Amerikanizmi i politikës, ose rreziqet e fenomenit Rama

Sot më shumë se kurrë fushatat politike shqiptare janë amerikanizuar. Edhe pse Shqipëria është Republikë Parlamentare fushata elektorale është thellësisht presidenciale. Në qendër të saj janë dy liderët partiakë Berisha dhe Rama, të cilët tashmë përplasen kryesisht ... si individë dhe jo si ekipe apo parti. Partitë janë kthyer thjesht në një sfond blu ose rozë, ndërkohë që ekipe alla KOP si dje, sot janë zhdukur. Ballë për ballë ndodhen vetëm ‘kandidatët presidencialë’. Djathtas kemi thjesht Berishën dhe PD-në qe e ndjek nga pas. Majtas kemi Ramën me PS-në përtej. Partitë politike janë kthyer në makineri elektorale në funksion të liderit. Mediat, që në Shqipëri janë nga më të zhvilluarat në rajon, luajnë një rol kyç në fushatë, duke u pozicionuar qartas majtas apo djathtas.  Analistët komentojnë ndeshjet politike, që kulminojnë me betejën finale zgjedhore nga ku shpallet kampion njëri prej kandidatëve. Vetë fushata elektorale i ngjason një fushate marketingu, që bëhet nga profesionistë dhe në mënyrë ‘shkencore’ me sondazhe. Gjithçka si në SHBA.
Nuk kemi të bëjmë thjesht me një proces imitimi.  Amerikanizimi i fushatës elektorale në skenën tonë politike është produkt i amerikanizmit të sistemit tonë politik. Në thelb të këtij transformimi qëndrojnë proceset e ndërlidhura të rënies së rëndësisë së partive politike si institucione përfaqësimi, karriere dhe politik-bërje, si dhe forcimi i rolit dhe ndikimit politik të mediave dhe bizneseve të caktuara. Produkti më tipik i këtij procesi është fenomeni Rama. Politikani i parë madhor i tranzicionit, që ndryshe nga paraardhësit e tij Nano, Berisha apo edhe Meta apo Majko më shumë sesa produkt partiak është produkt mediatik. Për vetë rëndësinë që ka ky fenomen është studiuar çuditërisht pak ose aspak (të paktën unë njoh vetëm një studim mjaft interesant të gazetares Belina Budini në lidhje me fenomenin e politikanit mediatik Rama).
Kemi të bëjmë me një fenomen që ka ndodhur tashmë në shumë nga demokracitë e avancuara, fillimisht në Shtetet e Bashkuara dhe më pas në Evropë. Në mungesë të polarizimit ideologjik rritet masa dhe rëndësia e elektoratit gri në mes.  Militantizmi politik e humbet rëndësinë dhe madje bëhet i dëmshëm, teksa partia synon elektoratin e lëkundur. Partia i përshtatet shijeve apolitike dhe antipolitike të këtij elektorati, që nuk ’kapet’ nëpërmjet militantizmit partiak por nëpërmjet medias. Këtu buron edhe roli në rritje i medias në politikë; ato ofrojnë akses tek elektorati gri që është edhe më i rëndësishmi edhe më i pavendosuri. Kështu karriera partiake zëvendësohet me karrierën mediatike. Fushata politike me fushatën e marketingut mediatik. Takimet e lidershipit të partisë me elektoratin bëhen gjithnjë e më tepër para kamerave, dhe gjithnjë e me pak me anëtarët e partisë jashtë tyre. Të gjitha këto kushtojnë shumë, për pasojë rëndësi marrin edhe financuesit e fushatës elektorale. Prandaj grupi themelor drejtues i partisë nuk është më as kryesia, as asambleja, as komiteti drejtues. Këto kthehen në struktura thjesht formale që atrofizohen me kalimin e kohës. Ato pushojnë së qeni forume pjesëmarrëse të anëtarëve ku ata shprehin pikëpamjet e tyre në lidhje me drejtimin e partisë.   Hera e fundit që diçka e tillë ndodhi në skenën tonë politike ishte KPD-ja e famshme socialiste. Drejtimi real i partisë ngushtohet tek një dorë njerëzish, ku futet lideri dhe stafi i tij i bindur si dhe përfaqësues të grupeve mediatike dhe të biznesit. Këshillat, idetë apo nevojat e këtyre të fundit e përcaktojnë kursin e partisë shumë më tepër së dëshira e përgjithshme e anëtarësisë, që në pamundësi për t’u shprehur me kalimin e kohës humbasin fare. Sikleti i shumë socialistëve ‘të vjetër’ me Ramën, pjesërisht reflekton këtë proces distancimi dhe ftohje midis anëtarit tradicional dhe partisë. 
Në momentin që partia pushon së qeni një institucion përfaqësimi, pjesëmarrjeje dhe mobilizimi politik ajo reduktohet thjesht në instrument për marrjen ose mbajtjen e pushtetit. Kështu me të ardhur në pushtet ajo derdhet e gjitha në ekzekutiv dhe nuk ekziston aspak jashtë tij. Për këtë arsye sot godina e PD-së është tërësisht e braktisur. Për të njëjtën arsye nesër do zbrazet godina e PS-ja nëse ajo vjen në pushtet. Duke u bërë njësh me pushtetin funksioni i partisë si urë lidhëse mes qytetarit dhe pushtetit zhduket. Anëtarët e partisë kthehen në aksionarë, që ndjekin partinë në bursën politike në televizor, ku informohen rreth saj nga gazetarët apo analistët, të cilët dinë shumë më tepër rreth saj edhe sesa vetë anëtarët e kryesisë. Nëse partia vjen në pushtet anëtarësia mund të marrë ndonjë dividend në formën e vendeve të punës apo tenderëve.
