Zgjidhje (në dukje) naive për rrumpallën dhe vetëposhtërimin

A është e vërtetë që tranzicioni i zgjatur është për faj të natyrës së shqiptarëve? A mos vallë vërtetë jemi delja e zezë e Europës, një vend ndryshe nga gjithë të tjerët, ku rrumpalla është rregull dhe mprapshtësia është normë? A jemi vërtet kaq qyqarë e të pafat sa do na duhet një tranzicion i dytë për të dalë nga i pari? A jemi vërtet njerëz pa kulturë, pa edukatë dhe pa sens qytetarie? Apo mos janë të gjitha këto që përmenda gjepura, një mit i ngratë që vetë e krijojmë dhe përforcojmë për shkak të kontekstit të përditshëm ku jetojmë? A mos jemi krejt normalë, tipikë, njerëz?

Lajme të këqija

Ajo që shpesh e më shpesh dëgjoj e që fortë dëshiroj të kundërshtoj është një lloj qasjeje që i bëhet karakterit të popullit tonë, e mbushur me elementë të gjoja autokritikës që më shumë i ngjan vetëposhtërimit. "Shqiptarët janë popull i mbrapshtë, ky vend s'bëhet, jemi të poshtër, të gjithë vjedhim" e të tjera si këto janë mesazhe që përçohen shpesh e në forma të ndryshme nëpërmjet shtypit e mandej i përforcojmë midis njëri tjetrit në biseda kafenesh. Nuk mendoj se ekzagjeroj kur them se ekziston një epidemi e mendimit që pohon se gjërat shkojnë keq e më keq në këtë vend. Kjo nuk shkaktohet thjeshtë sepse zgjedhim të mendojmë kështu, e as po sugjeroj se gjithçka shkon si mos më mirë sepse problemet janë shumë dhe janë prej vërteti, por ajo që dua të përçoj në këtë shkrim është që shkaku i kësaj gjendjeje të mjerë nuk është ndonjë gen i lig që e mbartim vetëm ne por konteksti i aktualitetit ku jetojmë që krijohet nga një grup relativisht i vogël njerëzish e që nëpërmjet mediave përhapet dhe përforcohet deri aty sa bën të duket sikur mbrapshtësia është një karakteristikë e shoqërisë si e tërë.

Në librin e tij "The Tipping Point" Malcom Gladwell tregon sesi në vitet '70 një grup sociologësh të universitetit Stanford të drejtuar nga Phillip Zimbardo kryen një eksperimet social. Ata e kthyen bodrumin e departamentit të psikologjisë në një burg të vërtetë të pajisur me qeli dhe dhoma izolimi e mandej rekrutuan 24 individë të shëndetshëm dhe krejt normalë të cilët u ndanë në dy grupe, njëri grup u veshën me uniforma të gardianëve ndërsa grupi i dytë u kthyen në të burgosur. Qëllimi i eksperimentit ishte të zbulonte nëse vërtetë të burgosurit (në burgjet e vërtet&eumlsmiley ishin individë kaq të mbrapshtë, apo ishte ambienti i burgjeve (konteksti social) që i bënte të tillë. Të burgosurit e eksperimentit të Zimbardos u "arrestuan" nga policia në shtëpitë e tyre, u prangosën dhe u hodhën në qelitë e bodurmit burg, ndërsa individëve në rrolin e gardianit ju lejua e drejta të kontrollonin çdo vendim të tyre gjatë kohës së burgimit. Gardianët, disa prej të cilëve ishin identifikaur si pacisiftë me të marrë detyrën shfaqën shenja të qarta mizorie ndaj "të burgosurve" që ndërkohë rebelohshin në mënyra të dhunshme, duke shfaqur karakteristikat tipike të kriminelëve. Eksperimenti që ishte parashikuar të zgjaste rreth dy javë u ndërpre ditën e gjashtë pasi situata në burgun eksperimental doli jashtë kontrollit. "Ndjeja se nuk mund ta kontrolloja më sjelljen time" - tregon njëri prej të burgosurve pas eksperimentit, "e humba identitetin tim të më parshëm. Edhe pse e dija qe ishte vetëm një eksperiment...Ai burg u bë i vërtetë për mua. Sjellja ime nuk ishte më në kontrollin tim". Përfundimet e eksperimentit të Zimbardos ishin se situata specifike deformojnë karakterin dhe predispozitat tona normale.

E gjithë çfarë përpiqem të pohoj me këtë shembull është se karakteri i njeriut nuk është një e vërtetë absolute, por një tipar që ndryshon dhe merr formën e situatës dhe kontekstit ku gjendemi. Gabimi që bëjmë shpesh është se mendojmë se njerëzit janë mashtues apo të ndershëm. E vërteta, siç provojnë dhe shumë eksperimente të tjerë është që virtytet apo veset nuk janë tipare të karakterit por forma që shfaqim në varësi të situatës ku ndodhemi. Shkurt, nuk ka njerëz të mirë apo të ligj, ka vetëm njerëz që sillen ashtu si ua diktojnë kushtet e jashtme. Në këtë mënyrë mund të shpjegojmë pse shqiptarët në vende me shoqëri më të stabilizuara integrohen dhe marrin edukatën e zbatojnë rregullat e këtyre shoqërive duke u bërë në pak kohë qytetarë shëmbullorë, ndërkohë që të afërmit e tyre në Shqipëri mendojnë dhe sillen sipas sistemit të rrumpallës që karakterizon këtë shoqëri.

Lajme të mira

Psikologu Walter Mischel shpjegon se mendja njerëzore ka një "valvul" e cila i katallogon njerëzit dhe rrethanat në mënyrë të thjeshtë, pa nuanca: I mirë, i keq, i bardhë, i zi. Sipas tij kjo është e vetmja mënyrë që truri njerëzor ka për t'i dhënë kuptim gjërave dhe situatave që e rrethojnë. Rivlersimi i karaktereve të të afërmve tanë sipas situatave do ishte i pamundur. Do na duhej kështu të vendosnim pafundësisht nëse e pëlqejmë apo e kemi inat mikun e ngushtë, nëse e duam apo e urrejmë bashkëshorten... Ç'bela do ishte! Si njerëz tentojmë ta ndajmë mendjen. Në të njëjtin sens, në rast se jetojmë në mes të kaosit social gjasat janë që të perceptojmë edhe veten dhe të tjerët si agjentë të rrumpallës duke anashkaluar kështu të gjitha virtytet e mira që mbartim si shoqëri dhe duke i paragjykuar si të ligj njerëzit jo aq të këqinj që na rrethojnë. Pra në rrethana të zymta tendenca njerëzore është t'ia mveshim karakteristikat e situatës vetvetes.

Në rast se vëzhgojmë një grua që në disa situata shfaqet e egër dhe armiqsore, por në raste të tjera e butë, e ngrohtë dhe feminine ne tentojmë të arrijmë në njërin nga dy përfundimet. Ose kjo është një grua e sertë që bën gjoja sikur është e butë, ose është një grua e butë që shtiret si e egër. Në të vërtetë kjo grua mund të jetë edhe e egër, edhe e butë, edhe agresive edhe feminine, akull e ftohtë dhe zjarr e nxehtë njëherësh. Por jemi ne ata që kemi nevojë ta karakterizojmë njëfarësoj, e në këtë mënyrë reduktojmë realitetin në një konceptim të cunguar. Njësoj si gruaja e fabulës, edhe shoqëria jonë i mbart brenda edhe vlerat edhe të metat, edhe të mirat por konteksti i rrumpallës në të cilin gjendemi çdo ditë na çon në përfundimin e gabuar se jemi të mbrapshtë dhe hajdutë, të ligj dhe të poshtër. Në fakt karakteri i njeriut, apo i shqiptarit nuk ështe asapk i gdhendur por një mori tiparesh të cilat varen nga konteksti. Jemi krejt normalë, thjeshtë jetojmë në kohë anormale, ndaj shfaqemi si të tillë.

Lajme akoma më të mira

Teoria e Dritareve të thyera

Kriminologjistët amerikanë James Wilson dhe George Kelling argumentojnë se krimet nuk shkaktohen thjeshtë nga personazhet kriminalë por janë rezultat i mungesës së rregullit. Teoria e "Dritareve të thyera" mban këtë emër për shkak se ata provuan se gjasat janë më të larta që të vidhet një godinë me xhama të thyer sesa një ku asnjë xham nuk mungon. Ata argumentojnë se nëse një godinë ka xhama të thyer ajo lëshon mesazhin se nuk ka zot, e shumë shpejt të tjerë xhama do të thyen në ato dritare, e mandej kaosi dhe anarkia do të zbresin në rrugë e do rrëmbejnë lagjen. Një kriminel apo një shkelës i rregullave e gjen më të lehtë të operojë në një ambient të lënë pas dore. Në këtë mënyre diçka e vogël si një dritare e thyer bëhet ftesë për krime më serioze. Në të njëjtën mënyrë, një shoqëri që toleron rryshfetin dhe shkeljet e vogla bëhet vetëvetiu terren i përkryer për korrupsion serioz dhe krime të rënda.

