Kriza brenda krizës

“E shkuara është tani pjesë e së ardhmes; e tashmja është jashtë kontrollit tonë”. Një citat që i shkon për shtat situatës së krizës ekonomike tashmë e pranishme në Shqipëri. Nuk e ka shkruar ndonjë teoricien i shkencave ekonomike, por “Joy Division”, një grup britanik ‘punk’ i fundit të viteve ’70, në tekstin e një kënge që i referohet pikërisht krizave. Dhe siç dihet, krizat nuk ndodhin aty për aty. Ato gatuhen në kohë dhe i japin efektet vite pas ndërhyrjeve apo mosndërhyrjeve të gabuara, duke i dhënë efektet e së shkuarës në të ardhmen. Në këto kushte, masat që mund të merren në të tashmen janë shpesh të pafrytshme, sepse dëmi mund të jetë i tillë sa ndërhyrjet e panikosura “ad hoc” thjesht nuk japin efekt. Krizat, thuajse gjithmonë janë të lidhura me inercinë dhe siç dihet, inercia mund të jetë një forcë vrasëse. E si mund të përshkruhet një krizë? Në rastin e Shqipërisë, për shembull, cilët do të ishin elementët?

Deficiti më i lartë i llogarisë korente në histori. Leku në kuotën më të ulët që nga prilli i vitit 2004. Të ardhurat buxhetore janë në rënie dhe borxhi publik - i brendshëm dhe i jashtëm - është në rritje. Të gjithë janë të shqetësuar me përjashtim të qeverisë. Mbi 150 000 familje shqiptare ndjekin kursin dhe llogarisin se sa më shumë do të duhet të paguajnë për kreditë e tyre në euro. Ca mijëra të tjerë e kanë humbur sakaq shpresën për ta paguar këstin e kredisë. Vetëm për dhjetorin 2008, bankat klasifikuan 42 milionë euro kredi te zëri i “kredive të këqija”. Kjo qe shuma më e madhe mujore e regjistruar ndonjëherë. Plot 1.6% e totalit të portofolit të kredive. Qeveria ende nuk është shqetësuar.

Ndërkaq, pothuaj çdo ekspert që nuk është listëpagën e qeverisë, paralajmëron se edhe investimet e huaja do të shënojnë domosdoshmërisht rënie, çka në vetvete është një lajm shumë i keq për një vend në zhvillim si Shqipëria. Por, qeveria nuk shqetësohet.

“Jo çdo gjë ecën kundër qeverisë”, - tha pak ditë më parë ministri i Financave, Ridvan Bode, duke folur për shiun e bollshëm që ka rritur eksportet e energjisë elektrike. Pa llogaritur faktin se në parim përbën problem një ministër Financash që pret ç’do bjerë nga qielli, vetë qielli nuk është aq bujar sa duket.

Shpresa e qeverisë është që eksportet e energjisë të arrijnë në 70 000 megavat. Çdo megavat kushton 60 euro. Në total, në skenarin më optimist të mundshëm, janë diçka më pak se 5 milionë euro. Kjo shifër mbulon rreth 5% të parave të shpenzuara në importe të KESH gjatë vitit të kaluar. Kjo shifër mbulon gjithashtu, plot 0.25% të deficitit tregtar të Shqipërisë.

Qeveria, jo vetëm që nuk shqetësohet, por gjatë ditëve të fundit u angazhua të përgënjeshtrojë analizat e FMN dhe të një duzine institucionesh të tjera ndërkombëtare, të cilat nuk janë aq optimiste mbi idenë se “krizat e mëdha harrojnë t’i prekin vendet e vogla”. “Ditën që gjithë bota është në krizë, pa dyshim që çdo vend i planetit është në krizë”, - thotë prof. Sherif Bundo, Dekan i Fakultetit të Ekonomisë, Universiteti i Tiranës. Prof. Bundo shton se sigurisht efektet në vend paraqiten më të vogla, për shkak të distancës që ndan Shqipërinë me tregjet financiare botërore, por ai shton se ndërkaq duhen marrë masa, sepse efektet e para të kësaj krize kanë mbërritur. “Sa më pranë tregjeve të mëdha financiare ndodhet një vend, aq më e thellë është kriza. Duke qenë se Shqipëria ka tregje financiare shumë pak të lidhura me tregjet financiare ndërkombëtare, kjo krizë do të ketë ndikim shumë të vogël në raport me krizën botërore”, - vëren ai. Megjithatë, jo çdo problem i ekonomisë shqiptare është efekt i krizës ndërkombëtare.

 

“Made in Albania”?

 

Shumë nga problemet e mprehta të ekonomisë vendase nuk kanë lidhje me krizën ndërkombëtare. Përkundrazi, ato janë produkt kombëtar. Pikiata e frikshme e sektorit të ndërtimit, për shembull, ka kohë që ka filluar. Puna ka mbërritur deri aty, sa Shoqata e Ndërtuesve të paralajmërojë zyrtarisht se disa kompani nuk do t’ia dalin të hapin parashutën. Kjo situatë ka të bëjë me mbingopjen e tregut. Sipas imobiliares “Colliers International”, segmenti i ndërtimit të qendrave të biznesit në Shqipëri pritet të përballet me ofertë të tepërt . Projektet në zbatim do ta rrisin ofertën në këtë treg sakaq të ngopur, me 75% brenda pak vitesh. Rezultati nuk ka nevojë për koment...

Nga ana tjetër, deficiti i llogarisë korente filloi të marrë tatëpjetën në vitin 2007, gjatë krizës energjitike. Problemet me kursin e këmbimit lidhen pikërisht me importet e shtrenjta të KESH, sipas shumë ekspertëve, në një kohë kur nuk kishte rezerva të mjaftueshme hidrike. Rreziku i rënies së lekut u paralajmërua nga Banka e Shqipërisë për herë të parë në fillim të vitit 2008 dhe rënia e sotme është përgjithësisht pasojë e dyfishimit të shpenzimeve buxhetore në nëntor-dhjetor. Edhe ky faktor nuk ka lidhje me krizën botërore.

Vetë gjendja mjerane, në të cilën ndodhet sektori bujqësor shqiptar, për shembull, përballë konkurrencës së ashpër nga vendet që e rrethojnë, nuk lidhet me krizën botërore, ndonëse mund të ndikohet prej saj. Ashtu si kreditë e këqija që janë pasojë e konkurrencës së ashpër mes bankave për të tërhequr sa më shumë klientë, në një kohë që të ardhurat e popullatës nuk paraqiten në gjendjen e tyre më të mirë. Sigurisht, efektet e importuara të krizës botërore kanë efektet e tyre në këtë pikë, por nuk janë vetë shkaku i situatës së krijuar.

Kjo është në fakt kriza e vërtetë, e cila lidhet në njëfarë mase me politikat financiare shtypëse të qeverisë ndaj biznesit të vogël dhe të mesëm, ndonëse, siç dihet, “palca ekonomike e çdo vendi është biznesi i vogël dhe i mesëm”. Nga ana tjetër, mungesa e politikave dhe strategjive për të nxitur prodhimin, sidomos atë bujqësor dhe për të zhvilluar një plan alternativ në zëvendësim të të ardhurave nga emigracioni gjithnjë në ulje - sidomos tani gjatë krizës ndërkombëtare - kanë kontribuar në thellimin e krizës vendase. Dhe shfaqja sapo ka filluar.

Në pak fjalë, thelbi i krizës brenda dyerve, e cila është produkt “Made in Albania”, lidhet me keqmenaxhimin e qeverisë dhe shpërfilljen e rreziqeve që me kalimin e kohës janë mbrujtur duke krijuar sot një efekt ortek në ekonomi. Sigurisht, kriza botërore, veçse e përkeqëson gjendjen.

 

Brenda stuhisë

 

Shumëkush mund ta ketë kuptuar tashmë që jemi brenda një krize kombëtare të gërshetuar keqas me atë ndërkombëtare. Por, një krizë e dytë po zhvillohet në vend: kriza e paaftësisë për të pranuar se jemi në krizë dhe për të identifikuar masa lehtësuese. Dhe kjo krizë e vërtetë nuk ka lidhje me falimentin e “Lehman Brothers”, apo me gremisjen lokale të sektorit të ndërtimit. Ka të bëjë mbi të gjitha me mënyrën se si qeveria e sheh situatën e krijuar në vend dhe me masat që duhen marrë.