Votuesit nga ana tjetër kthehen në një turmë konsumatorësh që ‘blejnë’ ofertën më të mirë në tregun politik. Nuk kemi të bëjmë aspak me një elektorat të polarizuar politikisht pasi si të majtë, si të djathtë, bashkohen tek dëshira për të pasur punë, për të marrë viza apo për t’u futur në Evropë. Votuesit nuk ndahen as në vlera dhe as në intersa sepse vlerat janë shndërruar në interesa, ndërsa interesat si pasojë e vështirësive të vazhdueshme ekonomike janë njehsuar në kërkesa minimale mbijetese për ndonjë punë, ndonjë rrugë, ndonjë shkollë apo ndonjë vizë. Pikërisht këto premtojnë edhe liderët politikë. Në këtë aspekt thirrjet e Ramës për bashkim janë boshe, pasi elektorati shqiptar nuk është i ndarë; për momentin jemi të gjithë një turmë që e bashkon nevoja për të mbijetuar. Ndërsa debati se si duhet jetuar shtyhet pafund.
Në këtë pikë ndokush me të drejtë mund të thotë, po ç’të keqe ka këtu, kjo ka ndodhur edhe në Evropë! A thua se diçka po ndodhi në Evropë apo Amerikë bëhet automatikisht e mirë.   Problemi është se amerikanizmi i sistemit tonë politik në kushtet dhe traditën politike shqiptare prodhon efekte perverse, që e varrosin demokracinë si proces përfaqësimi dhe pjesëmarrje politike. Ndryshe nga Amerika, ku partitë politike kanë qenë historikisht të dobëta në Shqipëri partitë politike kanë kryer një funksion shumë të rëndësishëm të lidhjes së lidershipit me qytetarët e thjeshtë, sidomos në vitet e para të tranzicionit. Partitë politike kanë qenë gjithashtu, ashensori kryesor social nëpërmjet, të cilave çdo individ pavarësisht prejardhjes mund të zinte një pozicion të mirë në shoqëri. Ato ishin dhe mbeten të vetmet organizata realisht të hapura për çdo qytetar. Në organizatën bazë të një partie mund të takohej një qytetar i thjeshtë, një pensionist, një punëtor apo një i papunë me një deputet, ministër apo edhe kryeministër. Strukturat partiake përcillnin dëshirat, frustrimet apo kërkesat nga baza në qendër. Ky natyrisht ishte një proces shpesh i urryer për shumë qytetarë, që e shikonin si klientelizëm politik, stresues për politikanët, por gjithsesi jetik për demokracinë si një sistem, ku çdo qytetar ka një farë zëri apo ndikimi. 
Në Amerikë për vetë traditën dhe sistemin e saj politik lidhja e pushtetit me qytetarët bëhet kryesisht nëpërmjet grupeve të interesit, apo shoqërisë civile në institucione si Kongresi më shumë sesa nëpërmjet partive politike. Shumë donatorë me këtë traditë në mendje po përpiqen të ngrenë institucione të ngjashme të shoqërisë civile edhe në Shqipëri sipas modelit amerikan. Prandaj, ata e përshëndesin dobësimin e partive politike, sepse ul polarizimin politik dhe krijon një shans për forcimin e shoqërisë civile, krejtësisht të pandërgjegjshëm se partitë politike dhe jo OJQ-të janë themeli i demokracisë shqiptare. Në një republikë parlamentare me një sistem elektoral tashmë proporcional me listë të mbyllur ndikimi politik i shoqërisë civile sipas modelit amerikan bëhet thuajse i pamundur. Shoqëria civile apo grupet e interesit duhet të lobojnë direkt kryetarin e partisë ose ekzekutivin sepse Parlamenti shqiptar, ndryshe nga Kongresi amerikan, është tejet i dobët si institucion përfaqësimi dhe inekzistent si institucion politikbërje. Prandaj e ashtuquajtura ‘shoqëri civile’ në kushtet e Shqipërisë nuk mund të kryejë ndërlidhjen qytetar-pushtet. Shanset janë që ajo të kthehen thjesht në një lidhje të shkurtër me pushtetin, shumë më e shkurtër sesa partitë politike.
Sot e vetmja mundësi për të ndikuar politik-bërjen është aksesi direkt tek ekzekutivi çka është privilegj i një rrethi gjithnjë e më të ngushtë. Ndryshimet e 21 prillit dobësuan thellësisht si partitë politike ashtu edhe parlamentin përballë ekzekutivit dhe liderit të partisë. Sot parlamenti shqiptar është shumë më i dobët sesa dje, ndërsa nesër ai do të jetë akoma më i dobët se sot. Parlamenti sot e ka humbur rëndësinë e tij edhe si pasojë e faktit që lideri i opozitës është jashtë tij. Po t’i shtojmë kësaj deklaratën e Ramës se ai mund të mbetet jashtë Parlamentit, pasi të fitojë zgjedhjet në qershor atëherë shikojmë se epiqendra e vendimmarrjes do dalë tërësisht jashtë institucionit, që në Kushtetutë përcaktohet si përfaqësues i vullnetit popullor. Me fjalë të tjera vullneti politik do transferohet jashtë vullnetit popullor. Dhe të mendosh që kjo do të bëhet në emër të respektimit të kontratës së kryebashkiakut me qytetarët!
Ironia e fenomenit Rama është se duke sulmuar politikën në emër të popullit po eliminon pikërisht ato institucione, që e bëjnë politikën përfaqësuese të elektoratit dhe deri diku të kontrolluar prej tij. Në vend të institucioneve politike si partitë apo Parlamenti ofrohen individë apolitikë, me meritën e vetme se janë shkolluar jashtë, që në analizën e fundit shërbejnë si makijazh dhe justifikim i një ekzekutivi tejet të fortë dhe të pakontrolluar nga elektorati, Parlamenti apo institucione partiake. Ky është pikërisht funksioni që KOP kreu për ekzekutivin Berisha. KOP në mënyrë mjaft të suksesshme eliminoi fare partinë si kanal kontrolli i lidershipit për hir të elektoratit gri që i dhuroi fitoren PD-së. Sot kopistët e rinj socialistë po kryejnë të njëjtin funksion në PS, ata po shërbejnë si stoli të procesit të eliminimit të institucioneve partiake në emër të afrimit me popullin. Nesër nuk është çudi që me të njëjtën armatë të rinjsh, që karakterizohen nga entuziazmi antipolitik Rama të eliminojë parlamentarizmin si strehën e fundit e politikës së vjetër.  