Rrjedhimisht mund të mendojmë se nëse tregohemi korrektë me rregullat e rëndomtë do të mund të shmangnim shkeljet e mëdha. Lajmi optimist në të gjithë këtë është se duke nisur me respektimin e ligjit edhe për gjëra në dukje të vogla krijojmë ambientin ku krimet e mëdha bëhen të pamundura. Mund të duket qesharake por ajo që po them është se në një Shqipëri ku kalimtari nuk e flak hedhurinën në trotuar dhe ku makina e ministrit respekton semaforin do të ishte një Shqipëri ku korrupsioni nuk do të tolerohej dhe jeta e njeriut nuk do të shpërdorhej si në Gërdec. E thënë thjeshtë, hedhja e hedhurinës në trotuar apo mosrepsektimi i semaforit janë shenja të kolapsit të sistemit si i tërë, që shkallë shkallë krijojnë kushtet që nevojiten për vjedhjet apo vrasjet dhe korrupsionin në rang qeveritar që nga ana e tyre krijojnë perceptimin e shoqërisë si të mbaruar moralisht.

Për të zgjidhur probleme Goliathi ndoshta na duhet një qasje prej Davidi. Nuk ka pse të na lëshojë zemra, t'i vëmë vizën vetes dhe të themi që ky vend ka marrë fund. Duhet vetëm të nisim me gjërat e vogla, e kur të kemi krijuar ambientin e respektit ndaj ligjit (edhe atij më të rëndomtit) krimet e mëdha do të rralloheshin vetëvetiu. Nuk na mungon morali i mirë, as dashuria për të drejtën dhe respekti ndaj vetes dhe të tjerëve, por jetojmë në një ambient që pjell mendime të zymta, të cilat nuk mund të zgjidhen me metoda radikale, por duke ndyrshuar kontekstin ku jetojmë, pak nga pak, duke nisur nga ndëshkimi i shkeljeve të vogla dhe nga ngulitja e së vërtetës se jemi po aq paqësorë sa një suedez, dhe po aq korrketë sa një gjerman, vetëm se jetojmë në Shqipëri, por kjo mund të ndreqet nga pak çdo ditë.

Quamëni një optimist të çmendur, është vetëm perceptimi që shkaktojnë rrethanat e zymta ku gjendeni.

 

90 Komente

Analize e lezetshme, edhe shembuj normal.Edhe sikur ta dija qe ne fund te shkrimit, do te kishte nuanca Optimizmi.

 

 

p.s ke filluar te flasesh edhe si politikane ti Blendi.

 

hmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

Problemet fillojnë kur optimistët, që kanë arsye të jenë optimistë, janë dhe ngelen shokët e Thoughtit

Mduket mu apo e keni bo thoughtin si ai robi qe ka pire shume, eshte shtrire pa ndjenja dhe kush kalo i fut nga 1 shkelm kot per qef??? Po tani ca lidhje kishte ai??? :O Nqs i gju edhe kur eshte esell je ne rregull, por mua sme duket e drejte ti biesh 1 robi vetem sepse e di qe "publiku" sdo te te gjykoje se nfund te fundit "cope pijaneci eshte". I ke parasysh ata qe per tu bere pjese e klanit gjejne me te dobtin e lagjjes dhe e godasin me u afirmu??? Po ta kishe ne tavoline policin sdo rrije 1 e 2 tu i hedh fjale pa piken e lidhjes... ose te pakten une kam dyshime, nqs gabohem atehere kerkoj ndjese per nderhyrjen pa lidhje.

p.s.Eshte keshille miqesore dhe merre si te tille!!!

Edrus, mos u bej si Idrisi or burre me me permende ne cdo postim.  smiley

Por meqe erdha po them dy fjale:

Zotnia ka dashur te thote dicka dhe s`ka thene asgje! 

Tani qe ambienti qe rrethon nje person, ndikon tek ai dhe i jep forme (ne karakter) atij, kjo eshte e ditur, ne mund te diskutojme shkallen e ndikimit, zgjedhjen e vete individit e keshtu me rradhe.  Normalisht qe shqiptaret nuk kane ndonje gen prej krimineli apo shkelesi te ligjit.

Eksperimentet e zgjedhura per ilustrim nuk me duken te pershtatshmit, pasi ne Shqiperi njerezit nuk jane ne ndonje burg apo situate te ngjashme dhe as ne rrumpallen e Edi Rames. 

Ndersa teoria e "broken windows" edhe mund te qendroje, por ka kritika qe i jane bere.  Raporti krim-disorder kerkon me teper diskutim.

Por me nje pike jam shume dakort, qe kemi arsye qe te jemi optimist.  Shikoni Shqiperine se si ishte ne '05 dhe se si eshte sot, padyshim me mire, shikoni Shqiperine se si ishte ne vitin '91 dhe se si eshte sot, padyshim shume me mire.

Cdo gje kerkon kohen vet.  Nuk duhet te nxitohemi ne zemerim. 

Edhe vendet e zhvilluara perendimore kane kaluar neper periudha te tilla. 

Moooos! Mos me thuaj qe te ka tingelluar politike se e kam nga shpirti... smiley

Gjithesesi flm qe more kohen ta lexosh.

        Po kur vjedh njeriu i krahut tone , si ka mundesi qe "na pelqen" dhe kur vjedh kundershtari i hidhemi ne gryke , kete e shpiegon kjo analiza jote ?

 

Per kete pune hyjme tek PPU per te lexuar. Ne terminologji mire. Interesant deri diku.

 

 

p.s do na gjesh naj vend aty ku punon ti,se dua te kthehem edhe une, por po pres te mbarojne zgjedhjet. smiley

por kjo mund të ndreqet nga pak çdo ditë

 Te fillojme pa e quajtur "rrumpalle". Ndikon negativisht ne mendjet e njerezve dhe krijon mendimin e gabuar qe je i anshem smiley

Do na duhej kështu të vendosnim pafundësisht nëse e pëlqejmë apo e kemi inat mikun e ngushtë, nëse e duam apo e urrejmë bashkëshorten... Ç'bela do ishte! Si njerëz tentojmë ta ndajmë mendjen.

 

une pata vendosur ta quaj rrupalle. Ndoshta duhet rivleresuar.. smiley

nice:

shume catchy kjo: "A jemi vërtet kaq qyqarë e të pafat sa do na duhet një tranzicion i dytë për të dalë nga i pari?"

Blendo po te bej nje koment te shpejte:

ky shkrim eshte i gjate, tendenca eshte shume e mire, por ka probleme ne argumentim. Ne cdo paragraf i referohesh nje shkence. Ti s'mund te kalosh nga sociologjia ne psikologji e me pas ne kriminologji etj etj. Pra ti s'mund te lexosh nje teori qe te pelqen nga nje shkence e caktuar dhe e fut ne mes te shkrimit se te shkon per shtat e . Sociologjia dhe psikologjia jane shkenca krejt te ndryshme. Kjo sa per formen. 

Per permbajtjen, mendoj qe ke te drejte diku, por argumentimi, çuditerisht, te ka cuar ne nje perfundim te gabuar. Gabimi qendron ne faktin qe ti gjendjen e keqe te realitetit shqiptar ja atribuon perceptimit te tij nga njerezit. kjo sikur nuk shkon me nje pjese te analizes tende ku ti permend qe fajtor jane te tjera struktura.    

"Quamëni një optimist të çmendur, është vetëm perceptimi që shkaktojnë rrethanat e zymta ku gjendeni."

Perceptimi (trajtimi i informacionit qe vjen nga shqisat) si pas teje shkakton "rrethanat e zymta" tek ne??? Une jam dakort qe aparencat mund te jene genjeshtare, por tek ne realiteti i veshtire eshte i prekshem, eshte i perjetueshem, dhe kjo nuk po na ndodh ne nje moment, por ka vite qe zgjat. 

"A është e vërtetë që tranzicioni i zgjatur është për faj të natyrës së shqiptarëve? A mos vallë vërtetë jemi delja e zezë e Europës, një vend ndryshe nga gjithë të tjerët, ku rrumpalla është rregull dhe mprapshtësia është normë? A jemi vërtet kaq qyqarë e të pafat sa do na duhet një tranzicion i dytë për të dalë nga i pari? A jemi vërtet njerëz pa kulturë, pa edukatë dhe pa sens qytetarie? Apo mos janë të gjitha këto që përmenda gjepura, një mit i ngratë që vetë e krijojmë dhe përforcojmë për shkak të kontekstit të përditshëm ku jetojmë? A mos jemi krejt normalë, tipikë, njerëz?"

edhe pyetjet shtrohen gabim. Sepse se pari jane shume pyetje per nje shkrim te vetem dhe se dyti pyetjet jane te shume natyrave. 

Une nje gje nuk kuptova: kush ishte zgjidhja nese qenka perceptimi shkaktari, mos ndoshta nuk duhet te perceptojme? (dmth te bllokojme gjitha shqisat?). "vetem budallenjte jane te lumtur" thote nje shprehje franceze. 

E fundit, "është vetëm perceptimi që shkaktojnë rrethanat e zymta ku gjendeni." ose "eshte - perceptimi qe SHKAKTON" ose "jane-perceptimet qe shkaktojne". pershendetje. 

, avash se na trembe!

Perceptimi qe shkaktojne rrethanat= rrethanat shkaktojne perceptimin

nc nc nc

Iris o Miss ate e pash une por prape sikur s'kishte kuptim,  "Quamëni një optimist të çmendur, është vetëm perceptimi që shkaktojnë rrethanat e zymta ku gjendeni." apo "quameni nje optimist te cmendur, rrethanat e zymta shkaktojne perceptimin". Me kaq, kjo fjali prape s'ka kuptim, sepse perceptimi eshte i paperkufizuar, cilin perceptim, ashtu thjesht "perceptimin" kjo s'ka kuptim, se perceptim eshte proces fiziologjik qe ndodh vete pa patur nevoje te prodhohet ne rrethana te caktuara. nejse ky eshte nje detaj i vogel, por fjalia duke qene e paplote, krijon keqkuptime. 