Ndërsa bota vuan zinxhirin “rritje papunësie - rënie konsumi”, masa antikrizë e qeverisë u iniciua së fundi nga ministri i Bujqësisë, Jemin Gjana. Sipas Bankës së Shqipërisë, papunësia rezulton të jetë ulur për shkak të ri-klasifikimit të disa mijëra fshatarëve si të vetëpunësuar. Një marifet ky i shpikur dhe i zbatuar me sukses relativ nga qeveria Nano dhe që vazhdon të ndiqet në mënyrë të përshkallëzuar nga qeveria Berisha. Sipas këtij vlerësimi, çdo fshatar i aftë për punë konsiderohet i vetëpunësuar në bujqësi, ndonëse ende sot nuk kemi një raport të besueshëm që ta vërtetojë këtë skenar.

Ky rregullim në vetvete nuk thotë ndonjë gjë të madhe, përveçse gënjeshtrat importohen të paktën, po aq kollaj sa krizat. Por, nga ana tjetër, ato nuk japin zgjidhje për krizat. Punësimi i rregulluar në statistika nuk ndikon në rritjen e vërtetë të punësimit dhe për rrjedhojë nuk ka efekte në ekonominë reale për sa i përket masave antikrizë.

Ndërkaq, ministri i Financave ka deklaruar se duhet nxitur konsumi, çka bie ndesh me këshillën e Fondit Monetar Ndërkombëtar për të ruajtur stabilitetin ekonomik. Në këtë pikë, ekonomistët ndahen mbi rreziqet dhe përfitimet e secilës masë. Por diçka dihet me siguri. Një rritje konsumi do të rezultonte në zhvlerësim të mëtejshëm të lekut. Dhe, nëse monedha vendase sakaq konsiderohet e zhvlerësuar kundrejt monedhave të tjera, niveli aktual mund të jetë vetëm fillimi.

Nga ana tjetër, një rrezik real në kushtet e krizës janë zgjedhjet dhe buxheti aktual, i cili në traditën e çdo buxheti parazgjedhor të çdo qeverie shqiptare, nuk parashikohet të përdoret për qëllime të virtytshme. Ndërkaq, është detyrë e kësaj qeverie të ndërmarrë masa, para se të jetë shumë vonë dhe të mbërrijë ai çast, kur ndërhyrjet e emergjencës të jenë me karakter reanimacioni.

 

Shfajësimi perfekt & alternativa opozitare

 

Në këto kushte, në vend që të përgënjeshtrojë një krizë reale dhe të dukshme, qeveria shqiptare ka shansin historik që keqmenaxhimin e saj politik dhe ekonomik t’ia veshë krizës ndërkombëtare. Mjafton ta thotë dhe pasojat elektorale ka gjasa të mos jenë aq të mëdha sa çdo të ishin në rastin e kundërt. Gjithashtu, mund të përgatisë një paketë ndihme enkas për bankat në mënyrë që të mos cenohet kreditimi nga mëdyshja e konsumatorëve. Një paketë shpëtimi për sektorin e ndërtimit mund të jetë një tjetër zgjidhje. Qeveria mund të blejë apartamente nga ndërtuesit me çmim kostoje dhe një pjesë t’ua japë të pastrehëve me qira ose jo, ndërsa pjesën tjetër ta ruajë si një lloj fondi të veçantë. Sipas zërave mes ndërtuesve, të cilët e kanë kërkuar sakaq një ndërhyrje të qeverisë, diçka të tillë, e gjithë kostoja e paketës nuk do t’i kalonte 40 milionë eurot. Ndërtuesit mbartin tashmë barrën e mëkatit - pasojë e injorancës apo vetëbesimit të tepruar - duke qenë se nuk e panë kurrë këtë çast të vinte, derisa ai erdhi. Një mësim i hidhur se nuk mjafton “ta hudhësh lekun” që investimi të rezultojë i suksesshëm, sikundër nuk mjafton të bësh banjë që të quhesh i qytetëruar. Ajo çka ndërtuesit nuk thonë është se kjo masë mund të shërbejë si një aset i hatashëm elektoral në dorë të çdo qeverie, qoftë për ndihmën që i ofrohet sektorit, apo për lëmoshën që u jepet të pastrehëve.

Opozita nga ana tjetër duhet “të hedhë gurin e parë” dhe të pranojë krizën, duke akuzuar qeverinë se nuk po merr masa. Në këmbim mund të ofrojë një paketë reale antikrizë dhe t’ia paraqesë opinionit publik dhe institucioneve ndërkombëtare. Një opozitë aktive në planin e ekonomisë që jo thjesht evidenton problemet, por jep alternativa për zgjidhjen e tyre, ka gjasa të shihet me sy të mirë nga elektorati. Të paktën kështu thotë historia.

103 Komente

Une nuk marr ere nga ekonomia prandaj po shkruaj per aq sa ve re si individ i thjeshte.

Analiza mu duk shume e mire dhe te gjitha argumentat qe liston Qafmolla jane te evidentueshme lehtesisht. Fatkeqsisht kriza po ndihet perdite pak me shume dhe kete nuk ka nevoje te na e mesoje nje artikull, e as mund te na e mohoje Ridvan Bode se provojme vete ne situatat tona reale.

Renia e vleres se lekut po i ben te paperballueshme kestet e kredise per shume familje. Nderkohe qe apartamentet dhe shume mallra e sherbime te tjera ofrohen vetem ne euro, keto efektivisht behen perdite me te shtrenjta.

Kam vene re edhe dicka, reklamat televizive te bankave per kredi kane kohe qe nuk shfaqen me, jane zevendesuar nga reklama per thithje depozitash. Ka ndonje domethenie kjo?

Blendi, nuk di nese te kujtohet nentori 1996,  kur BB dhe institucionet financiare nderkombetare  thoshin qe vendi ishte ne prag te kolapsit financiar dhe politik te piramidave, Berisha doli ne RTSH dhe tha qe "investimet e shqiptareve jane me te pastrat e te sigurtat ne bote" dhe se Kasandrat "e jashtme" te na marrin te keqen se po plasin nga zilia.

Tani, nuk e di nese ka bere ndonje kurs ekonomie naten keto kohe, por mua nga ato qe thote ai dhe ministrat e tij nuk me rezulton keshtu... smiley

Une kam qene ne moshe gjimnazi dhe jo fort i interesuar me edicionin e Lajmeve, por (ne mos qofte ndonje trill i kujteses) mbaj mend qe ka dale t'i thote keto, madje mbaj mend se ka pat nje kravate blu te erret me "polka dots".

Ueeeeee pse e veni ne dyshim ju qe ishin me te pastrat ne bote paret e shqiptarve?! Qyqa me blendo po partia (e Berishes) e kishte bo Shqiperine lavatriçe me lule mer ti! LOL Biles lavatriçe popullore se ia shperndate ca nga paret "e lame" popllit, ndryshe nga Nano, Rama and Co. qe na dulen mo egoista dhe selektive, se zgjedhin disa ndertues apo biznese mediatike per pronare lavatriçesh, dhe çar del rri mrena nje rrethi te ngushte.