Politikanët do zëvendësohen me teknokratët apo specialistët, që nuk kanë lidhje fare me procesin e përfaqësimit politik. Këtyre jo vetëm që u mungon legjitimiteti politik për të kontrolluar lidershipin por mund të përdoren shumë lehtë nga lidershipi, të cilit i kanë borxh karrierën politike. Në mungesë të institucioneve të karrierës politike (d.m.th., partisë apo Parlamentit) karriera e tyre politike është katapultimi nga lideri dhe aprovimi nga mediat dhe bizneset pas tyre. Dobësimi i strukturave dhe karrierës partiake, centralizimi i vendimmarrjes në parti dhe dobësimi i parlamentarizmit prodhojnë një theksim të mëtejshëm të përqendrimit të pushtetit në duar dhe interesa sa të ngushta aq edhe të pakontrolluara. Askush brenda PD-së nuk mund t’i kontrollojë interesat e Berishës sot, askush brenda PS-së nuk do mund të kontrollojë interesat e Ramës nesër. Për pasojë këto institucione kthehen tërësisht në funksion të këtyre interesave dhe individëve. Kështu sistemi politik bëhet gjithnjë e më elitist, duke i shërbyer gjithnjë e më shumë një pakice gjithnjë e më të ngushtë. Një fenomen që sot dhe gjithë ditën ne e quajmë korrupsion.
Interesant është fakti se fenomeni Rama edhe pse në përmbajtje është produkt i thellimit të pushtetit elitist në formë shfaqet si demokraci popullore. Eliminimi i Parlamentit apo i partisë si institucion përfaqësimi dhe dialogu mes qytetarëve dhe lidershipit krijon nevojën e komunikimit direkt të liderit me popullin. Si çdo komunikim që i flet direkt popullit në përgjithësi dhe askujt në veçanti, ky komunikim nuk mund të jetë veçse populist. Mesazhi i këtij dialogu dënon politikën dhe politikanët si një elitë, që mendon vetëm për vete dhe nuk merret me hallet e popullit. Edhe pse vetë Rama është produkt tipik i kësaj elite. Edhe pse Rama është ndër aktorët kryesorë, që në emër të popullit do ta ngushtojë, ngurtësojë dhe distancojë edhe më tej këtë elitë, politiko-mediatiko-biznesi nga populli në përgjithësi. Eliminimi i partisë tradicionale dhe dobësimi i parlamentit janë thjesht dy nga elementet më të dukshme të këtij procesi.
E gjitha kjo ndodh me inkurajimin e shoqërisë sonë civile që çdo ditë prodhon ligjërimin populist antipolitik. Pa këtë ligjërim transformimi i partive politike në makineri të centralizuara elektorale vështirë se do legjitimohej. Ky transformim legjitimohet nga urrejtja ndaj militantëve “mendjengushtë” dhe “tru-shpëlarë” që pushtojnë administratën publike. Ndaj ’mitingashëve’ që të palarë dhe të pakulturuar dalin në rrugë dhe bërtasin duke na prishur imazhin evropian që duam të ndërtojmë. Pa ligjërimin antipolitik që sot e gjithë ditën shan, tall dhe sulmon politikanin apo deputetin ’injorant, budalla dhe maskara’, vështirë se do mund të legjitimohej edhe dobësimi i Parlamentit si arenë e debatit politik. Është fatkeqësisht elita mediatike e shoqërisë civile që jo vetëm nuk shqetësohet por e mirëpret elitizimin e mëtejshëm të demokracisë dhe shkëputjen e mëtejshme të procesit politik nga partitë, partiakët, apo militantët. Si pasojë e dobësimit të partisë dhe parlamentit ajo bëhet më e përfillur, më e lidhur me lidershipin politik dhe më ndikuese sesa vetë anëtarësia e partive politike. Në fakt, ajo që të çudit në Tiranë është afrimiteti i sikletshëm dhe në rritje i gazetarëve, analistëve dhe politikanëve që i shikon bashkë jo vetëm në studio televizive, por edhe në kafene apo restorante.  Të njëjtët gazetarë apo analistë që debatojnë me politikanët para kamerave hanë e pinë bashkë pas tyre. Shpesh programet politike, sjellja apo artikulimi i politikanëve përcaktohen më tepër në tavolina të tilla sesa në forumet e atrofizuara partiake.
    Në këto kushte fenomeni Rama bëhet vërtetë i rrezikshëm.  Është një fenomen, përballë të cilit shoqëria jonë nuk ka shumë mbrojtje. Veçanërisht po të kemi parasysh se sa e delegjitimuar do të jetë PD-ja nesër nëse del në opozitë përballë një pushteti Ramist që do ketë përkrah mediat, bizneset, të rinjtë e shkolluar jashtë, pjesën dërrmuese të analistëve dhe me siguri ndërkombëtarët. Rreziku nuk qëndron në faktin se në Shqipëri nesër do të vendoset diktatura.  Përkundrazi nesër, ashtu si dhe gjatë pushtetit socialist dje, mund të shohim më shumë edukatë politike, më shumë respekt për institucionet e pavarura, më pak sulme ndaj sistemit të drejtësisë, më shumë liri për median por njëkohësisht edhe më pak drejtësi, më pak media kritike, më pak demokraci dhe më shumë korrupsion. Rreziku qëndron tek një ’demokraci’ gjithnjë e më tepër në funksion të një rrethi të ngushtë ku pushteti sa më shumë ndërron duar aq më pak ndërron fytyrën. Ku urrejtja ndaj politikanëve përdoret për të eliminuar politikën si proces përfaqësimi. Një demokraci ku pluralizmi politik prodhon shumë parti por një ofertë. Edhe sot problemi nuk shtrohet tek zgjedhja mes Berishës dhe Ramës, por tek fakti se sa shumë ngjajnë sot të dy. Problemi është se kemi arritur në një pikë, ku pas çdo zgjedhje kemi gjithnjë e më pak zgjedhje.  Ndoshta në këto kushte, zgjedhja e vetme është që të mos zgjedhim. Ndoshta në këtë mënyrë askush nesër nuk do mund ta justifikojë abuzimin me pushtetin në emrin tonë. Ndoshta!