 

Jo, ajo pjese eshte e sakte psikologjikisht. Ne ndikohemi nga rrethanat ne te cilat gjendemi per te interpretuar nje sjellje te dikujt. Ose duhet te mos kesh asnje kompleks qe te mos ndikohesh.

 Ne Shqiperi optimistet i quajne te çmendur megjithese i deshirojne fshehurazi, sepse e dine qe pa shprese nuk jetohet. Ndonjehere me duket sikur mezi presin qe te heqesh dore, ne kete menyre nuk destabilizon rutinen me te cilen jane mesuar vete. Pastaj te buzeqeshin dhe te te thone: E shikon??U bere dhe ti si ne smiley

ajo eshte e sakte dhe gjithe deshira e mire e blendit po ashtu, por fjalia kyç e shkrimit ka nevoje per redaktim pasi ashtu sic eshte mund te krijoje keqkuptime. 

Shkurt, nuk ka njerëz të mirë apo të ligj, ka vetëm njerëz që sillen ashtu si ua diktojnë kushtet e jashtme.

Përgjithësisht dakord me analizën, por disa janë më të ligj se të tjerë smiley

Jam dakord që gjëra të vogla po të fillohen mund të bëhen si ortek dhe mund të rregullohet situata. Problemi është si të bëjmë dhe këto të voglat? E kam thënë dhe më parë që duhet t'i bëjmë një "rotation" popullsisë. Të dalin të gjithë jashtë Shqipërisë ca kohë që të jetojnë në kushte të tjera. Por problemi është se sa vendosen në kushtet e Shqipërisë kthehen prapë mbrapsh dhe në sjellje.

Blendi, kam nje hall te madh me kete "diktojne kushtet"... eshte nje argument qe mohon agency te individualit ... i ben thjesht kukulla te nje force te jashtme e te pakapshme (te pandryshueshme) dhe si rrjedhoj te rrezon gjithe argumentet e mevonshme. Nuk le fare hapsire per optimizmin tend.

E di qe je bere profesor por nuk ben keq te ulesh ne ndonje banke edhe si nxenes. Keto jane Sociology 101.

lol - Jo se e ka ngaterruar pak edhe me psikologjine, ai eksperimenti me te burgosurit...hahaha

Parrulle, a te ju kujtojme pak ate shprehjen e famshme te Thatcer-it:  "There is no such thing as society. There are individual men and women, and there are families"

Cdo gje fillon nga personi, individi dhe ketu duket se ka nje kontradikte shkrimi me siper, pasi nga njera ane faji lihet kolektiv, shoqerise (ku futen te gjitha, institucione etj) dhe nga ana tjeter ben thirrje per veprim duke filluar me veten, po nese shoqeria qe na rrethon eshte e keqe dhe ne jemi kaq te varuar dhe determinuar nga ajo, ne nuk veprojme dot!  Apo po e kuptoj une gabim?

 

THP, te lutem mos me perfshi si pjesemarrese ne korin tend! Kam problem te madh dhe me Thatcherin kshq mos me bej zedhenese te mendimeve tua. FLM

ai eshte eksperiment i burgut Stanford'it. *** 

Ky artikull me pelqen shume per stilin e te shkruarit dhe per optimizmin qe percjell. Eshte nje ftese konkrete per te ndryshuar.

Une mendoj se ky proces ka nisur aktualisht ne Shqiperi dhe fryma e kritikes konstruktive vecse e ndihmon ate qe te shkoje perpara.

Te gjendur ne mes lindjes dhe perendimit, me 500 vjet turqi mbi supe dhe 50 vjet komunizem mbi koke, jo me kot jemi keta qe jemi. Folozofira dhe psikologjira beni sa te doni, asnje teori psikologjike qofte ajo e shkencetareve me tituj apo e filozofeve te rruges  nuk e shpjegojne faktin qe jemi keta qe jemi, vec faktit qe "500 vjet nuk behen hasha Ismail Bej pas do te na kini tere jeten" 

Nuk i patem midis nesh se jemi afer perendimit, nuk i leme te ikin se jemi afer Lindjes, dhe shtoj kesaaj dhe 50 vjet komunizme dhe del qe  pyetjet

"A është e vërtetë që tranzicioni i zgjatur është për faj të natyrës së shqiptarëve? A mos vallë vërtetë jemi delja e zezë e Europës, një vend ndryshe nga gjithë të tjerët, ku rrumpalla është rregull dhe mprapshtësia është normë? A jemi vërtet kaq qyqarë e të pafat sa do na duhet një tranzicion i dytë për të dalë nga i pari? A jemi vërtet njerëz pa kulturë, pa edukatë dhe pa sens qytetarie? "

te duken pyejte me vend.

Dhe si thoshte Samiu ne librin "Shqiperia c'ka qene, c'eshte e c'do te behet" -Nje shembull i mire i nenes dhe i atit, vlen me shume se nje mije keshilla te  vyera.  Babllaret e kombit me cfado xhakete qofshin, jane ato qe frymezojne. Plehra, plehra, plehraaaa 

 

 

C'i paskeni rene Blendit kot. Nuk e kuptoj c'te keqe ka me diktimin nga kushtet? Nga mund te jete diktimi tjeter pervecse nga kushtet? Dhe jo, nuk mohon, por afirmon agjencine e individit, pasi agjencia e individit nuk eshte "anormale", e pavarur nga kushtet, metafizike Thatcheriane, a ku di une. Pastaj, edhe po qe argument hermetik qe mohon agjencine e individit, jepi, provoje Althusserin gabim me praxis. Dhe sapo te hysh ne praxis, dije se e ke afirmuar agjencine e individit.

Althusser is dead.

Hail Althusser!

Edhe ky lloj optimizmi eshte kontradiktor Arber S.? Ku e gjete njehere qe nuk u dashka perzier psikologjia me sociologjine? Apo degjove Policin qe eshte kaq luan madheshtor Savane, sa qe nuk ka nevoje per shoqerine?

e perzjen e perzjen, e c'te perzjeri se smiley (me kujtove ate librin e verdhe te Pangos "Psikologji sociale"...

Po kur shkruan nje artikull, nese kerkon qe ai te diskutohet atehere rri ne nje linje. Nese fillon merr nga nje argument nga cdo shkence, humbet filli muhabetit dhe kjo s'eshte serioze. i kerkoj ndjese autorit, shkrimi ne vetvete eshte i dobet me gjithe deshiren e mire. 

dodoooooooooo... mos me detyro te te pergjigjem se e di mire c'me pret.

1.Nuk ka asgje te keqe nga ndikimi i kushteve.. por nuk duhet vazhduar ky diskutim me ndarjen mire/keq se nuk e bera une ate gjykim... blendi na i prezanton kushtet si te pavaruar nga agency e individit... dhe individin te zene ne gracken e kushteve-- po edhe kjo pak me e komplikuar se kaq. thjesht ketu ka nje qark qe nuk mund tja zberdhesh hallkat sipas qejfit. (me duket se po themi te njejten gje per agency)

2. une nuk thash qe mohimi i agency (ore me gjeni nje fjale ne shqip per kete se me duket se flasim per agjenci turistike) eshte absolut por ka rrezik qe pretendon te jete i tille. Po i thjeshtezoja gjerat ne nivel te artikullit se doemos mohimi i agency tregon agency and so on till the fat lady sings.

 

 

 

 

 

edhe dicka: te kuptohemi, ketu s'ka asnjeri asgje me blendin. po flasim per shkrimin.  ai diktimi nga kushtet ka problem zoteri, se ti harron nje cdo njeri prej nesh mbart nje bagazh kulturor, social, ekonomik, simbolik nga e kaluara e tij, nga pervojat, pra nje bagazh qe eshte trupezuar gjate femijerise apo shkollimit (socializimet e para, te dyta - po flas me gjuhe sociologu - se nje psikolog do fliste per ndertim personaliteti (me teper sesa per karakter qe thote blendi), per te ndergjegjshme, te pandergjegjshme. Diktimi vetem nga kushtet e jashtme (thuaj cilat-se ka dhe kushte atmosferike) do te thote qe s'ka aksion te individit, por ka reaksion. nc nc nc...

Normal, se sui generis nuk jemi. Per reaksionin pastaj ke zgjidhje se cfare reaksioni do zgjedhesh, do i hedhesh plehrat nga ballkoni se i hedhin te gjithe, apo jo, do e kalosh rrugen me te kuqe se ashtu e kalojne te gjithe, apo jo, mire qe do e kalosh vete me jeshile, por do i thuash gje atij tjetrit kur e kalon me te kuqe, apo jo? Keto jane reaksione nga jashte cilado qofte zgjedhja, thjesht qe zgjedhja eshte individuale, dhe Blendi kete po thote. Eshte ne rregull argumenti per mendimin tim, pasi artikull eshte ne fund te fundit.

"Shkurt, nuk ka njerëz të mirë apo të ligj, ka vetëm njerëz që sillen ashtu si ua diktojnë kushtet e jashtme" 

(po jap komente si ne kafe tani.) Kjo me siper eshte teresisht e gabuar. Akoma me keq kur ti i referohesh psikologjise (po atyre topikeve te frojdit ca ti bejme?). Dhe ai shembulli qe ti merr per shqiptaret jashte shtetit eshte shembull i keq. kunder-shembull: Shqiptaret qe jane bere shembull jashte shtetit, kane qene shembull dhe ne Shqiperi. Kush ka qene kriminel ne vendin tone, s'besoj se ka shkelqyer jashte shtetit. 

