Kultura e imazhit dhe mungesa e kulturës

Para disa ditësh lexova një shkrim të Artan Fugës me titull “Po vijnë ata… analfabetët”.

      Nëse do ta sintetizoja me dy fjalë shkrimin në thelbin e tij qëndronte ideja se “konfliktet” apo “marrëdhëniet e tendosura” midis “brezave” apo edhe “grupeve socioprofesionale” që vërejmë në shoqërinë tonë nuk do të mund t’i shpjegonim nëse nuk do të merrnim parasysh faktin se ata përdorin gjuhë të ndryshme komunikimi ku brezi më i vjetër, i formuar nëpërmjet librit, përdor më shumë gjuhën tekstore kurse ky i riu është formuar kryesisht me mediat televizive dhe përdor, si mjet komunikimi, më shumë gjuhën e imazhit apo fjalën e dëgjuar.

      Pra, argumenton Fuga, nëse më të vjetërve u duken më të rinjtë “analfabetë”  ky është një keqkuptim apo më mirë të themi  moskuptim i brezit të ri, i cili ka një tjetër mjet komunikimi: alfabetin e imazhit, prandaj, përsa i përket fjalës së shkruar, ai mund të quhet edhe analfabet, por “në kuptimin e mirë të fjalës”. Në shkrim del qartë apologjia e televizoneve tona, e kulturës që ata përçojnë dhe thirrja ndaj “tradicionalistëve” për të parë më shumë veten sesa të rinjtë kur i kritikojnë këta. Me fjalë të tjera, nëse dikujt, ku fus edhe veten, i duket banal dhe vulgar emisioni “Zonë e Lirë” e Arjan Çanit apo “Portokalli”, që akademiku i vlerëson si të “një niveli të lartë cilësor që nuk e gjen në hapësirën ballkanike” – duhet të shohë veten se mos ka mbetur analfabet në kuptimin e njohjes së alfabetit të imazhit, se mos zhytja e kokës nëpër shkronja e ka bërë të mos zhvillojë ndjeshmërinë ndaj muzikës së fjalës së dëgjuar dhe gjestit.

      Jam thelbësisht në kundërshtim me këto ide të Fugës, madje, po e them që në fillim, e shoh këtë shkrim si shenjë dorëzimi të mëtejshëm të inteligjencës shqiptare ndaj një sistemi të bazuar mbi kulturën e manipulimit të publikut që vetëm në dukje ka ndryshuar, por në thelb është vazhdim i sistemit të vjetër.

      Së pari, jam kundër idesë se ka një konflikt brezash në Shqipëri. Makar të kishte një të tillë. Me këtë nuk dua të mohoj kategorikisht ekzistencën e njerëzve apo edhe të grupeve të idividëve që janë të pakënaqur nga arsimimi i të rinjve apo që emisione të tilla si “Zonë e Lirë” apo “Portokalli” i gjykojnë si imitime banale të emisioneve banale perëndimore, por më rezulton se numri i tyre vjen duke u pakësuar dhe fakti se edhe një akademik është dorëzuar përpara banaliteteve televizive tregon se nuk bëhet fjalë për konflikt. Po ashtu kam dyshim nëse ai që e quajtëm brezi më i vjetër është vërtet kaq i lidhur me tekstin e shkruar apo me librin, përkundrazi edhe atë e shoh në varësi totale ndaj televizionit. Por edhe nëse ka ende ndopak rezistencë ndaj banalitetit, çka e shoh në grahmat e fundit (kur kam parasysh se si ky brez të rriturish ka lejuar gjendjen e mjeruar që mbretëron në shkollat tona publike dhe private, madje e shfrytëzon atë për interesa private) kurrsesi nuk mendoj se kjo vjen për shkak të alfabeteve të ndryshme të njërit dhe tjetrit brez.

      Shoqëria shqiptare nuk vuan nga ky lloj konflikti të cilit nuk ia paska gjetur dot emrin dhe shkaqet dhe që po ia shpjegoka Fuga me teoritë moderne të konfliktit të alfabeteve duke iu referuar përvojave perëndimore. Shoqëria shqiptare, sipas gjykimit tim, vuan thjesht nga mungesa e kulturës, për rrjedhojë jo  nga ndeshja e dy kulturave, por nga mosndeshja, moskonflikti kulturor, pikërisht sepse nuk mund të ketë konflikt midis gjërash që nuk ekzistojnë apo që nuk ndryshojnë në thelb. Sepse edhe kur lexon libra duhet të kesh kulturë që të dish të dallosh një libër të mirë nga një libër i keq. Edhe kur dëgjon muzikë duhet të kesh kulturë që të dallosh muzikën e mirë nga ajo e keqja edhe kur sheh filma duhet të kesh kulturë që të dallosh një film të mirë nga një i keq, edhe kur sheh pikturë duhet të kesh kulturë që të dallosh një pikturë të bukur nga një e shëmtuar. E njëjta gjë vlen edhe për të dalluar një emision të mirë apo të keq televiziv ku në një farë kuptimi, ashtu sikurse edhe tek filmi, përzihen shpesh të gjitha gjuhët. Pra, sipas meje, ne nuk vuajmë nga mosnjohja e diferencave dhe e specificitetit midis gjuhëve/alfabeteve të ndryshme, por nga njohja shumë e keqe për të mos thënën nga mosnjohja e këtyre gjuhëve të cilat nuk përjashtojnë njëra tjetrën, por janë komplementare në kulturën e njeriut.