Nuk eshte se ne nuk kemi qene ndonjehere ne krize, por ajo po pershkallezohet dhe per me shume po fshihet nga njerez me mendje te erret ose te ngushte

  • Kjo krize po importohet ne Shqiperi per shkak se dikush po thith likuiditetet qe Shqiperia e thote me ze te larte qe i ka te mjaftueshme(flasim ketu per Euro dhe Dollare). Pra kemi nje kerkese te pabazuar ne treg per Euro dhe Dollare. E them te pabazuar sepse se pari nuk kemi patur nje rritje te importit qe u tregua qarte ne muajin Janar ku te ardhurat doganore paten renie.  Pra nuk kemi nje rritje te kerkeses per keto monedha nga bizneset qe operojne ne Shqiperi - qe shume specialiste te ekonomise e shprehin neper tv. Se dyti, vete bankat nuk kane patur nje rritje te kerkeses per kredi ne Euro qe vete ato te rritnin kerkesen per keto dy monedha ne treg. Se treti vete Euro nuk ka dhene shenja te permiresimit te saj ne tregun e kembimit e per me shume ka nje tendence renie qe e ve Shqiperine kunder rrymes
  • Kriza ne Shqiperi jo vetem qe nuk eshte parashikuar por specialiste te ekonomise nuk jane te gatshem aspak per te gjetur rrugezgjidhje. Kete lehtesisht mund te shihni ne kete lidhje faqe 14, tabela 4, Specialistet e Ministrise se Financave kane parshikuar nje situate stabel te kurseve te kembimit per tre vitet e ardhshme per Euron dhe Dollarin kundrejt Lekut. Ata qe kane ndertuar "GJITHE" ate strategji duhet ti riktthehen sepse njeri nga elementet kryesor te saj ka ndryshuar tashme.
  • Se fundi, duhet qe keta zonterinjte e Ministrise sebashku me Banken e Shqiperise te dalin e te na japin info ditore se ku po shkon gjithe kjo Euro e mbledhur ne tregun vendas. Ose  duhet te japin transparance ose fshehja e krizes mund te jete shume me e kushtueshme per te gjithe

150 000 familje shqiptare ndjekin kursin dhe llogarisin se sa më shumë do të duhet të paguajnë për kreditë e tyre në euro.

QAFMOLLA

Vetëm për dhjetorin 2008, bankat klasifikuan 42 milionë euro kredi te zëri i “kredive të këqija”. Kjo qe shuma më e madhe mujore e regjistruar ndonjëherë. Plot 1.6% e totalit të portofolit të kredive.

Prit prit sa do shkoje ky ze ne te ardhmen. Por, mos e lidh kete me krizen. Kjo ishte krejt e pritshme, se pari per shkak te rritjes sasiore dhe cilesore smiley  te kredive vit pas viti, dhe se dyti per shkak te dallavereve smiley

Një paketë shpëtimi për sektorin e ndërtimit mund të jetë një tjetër zgjidhje. Qeveria mund të blejë apartamente nga ndërtuesit me çmim kostoje dhe një pjesë t’ua japë të pastrehëve me qira ose jo, ndërsa pjesën tjetër ta ruajë si një lloj fondi të veçantë.

O sa kom qesh  smiley

Pa dashur te replikoj per shkrimin, pasi ne pergjithesi eshte perpjekur ti beje nje analize korekte situates, Tushja ka kapur dy fragmente interesante qe edhe mua me bene pershtypje.

1. Kredite e keqia vetem per Dhjetorin 2008  = 1.6% te gjendjes se kredive!!!! E pamundur, duhet te jete nje keqkuptim. Ndoshta ka dashur te thote se viti 2008 (Janar - Dhjetor 2008) ka evidentuar nga sistemi bankar 42 milion euro kredi te keqija.

2. Qeveria te bleje me cmim kostoje apartamente nga ndertuesit!!!!!! Po ndertuesit sikur ti ofrojne apartamentet me kosto ose edhe me 10-15% fitim, eshte populli qe i blen menjehere dhe ska nevoje te fus hundet qeveriu. Por ndertuesit duan ti shesin me 100% fitim, prandaj le te vuajne pangopesine e shfrenuar dhe te babzitur.

Kredite e keqia vetem per Dhjetorin 2008  = 1.6% te gjendjes se kredive!!!! E pamundur, duhet te jete nje keqkuptim. Ndoshta ka dashur te thote se viti 2008 (Janar - Dhjetor 2008) ka evidentuar nga sistemi bankar 42 milion euro kredi te keqija.

Pse e pamundur? Vetem Reiffeisen ka leshu mbi 400 milion euro kredi ne Shqiperi

Jane hedhur shume ide ne kete artikull, dhe sigurisht, duke qene vit elektoral, ia jane veshur dhe ca ngjyra nga fundi opozite vs pozite. 

Me thelbin e artikullit jam dakort, kemi te bejme me krize brenda krizes.  Dhe jo dhe aq te lidhura me njera-tjetren. 

Arsyet e krizes boterore jane diskutuar dhe ezauruar ketu.  Bile dhe arsyet perse ne pamje te pare nuk u prekem nga krize.  Ne pjesen e pare te artikullit do te vecoja disa fakte te hedhura.  Ajo e energjise, dhe ajo e bankave.   Bode u shpreh se prodhimet e eksportit ne Shqiperi po vuajne si rrjedhoje e krizes nderkombetare.  Dhe me eksport ai nenkupton mineralet.  Por nuk eshte i shqetesuar per te sepse sipas tij eksportet ne energji barazpeshojne humbjet nga mineralet.  Ne pamje te pare ose te verber, s'qenka per t'u shqetesuar.  Por ne pamje te dyte dhe jo me aq sforcim, kur krahasohet raporti eksport/import i energjise, atehere deklaratat e Bodes s'jane as per kosh te plehrave.  Gjithashtu, duke qene se konsumimi i energjise ne rang boteror eshte ne ulje, dhe tregjet e energjise po ashtu, edhe vlerat e eksportit rrezikojne te ulen.  

Persa i perket bankave; shifrat konkrete nuk shpjegojne dhe aq shume ceshtjen reale.  Bile nga ajo ane, nuk e di sa veshtire eshte te kesh statistika te qarta ne Shqiperi.  42 milione euro si "kredi toksike" me nje llogaritje te shpejte dhe siperfaqesore, i bie rreth 1000 kredi shtepish (nqs marrim nje vlere rreth 40mije euro te nje apartamenti, dhe pa depozite.)  Ne total sipas artikullit, i bie rreth me pak se 2% te kredive totale brenda nje muaji.  Me thene te drejten, do te doja te shikoja burimin e kesaj shifre.  Nje renie e tille perbrenda nje muaji dhe duke ditur se situata sa po vjen dhe po keqesohet, eshte katastrofike.  Nqs kemi te bejme me 2% te 2008, atehere eshte tjeter ceshtje. 

Peshqit ne Shqiperi mund te na japin nje ide konkrete per kriteret e kredi-dhenies.  Pa pasur nje tablo te qarte se ne c'kushte jane dhene kredite dhe me cfare kriteresh, eshte pak veshtire te llogaritesh pasojat jo vetem per bankat por dhe per vete ekonomine. 

(Ajo shifra 150000 familje, dmth 300000 veta ne Shqiperi ndjekin kursin e shkembimit m'u duk e hedhur ne hava.  Nga merret kjo shifer?  Apo eshte shifer e lidhur me 150000 familjes kane marre shtepi me kredi?!)

Pjesa e dyte e artikullit meriton vemendje te vecante.  Per problemet me agrikulturen, kemi folur e sterfolur qe kyc eshte ligji i "reformes agrare."  Persa i perket papunesise, me keto shifra luhet dhe ne US (kur ne shumicen e shifrave nuk llogaritet nen-punesimi, apo llogaritje me % e individeve qe kerkojne sigurim papunesimi, e ne te njejten kohe, "harrohet" apo nuk perfshihet shifra e individeve qe pasi kane marre sigurimin, per nje periudhe te caktuar kohe, nuk kualifikohen me, dhe dalin jashte sistemit te llogaritjes se kesaj shifre, qe s'do te thote detyrimisht qe jane ne tregun e punes. ) Ne Shqiperi eshte akoma me e veshtire per t'u llogaritur duke pasur parasysh ekonomine "e zeze".  Plus, mbeshtetjen nga emigrantet per pjesetare te familjeve ne Shqiperi.

Per sygjerimin e bere ne pjesen e fundit te artikullit, nuk jam aspak dakort.  Vlera e "real estate" ne Shqiperi ishte/eshte nga me te lartat ne rajon, perjashto Greqine.  Cmimet e apartamenteve kane qene shume here me shume se psh Mali i Zi, Maqedonia apo Bullgaria.  Ne asnje menyre nuk duhet te investoje qeveria nga ajo ane te shpetoje firmat e ndertimit.  Bile nqs eshte per t'i ditur per nder kesaj krize eshte pikerisht ulja e cmimeve te "real estate."  Do merret pak fryme nga ndertimet pa kritere e me vend e pa vend.  Nga ana tjeter, per nje tablo me te gjere mire do te ishte te kishim ca shifra per % e kredive ne lidhje me tregun e shtepive. 