"nderkohe qe te afërmit e tyre në Shqipëri mendojnë dhe sillen sipas sistemit të rrumpallës që karakterizon këtë shoqëri."

pergjithesim i gabuar serish. madje krijon dhe nje efekt bumerang ndaj teje si autor se zbulon qe ti ke nje perceptim te gabuar mbi shoqerine dhe nuk e njeh sa duhet kete shoqeri. 

 

 

"Ajo që shpesh e më shpesh dëgjoj e që fortë dëshiroj të kundërshtoj është një lloj qasjeje që i bëhet karakterit të popullit tonë, e mbushur me elementë të gjoja autokritikës që më shumë i ngjan vetëposhtërimit."

Blend 100% te drejte.

kam dash edhe vete keto dite me i shkrujt ca gjona ne kete drejtim, natyrisht s'mund ti rrjeshtosha kaq mire, ndaj e lashe.

Po, ne qekemi harbut milet qe flasim e ndjehemi kaq keq per vetensmiley

PO, Flor! Kjo prirje e vetperqeshjes qe eshte shndrruar ne norme, ka shume vite qe ka nisur. Eshte vene ne dukje qysh heret nga majat e verteta te mendimit intelektual shqiptar. Vetkritika vertet tregon force, ama vetperqeshja tregon mungese respekti per veten. Kjo e fundit eshte bere "trend", mode, "inteligjence", menyre jetese dhe fitimprurese.

Blendin e besoj 200% qe kete shkrim e ka bere me zemer. Une e di prej kohesh parapelqimin e tij te natyrshem per trajtesa te tilla. I uroj ta thelloje prirjen. Te jete gati per mirekuptim dhe mendjehapet per shume gjera ne kete bote, vetem me nencmimin e lidhur "a priori" me percaktimin "shqiptar" te mos jete.

 

LILITH!

"blendi na i prezanton kushtet si te pavaruar nga agency e individit..."

Absolutisht e pavertete. Lexo me kujdes cfare shkruan per krijimin e kushteve prej individit dhe mos me kthe pergjigje fare:

"Rrjedhimisht mund të mendojmë se nëse tregohemi korrektë me rregullat e rëndomtë do të mund të shmangnim shkeljet e mëdha. Lajmi optimist në të gjithë këtë është se duke nisur me respektimin e ligjit edhe për gjëra në dukje të vogla krijojmë ambientin ku krimet e mëdha bëhen të pamundura. Mund të duket qesharake por ajo që po them është se në një Shqipëri ku kalimtari nuk e flak hedhurinën në trotuar dhe ku makina e ministrit respekton semaforin do të ishte një Shqipëri ku korrupsioni nuk do të tolerohej dhe jeta e njeriut nuk do të shpërdorhej si në Gërdec. E thënë thjeshtë, hedhja e hedhurinës në trotuar apo mosrepsektimi i semaforit janë shenja të kolapsit të sistemit si i tërë, që shkallë shkallë krijojnë kushtet që nevojiten për vjedhjet apo vrasjet dhe korrupsionin në rang qeveritar që nga ana e tyre krijojnë perceptimin e shoqërisë si të mbaruar moralisht."

warren,

kjo eshte kontradikta e vete shkrimit, jo e imja. kete kisha parasysh kur thashe qe te besh ate deklarate te rrezon argumentet qe shtron me pas. Se nese jemi te kushtezuar nga kushtet atehere si e qysh do ndermarrim ato aksionet ne paragrafin me siper.

peace

      Kjo eshte nje analize e percipte dhe behet qesharake kur fut dhe Gerdecin .

Thua se qe ne Gerdec fillon dhe mbaron e keqja jone .

E di qe do ta fshish kete koment , sepse kaq ke ne dote , por dije se une kur shprehem , mundohem ta "godas gozhden ne koke" , prandaj dukem shume i ashper .

Sa qesharak iu duket Gerdeci juve qe i bini gozhdes ne koke, mor vlla. Po kur eshte kaq qesharak, pse s'thua ti te hedhim ca bomba edhe ne Vore, ne Peze, tek Parlamenti, e te qeshim mire pastaj.

Blendo, per nje gje e ka mire ky marangozi. Mos lini koment te kaloje qe fut ne nje fjali Gerdecin dhe qesharaken. Madje shkruajeni me te madhe kete, propozoj nga poshte te jete ligj i Peshkut pa Uje, si ata francezet qe kaluan ligj kunder mohuesve te holokaustit.

Mos do thuash gje tani se 6 milion nuk jane njesoj me 26, mistrec, se i them Policit te te ndihmoje, eshte mjeshter shifrash ai kur vjen puna per jete njerezish. Tetris loz me to, rekordet pozitive i ka, dhe nekrofiline e ka zet, semundje profesionale.

Mendoj se ti ke te njejtin nivel me autorin prandaj qe nuk me ben pershtypje reagimi .

Tema eshte shume e madhe por interpretimi shume i vogel , nuk mund te analizosh nje teme te tille duke u pozicionuar ne bunkerin e nje pale ( ku ben pjese dhe ti ) , ky fenomen ka ekzistuar para gerdecit dhe mbas gerdecit , ndoshta qindra vjet para gerdecit , prandaj qe gerdeci nuk hyn ketu . Nuk pres qe te kuptosh , prandaj vazhdo te shprehesh si ta ka qefi .

Po ne qofte se ky fenomen ka ekzistuar para Gerdecit dhe mbas Gerdecit, mos ndoshta gjate Gerdecit pushoi se ekzistuari qe Gerdeci nuk hyn ketu? Po une, te pres t'a kuptosh ti kete, se ate qe thua ti e kuptoj?

Cuditerisht, e kap nje gje per te cilen ke gjithmone te drejte. E kam per nder te jem ne nivelin e Blendit, edhe pse nuk jam.

Ka ndonje ketu qe mund te ma perketheje kete ? :

" Po ne qofte se ky fenomen ka ekzistuar para Gerdecit dhe mbas Gerdecit, mos ndoshta gjate Gerdecit pushoi se ekzistuari qe Gerdeci nuk hyn ketu? Po une, te pres t'a kuptosh ti kete, se ate qe thua ti e kuptoj? "

Armike, peace be with you, sepse ajo nuk eshte kontradikta, por zgjidhja e kontradiktes, nderkohe qe kontradikta shtrohet si perceptim i perfaqesuar nga nje grup i vogel njerezish amplifikuar ne media (lexo karikaturat perfaqesuese te politikes) se individi shqiptar nga natyra eshte i kushtezuar per rrumpalle, eshte i keq, ky vend nuk behet, etj.

Blendi Urime. Me ne fund vure ne levizje te menduarit ..dhe cuditerisht dhe ate fanuan .... Policin qe eshte kaq luan madheshtor Savane smiley . Them se je ne rruge te mbare pa vene kufirin e fundit se keshtu eshte . Dhe kjo mendoj se eshte gjeja me e dobishme ne te tilla prurje. Ftese!!!!! Per temen . Ajo eshte juaja , nje proces i gjalle vezhgimi i shoqerise shqiptare e ilustruar dhe me shembuj tipike prej vepimtareve e   eksperimentuesve  shkencore neper bote ,te fushes ku kane eksperimentuar. Keshtu qe kam mendimin se askush nuk mund te thote e drejte apo pa vlere .Sejcilin e ke ftuar te jape mendimin e tij . Pra ne kete kend quhem edhe une i ftuar per te dhene nje mendim smiley Ndoshta here pas here duhet kujtuar e trajtuar teza e Lashte qe ndricon akoma bazamentet e studimeve shoqerore . Afersisht ka nje perfundim te tille ... Njerzit krijojne raporte midis tyre dhe ne shoqeri  mardhenie INTERESASH dhe para se gjithash INTERESASH EKONOMIKE ...Dhe mendoj se jane pikerisht keto Raporte Interesash te ndertuara qe shfaqim edhe veti apo cilesi te tilla te kategorizuara si Mire apo Keq , ne kete Kohe qe askush se merr vesh se cfare raportesh ekonomike ka ndertuar.

Kuptohet qe prurja Juaj ka nje fushe pak me specifike dhe do ti pranoje e jap argumentet ne dobi te argumenteve qe te duhet ..por gjithsesi mbajtja e nderlidhur me faktoret ekonomike  e bie me afer GERDECIN e Famshem se perse u MBOLL dhe perse eshte gati ne cdo KOHE te NDODHE me keta qe kemi ne krye te puneve. Edhe njehere Urime . 

Faji është i lamashit.

gjerat mund te ndryshojne vetem nese merret nje kabinet qeveritar me qera...qofte dhe nga Asia e larget...

Megjithese sinqerisht me pelqen optimizmi i Blendit,

nuk mendoj se e lene ujqerit kopene ne dore te barinjve,

pa me ty jam 100% dakort, delet njesoj jane si ne ne Shqiperi dhe ne Gjermani apo gjetke,ndryshon vetem receta e kullotave,

sigurisht dhe "Veterineri...."

 

 

 

 

Shqiperia ka qene burg qe ne krijimin e saj ne 1912. Nuk ka shume hapesire per gjithe ato fare egosh [imagjino c'baterdi do ishte sikur te mos kisha ikur une vete]e detyrimisht do brenin veten, e do pillnin Hoxhe, e Shehe, e Myftinj, e Bekteshe, e Prifte e O'ryan Veliajs per nje Perandori te Mbrapshte.