      Kur them “mungesa e kulturës” kam parasysh mbi të gjitha kuptimin që i jep kulturës Montenji në esenë e tij të famshme “Më mirë për një kokë të ndërtuar mirë sesa të mbushur mirë”. Thelbi i saj është se njeriu i kulturuar (dhe, për rrjedhojë, një shoqëri e kulturuar) është si bleta e cila arrin që, pasi mbledh nektarin lule më lule (me çka nënkuptohet mësimi i teorive e filozofive të ndryshme), arrin të krijojë mjaltin që është produkti i vet. Problemi ynë është se pikërisht për shak të mungesës së kokave të ndërtuar mirë (ku hyn edhe ndërtimi etik) ne shpesh prodhojmë një produkt emri i të cilit fillon me “m”, por që ka një shije dhe erë tjetër fare nga ajo e mjaltit.

      Borgesi në “Bocet autobiografie” ka një pasazh ku tregon se si, kur ishte fëmijë, në mësimin e gjuhës e letërsisë argjentinase e mësonin të shkruante hartime të tipit “Aquellos que llucharon por una patria libre, indipendente, gloriosa…” (Ata që luftuan për një atdhe të lirë, të pavarur, të lavdishëm). “Më vonë – shkruan ai – më thanë se të shkruash në këtë mënyrë ishte gjë pa kuptim dhe se duhet të filloja  të mendoja me kokën time.” Problemi i shoqërisë shqiptare është se askush nuk merakoset t’u mësojë të rinjve se si të reshtin së shkruari apo llomotituri gjëra pa kuptim të mësuara përmendësh dhe të fillojnë të mendojnë me kokën e tyre, të krijojnë personalitetin e tyre. Ky është edhe problemi më i madh i të rinjve sot, që, sipas meje, është i trashëguar nga më të vjetrit. Dhe, në këtë kontekst, unë nuk gjej ndonjë konflikt brezash, përkundrazi në thelb gjej një vazhdimësi kulturore pikërisht sepse brezi i vjetër nuk ka ditur t’i transmetojë brezit të ri kulturën e të menduarit me kokën e vet, që të krijojë bindjet e veta dhe të jetë i gatshëm të luftojë për to e të sakrifikojë, por i ka transmetuar kulturën e vet të manipulimit dhe të shtirjes. Kjo pasi edhe ai brez nuk e ka pasur kulturën e kokës së ndërtuar mirë, por, në rastin më të mirë, atë të kokës së mbushur mirë që e përdorte për të manipuluar publikun në emër të diçkaje që nuk e besonte as vetë. Duke iu referuar fushës që sjell në dukje akademiku Fuga, atë të televizoneve, një provë e kësaj kulture të imtimit e shtirjes dhe jo të krijimit janë edhe emisionet tona të shumta televizive që janë kopje e atyre surrogate perëndimore dhe që, në më të shpeshtën e herës, nuk i shërbejnë të vërtetës, por manipulimit të saj në emër të pushteti të parasë apo të politikës që i sponsorizon ato.  

      * * *

      Shembulli i një kulture ku njohja e një apo disa teorive nuk përdoret për të interpretuar më mirë një realitet, por për të tjera qëllime është, sipas meje, edhe ky shkrim i Fugës. Apologjia që i bën akademiku Fuga direkt dhe indirekt televizioneve shqiptare le shumë për të dyshuar nëse këtu kemi të bëjmë me një mendim të tijin të vërtetë apo kemi të bëjmë me kulturën e manipulim të publikut në emër interesash që s’kanë të bëjnë me të vërtetën dhe as me kulturën. E them këtë pasi, duke patur parasysh kontekstin shqiptar, nga akademiku mund të pritej një kritikë e televizioneve tona pikërisht për faktin se janë thjesht imitues surrogat të emisioneve surrogate perëndimore dhe jo një glorifikim i tyre. Nga akademiku mund të pritej të bënte thirrje për alfabetizimin e të rinjve pasi jemi një shoqëri ku të rinjtë kanë reshtur së lexuari dhe jo një keqpërdorim i teorive të komunikimit për të justifikuar të rinjtë që nuk lexojnë më libra. Edhe përsa i përket alfabetit të imazhit mund të pritej një thirrje për ta zotëruar atë sa më mirë, për të nxitur, psh., televizionet shqiptare të fillojnë të japin klasikët e kinematografisë dhe jo një vetëkënaqësi e vetëmburrje me emisione që na bëjnë gjithë ditës qesharakë. 