Persa i perket opozites vs pozites, dihet qe do kete perplasje dhe abuzim me shifrat nga te dyja palet.  Por opozita, ashtu sic sygjeron ne fund autori, pa dale me nje sygjerim, pakete antikrize, dmth dicka konkrete, do ta kete me te veshtire me elektoratin nqs bazohet vetem ne sulme kunder qeverise.

 

 

42 milione euro si "kredi toksike" me nje llogaritje te shpejte dhe siperfaqesore, i bie rreth 1000 kredi shtepish (nqs marrim nje vlere rreth 40mije euro te nje apartamenti, dhe pa depozite.)

smiley  O Monde,

Une nuk e di me statistika te sakta, por sma ha menja se kredite e shtepijave jane ato qe perbejne kredite e keqija. Perkundrazi, jane kredite per biznes, madje ashtu te vogla te vogla por dhe ato konsumatore mund te kene nje cike peshe aty smiley 

Kredi per shpi, marr une e ti oj Monde, dhe e masim takatin 100 here, dhe e heqim nga rrisku i drekes lekun per ta pagu. Eshte tjeterkush ai qe se shlyn kredine. Informaliteti, dhe jo vetem ai i ekonomise, lehtesojne dallaveret neper banka me kredite. Zinxhiri i mashtrimit dhe hajdutllekut dhe neglizhences eshte shume i gjate, dhe ne te nuk jane vetem bankat.

Por per ty , qe kishe 9 vjet qe nuk shkelje ne memedhe, cte te thote motra, zor se i imagjinon dot se ca behet smiley

Tushe, prandaj perdora shprehjen "llogaritje e shpejte dhe siperfaqesore" smiley.  Dmth zgjodha x-in me te thjeshte, thjesht per nje ide. 

Ndersa per natyren e kredive, do pyesja peshqit ne Shqiperi, apo nese ka shifra zyrtare konkrete.  Dmth % e kredive te vogla konsumatore te toksikuara,  % e biznevese, % e shtepive.  Vetem ne kete menyre mund te kemi nje tablo me te qarte per efektet e tyre. 

Ti qe je aty e di me mire, se te drejte ke, une llafosem jo vetem teorikisht, por me teorite e mesuara ketej.  Por gjithesesi, 2% te kredive totale brenda nje muaji te jene toksike, m'u duk pak shifer e larte. 

smiley flm per sqarimet me lart.

 

Monda,

Shifra ka sa te duash. Po pate kohe futu tek siti i Bankes se Shqiperise dhe do te gjesh plot shifra edhe per kreditimin e ekonomise. Por pa i hyre shifrave te sakta, ne pergjithesi kredite e keqia vijne nga moskthimi i huave te marra nga bizneset te pakten deri tani. Sikur kredite e keqia te vinin nga tregu imobiliar i banesave do te ishte gjysma e se keqes, pasi sektori bankar do te demtohej pak ose aspak. Kjo per arsye se keto banesa jane financuar me kredi deri ne masen 70% te vleres reale dhe 99% e tyre jane apartamente te reja, keshtu qe banka me pak mundim e nxjerr ne shitje dhe rikuperon plotesisht kredine e pa marre nga borxhliu. Rritja konstante e kredive te pakthyera ne afat gjate dy viteve te fundit, nuk ka fare lidhje me krizen globale. Eshte teresisht problem i brendshem qe vjen si nga paaftesia e bizneseve ne vendimarrjen per hua dhe te menaxhimit ne pergjithesi, ashtu dhe e oreksit te tepruar te disa bankave per te dhene kredi pa analiza te sakta mbi credit worthiness (turp eshte por sdi ta them ne shqip) te huamarresitdhe studimit te tregjeve. Mos te flasim pastaj per korupsionin e disa bankiereve qe papin kredi per te futur bakshishet ne xhepat e tyre.

Flm Maliq, do i futem sitit te BSH vendce  smiley

Megjithese pa lidhje me krizen, keto ceshtjet qe paraqet ne fund ne lidhje me kredite, duken te ngjashme me kushtet nga te cilat linden problemet dhe me vone kriza e sub-prime mortgage ne US.  (Por ne lidhje me tregun imobilar, jo dhe aq te biznesve.)

E para, edhe ketu u dhane kredi sheshit pa analiza te sakta mbi "historine e kreditit" apo "credit worthiness."  Dhe e dyta, "bakshishi" qe eshte kunder ligjit dhe qe merr formen e korrupsionit nga keta bankare, eshte e ngjashme, bile e ligjshme me "commission" te "mortgage brokers" ne US. 

Shkurtimisht atehere, bankat ne Shqiperi le te paguajne pasojat nqs nuk mesuan nga pesimet ne US e gjetke.  Kur them ta paguajne, atehere dmth t'i mbajne me shendet kredite e toksikuara, por nga ana tjeter, te marrin masa per te parandaluar gjendjen pa rritur demet.

E para, edhe ketu u dhane kredi sheshit pa analiza te sakta mbi "historine e kreditit" apo "credit worthiness."  Dhe e dyta, "bakshishi" qe eshte kunder ligjit dhe qe merr formen e korrupsionit nga keta bankare, eshte e ngjashme, bile e ligjshme me "commission" te "mortgage brokers" ne US.

Ke nejt 9 vjet pa ardhe ti pranej smiley

Po c'credit history mi Monde. Ktu bohet llaf per mashtrime, te zeza mbi te bardhe. Dhe katrahura e qellimshme institucionale ne hipoteka, gjendje civile, zyra noterie, e plot zyra te tjera e ben shume te kollajshem mashtrimin. Dhe ne fund, ti si banke, mund te kesh raste ku ate qe te ka marre kredine, te mos e gjesh dot se ku eshte, ku kolateralin te mos e marresh dot se nuk ekziston, ose te zbulosh se nuk ke te drejte ta marresh sepse nuk jane investiguar mire problemet e pronesise mbi te. Ca credit worthness apo risk analysis do ndertosh ti mbi false evidence ??  Duhet qe bankat ti hapin syte kater. Dhe qellon dhe qe i hapin, por hehehe qellon dhe qe ca i mbyllin sepse ashtu e kane hallin disa, se kane shume harxhime familjare smiley  smiley 

Ne fund, dhe kredimarresi, dhe kredidhenesi, dhe punonjesi i bankes dalin te lare dhe pa faj, dhe vec tu rruash leshte, se ske vertete cu ben. Dhe ne fund, e ha populli, se leket e ketij populli qarkullojne neper keto banka.

Nejse, te shpresojme qe te kete sa me pak pasoja nga papergjeshmerite e tilla, por qe pasoja do te kete, une se diskutoj per vete. Por kjo nuk ka lidhje me krizen globale. Vesce duke qene gjithe shqiperia katrahure smerr vesh i pari te dytin. Plas nje Gerdec dhe harrohen te tjerat smiley  Jena msu me vujtje ne, sna bo pershtypje smiley

Sikur kredite e keqia te vinin nga tregu imobiliar i banesave do te ishte gjysma e se keqes, pasi sektori bankar do te demtohej pak ose aspak. Kjo per arsye se keto banesa jane financuar me kredi deri ne masen 70% te vleres reale dhe 99% e tyre jane apartamente te reja, keshtu qe banka me pak mundim e nxjerr ne shitje dhe rikuperon plotesisht kredine e pa marre nga borxhliu.