Ne paste meshire BE-u: mishi tretet po kocka mbetet.

 

"Shqiperia eshte e vogel dhe e varfer, shqiptaret nuk jane as qytetare te mire, as punetore te mire, e shumta ata mund te jene sundimtare te mire dhe ca me teper kusare te mire. Nje dite prej ditesh, kur te mos i keni me kullotat e pafundeme te kesaj Perandorie, ju do te hani njeri tjetrin ne ate Shqiperine tuaj te ngushte e te varfer."

Ai nuk foli atehere si minister [i brendeshem i Perandorise], por si nje turk i thjeshte! I bindur dhe i ndershem. Dhe kishte patur te drejte.

...Dhe sa e sa here me jane kujtuar fjalet profetike te atij turku te ri, me vone, kur ne Shqiperi isha i detyruar te shihja me tmerr e neveri, se si njerezit qe donin te beheshin dikushi, shqyenin dhe shkelnin me kembe shoqi-shoqin, vetem e vetem se ne korite nuk kishte vend per te gjithe.

Eqerem Bej Vlora, Kujtime.

 

 Hajdutlleku na ka shpetuar jeten ne kohen e diktatures. E lypura na ka nxire faqen por nuk na ka lene pa buke. Qe kur na moren edhe pulen nga shtepia, se oborrin na e kishin marre me pare, vetprodhimi u be i pamundur. Tregu i lire ishte i ndaluar me ligj dhe denohej njesoj si propaganda fetare dhe agjitacioni e propaganda...edhe themi pse nuk ishin injorante Hoxha me shoke.

 

Sot tregu i lire eshte i lejuar me ligj, i trumbetuar me propagande, por i penguar ne praktike...Eshte budallallek me brire te thuash mos merr apo mos jep rushfet kur alternativa eshte te lypesh. Eshte akoma me budallallek te japesh e marresh rushfet kur mund te shkosh ne treg e te shkembesh ate qe ke/din per ate qe don. Shqiperia ka indekset me te uleta ne bote per tregun e lire prej 20 vjetesh ne "demokraci". Ai qe nuk e njeh Ekonomine e Tregut te Lire dhe mekanizmat e saj çfare do te beje? Do te jetoje me djetat jashte shtetit por duke luftuar korrupsionin ama. Se vetem kete njeh mire: korrupsionin. Tregun e lire nuku e njeh. Klasa politike shqiptare ngelet pa pune diten qe Shqiperia perqafon ne menyre masive tregun e lire. 

 

Ai nuk foli atehere si minister [i brendeshem i Perandorise], por si nje turk i thjeshte! I bindur dhe i ndershem. Dhe kishte patur te drejte.

Vetem Turk (aq me teper minister Perandorie te ndershem) nuk ka,ky eshte paragjykim i Eqerem beut!

 

Ne fakt ky eshte paragjykimi yt. Ka po aq mundesi te gjesh turq te ndershem, sa edhe peruane apo bangladeshas te ndershem. Madje edhe raciste te ndershem mund te gjesh.

Gati 11 vjet ketu ne vendin e turqve kam pasur rast te takoj qofte edhe nje turk te ndershem, sa per te prishur konceptin interesant sipas te cilit VETEM TURK TE NDERSHEM NUK KA

 si kalojne te tilla mesazhe raciste pa i prishur leximin askujt?

eh mer tigan sa kalojne ketu. shqetesimi yt eshte i drejte.  

Kriminologjistët amerikanë

o blend eshte kriminologet me duket.

nejse per shkrimin nice.

Blend,

Ky shkrimi jot me kujton nje diskutim me nje koleg qe kur i thosha per nevojen e rregullave qe te behej puna, me pergjigjej duke me thene se "kishte besim tek natyra njerezore dhe se njerezit mund te ndryshonin (vete)". S'e mohoj qe mendimi i tij ishte terheqes e njerezor por ne fund gjithsesi i gabuar; njerezit nuk ndryshojne dot ne mungese te rregullave nisur thjesht nga prania e shembujve pozitive.  Per t'ju rikthyer semaforit, pavaresisht se une perpiqem gjithnje ta kaloj rrugen kur semafori eshte jeshil, deri me tani s'kam pare asnje "bashkekalimtar" qe te ndikohet nga une. Aq me pak mund ta bejne kur s'ka drita dhe s'punon semafori smiley

Ne pergjithesi njeriu e do ndryshimin menjehere!

Por ndryshimi ka nevoje per nje kohe te caktuar qe te ndodhe.

Ti, une etj... le te vazhdojme te respektojme semaforin.

Ndryshimin, t'ja leme "ndryshimit"! smiley

 

E di cfare me shqeteson ne gjithe kete?!

Qe ne Milano e kaloj semaforin apo hedh mbeturinen ne kosh dhe thjesht bej vecse kete. Ndersa ne Tirane, bej te njejten gje, por njekohesisht mendoj edhe se cfare po mendon njeriu qe po me shikon nderkohe!

Me duket vetja patetik!

"Shqiptarët janë popull i mbrapshtë, ky vend s'bëhet, jemi të poshtër, të gjithë vjedhim"

Ajo qe me ben me teper pershtypje mua, gjate vizitave te mia ne Shqiperi, eshte ajo, qe kete shprehje e degjoj shpesh te dale nga e njejta goje, qe pak sekonda me pare ka rrufitur pak nga kafja ose nje gllenjke uiski, e cila paguhet pastaj me pará te fituara nga ndonje allishverish korrupcioni (i cili ne vetvete perben ne njefare menyre nje lloj vjedhjeje). Kjo shprehje perdoret edhe shpesh nga njerez qe gjithe kohes jetojne jashte Shqiperise dhe nje here ne vit ose disa vjet vizitojne Shqiperine dhe e perjetojne ate ne nje realitet krejt ndryshe ngase jetojne ne vendet e banimit te tyre perkatese.

Por a jane "shqiptaret" (po i fus edhe une te gjithe ne nje thes) dhe aq te mbrapshte?

Po te gjykosh me llogjike te ftohte, atehere besoj se del ne nje perfundim qe shqiptaret nuk jane as me pak dhe as me shume te mbrapshte, se bashkebanuesit e tjere te ketij planeti. Ata nuk bejne gje tjeter, vecse jetojne ne ate realitetin e tyre, te krijuar nga vete ata.

Pervec ketij realiteti te krijuar, ekziston ne mendjet e tyre edhe nje realitet abstrakt, krejtesisht kritik perkundrejt atij realiteti te krijuar. Ky realitet abstrakt per hir te vertetes ekziston ne kokat e te gjithe njerezve, ku bota eshte nje vend i bukur dhe i drejte, ku te gjithe e duan njeri-tjetrin dhe asnje nuk te vjedh.Ndryshimi qendron ne ate se sa larg i qendron realiteti i krijuar nga nje shoqeri realitetit abstrak i krijuar ne kokat e tyre.

Mendoj qe ne Shqiperi behet me teper nje krahasim me realitetin e krijuar ne shoqerine shqiptare me ate realitet qe shume shqiptare e perjetojne ne vendet e Perendimit, sesa nje analize se cilet faktore kane cuar ne krijimin e realiteteve te ndryshme. Dhe arrihet aty qe te ankohen (duke marrur nje shembull krejt banal) perse ne Shqiperi nuk ka nje McDonald´s duke qene se ne te gjithe vendet e tjera ka nje te tille dhe pastaj nxirret si konkluzion qe ne nuk bejme hajer si te tjeret, pa e lodhur fare koken se cilet ishin faktoret qe koncepti i McDonald´s apo i kesaj kategorie te ketij lloji Fast Food-i korri sukses ne vendet me zhvillim te shpejte ekonomik dhe pse ky koncept per kushtet aktuale ne Shqiperi nuk mund te aplikohet nje me nje.

Per mendimin tim, faktor kryesor ne krijimin e realitetit ne te cilin jeton nje shoqeri jane fazat  e historise, neper te cilat ka kaluar kjo shoqeri. Dhe me teper e rendesishme eshte se ne c´menyre ka kaluar kjo shoqeri ne keto faza. A ka qene ky kalim neper faza histori i detyruar nga domosdoshmeria per te ndryshuar apo nga deshira per te ndryshuar, sepse po ndryshojne te tjeret? Per ta ilustruar paksa, dhenia fund e skllaverise ne Europe (flas France, Angli) lindi krejt natyrshem pas nje revolucioni te pergjakur francez dhe perceptimin nga mendimtaret e kohes per domosdoshmerine e njohjes te te drejtave te njeriut, keshtuqe edhe fundi i skllaverise erdhi krejt natyrshem dhe u aplikua pa shume veshtiresi (edhe kjo ne menyre relative). Aplikimi i idese se clirimit te sklleverve ne Shtetet e Bashkuara nuk eshte se lindi nga ndonje domosdoshmeri, por nga deshira per te perhapur shpirtin e verete te lire dhe ndricues, qe kishte lindur ne Europe, por per fat te keq nuk kishte arritur te fitonte mbi tradicionalizmin e Botes se Vjeter. Por ky ndryshim themelor i realitetit te krijuar ne Shtetet e Bashkuar, solli nje lute te pergjakur civile, e cila me mbarimin e saj, sic na meson historia e Shteteve te Bashkuara, nuk eshte se i cliroi krejtesisht sklleverit ne kokat e njerezve (qofte te te bardheve, qofte te njerezve me ngjyre).