      Mirëpo akademiku ngulmon të na bindë edhe teorikisht. Duke keqpërdorur deri Umberto Econ ai ngulmon ta zhvleftësojë tekstin e shkruar përpara imazhit duke e paraqitur atë si diçka të tejkaluar. Duke cituar Econ ai shkruan se çdo tekst është një keqkuptim midis atij që e shkruan dhe atij që e lexon, se s’mund të kërkojmë besnikëri ndaj tekstit kur ai vetëm mund të lexohet subjektivisht… dhe më poshtë vijon: “Zakonisht ai që e shkruan fjalën vendoset edhe në një pozicion mbizotërues, sundues ndaj atij që e lexon atë, i cili vetëm lexon dhe nuk ka se ku e gjen autorin për t’a diskutuar me të tekstin e shkruar, për t’a plotësuar, kritikuar, korrigjuar, madje përshtatur.” Përballë kësaj gjendjeje (autoritare) ai vendos televizionet që, sipas tij, mundësokan dialogun dhe arrin në përfundimin se: ”Leximtarët e kanë më lehtë të jetojnë sipas një qytetërimi vertikal, autoritar, hierarkik. Kurse analfabetët modernë njohin si rregull një organizim dialogues, demokratik, liberal, horizontal.”

      Në vazhdën e këtyre ideve akademiku thotë se ndërsa radioja prodhoi regjimet totalitare televizonet prodhuan demokracinë.

      Sipas gjykimit tim kemi të bëjmë me një shembull dramatik sesi në emër të dijes, të emrave të njohur dhe të copëzave të teorive të qëmtuara aty këtu nuk zbulohet një e vërtetë që jetojmë, por manipulohet një publik injorant. Sepse, psh., Eco, në ”Mbi interpretimin e tekstit” vërtet flet për subjektivizmin e leximit, por përcakton qartë edhe kriteret kur një interpretim i tekstit është i drejtë dhe kur ai është i gabuar. Po ashtu, akademiku “harron” se Eco, të cilin e përmend dy herë, është një ndër kritikuesit më të ashpër të kulturës së “gërvisht dhe fitosë” të televizoneve të Berluskonit që imitojnë këta tanët dhe një ndër intelektualët që më rrallë se kushdo shfaqet në televizon, por vetëm shkruan.

      Të thuash se leximtarët janë më të prirur për t’iu nështruar diktaturave kurse televizionarët janë më demokratë më duket vëret një punë e paparë e denjë për “Zonën e Lirë” të Çanit.  A e di akademiku se diktatori më i tmerrshëm i shekullit XX, Hitleri, ka shkruar vetëm një libër “Mein Kampf” (madje edhe ai i diktuar) dhe atje thotë se po e shkruan meqë ishte në burg, por se nuk ka besim tek fjala e shkruar, por tek fjala e folur sepse vetëm ajo, sipas tij, godet si çekan në zemrat e njerëze. Madje ideja e tij ka qenë se niveli i fjalimit  duhet ulur sa më shumë në mënyrë që të prekë sa më shumë njerëz - çka nuk mund të mos të të kujtojë audiencat e mëdha të emisoneve që glorifikon akademiku në shkrimin e tij. Po ashtu, t’ia atribuosh lindjen e diktaturave radios dhe atë të demokracive televizonit më duket një aventurë intelektuale e paparë, por që, fetkeqësisht, mund të zerë vend shumë mirë në mendje që nuk inkurajohen më të marrin mundimin të lexojnë libra mbi historitë e diktaturave madje as të shikojnë filma e dokumentarë seriozë për to, por që kërkojnë rehatinë e thjeshtëzimit dhe dëfrimit të dembelit në emisionet banale televizive. 