Me behet qefi qe nuk qenka kredia e qyqarit ajo me problem. Sidoqofte, FYI, banka nuk eshte ne biznesin imobilar e s'ka kohe te merret me shitblerja banesash te sekuestruara (te cilat qyqari qe i humb mund ti beje te pabanueshme para se te ike)

Une shifra aty gjej deri ne fund te 07. Ke gjet ndonje shifer per 08 dhe 09? Nese po na dergo ndonje link.

per momentin 1.6% e kredive jane quajtur kredi te keqija, nuk ka te beje me mujore apo vjetore... une e kuptoj si gjendje ... nuk di te them nese eshte e larte apo e ulet .. kush ka durim (xhibi) mund t'i hedhi nje sy datave te bankes boterore (WDI) per NPL (nonperforming loans).

artikulli i mesiperm shkon ne te gjitha fazat dhe ne te njejtin perfundim qe do te shkonte nje diskutim korrekt nga ana jone (pervec asaj per sektorin e ndertimit). Nuk po hyj ne detaje, por problemet kane qene dhe vazhdojne te jene tek nje strategji rritjeje per Shqiperine (edhe tek qeveria kuptohet). Rritja e deritanishme, me shume se merite e jona, ka qene fat se gjithe ekonomia boterore ka qene ne rritje. Pas kesaj do ndihen me shume problemet dhe rritja do ulet (shkaqet: ulja e eksporteve, ulja e te ardhurave te emigranteve qe do coje ne uljen e konsumit). Por perseri qeveria mund te justifikohet qe nuk eshte faji i tyre, por i krizes boterore smiley

por duhet te dallojme qe per vendin tone kjo nuk eshte krize financiare. Duhet te evitohet paniku per bankat. Qafmolla ne artikull e quan kete "krize per shkak te inercise". Sipas artikujve te meparshme tek peshku, ata qe kane marre kredi kane kaluar ne 101 filtra dhe mezi e kane marre, pasi kane siguruar kolateralin maksimal. Personat qe kane patur me lehtesira per te marre kredi kane qene vete ata ose familjaret e Bode, Mediu, Bojaxhiu, Ceka, Gjinushi, etj. Por keta jane duke jetuar nje bum ekonomik keshtu qe nuk duhet te shqetesohemi per falimentimin e bankave.

Terheqja e lekeve nga bankat ne mase do conte ne krize te sigurte te sistemit bankar, dhe kthimi i atyre lekeve ne valute do t'i ulte vleren akoma me shume lekut.

Qe ekonomia eshte e pazhvilluar dhe ka shume probleme te pazgjidhura, kete e dime te gjithe. Por nuk kemi ndonje te dhene qe thote qe sistemi bankar eshte ne krize. E vetmja frike eshte qe do ta cojme vete sistemin bankar ne krize. Kuptohet, cdo njeri do shikoje interesin e tij, dhe kjo do coje ne krize ku do shpetojne (jo perfitojne) vetem ata qe shkojne te paret. Eshte detyre e bankave qe te sigurojne publikun qe nuk kane probleme me balancat dhe e bankes qendrore ta konfirmoje pasi ti kete kontrolluar.

Drejt Gre,

nuk ka krize ne Shqiperi . FMN parashikon nje rritje 3.5 % kete vit. Pra ka zvogelim te rritjes.

Shqiperia nuk eshte tren qe mezi e merr kthesen, por eshte nje veture e vogel qe nese ka vullnet dhe nuk ka hajvane qe duan te godasin qeverine me panikun e krizes, atehere manovrohet shpej.

Po ne fakt probleme do kete dhe qeveriu ka marre disa masa qe shkrimi nuk i thote por ama shume shpejt do marrin jete.

  • Do merrt nej kredi 300 milion euro dhe do shkarkohet ne punime publike
  • Do behet nje kompromis midis subjekteve Fasoniste dhe qeveriut per te zbutur disa gjera qe te paret i kane problem per momentin
  • Qeveriu do cele nje garanci per bankat per ato biznese qe bejne eksporte

Keto numra nuk jane te gjitha, por ama jane dicka. Njerezit le te nxjerrin paret nga dysheket dhe te punojne tokat qe i kane lene djerre dhe bejne si patriote kur veshin gomarin e Selces si Ksera.

Bankat le te marrin te gjithe kolateralet nese ka kredi te pashlyera . Masaker le te bejne. Nuk krijon fare asnje problem social kjo.

gre, shiko si e thote artikulli:

Vetëm për dhjetorin 2008, bankat klasifikuan 42 milionë euro kredi te zëri i “kredive të këqija”. Kjo qe shuma më e madhe mujore e regjistruar ndonjëherë. Plot 1.6% e totalit të portofolit të kredive.

S'e ben tamam te qarte nqs keto kredi jane toksikuar ne dhjetor, apo jane akumulime vjetori.  Edhe une me dyshim e kisha kete shifer si mujore.

Per te tjerat pastaj, ke te drejte qe deri tani nuk eshte krize financiare, dhe te pakten me keto shifra qe paraqiten, pak mundesi ka qe bankat te kene probleme financiare nga vendasit.  Por duke ditur qe c'bo behet me psh Raiffeissen, ka mundesi te derdhen dhe ca pasoja nga ne. 

Ceshtja e panikut pastaj eshte tjeter gje.  Me kujtoi nje shembull te x-personi ne lidhje me situaten:

Once there was a man who lived by the edge of the road selling hot dogs.
He had no radio, no television, didn't read the papers, just made very good hot dogs.
Eager to sell his food, he advertised whatever way he could, placards at the road side, and calling out to passersby.
His sales increased, and he took the trouble to always look for and buy the best bread and the best sausages available to make his hot dogs.

After some time he had to invest in more equipment to cook ever more hot dogs for his growing number of clients - his hot dogs were the fame of the region.

With the money he earned he was able to afford the best private education for his son who went on to a fine university and took a first class honours degree in economics.

Finally, one day, the young man returned home to find his father still hard at work at the road side selling his hot dogs with more enthusiasm than ever. The son thought it best to have a serious conversation with his old father.
"Father, don't you listen to the radio ? Have you not seen the TV or read the papers lately ? There is a Global Crisis in the world today. Our country is in a critical state. We are ruined, perhaps the whole world is ruined !" cried the young economist.

After listening to his educated son the old man thought to himself; my son is an a well educated economist, he hears the radio, watches television and reads all the papers. He must be right !

Now, fearing the Great Crisis, the old man began to look for cheaper bread, and began to buy poorer quality sausages. To cut cost he even stopped putting up his placards advertising his hot dogs. Feeling so down with the Crisis he didn't even have the heart to call out to passersby to stop and taste his wares.

Having taken all due caution against the Crisis he noticed that customers stopped coming to him, those that came did not enjoy the food, his sales started to fall off, so much so that his prosperous business that had once been expanding and had even put his son through college eventually failed and entered bankruptcy.

Totally demoralized the old man went to speak with his son. "Son, you were right, we are in the midst of a terrible crisis".
To his friends the old man said proudly; "Thank God I sent my son to study economics; it was he who warned me of the terrible crisis

From this we can learn a good lesson;

We live in a world contaminated by bad news, and if we do not take care this daily, hourly lament of bad news will so negatively influence us so as to rob us of all happiness and the very prosperity of our businesses. It could ruin our lives.
Inject some optimism into the reporting of the crisis and lift peoples' morale. A stimulus package of confidence is what we all need, and the media can help enormously here.

O Koth a di te me thuash se nga shuma prej 300 milion Euro sa perqind do te ngelet ne kanalet e qarkullimit te brendshem? Just make a guess.

Akoma nuk ma ka thene qeveriu ku do e shpenzoje ze per ze . Kur te ma thote  po them se sa, smiley por si mase serioze me duket.

Qeveriu eshte duke thene se po kerkon nje ekuiliber te ri qe te realizohet natyrshem, pastaj te nderhyhet. Kursi i kembimit ne kete arsyetim na con, sikurse edhe te ardhurat nga doganat.

Fillimisht po thote kete shifer. Nga ana tjeter e ka kthy vemendjen ne realizimin e te ardhurave qe per Janarin i ka pas per faqe te zeze.

Dmth ajo qe kuptohet eshte qe do shtrengohen disa gjera deri pa vajt ne kocke.  Pra ta themi nderhyrje "pa kosto financiare"

Ajo qe duhet te beje shpej se ka efekt social ne  afro 25 000 vete eshte kompromisi per te lehtesuar Fasonistet qe jane te lidhur drejperdrejt me matane detit. Pastaj ma do mendja qe do vazhdohet me te tjerat.