Duke lene vend ketu edhe per pak polemike, doja te thoja qe shume faza te rendesishme historike te vendeve perendimore qe kane ndikuar ne krijimin e realitetit te perjetuar sot nga keto shoqeri, nuk e kane prekur as ne menyre tangenciale Shqiperine dhe shqiptaret. E si mundet atehere te jete shoqeria jone e ngjashme me shoqerite e vendeve perendimore? Ngaqe ne digjemi nga deshira per te qene si ata?

Per mendimin tim kjo eshte edhe arsyeja, perse disa sjellje ne shoqerite e tjera, per shoqerine tone duken si "trupa te huaj", dhe si rrjedhoje edhe "trupi" i shoqerise sone prodhon menjehere dhe me shumice "antitrupa" per te luftuar keto trupa te huaj.

Per sa i perket shprehjes se "Shqiperia nuk behet ndonjehere", do te pyesja qe cili shtet ose komb eshte "bere" perfundimisht deri tani? Asnje! Qe te gjithe jane "ne berje e siper", proces i cili nuk ka ndonjehere fund. Ekziston nje ndryshim ne vazhdimesi, por asnje berje perfundimtare.

Shqiperia eshte bere shtet qe me 1912, shoqeria shqiptare eshte ne ndryshim te vazhdueshem, si gjithe shoqerite e tjera. Se ne cfare drejtimi kjo eshte ceshtje tjeter. Kam pershtypjen e pandryshuar qe ndryshimi i shoqerise shqiptare ndikohet me teper nga kopjimi i siperfaqshem dhe deshira e berjes se gjerave, por jo berja e tyre nga domosdoshmeria e lindur. Nuk lodhem se perseritur te verteten e hidhur, qe ne shumicen e rasteve, per shume probleme te lindura, shoqeria shqiptare "nuk e kap demin nga briret, por nga koqet".

dhenia fund e skllaverise ne Europe (flas France, Angli) lindi krejt natyrshem pas nje revolucioni te pergjakur francez

pas revolucionit skllaveria ne france u hoq perkohesisht, sepse napoleoni me vone e vendosi prape per nje fare kohe skllaverine ne kolonite franceze.i bie qe skllaveria ne france te mos jete hequr tamam pas revolucionit por pas napoleonit. nejse s'eshte se ka rendesi te madhe.

genjeshtra me e madhe qe ka ngrene ndonjehere njerezimi ka qene ajo e heqjes se skllaverise ne emer te te drejtave te njeriut. Skllaveria u hoq jo ne emer te te drejtave te njeriut, por sepse skllavet filluan ti kushtonin shume pronareve qe shpiken kapitalizmin per "njerezit e lire" e "te paskllaveruar". smiley

Dhe pse filluan t'ju kushtonin shume sklleverit pronareve?

pse une do ta jap pergjigjen ty!? gjeje vete ore smiley

smendoj se u hoq skllaverimi sepse kushtonin shume sklleverit.ata skllever ishin, si do te kushtonin shume?!

ne france, ne kohen kur filozofet e lumierave menduan lirine e barazine per te gjithe, sbesoj te kete pasur shume skllever ne hexagon, por ne ishuj. sipas teorise qe u hoq skllaveria sepse kushtonte shume pronareve, i bie qe te ishin pronaret e ishujve te cilet paskan kerkuar heqjen e skllaverise. kjo eshte per tu diskutuar mendoj une.

un them se heqja e skllaverise ishte nje ide humaniste, koherente me filozofine e kohes, e perdorur nga folozofet per te fituar nje simpati me shume nga shtresat popullore. sepse nuk u interesonte vecanerisht liria e sklleverve, por duke barazuar qytetaret me njeri tjetrin (heqja e privilegjeve etj), ata do kene thene hajt ja japim dhe xaxeve andej qe keshtu te dukemi te drejte deri ne fund. te pakten tani ne kte kohe dreke un kte arsyetim mendoj te sakte!

Po makinerite duhen mirembajtur qe te punojne apo jo? 

Lumieret humaniste? Ku e tregojne humanizmin tek miti i "bon sauvage"? Meqe je ne France, shpresoj se flet frengjisht, na ma lexo pak Volterin e madh ketu (te sjell dhe qindra shembuj te tjere po deshe): 

" Nous n'achetons des esclaves domestiques que chez les Nègres ; on nous reproche ce commerce. Un peuple qui trafique de ses enfants est encore plus condamnable que l'acheteur. 
  Ce négoce démontre notre supériorité ; celui qui se donne un maître était né pour en avoir."

 

O Lefty, i kane vene njerezimit yzengji qe te ec si pune e kalit. Ndaj per gjithcka eshte mire te pyesesh "Pse ndodh keshtu?". 

 

 

Nuk e di nëse kandonjëqëe mban mënd atë librin (Kadareja më duket), ku ai djali, pasi vret hasmin... ZBATON Kanunin dhe niset për të paguar TAKSËN.

 

Bukur, bukur, shume bukur. Por...

Por perpara se te filozofojme per per shoqerine shqiptare, mungesen e demokracise, nje tjeter bote eshte e mundur, idete abstrakte "pertej te majtes dhe te djathtes" qe fare mire mund te perkthehet "pertej mashkullit e femres" (per kete lajmetar me te mire se Edi Rama nuk ka), duhen plotesuar nja dy-tre kushte. Kushte te domosdoshme sic ka teorizuar nje madh..

 

Blend, me pelqeu shume shkrimi dhe pajtohem me ty qe asgje nuk ndryshon po nuk filloi cdo individ te mbaj qendrim.

Ky shkrimi jot me kujtoi ate rastin kur isha me nja dy-tre te tjere ne makine per ne Tirane edhe na ndalon polici rruges, dhe kerkon t'i heqi patenten shoferit -- pavaresisht se ky i fundit ishte me patente te huaj.  Pas nja 15 minuta debat nese polici mund te sekuestroje nje patente te huaj apo jo, polici nxefet edhe pyet:

- Po kush je ti more zoti qytet qe dike kaq shume per ligjin?

- S'ka rendesi kush jam - pergjigjet shoferi - jam nje qytetar i thjeshte qe ndoshta di me shume mbi ligjin se dikush tjeter.

- Jo, me thuaj emrin - insiston polici

Me ne fund shoferi dorezohet dhe i jep kartviziten.

- Zoti qytetar - thote polici - jam shume i indinjuar qe me ke mbajtur ketu per 15 minuta kur une te pyeta qysh ne fillim se si e ke emrin.  Ti nuk ma the.  Po te ma kishe thene, do kishte mbaruar ky debat, ti do kishe vazhduar punen tende, une punen time.  Ky debat s'do ishte bere fare.  Me falni per ndalesen, dhe here tjeter me thoni qe ne fillim kush jeni.

Ndersa makina niset, une ja pres shoferit: Po ti t'ja kishe thene emrin qy ne fillim! S'e kuptova pse insistoje te te kuptonte thjesht me argumenta?!

Shoferi pergjigjet: ..ky eshte problemi kryesor i ketij vendi.  Jane mesuar te gjithe me rutinen, dhe prandaj nuk ndryshojne.  Polici ne vend te zbatoj rregullat sic jane, eshte mesuar t'i thone emrat edhe ne baze te rendesis se personit, ligji ose zbatohet ose anashkalohet.   Prandaj edhe po insistoja te mos kaloja ne debat se "kush jam une, e kush je ti" se nuk sensibilizohen njerezit keshtu per detyren qe jane caktuar te bejne.

 

Nje shkrim i bukur,i sakte, i duhur. Sa e sa here e kemi gjetur veten duke bere pyetjen pse jemi keshtu, sa e sa here mund te kemi thene me vete dhe me ze te larte nuk behemi ne. E pse valle nuk u bekemi, çfare kemi ndryshe nga njerzit qe popullojne planetin tone. Po mbi te gjitha me pelqeu shembulli me gruan, ku ka pasqyre me te sakte te nje shoqerie se portreti i gruas. Nuk dua  te shkruaj me shume ju ftoj te gjitheve ju qe mund te lexoni komentin tim, ti hidhni  nje sy artikullit te Alba Malltezit te shkruar te gazeta shqiptare. Gruaja eshte e verteta e pathene e nje shoqerie.

Blend, ke dy referenca interesante, njera per Malcolm Gladwell dhe tjetra per "broken windows theory" (teorine e dritareve te thyera). 

I vetmi problem eshte se per te mbajtur nje lagje paster, nje qytet te rregullt dhe nje vend pa rrumpallë nuk mjafton thjesht vullneti i mirë i një pjese të vogël të popullsisë. Dhe e theksoj këtë sepse mua më duket se është me të vërtetë çështje numrash. Në këtë kuptim: për të pasur një lagje të rregullt, duhet që një pjesë e mirë e lagjes t'a mirëmbajë. Nuk mjafton që, bie fjala, një 10% të kujdeset për lagjen. Duhet më shumë. Gladwell tek Tipping Point flet shpesh për këtë, dhe titulli Tipping Point është referencë pikërisht për atë pikë në të cilën gjërat ndryshojnë. 

E thënë ndryshe, duhet që një sasi e caktuar e shoqërisë të kujdeset për të. Qoftë duke njohur e zbatuar ligjet, qoftë duke mbrojtur pronën publike apo duke u kujdesur për lagjen e qytetin. 