36 Komente

E prisja qe ta vendosnit kete shkrim ketu.

 

 

Blendi Kajsiu , renditet direkt nr.2 pas Fatos Lobonjes ne Analistet shqiptare.

 

Fenomenal, shume analize komplete. Se di se ku ka studiuar ky djale, por ato qe jane diplomuar ne perendim, as tek maja kembes, nuk i afrohen ketij per kete shkrim.

 

PO mer Blendi, po sikur se din ti, qe Shqiptare sdo te mendojn kaq thelle, sic ke bere ti. Ku do ta kuptojn ata te zi, qe nje diktator i ri po vjen...

Blendi Kajsiu, MA is researcher at the Albanian Institute for International Studies. He holds an MA in International Peace Studies from the Notre Dame University, Indiana, USA. He double Majored in Applied Economics and Political Science from the American University in Bulgaria

plus se c'ben dhe nai PHD anej ka shkollat me emer te britanise.

Nejse, kjo sdo te thote fare qe une e lexoj Kajsiun smiley

Disa popuj jane te destinuar per t'u udhehequr nga diktatore. Duan qe ndryshimi t'u vij nga tjetri. Sikur vetem te kuptohej qe ndryshimi duhet kerkuar nga vetja pikesepari.

Faleminderit Tushe

Blendi eshte edhe me i mire se Lubonja !!! Analize shume e mire !!!

Përkundrazi nesër, ashtu si dhe gjatë pushtetit socialist dje, mund të shohim më shumë edukatë politike, më shumë respekt për institucionet e pavarura, më pak sulme ndaj sistemit të drejtësisë, më shumë liri për median por njëkohësisht edhe më pak drejtësi, më pak media kritike, më pak demokraci dhe më shumë korrupsion

Keta analistat shqiptare keto qe i shkruajne i lexojne vete apo si??

Si paske me pak drejtesi, kur drejtesia eshte me e pavarur????  Si paske me shume korrupsion dhe me pak demokraci, kur ke me shume respekt dhe me pak sulme ndaj institucioneve te pavarura ??? Kesaj i thone lajthitje te paster te trurit!!

Meqe autori permend amerikanizmit, dikush duhet ti thote qe ne Amerike dhe ne vendet perendimore ku kemi deshire te shkojme, me shume pavaresi te drejtesise do te thote me shume drejtesi, me pak korrupsion, me pak sulme ndaj mediave dhe me pak shpifje dhe akuza te pabaza ndaj individeve publik!

 

 

Stili i te shkruarit dhe te analizuarit te Kajsiut, qe eshte ne perputhje me teorine deskonstruktiviste ku nje nga principet kryesore te se ciles eshte qe ta beje ate qe duket si e natyrshme, te duket e panatyrshme, duke dekonstruktuar apo zberthyer realitetin. Dhe e mira e kesaj kritike qe ky ka shkruar qendron qe jo vetem e ka pershkruar tamam realitetin e sotshem po ka pershkruar dhe rreziqet e ardhshme te ketij realiteti. Dhe te gjithe kete e ka bere sipas teorive dhe metodave kryesore te shkencave sociale. Ne qofte se eshte e drejte apo e gabuar, se kush e vlereson sipas menyres se tij dhe bindjeve partiake. Po qe ky eshte analisti i vetem qe shkruan sipas nej stili, nje metode, qe ka ide dhe zberthen realitetin kete askush nuk mund ta hedhi poshte!!!

ne keto kushte, kur nuk di ke te votosh per te drejtuar, zgjidhja mund te jete te zgjedhesh kush mund te jete opozite me e mire, me efektive, me e organizuar, me konstruktive.

me fjale te tjera zgjidh humbesin me te mire...

roli i opozites nuk eshte nje rol i lehte e as me pak i rendesishem ne nje demokraci.

karamele,

Sinqerisht tani pervec frazes qe "Rama eshte i rrezikshem" me thuaj c'fare kuptove apo tu duk me interes ne kete "analize" ???? 

Ajo qe une vete kuptova eshte qe analisti ne nje fare menyre thote qe Rama ne pushtet do te thote nje lloj diktature te re (ashtu e mendon dhe ka te drejten e vete)..

Ne pamundesi per te shpjeguar pse dhe si mund te ndodhe kjo, autori perdore fjale boshe marre nga tekstet e librave politike! Kjo pa aftesi e analistit e nxjerre shume konfus artikullin dhe fjalite mjaft ne kontradite me njera-tjetren, aq sa nuk merret veshe dhe te lodhe..

P.s. PS-a nuk do te behetn si PD-a sot! Me arrdhjen ne pushtet te PS godina e PS-s perseri do te jete plote..  smiley

 

 

Liqen,

po e nis nga e fundit, per godinen e PS-se, godina mund te jete dhe plot, po mund te jete plot me njerez qe e shikojne PS-ne si agjenci punesimi, se dhe godina e PD-se vlonte nga njerezit derisa u zune te gjithe vendet e punes smiley. Dhe PS para kater vjetesh ne kete periudhe si PD-ja sot ishte katandisur. Po nejse duke i qendruar analizes se Kajsiut ky kritikon sistemin, qe sipas tij eshte i perhapur tek te dy palet, po Rama e ka pervetesuar me shume. Pastaj analiza e tij eshte shume konkrete, ka menyren e vet te te menduarit. Mesa shoh une ketej nga jam, e ka mire, sepse po e shohim qe mediat jane te kapura nga Rama dhe nga Berisha, madje shumica e mediave jane me Ramen. Askush nuk po ankohet per kete. Thjesht ky ka pershkruar dhe analizuar realitetin.

Mua me duket argument pak i çuditshëm ky i Kajsiut. S'duhet votuar per Ramen, me duket mua se thote ai, sepse pastaj pas ardhjes se Rames ne pushtet nuk do te kete me zgjedhje. Rama do uzurpoje median, rinine, opinion publik, e nuk do lere vend per njeri tjeter. Diktature qe formalisht eshte demokraci. Te pakten keshtu e lexoj une.

Interpretimi i fenomenit Rama eshte mbase i drejte. Por arritja ne konkluzionin qe s'duhet votuar per te per shkak se Rama sjell nje miks populisto-elitist qe eliminon institucionet perfaqesuese eshte pak hap i madh. Ide të ngjashme ka pasur dhe ne vende te tjera (perfshi dhe SHBA, sigurisht), sepse Rama s'eshte i pari politikan qe a) kombinon populizmin me elitizmin dhe b) e shtron fushaten politike si lufta ndaj "establishment"-it politik. Ne mendje me vijne emrat e Sarkozy-s në Francë dhe të Clinton e Blair gjatë epokës së "third way". Edhe Obama, me bipartanship-in e tij, nuk eshte larg te njejtit elitizem populist.