P.S. Ma do mendja qe ndertimi do jete me pjesen e luanit tek paketa e pare.

Fakti qe qeveriu e kerkon borxhin ne Euro dhe jo ne leke, tregon se ustai qe do bej punen keshtu i pelqen. Gjithashtu ma merr mendja se keto mjete valutore nuk kane per te shkuar te themi per te kompesuar ata fshataret e shkrete qe i merret toka per trasene e rruges. Qeveriu atyre jua jep ne leke dhe gjithmone me vonese dhe jo paradhenje sic ben me ustain. A e ke pa reklamen qe i bohet makinerive te renda qe po cpojne tynelet e po ndertojne urat per rrugen e Kukesit? Jane te mira por shpenzojne shume, e keto pare shkojne direkt ne xhepat e ustait pa qarkulluar brenda sistemit tone. Spo i huj zerave te kostos se kam frike qe pervec ca kacidheve qe do morin ca ndihmes punetore shqiptare, e ca shofere kamionash, pjesa tjeter e kredise eshte e destinuar per te shkuar direkt jashte vendit. Megjithate une nuk shoh zgjidhje tjeter; perderisa kjo pune eshte filluar duhet te mbaroje nje ore e me pare. 

Gjynaf mos hyfsha , por me duket se behet fjale per para jo per rrugen qe je duke fol.

Te presim se akoma kam nje info te percipet.

Monda,

nuk kam shume info per Raifasen dhe nuk e di ne pergjithesi se si eshte modeli i punes se tyre ne Shqiperi. A eshte Raifaisen ne Shqiperi nje dege e vecante qe menazhohet me vete dhe perdor emrin e bankes meme, apo Raifaisen jep kredi jashte vendit me leket qe mbledh nga kursimet ne Shqiperi? Dje nuk u pergjigj njeri. Me specifikisht, a eshte sasia e kredive te dhena ne Shqiperi me e vogel apo me e madhe se sesa kursimet (mos harroni te llogaritni gjendjen ne cash te bankave).

Koth,

cfare eshte kjo puna e ekuilibrit te ri? dmth, nuk ka nderhyrje ne mbrojtjen e vleres se lekut?

Gre-

Kjo teme eshte interesante per shume arsye, por nuk ndalem dot shume keto dite. Ajo qe thote qafiri eshte e vertete - depozitat mbulojne dhe tejkalojne kredite (per momentin kredite jane 60% e depozitave), por shkalla e tejkalimit eshte ulur gradualisht. Kjo nuk eshte arsye as per gezim as per panik, sepse tregon qe ndermjetesimi financiar nuk eshte aq i larte (dhe duhet te rritet). Nderkohe, raporti kredi-depozita eshte shume me i ulet per lekun dhe me i larte per valuten sepse, afermendsh, valuta mund te sillet nga jashte kurse leku duhet te gjenerohet brenda.

Raiffeiseni nga ana tjeter eshte i orientuar drejt mbledhjes se kursimeve dhe jo kreditimit. No worries there - large, sullen bank.

Sa per kursin e kembimit, mos harroni qe ne fund te vitit fiskal dergohen drejt shareholderave fitimet e kompanive te medha, te cilat ne rastin tone shkojne jashte edhe ne valute, duke ndikuar kursin.

Etj.

Diskutim te mbare. Ti Tushe si gjithmone komente me intuite dhe pa ujra.

ia kisha fut kot per Raiffeisenin, pershtypje shuuuuuume e vjeter.

cfare eshte kjo puna e ekuilibrit te ri? dmth, nuk ka nderhyrje ne mbrojtjen e vleres se lekut?

Per momentin jo. Eshte thene me gjys zeri . smiley 

a eshte sasia e kredive te dhena ne Shqiperi me e vogel apo me e madhe se sesa kursimet (mos harroni te llogaritni gjendjen ne cash te bankave).

 

Me e vogel (sipas Bodes). Dmth japin kredi vetem gjysmen e depozitave. Po gjymsa tjater?

"....Ndërkaq, ministri i Financave ka deklaruar se duhet nxitur konsumi, çka bie ndesh me këshillën e Fondit Monetar Ndërkombëtar për të ruajtur stabilitetin ekonomik. Në këtë pikë, ekonomistët ndahen mbi rreziqet dhe përfitimet e secilës masë. Por diçka dihet me siguri. Një rritje konsumi do të rezultonte në zhvlerësim të mëtejshëm të lekut...."

Mua me duket se kjo mund te jete keshilla me e mençur qe mund te jape nje minister, aq me teper ne kete koh krize. Nje nje koh kur dora dhe leku mblidhen, keshilla me e mire kundra frikes dhe per te ruajtur stabilitetin eshte pikerisht kjo. Kur njerzit konsumojne normalisht, biznesi i mesem dhe ai prodhues, mbijetojne normalisht. Une nuk parashikoj ndonje super-konsum, per te patur frike nga nje zhvlersim te lekut, aq me teper ne kete koh krize kur kerkesa dhe oferta (kudo ne bote) po ulen. Biles nga kjo gje, disa eksperte parashikojne nje deflacion per 2009, por une dyshoj per kete gje se kjo do te prishte thuajse apo do te trondiste rende ter sistemin financiar perendimor. Une parashikoj ne nje inflacion te lehte aty tek 0,1-0,3% . 

Qafo,

pika e dyte shiko defictin ne detaje pasi t'i kesh hequr ate tregtar (current account)

S'mund te besh krahasime me ekonomine boterore pasi shumica derrmuse e ekonomise shqiptare eshte e zeze.

Me duket pak paradoksale qe "flitet" dhe "shkruhet" per krize ekonomike kur Shqiperia ka te pakten qe nga vitet 80 ne krize ekonomike ..!!

Eshte njesoj si te diskutojme se c'fare ndikimi do te kete ne vendet e botes se trete kriza ekonomike perendimore dhe si do te shfaqet ajo ne keto vende. Pa ju futur detajeve  dhe analizave te stergjatura vemendja duhet perqendruar tek te ardhurat e emigranteve. Nese emigrantet ndihen te kercenuar per vendin e punes dhe kursejne eurot ne banke kete behare ne vende qe te vine dhe ti prishin ne shqiperi pasoja padyshim qe do te kete.

Eshte shume domethenes fakti qe kete Vit te ri nuk pati rritje cmimesh si cdo vite tjeter te frutave apo ushqimeve dhe kjo pasoje e drejt per se drejt e numrit te vogel te emigranteve te kthyher.

Por me e pafalshme eshte sjellja e qiveriut qe sot kerkon "falje" nga BB dhe gjuha aspak diplomatike e perdorur.

 

 

 

 

 

 

drejt te them, kur lexoj kete stilin europian te analizave, dhe manipulimin e shifrave sipas qefit te gazetarit te krijon nje ndenje negative brenda vetes. Plus kur artikujt jane direkt porosi te disa sektoreve, pastaj te vjen edhe te vjellesh...

Duke qene se vete merem me shume biznese te huaja dhe vendase dhe si pasoje me duhet te jem ne kontakt te vazhdueshem me profesioniste te fushave te ndryshme, ajo qe kam degjuar deri tani nga zyrtare te larte ne bankat vendase eshte qe per momentin nuk ka dhe nuk parashikohet ndonje krize financiare. Kjo per arsye se Shqiperia - gjithmone sipas tyre - ka perqindjen me te ulet te kredive te keqia ne rajon. Por, bankat nuk jane shume agresive ne keto momente, prandaj dhe ka nje fryme te zymte.

Ajo e sektorit te ndertimit eshte qesharake. Une di nga eksperienca personale qe tregu i imobilareve ne atdhe eshte atje ku ka qene edhe para 6 muajsh apo nje viti; mos me mire. Cmimet jane me larte se kurre - 2000 Euro/m2 ne qender, dhe 650 Euro jashte unazes - nderkohe qe qerate jane deri ne 25 euro /m2 per zyra biznesi, apo edhe 40 euro/m2 per dyqane. Nderkohe qe ata ndertues qe jane drejt falimentimit, shteti duhet ti lejoje te shkojne drejt falimentit, pasi do te ishte me e shendetshme sesa ti mbaje ne treg (aq me teper qe nuk jane biznese te konsoliduara, dhe disave nuk u dihet as burimi i te ardhurave.)