I vetmi problem eshte se per te mbajtur nje lagje paster, nje qytet te rregullt dhe nje vend pa rrumpallë nuk mjafton thjesht vullneti i mirë i një pjese të vogël të popullsisë

Jam dakord me ty, por nuk ia kam deleguar vendosjen e rregullit nje pjese te vogel te popullsise. Mendoj se rregullin e vendos dhe miremban autoriteti. Ajo qe eshte me e rendesishme qendron ne faktin qe per te ndryshuar situata mjerane nuk duhen domosdoshmerisht ndermarje gjigande. Mund te niset nga gjerat e vogla. Aim low, reach high type o'thing.  Publiku adaptohet vetevetiu ndaj kushteve dhe gjerat permiresohen me shpejt nga c'imagjinojme.

Eshte ceshtje numurash! Casti kur sasia behet cilesi.

Forcat e erreta ne shqiperi kane patur gjithnje bazament sasior. Llumi shqiptar eshte i ngjashem me llumin amerikan apo francez. Ajo c'ka i dallon te dy eshte thjesht proporcioni ndaj te teres.

Penar dhe emigrant, me kujtuat nje thenie te Piercamillo Davigo - hetues i pool-it te "Mani Pulite" i cili afersisht pohonte sa me poshte:

Nje grup njerezish rrine bashke pasi ata kane vendosur te ndajne dhe respektojne nje sere rregullash dhe kushtesh.

Pushteti gjyqesor dhe forcat e rendit sherbejne per te ndaluar dhe parandaluar tendencat kriminogjene te nje pjese te caktuar te popullesise, pra te pakices qe nuk pranon rregullat e grupit (te shumices)

Kur pjesetaret e grupit qe shkelin rregullat kalojne nje numer te caktuar dhe aq me keq kur krimi dhe mosbindja ndaj ligjit behet rregulli, atehere gjyqesori dhe forcat e rendit nuk do te mundeshin te prandalonin dhe ndeshkonin, por cfare eshte me e rendesishme... mqs. ky grup nuk respekton me rregullat qe kushtezuan formimin e tij, atehere ky grup shperbehet dhe nuk ka me asnje arsye qe pjestaret e tij te rrine me bashke.

 Mbase prandaj kemi kaq shume deshire te ikim...

Pikerisht! Shume me vend kjo.

 """""atehere ky grup shperbehet dhe nuk ka me asnje arsye qe pjestaret e tij te rrine me bashke"""- mbi kete teori ishte  mbartur e mbeshtetur teoria e Internim-Debimeve , me pak plotesime e arnime te "parendesishme " smiley ..se problemi po ai  eshte  : Kush do e beje kete "shperberje"pervec Ligjeve te miratuara nga Shteti ne Fuqi !

Interesante kjo e Internim-Debimeve!

Kam pershtypjen se "shperberja" hidhet me teper si provokim, pasi realisht nuk ka gjasa qe te ndodhe ne kuptimin le te themi ligjor te fjales.

Por hemoragjia e vazhdueshme e emigracionit sic e permend dhe penari me siper, si edhe pranimi i te jashtligjmes si rregulli, per mendimin tim e shperbejne de facto grupin.

Komplimenta per shkrimin Blend! Eshte nje analize interesante dhe e mbarsur me optimizem (ne shqiptaret kemi shume nevoje per te te fundit). Gjithsesi une mendoj se "miresia" apo "ligesia" e njerezve nuk shkaktohet vetem nga kushtet/rrethanat ne te cilat ndodhen (do te ishte e lehte per t'u zhdukur e keqja nese shkaktarja e vetme do te ishte situata konkrete ku individi mund te gjendet), e mira apo e keqja gjenden tek te gjithe njerezit, te shkaktuara nga nje seri faktoresh qe e shoqerojne individin qe nga lindja e tij deri ne vdekje dhe qe perpos kesaj ndahen ne kategori objektive dhe subjektive. Megjithate bie shume dakord me ju ne lidhje me ndikimin qe ka mjedisi ndaj individit por do te shtoja dhe dicka, nuk mendoj se rregulli zbatohet vetem me deshire dhe vullnet, thelbi i zbatimit te ligjit dhe cdo norme juridike eshte frika nga ndeshkimi dhe natyra njerezore ne pergjithesi ka nevoje per te ndjere kete frike, duke qene se rregulli ne vetvete perben nje veprim ose mosveprim te detyruar te sjelljes se individit edhe pse ai mund te kete si objektiv final mireqenien e pergjithshme dhe nepermjet kesaj te fundit edhe mireqenien individuale. Ndeshkimi per moszbatimin e rregullit (nuk po futem ne fushen penale) mund te kete forma nga me te ndryshmet, e rendesishme eshte te arrihet qellimi final, zbatimi i rregullit/ligjit per nje mireqenie sa me te larte dhe menyra se si realizohet ky qellim.  

Gjithsesi ju komplimentoj dhe njehere per shkrimin dhe frymen optimiste qe percillni!

Pavarsisht nga komentet ketu pro dhe kundra, them se Blendi e ka mire ketu, dhe eshte e provuar dhe nga filozofet se njeriu vepron ne baze te kushteve, kuptohet ne ate mase qe dhe keta i ndryshojne keto kushte. Eshte e vertete se emigrantet sillen ndryshe nga vendasit ketu, duke sjelle nje tjeter kulture, mirpo verehet se dhe shum shqiptare ketu kane nje edukate dhe mirsjellje te shkelqyer, kuptohet ne disa raste sepse pikerisht sheh te njejtet njerez qe behen te eger ndaj te tjerve ne rrethana te ndryshme. Une ve re dhe plaken time qe egersohet ndaj pushtetit, mirpo keshtu jane me mijra e mijra shqiptare qe me njerzit e tyre jane te dhimbshur. E pershkruan bukur Blendi fenomenin e asaj gruaje, qe eshte nje fenomen i perhershem i shoqerise. Vec se nuk jep zgjidhje, kuptohet ngaqe nuk eshte e lehte. Per te vendosur dinjitetin e njeriut, une mendoj se duhet vendosur zbatimi i ligjit dhe ndeshkimi ndaj atyre qe e shkelin. Si te filloje kultura e ligjit, shiheni se dhe polici i korruptuar, dhe nenpunesja e korruptuar, dhe politikani i korruptuar dhe arrogant, do te behen te mirsjellshem me tjetrin qe kane nen vete.

Megjithate mua me pelqeu entuziasmi i Blendit, e ndoshta ketu ndikon dhe mosha e re qe ka. Per kete problem qe ai ka ngritur ketu, kam menduar dhe une keto dite ketu ne Shqiperi, dhe e di se me kete psikollogji fataliste qe shfaqet ketu, eshte shum e veshtire te ndryshosh gjerat.

"Shqiptarët janë popull i mbrapshtë, ky vend s'bëhet, jemi të poshtër, të gjithë vjedhim" e të tjera si këto janë mesazhe që përçohen shpesh e në forma të ndryshme nëpërmjet shtypit e mandej i përforcojmë midis njëri tjetrit në biseda kafenesh.

Ne lidhje me kete me larte :

Nje shkenctar beri kete eksperiment. Disa te rinj ju thuhet se do te marrin pjese ne nje test shikimi /vizioni. Te rinjve ju tregohen disa foto dhe ju kerkohen tu pergjigjen disa pyetjeve shume te thjeshta.

E fshehta ishte se te gjithe aty ne ate dhome ishin ne dijeni te testit pervecse njerit. Ata qe ishin ne dijeni te testit ju kerkohet perpara se te hynin ne dhome te japin pergjigje te gabuara. Si mendon ti, a do te dilte nje njeri i vetem kunder turmes kur te vinte koha per tu pergjigjur pyetjeve?

Shkencaret ne fund moren te dhenat dhe pane ate qe kishin menduar. Personi qe nuk ishte ne dijeni jepte pergjigje te gabuara njesoj si te tjeret, megjithese e dinte qe ishin pergjigje te gabuara. Nuk deshironte te dilte kunder te tjereve!

Ky eksperiment shpjegon mese miri c'fare ke shkruajtur ti me larte. Megjithese shume njerez ne shqiperi mendojne te kunderten e asaj qe degjojne ne kafenera, televizione apo gazeta ne pamundesi per te dale "kundra te gjitheve" pajtohen me kete mentalitet! 

 

hej, flm per leximin te gjitheve. S'kam qene verdalle ta diskutoj me ju. Per ata qe jane dakord, edhe une jam dakord me ju. Per ata qe e kane kritikuar - ndoshta keni te drejte, eshte thjesht nje mendim, nuk pretendoj te kem thene fjalen e fundit.

tung

 Gjeja qe me ka pelqyer me shume jane komentet rreth shkrimit. Si peshkatar i vjeter ve re se sa here botohet nje shkrim i cilesise komentet i pergjigjen me cilesi.

Keto jane gjera per tu meshuar ne fushaten e elektorale. Harroni biografine dhe flisni per te ardhmen...sa me shume dhe sa me fort.

 

Shkrimi eshte shkruar shume me profesionalitet por nuk jam aspak dakort.Une mendoj qe njeriu ka nje predispozicion gjenetik te caktuar qe ambienti mund ta modifikoje por jo ta ndryshoje ne thelb....Jam shume dakort qe vizioni i jetes ne Shqiperi eshte ai qe pershkruan Blendi.Ndonese cilesia e jetes ka ndryshuar per mire rrenjesisht mbreteron nje pesimizem e depresion i madh.Shpesh inculkohet nga media per aresye politike...te krijohet idea se kjo apo ajo qeveri eshte edepseze,nuk ka punuar apo e korruptuar.Analizat qe behen jane tejet subjektive e te tymta.....Me nje fjale nuk ka qorr me te keq se ai qe nuk do te shohe....