Puna eshte se kjo mungese alternativash qe gjeneron nje fenomen i tille nuk eshte e perjetshme. E thene ndryshe, nqs Rama vjen ne qershor ne pushtet, kjo nuk do te thote qe pas qershorit nuk do kete me zgjedhje. Mund te duket ashtu tani, po jepi Rames disa vjet ne pushtet, dhe do jete e qarte qe ai do te kthehet ne "establishment" dhe do te dalin nje tufe me njerez qe me te drejte do te kerkojne te thyejne monopolin. 

Penar dhe Koth. Nuk eshte dhe aq analize e bazuar ne parashikime, se sa analize e nxitur nga mungesa totale e parashikimeve qe politika duhet te ofroje:

"Po t’i shtojmë kësaj deklaratën e Ramës se ai mund të mbetet jashtë Parlamentit, pasi të fitojë zgjedhjet në qershor atëherë shikojmë se epiqendra e vendimmarrjes do dalë tërësisht jashtë institucionit, që në Kushtetutë përcaktohet si përfaqësues i vullnetit popullor."

Pse ere, vertete kaq primadona na duhen udheheqesit? Ben vaki te jem ne parlament, ben vaki te mos jem ne parlament, as mish as peshk, pa shtylle kurrizore, por t'a shofim si do vije. Ne mungese te nje vizioni te qarte per te ardhmen, qe eshte detyre e udheheqjes partiake, nuk me duket shume larg mendsh vizioni apokaliptik qe ofron analiza e Kajsiut. A po flasim sinqerisht per b) fushate politike si lufte ndaj "establishment"-it politik, apo c) lufte vetem ndaj atij establishmenti politik qe nuk zoterohet prej Rames? Lexo fjaline e fundit. As njoni, as tjetri, as tjetri. Hic mos shkohet ne zgjedhje, se s'ke ca te zgjedhesh. Sa me shume njerez t'a kuptojne kete, aq me e paligjshme do te jete politika e sotshme e rrjedhimisht aq me pak do te punoje ligji vetem per eliten ekonomike e aq me teper do te punojne politikanet per ligjin.

Ca jane ndryshimet e 21 prillit?

 

Qe Rama  eshte nje *naziskin* i vogel dhe qe fshihet mire pas koraces se vet, kjo eshte dicka e dukshme, aq me teper qe ne  fushaten e famshme nje anetar nje vote, ishte nje pamje tragjikomike ne strukturat baze te Ps, ku kandidatet nuk lane me kuc dhe mac pa futur dhe regjistruar ne fushate elektorale ne Ps , qe nga autobuzet me emigrante ( si te PBDNJ) deri tek grate dhe femijet e tyre, te shfytezuar me se mire ne kete rast per interesin personal politik, familiar dhe farefisnor  dhe pati nje konvertim te turpshem te asaj vote te ndershme qe pretendonte z. Rama dhe ashtu si perhere del ne krye pjella e aferave te tij politike.Sala ne anen tjeter normalisht qe eshte i paperceptushem per politiken shqiptare.Personalisht mendoj se qarkullimi i figurave te tilla ne jeten tone politike ka te bej me ate qe sa te vegjel behemi te gjithe ne kur zgjedhim lidershipin, qe eshte e vertete qe nuk kemi aftesi shtetformuese dhe qe edhe ato *kukullat* qe vijne nga jashte shume  shpejt trajnohen nga profesoret shqiptare deri ne hipnoze dhe lavazh truri, saqe harrojne elementni thelbesor te lirise se tyre qe eshte zeri i lire, zeri ndryshe dhe pse jo rebel.

Penar,

Kajsiu do jete ne listen emerore et kandidateve te nje partie per zgjedhjet e ardhshme por qe nuk eshte as PD as PS. E gjithe pjesa tjeter kuptohet.

Nuk eshte se une jam partizan i konseguences por Kajsiu eshte nje person qe merr formen e enes ku e fusin. Ndaj ne kete kuptim Kajsiu beson se votuesit jane turme qe do ndjekin oferten politike qe do beje ai dhe shoket e tij.

Nuk eshte analize sepse nuk i rreferohet nje gjeje qe ka ndodh, por eshte nje parashikim fallxhori nen petk shoqerie civile.

Nuk ka peshe nje ejnalize e tille sidomos kur vje nga nje mjedis qe akoma nuk di sot me 6 Prill 2009 ( nje dite para pervjetorit te 70 te festes se pushtimit te Shqiperise nga Italia&nbspsmiley se per ke do votoje. smiley

Kajsiu ?  Eshte humbje e paster kohe. Edhe baba vet do shkruante :

Me mire nje kercu qe te ngrohesha gjithe dimrin ! smiley

Po pra mo, s'ka ndonje "origjinalitet" ne kete mes: Kajsiu eshte kadidat per deputet i LSI dhe sensi i artikullit, tani qe u mor vesh se Sala do na lere shendene si Nano ne 2005 (eshte identikisht i njejti skenar si ai i 2005-es), pra sensi i vetem i artikullit eshte : as Berishe, as Rame, por ... Metë ! smiley

 

pffff.........

Normal se si cdo shkrim tjeter, edhe ketu do te dallohen komentuesit Pro-Rames. Por mendoj qe mund te jete nga te paktet shkrime analistesh, qe eshte munduar ta shpjegoje sa me qarte mendimin e tij .Edhe jo si ato te tjeret, qe sa e thone,edhe merreni vesh vete po deshet.

 

Sa per sqarim ky ka dhene aq shume sa duhet me i dhene kusur, per ate qe ka shkruar. Por gjithsesi, te komentosh me bindje politike nuk eshte e lehte. Thjeshte deri sa ky po mundohet te shkruaj ne nje gazete, per liderin e opozites, normal qe do beje edhe pak fallxhorin, se me i provuar te gjith nje nga nje ne, ne krye te qeverise, deri sa te gjejm me te mire, nuk shkon se skemi as kohe. Ose ti bejme zgjedhjet per cdo vit.

