjer...si gjithmon...mbytesh ne nje luge me uje. S'kam cte them me teper. I kam then te gjitha me siper.

Qafir...

Grupo, kot me t'pyt, cer reagimi ke ndaj ketij pohimi:

privatizimi i aseteve shteterore behet vetem atehere kur ekziston nje treg normal per te mirat qe prodhojne keto asete shteterore, perndryshe privatizimi nuk eshte gje tjeter pervecse transferim jolegjitim i ketyre aseteve grupeve te caktuara te interesit te cilat nga ana tyre vetem heqin vlera duke prodhuar sherbim me te keq me cmim tregu me te larte (psh trenat e Anglise shkaktuan me shume viktima e vonoheshin me shume pas privatizimit sesa para)

 

Ekzakesisht te njejtin reagim qe kam pas me siper. Blendi Kajsiu merr si shembull...VIKTIMAT e shkaktuar nga trenat e Anglise mbas privatizimit smiley

O Dio Mio! Cfar reagimi mund te ket nje njeri normal ndaj ksaj prurje? Se pari...nese Kajsiu donte te sillte ndonje shembull rreth uljes se vleres se nje objekti te privatizuar...jam i sigurte qe mund te gjente ndonje shembull 1000 here me te mire se VIKTIMAT e trenave te Anglise. (me mire te kishe folur per viktimat e trenave ne Mumbai pershembull...se ato te pakten jane rreht 40,000 ne vit smiley )

Po sic tha Rob-Terneti me siper...ka lexu ndonje artikull anglisht Blendi...dhe me aq kenaqet.

Se dyti vet parimi qe thot Kajsiu eshte teresisht mbrapsht. Si qenka ulje vlere te nje objekti...vlere ne SHOQERI...kur shteti vet nuk ka fuqi ta operoj ose ta bej fitimprures dhe ja shet nje privati? Eshte absurditet ne maksimum. Pra Blendi Kajsiu na thot qe "modeli" me fitimprures per shoqerine eshte vazhdimi i operimit te nje ndermarje jo-fitimprurse nga shteti.

Kjo bie ndesh me cdo llogjike. (ta marri vesh mire GENE-ja qe e lavderoj me siper...qe kjo bie ndesh me parimin e "zhvillimit te qendrueshem" smiley&nbspsmiley

Vlera e objektit matet sipas fitimit qe i sjell shoqerise. Nese ne duar te qiverise ajo sjell zero...ose edhe negative...atehere s'ka vlere. Cfar vlere do kishte Metalurgjiku ose minierat e kromit ne duart e shtetit Shqiptar kur ky shtet s'ka pare per ti operuar? Zero. Cfar vlere ka metalurgjiku per shoqerine kur operohet nga nje firme private? Vleren e shitjes, vleren e taksave, vleren e rrogave te puntorve, vleren e prodhimit qe i shitet tregut Shqiptar.

Nuk ka asnje llogjike ne bote qe thot te kunderten...vetem nese ata qe e blejne pastaj e shkaterrojne me keq. Po kjo s'ka ndodh.

Edhe sikur te mos ket treg normal te brendshem per kte...s'ka asnje problem dhe asnje llogjikim kundra. Cfar tregu normal do ket Shqiperia per KROMIN?? Kromi perdoreshe per Kallashet ne shumice ne kohen e Xhaxhit...sot per shume me pak. Kuptohet qe eshte per eksport. Derisa shteti Shqiptar s'ka fuqi ta operoj dhe te paguaj rrogat e minatorve...por ja jep nje firme private e cila paguan per blerjen, paguan per taksat e nxjerrjes te kti materiali jasht Shqiperise dhe paguan rrogat e puntorve...atehere a shume me teper vlere per shoqerine.

Merr shembullin e SERBISE...ku shumica e industrise mbetet akoma ne duart e SHTETIT. Dhe si pasoje eshte absolutisht shume jo-fitimprurse dhe shume ineficente. 46% e forces puntore ne Serbi merret me industrine...por vetem 24% e GDP-s vjen nga prodhimi industrial. PSE? Sepse jane ne shumice ndermarrje shtetrore...subvencionohen nga shteti dhe si pasoje jane absolutisht ineficente. Cfar mundohet te bej shteti Serb ne kte drejtim? Mundohet ti PRIVATIZOJ...por nuk ka gelltitur njeri akoma (ne vitet e fundit beri perparime te medha ne privatizime po tani ka mbetur keq prap).