Blend.

Me duket sikur kerkon nga shkrimet tuaja, te jene dakort te gjithe.

Kap nga nje ane e kalon tek tjetra, e bashkon, e ndan.

Jep pershtypjne e nje artikulli jo krejt ashtu si don ta shkruash.

Je ne rregull, nuk ka asgje te keqe.

Kam vetem nje verejtje, mbase te ka ike pa e kuptuar, o pse jo edhe nga mosha e re, nuk e ke te qarte te kaluaren diktatoriale.

Artikulli fillon me kete fraze"A është e vërtetë që tranzicioni i zgjatur është për faj të natyrës së shqiptarëve?"

Tranzicioni qe kalon nje vend ( nuk jemi ne te paret) i ka pengesat nga sistemi i vjeter, ku ato (sunduesit e vjeter) nuk duan te humbin pushtetin, kane humbur ate politik( ne Shqiperi edhe per kete nuk eshte se e kane humbur krejtsisht) por luftojne me te gjitha menyrat te fitojne ate ekonomik.

Me duket padrejtesi  te akuzohet populli per fajet e Ramizit & Co.

 

Lumidrin , une kam nje dyshim te madh : keta ose vertet nuk e kuptojne realitetin, ose jane aq te kamufluar sa hiqen sikur nuk kuptojne .

Vallai nuk jam i sigurt se ne cilen kategori futen .

Blendi duke qene ne shqiperi ka bere nje preceptim te drejte mbi shprehjet e famshme te shqiptareve post komunizmit se ,"ne zbohemi njerez,shqiperia zbehet" "ne jemi vend i mallkuar" etj...dhe ka dhene dy shembujt ,te disa psikologeve te shquar,se ka rruge te tjera qe shprehjet e famshme te ne shqiptareve, te mund te ndryshojne idete se "ky vend mund te behet", shqiperia mund te behet!

Malcom Gladwell ,qe permendi Blendi,ne ate librin e tij  shprehet me "Tipping Point"qe jane nivelet e mases kritike te cilat,momenti per ndryshim eshte i pandalshem,njesoj  si kur arrihet pika e vlimit"

...dhe pikerisht momenti per ndryshin ne Shqiperi ka ardhur,nivelet e ankesave,e gjedjes se keqe ne te cilat pjesa me e madhe e njerzeve e konstatojne,kane arritur masen kritike.

Duhen vetem disa njerez te afte ,te cilet dine te njohin problemet e "vogla" te mases se madhe kritike,dine te amplifikohen me ato per te arritur ndryshimin e vertete,gjithmon sipas ekspertit anglez ,Malcom Gladwell!

Shume interesant ekonomisti psikolog anglez!

 Osht edhe nji gjo, se duke lexu Malcom Gladwell ,kupto me shume edhe politiken e Qeveriut(sidomos tani ne kohe fushate) qe osht pa lidhje,pa amlifikim me masen kritike te momentit,ku niveli i pikes se vlimit ka arritur kulmin!

Peshendetje Blend per "good point" qe solle.Duhet me e shtjellu,  pak konceptin se nga "ferra e vogel,del lepri i modh" ,nga vlersimi i puneve te vogla,dalin punet e medha"

 

 

Ju z.Blendi jeni peng i racizmit dhe se kuptoni perse ndodhin krizat e per pasoje depresionet shpirterore smiley .Jo me larg se disa dhjete vjecare ketu LINCOHESHIN te zijte megjithse faji qe ka plasur kriza ne USA dhe rrjedhimisht ne te gjithe BOTEN buron nga ky fakt , ka shume qe se kuptojne sepse nuk e kane jetuar kohen e Diktatures smiley . O me fletshi nen hijet e hurmave  o teroicienet e Henes , mbase u bien berthacka se me Qeveri MBERTHECKASH e Teori GERDECKASH u provuat se cfare u mba mbrapa smiley . Jo po kthejeni koken nga Bizanti .... smiley

 Blend, 

"Në këtë mënyrë mund të shpjegojmë pse shqiptarët në vende me shoqëri më të stabilizuara integrohen dhe marrin edukatën e zbatojnë rregullat e këtyre shoqërive duke u bërë në pak kohë qytetarë shëmbullorë, ndërkohë që të afërmit e tyre në Shqipëri mendojnë dhe sillen sipas sistemit të rrumpallës që karakterizon këtë shoqëri."

Mendoj se citimi i mesiperm eshte nje pergjithsim thelbesisht i pavertet dhe shkon ndesh me ate cka ke treguar se spelqen mbi menyren e transmetimit te ndjenjave dhe ndjesive qe shqiptaret kane dhe shfaqin mbi karakterin e kombit.

Polo, 

thjesht sepse Blendi flet per gjendjen aktuale te shoqerise nuk do te thote se ja ve fajin Berishes (inputi i te cilit eshte gjithsesi gjithmone present) cilleks..

Blend pershendetje. Me pelqen shkrimi edhe pse i gjate. Ka ngjyra dhe nuk te merzit . Perkundrazi nuk do ta perdorja kete epitet fare. Nuk e di se nga u buron frika apo skepticizmi disa prej komentuesve qe dalin jashte kontureve te diskutimit dhe duan te provojne qe je totalisht gabim me toerine tende dhe dikush tjeter ka te drejte. A thua mo Blendi shpike edhe nje here teorine e Darvinit dhe more patente per te!?. shaka. Packa teorive dhe studimeve te cilat kane te vertetat e tyre, thelbi dhe shija e gjithe rrjedhes se mendimeve te tua Blend per mua ngelet ne nje pike dhe kjo eshte  marrje e pergjegjesise duke nisur nga vetja. Me vjen keq  te them dhe te shkruaj qe deri diku jemi bere si majmuna  qe fitojme sjellje te caktuara ne baze te situates dhe stimujve qe na jepen dhe vazhdojme me keto reflekse, pa marre mundimin te analizojme situaten ku jemi dhe pa marre mundimin te behemi katalizatore te ndryshimit. Po, jam dakort qe situata dhe kushtet ku jetojme jane modeluese dhe populli yne se ka then kot " njeriu Si gjen ben"  por kjo ne anen tjeter tregon per nje formim tejet te ulet te karakterit si dhe prezences se vlerave qe ne themi se respektojme dhe konsiderojme te qenesishme per ne.  E di qe me duhet te shtjelloj me tej vlerat dhe karakterin tone por po e le shtegun te hapur qe gjithsecili ta lexoj dhe intepretoj me filtrat e vete.  

Flm Samsara. Shume nick interesant.

Chene, eshte icik e pergjtiheshme aty, ke te drejte. Por une nuk mendoj se populli ka nje karakter (aq te) vecante. Jemi njerez si te gjithe te tjeret, as me te mire, as me te keqinj dhe me te gjithe popujt e tjere jemi thjesht te barabarte. Njerezit normal ne kushte mizerje shfaqin karakteristika mizerabel. Ne kushte optimale, shfaqin virtyte.

Tani qe jemi fajtore per kushtet, sigurisht jemi, kush me shume kush me pak. Por une mendoj qe te qash tek ura e djegur nuk te sjell asnje te mire. Dhe boll u qurravitem.

kesaj pune nuk i gjendet ana kjo eshte shqiperia keta jane shqiptaret

kane ikur koherat ku gjerat mund te ndryshonin me ideale njerzish

gjerat ne kohet e sotme me shume rrjedhin vete dhe eshte e veshtire te parashikosh ndonje revolucion shoqeror

kur je shume i ri kerkon qe shoqeria te behet ashtu sic enderron

po me duket se kete gje e kane edhe ata qe vijne nga jashte vendit ku kane qendruar per shume vite andej dhe kur kthehen frymezohen per gjera te medha

edhe qerozi qe kishte vetem dy fije floku ne çaçke te kokes e rrinte gjithe diten perpara pasqyres, ashtu thoshte dmth qe vetekritika eshte e demshme,,, ndersa per autoironine... c' te them, duhet njecike persosje dhe lartesim shpirteror, si dhe shije galante per ta zoteruar e praktikuar, autoironia eshte respekt maksimal per veten, por fatkeqesisht art qe nuk zoterohet nga te gjithe...

Nuk eshte dije djale te njohesh aforizmat, eshte dije te dish ti perdoresh ne vendin e duhur.

Askush nuk po qan per uren e djegur, po qajme qe nuk na lejojne te ndertojme uren e re.

Blendi,

po me kujton zellin e nje krye-rabini Lubavitcher qe keshillonte delet e larguara nga tufa (dmth 99% e Judejve gjalle sot qe s'e TM shume per Ligjin/Torah)

  • fillojani me pak. Nje mitzvah(urdherese) e vogel si p.sh ndezja e nje qiriri per Hannukah.

Me vjen keq  te them dhe te shkruaj qe deri diku jemi bere si majmuna  qe fitojme sjellje te caktuara ne baze te situates dhe stimujve qe na jepen dhe vazhdojme me keto reflekse, pa marre mundimin te analizojme situaten ku jemi dhe pa marre mundimin te behemi katalizatore te ndryshimit.

Paskeni nevoje per ca Chabad Houses e Lubavitcher Jews you andejsmiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).