 

Kajsiu ashtu si edhe shume te tjere ( perfshi edhe vete socialistet sidomos ato te kupoles se Ps) e dine mire sesa tolerant edhe reformator eshte Edi Rama.Edhe ai mundohet te thote, qe si ato deputet e Ps qe rrine si dele ne parlament, edhe flasin kur edhe cfar i thote kryetari, do te jete i gjith populli shqiptare. Sepse edhe po te duan, median e ka te blere qe ne opozite, merreni me mend cfar do te beje ne pozite. Ose me sakte, do filloj edhe Tvsh te nxjerri Ramen gjith diten. Businessin do e kapi, perseri se i ka qe tani lidhje me te, ose me sakte do e kapi businessi ate, se eshte ne pozite. Te ardhmen e ka blere me keto tipat e Mjaftit ( qe shkojn e bejn naj Bachelor nga USA per fiskulture, a naj dege ordinere) edhe na flasin si profesora.Tipa si Erjon Veliaj apo ajo tjetra, qe kishte kaluar nga Mjafti tek Ps, per perpuqje mendimesh(me pak fjale njerez pa Karakter, e shesin edhe shpirtin per pak pushtet).

E ku ndryshonte me shume Hitleri ne hapat e tij te pare???????? vetem se ky sna duket kaq trime sa te bej lufte, po do na kalbi ne te shkreteve.

 

Ne na duhen, me shume se kurre, njerez me karakter, qe te kene ideal Shqiperine e jo partine. Qe te kene nje integritet moral, ne shoqeri edhe ne politike. Sna duhet, pseudo-te shkolluar jasht, qe e fillojen karrieren e tyre, duke nderruar direkt 2-3 skuadra futbolli, si bluzet qe veshin ne butik per te provuar. Keto me duke thjeshte si Xhuvela te rinj.

Do te ishte analize e mire nese behej perpara votimeve per ndryshim kushtetute, por tani eshte nja nje vit e ca me vonese. le qe nuk jep zgjidhje.

jam dakort me Penarin. Megjithese rruga eshte veshtiresuar pak, perseri eshte e hapur. Cdo politikan i ri mund te krijoje personalitetin e vet dhe te mbledh forcat e tij mediatike apo populiste dhe me keto te ndeshet me establishment.

Eshte e vertete qe kjo nuk eshte demokraci perfaqesuese, por edhe me nje parlament kot qe rrizgjidhet sepse dikush eshte fis i madh nuk behet. Une do thoja qe ketu jemi me zone gri, duke provuar nje model politik pak te ndryshem qe shpresojme te japi nje egzekutiv me efektiv.

Autori ka te drejte, partite ne Shqiperi jane kthyer ne sh.p.k. dhe kuptohet, kryetaret, ne boset e tyre absolute, dmth mbreterojne si ne mall te tyre. Dhe ndryshimet kushtetuese u kane renduar akoma me shume doren kryetareve, prandaj dhe rane dakord menjehere.

Vecse nuk shoh ku hyn amerikanizmi ketu. Ne US kandidatet perzgjidhen ne nje fushate shume te forte brenda partise se tyre. Pra jane shume larg te qenit bosa te partive.

Sic thote dhe autori ne fund, themelore eshte te kesh cfare te zgjedhesh, perndryshe, beji cicin baces, dmth dhemokracise.

 

 

"... Problemi është se kemi arritur në një pikë, ku pas çdo zgjedhje kemi gjithnjë e më pak zgjedhje. Ndoshta në këto kushte, zgjedhja e vetme është që të mos zgjedhim. Ndoshta në këtë mënyrë askush nesër nuk do mund ta justifikojë abuzimin me pushtetin në emrin tonë. Ndoshta!.."

 

Jo ndoshta , por me duket se eshte e vertete. Do ishte mire qe ai popull ti jepte nje mesim te mire politikanve, ujqerve drejtues.

Ky artikull eshte shkruar per ndonje gazete te huaj, per lexuesit Shqiptare eshte " salse" e panjohur.

Produkti më tipik i këtij procesi është fenomeni Rama. Politikani i parë madhor i tranzicionit, që ndryshe nga paraardhësit e tij Nano, Berisha apo edhe Meta apo Majko më shumë sesa produkt partiak, është produkt mediatik

Analiza e B. Kajsiut eshte me te vertete e nje niveli te larte, ndoshta teper te larte per "mesataren" e popullit dhe medias sone. Bravo !

Rritja e pushtetit te Medias krijon probleme edhe ne Perendim, sepse kur liria eshte totale & pa kurrefare kontrolli, ajo tenton qe te abuzoje me te. Ne Shqiperi te gjithe e dime se mediat nuk jane aspak te pavarura. Perkundrazi, monopolin e tyre (mbi 80 %) e ka ne dore nje grupim interesash qe jane lidhur ngushte me Padrinon e Ri Shqiptar, Edi Ramen. Ne Shqiperi, mediat jane kthyer ne gjobe-venese e ne vegla qorre propagande.

Nuk eshte çudi qe njehere ne pushtet Rama, ato qe i vijna nga pas tani qe ai eshte ne "opozite" - (edhe pse ka 10 vjet pushtet personal pa nderprejre), te vazhdojne t'i vertiten nga pas edhe gjate viteve te pushtetit - ku paraja do te derdhet lume ... Imagjonini ? Rama arriti deri aty sa te "bleje" dhe Mero Bazen, duke bere qe Sales t'i ngeli besnik vetem Blendi Fevziu e Fahri Balliu !!! (Bravo per kete xhanem !)

Rreziqet qe ngre Kajsiu jane reale dhe te paevitueshem. Ky person eshte nje prodhim mediatik, dhe si i tille, eshte nje rrezik. Eshte nje rrezik, sepse media mundohet me propaganden e saj t'i mbushe mendjen njerezve qe "ai" eshte njeriu i duhur per popullin, per votuesit; Atehere qe "ai" nuk eshte gje tjeter vetem i "preferuari" i ketyre mediave, te cilat po bejne ç'mos qe "ai" te fitoje. Dihet pastaj sesi ndahen fitimet dhe perfitimet pas zgjedhjeve.