      Që televizionet janë një mjet i jashtëzakonshëm kumunikimi kjo dihet tashmë dhe nuk mund të mohoen disa aspekte pozitive të gjuhës së imazhit që i përmend edhe Fuga në shkrimin e tij. Por dihet gjithashtu se pikërish fuqia e tyre ka bërë që mbi ta të verë dorë edhe shumëçka që, me një fjalë të vetme, mund të quhet “e keqja”. E keqja e pushtetit, e keqja e parasë, e keqja e manipulimit, e keqja e gënjeshtrës, e keqja e konsumizmit. Dhe, nëse ka ndonjë kontekst ku kjo e keqe shfaqet në mënyrën më dramatike ky është realiteti ynë dhe i televizioneve tona që akademiku i mburr kaq shumë. Është i njohur filmi "Network" i Sidney Lumet i viteve 70 ku flitet për tjetërsimin e kësaj shpikjeje të madhe. Personazhi kryesor i filmit, një showman i cili ka pasur një rënie të audiencës, e rifiton këtë kur, në një gjendje depresioni, fillon t’u thotë telespektatorëve të vërtetën. Ja ç'thotë ai për televizionin në një nga fjalët e tij të bërë tashmë klasike:

      "Televizioni nuk është e vërteta! Televizioni është një park i mallkuar argëtimi, televizioni është një cirk, një karneval, një trupë shtitëse  akrobatësh, rapsodësh, balerinësh, këngëtarësh, fenomenesh panairi, zbutësish luanësh, lojtarësh futbolli! Zanati ynë i vetëm është të vrasim mërzinë. Prandaj, nëse doni të vërtetën, shkoni tek Zoti. Shkoni tek profeti juaj, shkoni brenda vetes suaj, miq, sepse ai është i vetmi vend ku do të mund të gjeni të vërtetën e vërtetë! Nga ne nuk do të mund ta merrni kurrë të vërtetën. Do t'ju themi gjithshka që doni të dëgjoni, duke ju gënjyer pa turp […] Ne tregëtojmë iluzione: asgjë nga tërë këto nuk është e vërtetë. Por ju, të gjithë, rrini ulur atje ditë për ditë, natë për natë, të çdo moshe qofshi, të çdo race apo feje. Ju nuk njihni tjetër veç nesh. Ja tashmë keni filluar t'u besoni iluzioneve që fabrikojmë ne këtu. Keni filluar të besoni se tv është realiteti kurse jetët tuaja janë ireale. Ju bëni gjithshka që ju thotë televizioni: visheni si në tv, hani si në tv, i ngrini lart fëmijët si në tv, deri edhe mendoni si në tv. Kjo është marrrëzi masive. Jeni të gjithë të çmendur. Pash zotin zgjohuni, jeni ju realiteti kurse ne iluzionet. Prandaj mbyllini televizoret tuaj, mbyllini tani, menjëherë, mbyllini dhe lërini të mbyllur…"

      Televizioni i kthyer në instrument i konsumizmit, sipas tij, ka bërë që vendi i tij (SHBA) të mos jetë më një komb i përbërë nga individë të pavariur, por një vend i përbërë nga dyqind e ca milionë qënie të tranzistorizuara, deodorizuara, të zbardhura më shumë se e bardha, të gjithë të parfumizuar: krejtësisht të panevojshëm si qënie njerëzore sepse janë të zëvendësueshëm si pjesë këmbimi makinash.

      Por, zoti Beale e pëson. Pronarit të ri, që ka blerë rrjetin televiziv ku bën pjesë ai, nuk i pëlqejnë denoncimet e tij. E detyron të flasë ndryshe, të gënjejë në emër të interesave të kompanisë së tij. Popullariteti i tij bije kur fillon e flet ndryshe, por pronari është i kënaqur që ai të vazhdojë të predikojë ashtu si do ai edhe pse me humbje. Derisa producentët vendosin ta heqin qafe duke përdorur deri edhe vrasjen e tij për të bërë spektakël. E vrasin gjatë transmetimit.

      Kujtoj se filmi është bërë në një kohë kur tv nuk ishte uzurpuar ende nga “reality show” që përbën një pikë kulminante të sëmundjes së tjetërsimin të televizioneve.  

      E përsëris, ky shkrim nuk synon të mohojë rolin pozitiv të televizionit qoftë për kulturën qoftë për komunikimin qoftë edhe për demokracinë. Ai nuk synon as të verë në dukje të gjitha kufizmiet e tjetërsimet e tij për të cilat ka literaturë plot, që fillon qysh me rolin e tij negativ tek fëmijët. Shkrimi synon të verë në dukje, në kundërshtim me çka thotë Fuga, se një shoqëri si kjo e jona, pikërisht pse nuk ka qenë e edukuar si duhet me gjuhën e shkruar nuk ka mjetet e duhura për t’i rezistuar problemeve të mëdha që sjell gjuha e imazhit në aspektin e vet negativ çka është pjesë e një drame më të përgjithshme: asaj të një shoqërie të papërgatitur për sistemin kapitalist, si kjo e jona, që i ka marrë, për rrjedhojë, këtij të fundit aspektet më negative. Dhe, sigurisht të verë në dukje se, kur edhe pjesa më e ndritur e shoqërisë, që duhet t’u rezistojë aspekteve negative të kulturës së imazhit, duke prodhuar një kulturë tjetër, i nënshtrohet asaj, atëhere kjo shoqëri mund të thuhet se ka prekur fundin e vet etik dhe intelektual. 