E keshtu shume gjera me rralle. Une personalisht jam i nje shkolle mendimi qe kriza do te jete gjeja me e mire qe do i ndodh Shqiperise ne kushtet qe jemi nese kemi mundesi qe te realizojme investimet e premtuara ne energjitike dhe ne infrastrukture. Pasi ne kete menyre do te balanconte disi Investimet e Huaja Direkte; nderkohe qe me renjen e te ardhurave te emigranteve, shqiptaret do te detyrohen ti kthehen punes dhe te punojne tokat. Une personalisht nuk e shoh si rastesi qe kur udheton neper Shqiperi, sa me shume largohesh nga Tirana - Jug ose Veri - aq me shume toke te punuar sheh, nderkohe qe rreth Tiranes sheh vetem toka te djerra.

Si perfundim them qe akoma gazetaret tane vazhdojne te na harxhojne leter, boje dhe kohe me artikuj te porositur...

I can't agree with you more.

Ketu po behen vetem spekulime, spekulime. Asnje shifer nuk eshte e sakte dhe ne hamendesojme kot per muhabet......

Ajo e sektorit te ndertimit eshte qesharake. Une di nga eksperienca personale qe tregu i imobilareve ne atdhe eshte atje ku ka qene edhe para 6 muajsh apo nje viti; mos me mire. Cmimet jane me larte se kurre - 2000 Euro/m2 ne qender, dhe 650 Euro jashte unazes - nderkohe qe qerate jane deri ne 25 euro /m2 per zyra biznesi, apo edhe 40 euro/m2 per dyqane.

Ja qe ti thua dhe gjera te gabuara, ose eksperienca jote me tregun e imobiliareve nuk eshte dhe aq e plote

o swed1, ti thua une e kam gabim per dicka me te cilen ne rradhe te pare merem per cdo dite, dhe e kam informacionin e plote. por po e pranoj qe eshte informacion i hapur per diskutim.

Ti a mundesh te mi hedhesh keto shifra poshte me shifra te tua, pasi nese do, une ti jap cmimet e apartamenteve ne tirane me zona se sa jane, dhe sa shitje ka...bujrum dhe mi pergenjeshtro edhe ti me numrat e tua...

Ne shqiperi ne sektorin e ndertimit vetem eshte rritur oreksi i ndertuesve dhe nese deri dje kane ndertuar nje pallat ne vit dhe kane qene te kenaqur, sot kane filluar nga pese dhe duan me shume...por kjo nuk tregon per nje krize.

Persa i perket kolapsit si arsye e cmimeve edhe kjo eshte nje forme paniku per te trembur tregun. Shqiptaret ne shumicen e tyre nuk e kane zgjidhur problemin e strehimit...pra kerkesa per shtepi te reja do te jete ne rritje. dhe se dyti, shqiptaret akoma paguhen me rroga te uleta te cilat kane ne nje trend ne rritje. Ne keto kushte ne rastin me te keq shtepite nuk do te kene nje rritje ne vlere si keto vite, dhe ne rastin me te mire do te vazhdojne nje trend rritje.

Ne fund po ju le me nje batute nga nje profesor i ekonomise ne Amerike;

"Nje gazetare mund te dale ne televizor dhe te thoje qe do bie shi neser, por kjo nuk do te thote qe do te bie shi.....por nese del e aludon qe ekonomia do te shkoj keq ne 6 muajt e ardhshme, mund te mbjelle panik, dhe atehere ekonomia me te vertete mund te shkoje keq."

s'me duket se po jep nje koment (analize) te paanshme.

Kush eshte sot ne tregun imobiliar?

Cilet nga keta kane nevoje per kredi nga banka?

Cilet nga keta jane qe blejne me pare ne dore / apo me keste tek ndertuesi? Cila perqindje jane emigrante?

Si ndikohen keto grupe bleresish nga kriza ekonomike boterore?

Si eshte situata me bankat - ka rene apo eshte ngritur ( smiley&nbspsmiley dhenia e kredive

Ja pra, kur ti pergjigjesh pyetjeve te tilla, atehere do mund te analizosh dhe tregun ne menyre analitike...

Une mendoj qe kolapsi i tregut imobiliar ka arritur ne te gjitha qytetet dytesore dhe se shpejti do shifet dhe ne Tirane / Vlore / Durres

 

 Ok, mi jep me shifra, po mi jep me shifra krahasuar me para nje viti.

Tek unaza e re, brezi pas brezit te pare

Tek Don Bosco

Tek Kthesa e kamzes

Tek Liqeni i Thate

Tek Fresku

Eh more "une them"...ti flet si te jesh nepunes i ndonje banke, duke u munduar te krijosh nje ndjenje optimizmi fallco.

Kshu instrumente financiare te forta kishte dhe Madofi me Stanfordin, 50 dhe 8 miliarde dollare te humbura, perkatesisht. immobiliare ne shqiperi do bjere si plumbi, shpejt dhe me zhurme te madhe; presin hienat nderkohe

Mjaft me keto shkrime, qe vec perhapin panik. Shqiperia nuk eshte ne krize. Nuk ka as nje sistem financiar te droguar, as nje mbiprodhim per te financuar. Ka nje reduktim te rritjes ekonomike, sic eshte normale. 

Ky eshte terror psikologjik prej qarramanesh te majte te pafte per te reaguar. Kane 18 vjet qe ankohen, nuk do te reshtin tani.

Keto jane disa shifra per te pergenjeshtruar manipulimin politik te shifrave qe ben artikullshkruesi. Dhe keto jane vetem per nje paragraf te tij.

 

BoA December 2008

"Sharp increase in commodities prices and a steep decrease in remittances from Albanians abroad are the main reasons of the widening of the country's current account deficit," the Bank of Albania, the country's central bank, said in a report.
 

World Bank

Recent economic Performance

....Fiscal consolidation has reduced the overall budget deficit, with the latter declining from 8.5 percent of GDP in 2001 to 3.4 percent in 2007. The total public debt-to-GDP ratio fell from nearly 67 percent at end 2001 to about 53 percent at end 2007. Sustained economic growth, Lek appreciation, falling interest rates, and the use of privatization proceeds to retire public debt contributed to the decline in debt ratios.

Nevertheless, Albania suffers from large current account deficits. Large inflows of current transfers and positive service balances in recent years have helped dampen the rising trade deficits. Imports have steadily grown reaching 49% of GDP in 2007 with exports lagging behind at 23% of GDP leaving Albania with a trade deficit of 24%. Large remittances at around 14% of GDP have been critical in counterbalancing high trade deficits. In 2007, soaring electricity imports have led to a significant deterioration of the current account deficit.

 

 

 

 

Duket qe ky djaloshi lexoka PPU-ne. Se me duket si permbledhje e artikullit/komenteve te atij shkrimit te Penarit per Lekun.

Une personalisht jam i nje shkolle mendimi qe kriza do te jete gjeja me e mire qe do i ndodh Shqiperise ne kushtet qe jemi nese kemi mundesi qe te realizojme investimet e premtuara ne energjitike dhe ne infrastrukture. Pasi ne kete menyre do te balanconte disi Investimet e Huaja Direkte; nderkohe qe me renjen e te ardhurave te emigranteve, shqiptaret do te detyrohen ti kthehen punes dhe te punojne tokat.

Nuk me duket se Shqiptaret kane patur ndonjehere qejf me punu tokat.

Sa per krizen: kjo eshte krize bankare/financiare qe mbyt ekonomine e Shqiperise sepse:

1) vetem nje downgrade ti beje Moody's Raiffeisen-it dhe ata ulin kreditin

2) Qeveria e Shqiperise ose nuk merr dot borxh nga tregjet e borxheve jashte, ose do ia rrasin me nje % te paperballueshme interesi.

QA -

Nuk reflekton pozicioni i R. Bank gjithe sistemin tone bankar. (Vetem nese ti punon te kjo banke dhe po e bo si nastradini me gomarin - lol).