Rreziku kryesor i ketij presonalizimi dhe i gjithe kesaj tymnaje mediatike eshte ne populli ka rrezik te zgjedhje per drejtues "kandidatin" e Mediave apo te sondazheve, dhe jo kandaidatin e duhur ... E njejta gje kam pershtypjen ndodhi dhe ne Amerike per Barak Obamen. Te gjithe duhet te jemi konshiente qe ai ishte i "perkedheluri" i mediave te cilat e DOPUAN jashte mase gjate Primareve dhe gjate zgjedhjes per president. Jam plotesiht i bindur, se po pos te ishin mediat qe 24/24 çirreshin se "nese fiton ky, do te jete Historike, sepse do te jete Presidenti i pare me Ngjyre" - Hillary Clinton do te fitonte sot ... Pra, pa dyshim qe media ka rol influencues dhe ndoshta determinues sepse metodat e saja propagandistike nuk jane shume larg atyre te LAVAZHOS SE TRURIT

jam dakord me kajsiun kur thote se rama eshte i rrezikshem per shqiperine. nuk me pelqejne njerezit qe flasin ne emer te popullit . kam alergji nga kjo fjale

Në fillim dyshova mbi qëllimet e analizës së z. Kajsiu. Po pasi pashë këtë artikull me titull SHËMTIMI PERVERS I PD, mendova se mgjse ish kopist, do kishte vlerë më tepër analizuese objektive, sesa utilitare dmth thjesht për të çuar ujë në ndonjë mulli diku. smiley Vallahi ai Kothi e vërtetoi një çikë se ky Kajsiu është ca idealist... smiley sepse e ka sharë. Meqë dhe unë jam në qejf, po i jap kënaqësinë vetes dhe Kajsiut për një replikë të gjatë... e me argumenta.

Sot më shumë se kurrë fushatat politike shqiptare janë amerikanizuar. Edhe pse Shqipëria është Republikë Parlamentare fushata elektorale është thellësisht presidenciale. Në qendër të saj janë dy liderët partiakë Berisha dhe Rama, të cilët tashmë përplasen kryesisht ... si individë dhe jo si ekipe apo parti. Partitë janë kthyer thjesht në një sfond blu ose rozë, ndërkohë që ekipe alla KOP si dje, sot janë zhdukur. Ballë për ballë ndodhen vetëm ‘kandidatët presidencialë’. Djathtas kemi thjesht Berishën dhe PD-në qe e ndjek nga pas. Majtas kemi Ramën me PS-në përtej. Partitë politike janë kthyer në makineri elektorale në funksion të liderit. Mediat, që në Shqipëri janë nga më të zhvilluarat në rajon, luajnë një rol kyç në fushatë, duke u pozicionuar qartas majtas apo djathtas.  Analistët komentojnë ndeshjet politike, që kulminojnë me betejën finale zgjedhore nga ku shpallet kampion njëri prej kandidatëve. Vetë fushata elektorale i ngjason një fushate marketingu, që bëhet nga profesionistë dhe në mënyrë ‘shkencore’ me sondazhe. Gjithçka si në SHBA.

 

Paragrafi i parë është një përshkrim i saktë i gjendjes politike në vend dhe figurës së liderit në partitë përkatëse. Gjithnjë roli i liderit ka qënë kryesor në çdo fushatë të ndërmarrë apo në çdo artikulim të politikave që këtu e gati 20 vjet. Nuk besoj se është rasti të dallohet tani. Edhe lidhja me formën e administrimit shtetëror dmth si demokraci parlamentare, apo presidenciale, besoj se duhet të kujtojmë që ka qënë pikërisht Berisha ai që i ka dhënë trajta më presidenciale republikës në termin e parë të zgjedhur si i tillë. Nga viti 92-97, Shqipëria ishte më shumë republikë presidenciale sesa parlamentare.  Kujtojmë gjithashtu që Berisha në mënyrë të vazhdueshme ka eleminuar çdo zë të kundërt brenda partisë së vet për të çimentuar rolin e njëshit. Edhe kjo gjithashtu ka ndikuar në formimin e njeriut lider, por edhe për diçka tjetër... duke qënë për kaq kohë në vijën e parë të politikës shqiptare Berisha dhe për pasoja të kuptueshme GJITHË PD-ja ËSHTË VJETËRUAR.

Është vjetëruar në artikulimin e politikës së vet, në mënyrën e organizimit, në komunikimin me elektoratin, në praktikat e publicitetit etj. Sepse vetë mitingu dhe mitingashët nuk janë gjë tjetër veç formë shumë primitive e mediatizimit.

 

Nuk kemi të bëjmë thjesht me një proces imitimi.  Amerikanizimi i fushatës elektorale në skenën tonë politike është produkt i amerikanizmit të sistemit tonë politik. Në thelb të këtij transformimi qëndrojnë proceset e ndërlidhura të rënies së rëndësisë së partive politike si institucione përfaqësimi, karriere dhe politik-bërje, si dhe forcimi i rolit dhe ndikimit politik të mediave dhe bizneseve të caktuara. Produkti më tipik i këtij procesi është fenomeni Rama. Politikani i parë madhor i tranzicionit, që ndryshe nga paraardhësit e tij Nano, Berisha apo edhe Meta apo Majko më shumë sesa produkt partiak është produkt mediatik. Për vetë rëndësinë që ka ky fenomen është studiuar çuditërisht pak ose aspak (të paktën unë njoh vetëm një studim mjaft interesant të gazetares Belina Budini në lidhje me fenomenin e politikanit mediatik Rama).

Përpara se të dilje te mediatizimi, do duhej sqaruar se pse partitë pësuan këtë rënie të vlerës së tyre të tanishme.

Po sepse partitë janë rrjete klanore që tentojnë të kënaqin interesat e ngushta të anëtarëve të tyre dhe këta të fundit kushtet mund ti plotësonin nëpërmjet ulërrimave nëpër mitingje apo lidhjet nepotike me liderët. Po ja që doli se Shqipëria është më e madhe se aq për tu përfaqësuar në mënyrë të tillë. Partia si organzimin nuk humbet, shndërrohet. Merr forma të tjera nëse të tanishmet nuk i pranon kush, dhe pikërisht madhësia e masës gri të jovotuesve e dikton këtë si vullnet i sovranit. Sovrani nuk shkon të votojë këto formacione të kalbura në 20 vjet, kërkon tjetër mënyrë përfaqësimi. Do duhet përfundimisht që formacionet politike t'i drejtohen kërkesave të elektoratit të gjerë e jo të shkëputen si me magnet prej votuesve pas marrjes së pushtetit. Kajsiu nuk e lexon drejt zhgënjimin e njerëzve rreth partive politike, apo zgjedh të mos e lexojë.