 

19 Komente

A e di akademiku se diktatori më i tmerrshëm i shekullit XX, Hitleri, ka shkruar vetëm një libër “Mein Kampf” (madje edhe ai i diktuar) dhe atje thotë se po e shkruan meqë ishte në burg, por se nuk ka besim tek fjala e shkruar, por tek fjala e folur sepse vetëm ajo, sipas tij, godet si çekan në zemrat e njerëze.

Meqe e paska thene Hitleri qenkesh e vertete? Pra fjala e folur qenkesh me e fuqishme se e shkruara sepse keshtu mendonte ky burri i mencem Adolf? Tani, mund te jete edhe keshtu sic thote Lubonja, mosa une jam gabim. Vetem se e argumentuar me ato qe dikton Hitleri ne Mein Kampf (Mu duk teprim vanitoz permendja e titullit te librit nga Lubonja, a thua se Fuga nuk e di si quhej vepra e vetme e Hitlerit). Sa per fuqine e fjales se folur mbi fjalen e shkruar them se proverbi latin mbetet ne fuqi:

Verba volant, scripta manent. - Fjalet fluturojne, shkrimi mbetet.

Mundet qe nje fjale e shqiptuar me pathos e me tonin e duhur, not just spoken but delivered mund te kete ndikim shume te fuqishem. Por mbetet gjithesesi e perkoheshme. E pa shkruar fjala harroet dhe vdes.

PS. Me ngjan se mungon nje pikepyetje ne fund te fjalise. Nese do ishte thene me goje i jepej me intonacion. Por meqe eshte e shkruar ajo pikepyetja duhet vene.

shkrimin e artanit e lexova me vemendje, dhe rashe dakort me ato qe thoshte, sepse disa nga to i kam provuar vete, konfliktin qe ai permend e kam ndjere ne kurriz, sidomos kur debatoja me mosha te thyera. por gjithsesi ne nje fare mase i mbetem besnik fjales se shkruar, librave, sepse disa prej tyre mbartin vlera te cilat nuk mund te zevendesohen, dhe mendoj se jane baze e forte.

shkrimin e lubonjes spata durim ta lexoja, mengjes eshte, falet. por mesa lexova, thuajse tere "inati" i lubonjes drejtohej me dukshem drejt zones se lire dhe portokallise, sesa drejt ideve te tanit. ai argumentonte gabimin e artanit me faktin se ne shqiperi njerezit nuk paskan kulture, prandaj nuk ka perplasje brezash! abuzohet shume me kte termin kulture, ndoshta ngaterrojne kulturen me respektimin e ligjeve e te rregullave, megjths dhe kjo nje forme kulture eshte. por tek shkrimi artanit nuk gjykohej se kush kulture eshte me e mire, me jetegjate, ajo e te vjeterve apo ajo e te rinjve! shkrimi i tij kishte ne qender debatin midis kulturave te ndryshme te komunikimit. lubonja mendoj se inatin me te madh e ka pasur kundrejt shembujve te artanit, sesa kundrejt mesazheve te tij! te pakten deri ketu mund te arrij pa e lexuar te gjithe shkrimin.pardon!

Ky artikull dhe ai i Ecos perbri (Per cfare na duhet profesori) jane plotesues te njeri tjetrit dhe, pervec, dy artikuj qe i bejne nder Peshkut.

SMR, pse mendon keshtu? Pra:

a. pse plotesojne njeri tjetrin?

b. pse shkrimi i z. Lubonja i ben nder PPU?

Shoqëria shqiptare, sipas gjykimit tim, vuan thjesht nga mungesa e kulturës, ....

Jo me , kjo qe thua ti nuk eshte e vertete, Lubonje! Ti si pjese e shoqerise shqiptare nuk je pa kulture apo jo?

Akademiku ben nje shkrim ,ti e lexon, ben nje shkrim, dhe e kundershton ,une e lexoj shkrimin tend , bej nje koment ,dhe te kundershtoj!

Ai tjetri ben nje shkrim tjeter ose koment dhe me kundershton mua ,se une te kundershtoj ty !

 Banaliteti pikerisht nga ju te kulturuar po krijohet !Ju te kulturuarit qe haeni me njeri tjetrin keni prodhur kete produkt ne shoqerine shqiptare ,prandaj shprehja:

Shoqëria shqiptare, sipas gjykimit tim, vuan thjesht nga mungesa e kulturës, ....