Nuk po thot njeri qe nje ndermarje shtetrore eshte detyrimisht me ineficente se nje private. Por ne terren dhe ne konditat e nje shteti te dobet si ne Shqiperi...s'ka si te jet ndryshe. Atje ku ka kuptim ekonomik...ka kuptim. Po ne Shqiperi s'ka kuptim.

Sic tha Rob-Terneti shume mire...Kajsiu ka lexuar disa teorira ne Anglisht dhe kujton se ato mund te aplikohen si bllok ne realitetin e nje vendi te vogel ne zhvillim dhe me institucione te dobeta. Komplet gabim.

--------

Ajo qe solle ti me siper eshte shembull tipik se pse Belndi Kajsiu eshte komplet offside me kte teorine e tij.

Modeli qe po alikohet ne Shqiperi eshte model i sterprovuar ne 1001 raste ne bote. Nuk u shpik as dje as sot. Dhe vendet perreth jane aq te zhvilluara pikerisht sepse kan aplikuar kto modele...nje model qe thjeshtohet ne nje fjali...shteti ka per detyre infrastrukturen. Kur te arrihet infrastruktura (fizike, ligjore, fiskale, arsimore etj etj) ne nivelin qe parashikon modeli...atehere te tjerat pastaj vine si rrjedhim i aktivitetit privat.

Kajsi na thot...me nje llaf...DUM BABEN!

Pra Blendi Kajsiu na thot qe "modeli" me fitimprures per shoqerine eshte vazhdimi i operimit te nje ndermarje jo-fitimprurse nga shteti.

S'e pashe kurrkund kete qe po thu ti. Kajsiu foli per disa pika te Washington Consesus (me poshte ke nje liste ku me te zeze jane shenuar gjitha pikat qe Kajsiu prek perciptazi duke diskutuar tregtine e lire, terheqjen e shtetit makro-stabilitetin dhe investimet e huaja)

  • Fiscal discipline
  • A redirection of public expenditure priorities toward fields offering both high economic returns and the potential to improve income distribution, such as primary health care, primary education, and infrastructure
  • Tax reform (to lower marginal rates and broaden the tax base)
  • Interest rate liberalization
  • A competitive exchange rate
  • Trade liberalization
  • Liberalization of inflows of foreign direct investment
  • Privatization
  • Deregulation (to abolish barriers to entry and exit)
  • Secure property rights
  • Corporate governance
  • Anti-corruption
  • Flexible labor markets
  • WTO agreements
  • Financial codes and standards
  • “Prudent” capital-account opening
  • Non-intermediate exchange rate regimes
  • Independent central banks/inflation targeting
  • Social safety nets
  • Targeted poverty reduction

Nderkohe qe historiani me fame Eric Hobsbawm ne 10 Prill shkuan per The Guardian " ‘Socialism has failed. Now capitalism is bankrupt. So what comes next?’

Per ket ceshtje flet Kajsiu. Receta qe na dha doktori per semundjen te semurka me keq. Gjej dicka tjeter

 

Ols mire qe me kujtove...ate teknollogjine e mbledhje te pordhave...e kam copyright. Mos ma kopjoj njeri...... Mbase Olsi nuk e ka ndjek  dhe nuk tu pergjigj. Por qe e ke te vjedhur e ke. http://www.youtube.com/watch?v=705QxjgsgAw

 E me r Grup , mer Grup smiley Te kan shok dhe s'ta kane permendur emrin  smiley por ama kampioni kuptohet . Suksese ne kampionate te tjera . Megjithate duke mos i hyre ne thellesi ketij Problemi Kombetar , thashe se do na thoje per ndonje zbulim tjeter pervec INFRASTRUKTURES qe te ka pregatit shteti i Saliut  ....... atij te  kampionatit ku ke pervojen e copyright .Me thene te drejten teoria e INFRASTRUKTURES as me pak e as me shume eshte persiatja moderne e tezes se Shvejkut :Te gjitha rruget te shpien ne Bugjejovice smiley

 

Grupi - 3 Qer 2009 - 3:04am 

ti jepi kazmen (pushtetin pra mo)

 

Po Gene une jo vetem qe s'kam besim qe do hapni themele po ja u dhash kzmen...por ne fakt jam i bindur qe s'do hapni asnje themel po ja u dhash kazmen...se e kishit kazem per 8 vjet dhe s'hapet asnje themel...

Atehere nese do te flasesh per politika...ktu jeni keq fare ju qe pretendoni per pushtet. Prandaj rrini rehat e me mire mos flisni.