Nga ana tjetër, Rama si politikan i zgjedhur, apo i ngritur nga poshtë, pa lidhje të parë me partinë, është fenomen evolues që për PD-në bien sirenat se duhet të ndryshojë. Duhet të ndryshojë taktikë, fytyrë, organizim e mbi të gjitha duhet të ndryshojë lider. Se nuk është faji i mediatizimit që kryeministri shikon nga vrima e çelësit se çfarë bëjnë motrat e robve nëpër motele, as që para fëmijëve ulërret si i çmendur se kundërshtari i vet është i tredhur. Eh, çdo lloj media, çdo lloj i riu i ardhur prej perëndimit, nuk mundet asesi të jetë në të njëjtin nivel me këtë kryeministër, apo për më shumë t'i bëhet krah e ta mbështesë.

Pra kush e ka fajin që mediat, të rinjtë properëndimorë, të zhgënjyerit prej nepotizmit dhe klanizmit nuk zgjedhin të identifikohen me atë që sot quhet PD? A mos janë dhe kanë këta vlera më të mëdha sesa kjo PD mund të ofrojë?

 

I zoti ky Kajsiu!

Skandali Pan(g)los vjen era konsulence Amerikane. Kthehemi te Kajsiu

Ndryshe nga Amerika, ku partitë politike kanë qenë historikisht të dobëta në Shqipëri partitë politike kanë kryer një funksion shumë të rëndësishëm të lidhjes së lidershipit me qytetarët e thjeshtë, sidomos në vitet e para të tranzicionit. Partitë politike kanë qenë gjithashtu, ashensori kryesor social nëpërmjet, të cilave çdo individ pavarësisht prejardhjes mund të zinte një pozicion të mirë në shoqëri. Ato ishin dhe mbeten të vetmet organizata realisht të hapura për çdo qytetar.

 

Nuk e kuptoj pse refuzojne te 'mencmit' e Shqiperise te sqarojne funksionin e partive politike ne nje vend post-osman e post-klanor qe gjegjesisht eshte: te sherbejne si instrument sundimi klanor prej njerezish supra-klanor.

booo thonia e dites: pse s'jom  cudit qe s'mun me qene tjeter vec e lidh me konceptin e nritur te klanit. e rafinuar, teper e rafinuar!!! si ajo antropologjia e viteve 40-50!

 

shkrimi esht brilant!

"Drejtimi real i partisë ngushtohet tek një dorë njerëzish, ku futet lideri dhe stafi i tij i bindur si dhe përfaqësues të grupeve mediatike dhe të biznesit. Këshillat, idetë apo nevojat e këtyre të fundit e përcaktojnë kursin e partisë shumë më tepër së dëshira e përgjithshme e anëtarësisë, që në pamundësi për t’u shprehur me kalimin e kohës humbasin fare."

 

"Në këtë aspekt thirrjet e Ramës për bashkim janë boshe, pasi elektorati shqiptar nuk është i ndarë; për momentin jemi të gjithë një turmë që e bashkon nevoja për të mbijetuar. Ndërsa debati se si duhet jetuar shtyhet pafund.
Në këtë pikë ndokush me të drejtë mund të thotë, po ç’të keqe ka këtu, kjo ka ndodhur edhe në Evropë! A thua se diçka po ndodhi në Evropë apo Amerikë bëhet automatikisht e mirë."

 

"Ironia e fenomenit Rama është se duke sulmuar politikën në emër të popullit po eliminon pikërisht ato institucione, që e bëjnë politikën përfaqësuese të elektoratit dhe deri diku të kontrolluar prej tij."

Edhe Rama i rrezikshem?!!! ku ta gjejme nje lider?  Pse Kajsiu analist ,dhe jo lider? Eshte nje zanat i "bute" ky i analistit,ha me dy krahet. Por puna eshte se do prapanica,realiteti..Kajsiu hidhu me qe paske nje barre mend!

nje analize qe besoj nuk ka nevoje per analizat tona . bravo kajsiu

Kreu socialist dhe ish-shefi i RENEA-s mbledhin efektivët.

PS,150 ish-policë, për ruajtjen e votës

Edi Rama u premton rikthimin në punë.

.....Burimet nga takimi sqaruan se që në fillim të takimit, kërkesa për rikthimin në punë është bërë nga ish-shefi i forcave RENEA, Artan Didi, i afruar së fundmi në PS. Ai ka garantuar Ramën se do të ndihmojnë për fitoren e PS-së sa të munden.  Por i menjëhershëm ka qenë premtimi i kreut socialist. Pasi ka falenderuar ish-drejtuesit e ish-punonjësit e policisë, Rama u ka kërkuar që të ndihmojnë në fitoren e PS-së....

gazeta shqiptare fq3

ps. sdo ishte keq te mobilizohen ene ish-kapterrat ish-veteranet ish ish per ruajtjen e votes, medet per ata qe jetojne ne Shqiperi. smiley

 

Ndryshe nga Amerika, ku partitë politike kanë qenë historikisht të dobëta në Shqipëri partitë politike kanë kryer një funksion shumë të rëndësishëm të lidhjes së lidershipit me qytetarët e thjeshtë, sidomos në vitet e para të tranzicionit.

Hmmm, sikur nuk qendron fare kjo analogji.  Plus dhe ca te tjera. 

Teorikisht, nqs Blendi do kishte shkruar te njejtin artikull apo dicka te ngjashem ne 2005, do analizoja kete artikull paragraf per paragraf, per te ndare "mollet" nga "portokallet".  Praktikisht meqe s'gjeta nje artikull te ngjashem, po pres listen e kandidateve per deputete ...

me thene te drejten me duket nje here por partive, nje here kundra tyre !!! ec e mere vesh ket pune..

Pastaj mbyllja thellesisht pesimiste, totalisht pa rruge dalje...

ndoshta s'duhet te zgjedhim, ndoshta... thote autori

Po ç'te bejme sipas tij, ja qe 1 here ne kater vjet duhet ta kryejme kete detyre kolektive, po se beme ç'te bejme, te presim, te enderrojme, te meditojme, te analizojme, te krahasojme .....????

 

pash zotin o llukan, ku me vajti komenti qe kisha postuar ketu? edhe ai u fshi??? po tani keshtu si po e beni ju, o duhet t'u lepish b***en ketyre langaraqeve qe na i nxirrni me kaq levdata ketu, ose nuk lejohet te shkruajme fare. nese duhet te duartrokasim te gjithe me urdher nga adminet, na e thoni.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).