...nuk qendron e shkeputur nga "shtresa e kultures" ku hyn edhe Lubonja!

Lubonja edhe shume te tjere ,mungesen e kultures ja atribuojne te tjerve ,"shoqerise",ndersa vete jane te kulturuar!

Ne se do te ishte keshtu, vertete ,kjo "shtrese e kulturuar" do te kishte nje produkt te kulturuar!

Por me duket se "shtresa e kulturuar" vuan me shume nga mungesa e kultures ,nga paaftesia e rezatimit dhe absorbimit te kultures ndaj njeri tjeterit .

Kur nje akademik ben nje shkrim ai eshte akademik dhe eshte ne nje nivel me te larte se nje analist.

Duhet nje akademik tjeter ,ne rastin konkret ,qe te dal ne kundershtim me tezat ose opinionet e nje akademiku ,.Lubonja nuk eshte akademik!

Per meteper ai e ironizon akademikun!

Por te dy jane te kulturuar por ne fusha te ndryshme ,dhe te kritikosh nje akademik duhet te jesh ne nivelin e akademikut.

Mirpo kjo gje  nuk vihet ne dukje ,dhe kjo eshte mungese kulture nga "shtresat e kulturuara"!

Ky eshte nje fenomen i perhapur nder te kulturuarit , edhe Kryeministrin nje njeri shume i kulturuar ,por qe nderhyn ne fusha specialiteti qe ai nuk eshte kopetent ,ai shume here behet specialist per gjithshka.

Prandaj o te kulturuar ,mos ja hidhni popullit"mungesen e kultures" por mbaheni per vete ,dhe rregullohini gjerat mes vedit!

"O balo te hengert tenja ,te keqene e ke brenda" -kete do te thoja une per te kulturuarit.

Lubonja se pari ka koncentruar komentet kritike dhe kendveshtrimet alternative te komentuesve ne PPU kur u hodh (si ushqim i radhes smiley artikulli Prof.Fuges.

Po pse nuk ka thene te pakten nje fjale, duke nenevizuar qe keto ide qe po percjell ketu pasqurojne, ne nje fare mase,  nje mendim me te gjere dhe kendveshtrimet  me te cilat u percoll artikulli Fuges edhe ne forumet virtuale.

Do ishte me e ndershme dhe do ti jepte me legjitimitet pikpamjeve te tua Z.Lubonja.

Me tej Z.Lubonja duket se e con ne ekstrem dhe e skualifikon si denjesisht te padrejte pikpamjen e Fuges per raportin leximtare-imazhinare.

Me duket krejt arbitrar  pohimi absolut se ne Shqiperi nuk ka konflikt brezash.Ketu babai vret vajzen se takoi te dashurin  e ky na thote se nuk ka konflikt brezash.

Ketu adoleshenti vetevritet  pikerisht nga konfliktet (dhe jo vetem sigurisht) me prinderit per ceshtje qe lidhen me kulturen dhe konceptet per jeten(shkolla, argetimi, menaxhimi kohes, pegjegjsia, detyra etj.)

Dhe se fundi, a eshte i gjithe faji  i televizioneve te oreinetuar nga konsumerizmi dhe shplarja e turve jo me ideologjine totalitare, si dikur , por me tregetimin e iluzioneve totalizuese per shoqerine konsumiste.?? 

Me duket krejt arbitrar  pohimi absolut se ne Shqiperi nuk ka konflikt brezash.Ketu babai vret vajzen se takoi te dashurin  e ky na thote se nuk ka konflikt brezash.

Nuk është arbitrar, se nuk e mbaj për kaq të leshtë Lubonjën. Është MASKARALLIK. Lubonja i ka keqinterpretuar me dëshirë këndvështrimet e Fugës.

Lubonja bëhet edhe më "interesant" e njëherazi qesharak më poshtë, kur thotë mendoni me kokën tuaj e citon nja katër a pesë koka të mëdha!!!!!!

J.

Lexoje me mire Lubonjen se po flet per konflikt brezash ne rrafshin e ideve dhe jo konflikti qe vjen si rrjedhoje e moshave apo hierarkise ne familje. Perpiquni te mesoni te lexoni para se te merrni mundimin ta etiketoni tjetrin "MASKARA" sepse nuk mendon si ju.

Po ja lexoje edhe Fugën, Ujk, për të nxjerrë konkluzione më të sakta. Unë mbështes përsëri mendimin se: Lubonja ka keqinterpretuar Fugën me dashje! Këtë e quaj maskarallik, e nuk quaj Lubonjën maskara.