O grupo po ndaje mendjen ore. Ta marrim apo jo kazmen? ("NE" smiley )

Jo per gje po e the ti dhe jo une pak me lart.

Po edhe sikur "ne" te mos hapim themele, te pakten nuk do e perdorim kazmen per t'ia hy buxhetit t'shtetit.

Jepe voten se ti je njeri me integritet moral dhe nivel intelektual mbi ne militantet. Jepe voten grup se ti e di dhe vete qe duhet ta japesh.

po ca m*t modeli kemi ne...sepse model nenkupton nje proces inteligjent...ne jemi me shume...si subjekte te darvinit....monkey see monkey do ahahahaha 

Qafir perseri ja fut kot vallaj. Ja fut kot se kercen nga nje dege ne tjeter (si ai i Darvinit qe permend noshka me siper). Ben pytje per privatizime te pasurive shtetrore...pastaj hidhesh ke liberalizimi i interesit.

Lere Kajsiun rrehat se ai s'ja ka idene se per cfar po flet. Ka lexuar ca gjera ne Angli a ku ka qene dhe kujton se po na meson ndonje gje te re. Edhe sikur ai TE FLASI per ato gjera qe ke highlight ti...ai ja ka fut komplet offside ne te gjitha. Pra c'me duhet mua per cfar flet ai kur i ka komplet gabim qe nga parimet deri ke aplikimi.

Leri dhe gomeret neper bote qe nje e dy e kan mendjen se kush ka ngordh e kush po ngjallet...socializmi apo kapitalizmi. Idiotizma te tilla vlejne per ata qe duan te mbyten ne nje luge uji.

-----------------

Qe te merrni vesh (ti Gene-ja sidomos) se cfar eshte modeli i aplikuar ne Shqiperi...SI...dhe PSE...shikoni atje ke Opinioni kur kan ftuar Birishen bashk me ministrat e tij.

Pershkrim me te sakte nuk ka...Nuk besoj se do jeni me deshire ta kuptoni...se perderisa ju paska MAHNITUR Seseri me ato 2 paragrafet e saja apo Kajsiu me copy-paste te tijen...shifrat konkrete dhe metodat konkrete e ZHVILLIMIT TE QENDRUESHEM (per Genen...qe ta marri vesh se c'eshte...dhe qe s'jane llafet e Seserit zhvillim te qendrueshem)...nuk besoj se do ju interesojne.

Po atje eshte e sakta...qe i permbledh shumicen e atyre qe kam then une dhe me teper kuptohet.

 

Dhe nese kundershtimi i ktyre vjen nga individ si Nazarko...qe reprezenton opoziten ne ate panel...jo Kazmen qe nuk ja u jap gene...po as mikrofonin nuk ja u jap (c'a ishte ai Nazarko atje? Bo bo bo cfar niveli skandaloz...). Por aq me keq kur vjen nga Seseret etj...qe ne kundershtim te fakteve, shifrave, metodave konkrete, argumentimeve konkrete dhe REZULTATEVE konkrete...kan thjesht 5 paragrafe...

...atehere GARA ka mbaru...per mua.

 

-------------------

 

Te tjerat pastaj mbeten idiotizma...dhe e them idiotizma jo per te ofenduar por sepse eshte idiotizem te merresh me Shqiperine apo dhe me ndonje vend tjeter ne shvillim e siper ne Evrope Lindore dhe te flasehs per parime abstrakte dhe te gabuara si Kajsiu...apo te merresh me idiotizma mbi socializmi vs kapitalizmi.

pse o grupo te "opinion" informohesh mbi modelin ti?!

 

aha!

 

Prandaj akoma nuk je pergjigjur nese te pelqen apo jo "zhvillimi i qendrueshem".

(tjeter ndihme e vogel - I QENDRUESHEM nuk dmth domosdoshmerisht I PATUNDSHEM )

 

 

TE PELQEN APO JO, per shqiperine, MODELI I ZHILLIMIT TE QENDRUESHEM NE PARIM?

a- PO

b- JO

Prandaj akoma nuk je pergjigjur nese te pelqen apo jo "zhvillimi i qendrueshem".

(tjeter ndihme e vogel - I QENDRUESHEM nuk dmth domosdoshmerisht I PATUNDSHEM

O ti Gene po qeke i/e cuditshem/me!!! Me ke lene pa fjale...

...25 faqe hartim te kam shkrujt siper...pse ato trillimet e Seserit NUK JANE ZHVILLIM TE QENDRUESHEM...dhe ti vazhdon e ben pytje multiple-choice smiley

Ke pare ti kshu...

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).