Nuk është i mjaftueshëm një artikull për të kuptuar Lubonjën. Unë nisem nga shumë artikuj e nga disa emisione për ta kuptuar. Edhe nuk e fsheh që nga kjo fryma e tij tejet nihiliste, e nga këto të shtëna nëpërmjet gishtit tregues po i bie rëndë këmbëzës gjithnjë ndaj çdo gjëje shqiptare.

Parimisht nuk jam dakort as me Lubonjën as me Fugën. Po i pari ka përdor të dytin si legen ku ka derdhur më pas të vjellat e veta, e unë kam të drejtë të them se po ndotem nga kjo.

Këtë artikull për nga vlera nuk e quaj të përshtatshëm të vazhdoj më tej mendimet e Lubonjës.

Megjithatë, për respekt ndaj teje...

Në rang idesh, nuk kuptohet shkëputja apo konflikti si diçka krejt e tjetërsuar prej adoleshentëve apo brezit të të rinjve 20+ kur këta nuk kanë fituar dot pavarësinë ekonomike.

Përveç kësaj, brezi i vjetër ka probleme komunikimi me të rinjtë për shkak të mënyrës sesi merr dhe riprodhon informacionin. Përplasje brezash ndodh edhe kur këta nuk arrijnë të kuptohen, e shikojnë jetën ndryshe dhe kanë aspirata të ndryshme. Një nga komponentët që ndërhyn këtu, pastër filozofikisht (Fuga) janë mediat. Ndërsa Lubonja përdor Fugën për të vjellë mungesën sipas tij të kulturës nga brezi i vjetër te të rinjtë.

 

 

Përveç kësaj, brezi i vjetër ka probleme komunikimi me të rinjtë për shkak të mënyrës sesi merr dhe riprodhon informacionin. Përplasje brezash ndodh edhe kur këta nuk arrijnë të kuptohen, e shikojnë jetën ndryshe dhe kanë aspirata të ndryshme. Një nga komponentët që ndërhyn këtu, pastër filozofikisht (Fuga) janë mediat.

Fuga mund ta kete pikasur vertet konfliktin po a nuk te duket pak si shume e lehte zgjidhja "Eja te ngulemi para televizorit sepse edhe kultura, edhe demokracia, edhe problemet arsimore do ta gjejne zgjidhjen nga "dollapi magjik"?

Pastaj, une nuk arrij te shoh ndonje nihilizem te vecante tek shkrimi i Lubonjes, sepse atyre thirrjeve te Fuges per te perqafuar pa kushte Arian Canin dhe Portokalline nderkohe qe krejt sistemi arsimor eshte ne krize duke filluar nga shkollimi elementar dhe duke perfunduar tek Akademia e Shkencave, une nuk di se si mund t'u pergjigjesh me mire e me sakte sesa kaq.

Ujk, desha të shkruaja vetë një esse të gjatë mbi përqasjen e Fugës, po shkurt e mendoj kështu:

mediat vizive janë diçka relativisht e re. Me diçka relativisht të re, mund të varesh prej saj (po jo aq sa thotë Lubonja). Tv nuk është parimisht diçka e keqe, është diçka masive hë për hë.

Ndërsa me letrën, ndodh e kundërta. Letra është diçka relativisht e vjetër për njerëzimin, kështu që rreth saj mund të krijohet një varësi inercie. 

Po me shembuj për tv: ka njerëz që e kanë qëllim jete të bëhen personazhe publike (ishte ai shkrimi i Kapedanit te PTF Njerëz të tejdukshëm)

Ndërsa varësia e keqe prej librit të shkruar vjen nga argrumentet tautologjike që përdorin fetarët, përgjithësisht. (është kështu sepse kështu është shkruar në bibël, kuran u name it etc)

 

Nuk ka konflikt brezash?

Kete e di edhe bufi ne shqiperi ,qe konflikti i brezave te cpon syte.Por ky konflikt ,eshte me i ashper,me i dhunshem se ai i konflikteve te viteve 80-90!Ai ishte vertete i kulturuar ,sepse nuk kemi degjuar qe djali te vrase babane per arsye pikpamjesh te ndryshme.Ishin qytetare vertete te kulturuar ata te brezit te viteve 80-90!

Sot konfliktet e brezave ,ka aritur ne shtresa me te thella,me te ashpera ,pikerisht sepse shtresa e inteligjences ,eshte e pa kulturuar(kujtojme debatet ne Kuvend ,zhargonet e pista ne replika politikanesh ,gazetaresh etj)dhe e paafte te zgjidhe me kopetence shume probleme ,te cilat kane lidhje me konfliktin e brezave!

Inteligjenca e kulturuar e shoqerise shqiptare nuk i ka  vene shinat si duhet, qe shoqeria shqiptare te eci si duhet !

 

 

Nje kritike shume e mire e Lubonjes. 

 Ne fakt, gjerat nuk jane dhe aq te prera me thike, qe te pretendosh se eshte keshtu apo ashtu. 

Te them te drejten edhe mua me zhgenjeu Fuga. Shume siperfaqesore mu duk si analize.

Megjithate, nuk me vjen hic mire qe po i bihet me coka skic Portokallise. Mund te jete banale, mund te jete vulgare, por kini parasysh qe eshte variete, e cila perdor qe nga skecet banale, deri tek goditjet direkte, e deri tek vallezimet e te gjitha. Pra eshte variete. Te kembengulet kaq rende vetem ne aspektin banal te varietese do te thote te injorosh shkallen me te larte te ndergjegjesimit kulturor dhe social. Humorin. I cili pse jo, eshte nga te vetmet ngjizez te kultures dhe mund te jete banal edhe me perkufizim. Ne fund te fundit, eshte e vetmja shkolle cilesore e varietese ne Shqiperi. Mos i merrni kaq perciptas gjerat ne perplasje akademike. E vertete qe televizioni e demton ne krahasim me cdo kishte perfitim ne qofte se do kishte mini portokalli neper gjithe pallatet e kultures te rretheve, por kjo eshte gjendja, eshte variete televizive qe duhet kuptuar per cka eshte. Per t'u habitur se si duke filluar qe nga Simpson e deri tek Seinfield, SNL, etj, studiohen neper universitetet ne mbare boten, nderkohe qe nuk e di se sa studiohet portokallia neper universitetet tona. Varieteja nuk eshte shabllon. Eshte zhaner. Jo gabime kaq elementare, please. Aq me teper qe zhanre te tilla kane potencial te pallogaritshem politik. Vetem imagjinoni rolin e Tina Fey ne zgjedhjet e fundit presidenciale ne Amerike. Dhe vini re, se ky potencial eshte ne thelb emancipues.

Per Canin s'kam ca them se eshte thashethemaxhi egomaniak plagjator per te cilin veshtire te argumentosh se noton ne ujera zhanri.

Vallaj, per mua, si Lubonja si Fuga jane "out to lunch" ose ne rastin me te mire, 10-15 vjet mbrapa. Nese shqiptaret e viteve '90 ishin te gjithe te mahnitur nga televizori, shqiptaret sot jane shume me te fragmentuar. E sidomos "rinia", per te cilen mua me vjen inat kur dikush flet ne pergjithesi, sepse eshte nje reduktim i jashtezakonshem i nje demografie komplekse. (Kush quhet rini? 16 vjec? 25 vjec? 30 vjec?) Me tej, nuk shofin te gjithe Canin e Portokalline. TV shqiptar sot ka zgjedhje plot, dhe sidomos te rinjte nuk ia varin shume prodhimeve te vendit (dhe mbase ky eshte problem, po eshte ceshtje tjeter).

Plus qe as Fuges as Lubonjes nuk i falet qe ne keto diskutime "te ngritura" mbi brezat e me the e te thashe, nuk permendin fare mediat e reja (Internet, Facebook, instant messaging, video games, etj). Televizioni, para ketyre mediave te tjera, eshte i parëndësishëm, sidomos nese po flasim per arsim apo "kulturë".

Penar ke shume te drejte! Te dy keta e marrin te mireqene faktin qe rinia na shikuakerka Portokalli dhe ZL dhe per me teper (i pari) supozon se pleqeria e kalon kohen mbi libra!! Me thene te drejten une nuk kam pare ndonje sondazh serioz se kush eshte programi me i preferuar apo literatura me e preferuar e rinise sot, dhe per me teper se c'vend zene keto ne kohen e nje te riu mesatar ne Shqiperi?

Frika eshte qe situata mund te jete me keq se Portokalli dhe ZL. Me sa kam pare une (bazuar ne pershtypjet personale) shumica e te rinjve (15-25) e kalojne kohen e lire (lexo: ne disa raste gjithe diten) ne kafe ose ne internet cafe duke luahtuar video game!!! Kuptohet qe kjo nuk i perfshin te gjithe kategorite (ka dhe nga ata qe lexojne budallalleqet tona te Peshku smiley ), por gjithsesi  ata qe jetojne ne Shqiperi mund te thone me shume. Ose perndryshe duhet marre Zogby per nje sondazh mbi kete :-B

Kur i propozuan E.. pas vitit '71 per "thellimin e Demokracise" , thone se ka lene nje shenim  " Demokracia eshte kulture. Populli yne nuk eshte i pregatitur akoma per kete " ...Qe koha kur Lubonja jr. po lulezonte.. Valle ta kete lexuar apo marre vesh kete pergjigje ,te prure si argument  ne vitin 2009 ?

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).