Moody dhe S&P ratings jane shume te rendesishem, po nuk kane ate lloj rendesie ne kete moment, kur ke FMN qe thote do krijoje fonde te vencanta per te nxjerre shtetet nga falimentimi.

Ketu kane plase trilionet sheshit, jo me kredi me 300 milion qe s'eshte as krujtse dhembesh. Per kredibilitet, nuk le njeri te falimentoje qeverite, apo ti vere qeverite ne pozicion te veshtire.

Ketu ne Greqi psh qe Karamalis i ka punet shume keq, ne te gjitha frontet, leshoi S&P tip deklarate qe mund te downgrade Greqine nga AA ne A. Filluan gazetaret duke bere humor, se ketu po falimenton shteti, kujt i shko menja ke downgrade...... Ministri i Ekonomise, Papanathasiou, duhej t'i lutej ECB, aman mos na vini ne fiscal oversight, (se aq mire dine t'i menaxhojne fondet).

E imagjinoni ju ne Shqiperi, te kishte thene FMN-ja se ne do ju veme ju ne fiscal oversight, ca do ishte bo tani.....

Me madhorja tani eshte evitimi i panikut. Kur te kaloje, do diskutojme me "kumpetence".

A keni ndonje gje qe mund t'ja sugjeroni qiveriut (sipas Kothit)? Hajde bujrum.

Une p.sh. nuk jam dakort me shpjegimin e Bodes qe ne morrem 300 milion nga jashte qe mos i thithnim ketu????? Po pse duhet te fitojne bankat e huaja aq shume ne shqiperi, dhe mos fitojne shqiptaret?

Ku e di Bode, psh qe emigrantet nuk do i rrisnin depozitat ne vendin e tyre(po marr vetem nje segment te ardhurash prurjet e tyre) nese qiveriu do emetonte bono thesari? Ku e di Bode, qe interesi qe do ofrohet per keto bono nuk do ishte i leverdishem dhe influenconte ne uljen e stoqeve te bizneseve?

Keto nuk na i argumenton dot njeri. Bode nuk thote dot qe, pasi studiuam dhe analizuam disa alternativa (me shifra) per te pare se kush do ishte menyra me pak e shtrenjte per te marre para borxh ne kete moment, si me kosto financiare po edhe sociale, vendosem qe te marrim nje kredi tregetare....aq e kaq.

Keto kredi qe merr Bode, as nuk na thote psh se per cfare do perdoren qe te justifikojne interesat e larta. Ok, pjeserisht isha dakort me kredine tregetare per rrugen D-K se eshte investim strategjik dhe ne duhet ta nismin nga diku qe te krijonim nje veper madhore dhe pjeserisht ja pranoj koston e larte te interesit qe do e shlyejne brezat e ardhshem.

Kredi bankare te gjithe te japin, nuk eshte ndonje arritje e madhe, se s'ka nga te zhduket shteti. Kredia bankare duhet te jete resource i fundit qe duhet marre ne konsiderate. Bode nuk na tha nese kane shfrytezuar alternativa te tjera. Nuk eshte mire te behet rruge kredia tregetare, sepse eshte kosto shume e larte per brezat e ardhshem.

 

 

 

Gaia ,

Bode, dmth qeveriu,  ka vetem 120 dite jete per te qeveris dhe duke u nisur nga kjo atehere te gjitha pergjigjet qe jep ai,  kane efekt vetem per kaq dite.

Ajo qe eshte e domosdoshme eshte te mos kete asnje presion apo mesimdhenie se keta qe flasin pa punuar asnje dite te vetme ne jete te tyre nuk e dine se cdo me thene panik . Shqiptaret kur u permend fjalen krize iu kujtohen piramidat . ( ndonjeres edhe krizat personale )

Qeveriu ka telashin qe eshte ne vit elektoral dhe ne keto kohe njerezit  "shthuren" i cike me shume se  heret e tjera, ndac ata te qeveriut qe mbledhin te ardhurat, ndac trimat qe bejne biznes. Te paret mendojne per ditet e fundit te tyre neper karrike, te dytet shfrytezojne rastin.

Nuk ka krize, ka vetem njeres qe flasin percart dhe qe bejne sacme gjithe diten. Ka ndikim qe mund te kontrollohen deri ne nje fare mase nese nuk i hudhet zjarrit benzine.

Njerez gjysmake qe kane vetem nga 100 dite qe firmosin ne bordero dhe japin mend do gjenden gjithmone, por kjo nuk eshte teme per te bere shaka.

Fjala krize per shqipot nenkupton toke e djegur.

P.S. Ndonjeri qe ka 1000 euro dhe nuk e di ne eshte koha e duhur per t`i kthyer ne lek, nuk eshte ketu vendi per ta mesuar.

Nuk reflekton pozicioni i R. Bank gjithe sistemin tone bankar.

 

Flas per Raiffeisen se eshte me transparente (te pakten per mua), dhe se ka marre flamurin ne dore e bashke me presidentin e Austrise po i kerkon BE-u nje fond 150 miliard Euro per t'u perdorur per Evropen Lindore-Qendrore dhe ate Juglindore (ku futemi dhe ne bashke me 20% underperforming loans nga 500 milione Euro qe kane dhene kredi prej Raiffesen).

 

Nje stres test if BoA-s (fq 6)ta thote qarte qe banka individuale ne Shqiperi jane ne rrezik por jo sistemi. Ndersa ne Austri tere sistemi bankar eshte ne rrezik prej Raiffeisen-it dhe Erste Bank. Pranej, i cik kujdes se gjerat nuk jane fjolle

Une p.sh. nuk jam dakort me shpjegimin e Bodes qe ne morrem 300 milion nga jashte qe mos i thithnim ketu????? Po pse duhet te fitojne bankat e huaja aq shume ne shqiperi, dhe mos fitojne shqiptaret?

Per arsye stabiliteti, sidomos te kursit te kembimit.

Ej me duket se pershtypjen per Raiffeisenin e kam pas shume anakrokike smiley

Arsyeja e stabilitetit, sipas Bodes, qe mos te krijoje probleme likuiditeti tek bankat e nivelit te dyte. Kjo eshte rruga qe i biet shkurt.

Per mendimin tim ka disa mekanizma te cilat mund te perdoren per te transferuar para pa influencuar likuiditetin e bankave te nivelit te dyte.

Psh. Pse nuk emetohen bono thesari per te thithur parate e emigranteve nga jashte? Pse vetem bankat e nivelit te dyte (te gjitha te huaja) pasurohen nga qeveria jone me bonot e emetuara?

Pse nuk emetohen bono te cilat te kene interes me te larte se interesi i fitimit mesatar te bizneseve te cilat shume mire mund te shesin me lire per te liruar kapitalin nga stoku qe kane dhe keto para investohen ne bono?

Cilat jane sektoret me stokun me te madh? Ndertimi??????

Keto jane alternativa, qe une do desheroja qe ministri im aktual i financave te me shpjegonte se i ka marre ne konsiderate dhe te me bindte qe i ka ezauruar te gjitha format para se te shkonte te kredia tregetare.

Nuk gjen kurkund ne strategji zhvillimi per shqiperine qe te kete parasysh any wealth distribution. Nuk mund te krijohet klasa e mesme ne shqiperi vetem me rroga, dhe savings accounts, and CD-s.

 

QA - Gjerat nuk kane qene, nuk jane e nuk do jene fjolle, me kutin ekonomik shqiptar tip Bode- Ruli,apo para-ardhesve te tyre. Une nuk kam asnje dyshim per kete dhe nuk kam piken e besimit tek argumentet aktuale qe behen nga qeveria, sikur gjasme e ka situaten nen kontroll. Edhe external shocks qe ne na hedhin ne ere ne fraksion te sekondes, as per kete nuk kam piken e dyshimit. 

Problemi qe kam une eshte se ato qe ne te dy dhe te tjere diskutojme teknikisht ketu, dalin neser e pasneser ne gazeta si bomba tmerri.

Une e kuptoj shume mire se cfare thua ti, e jam shume dakort (that you have an absolutely valid point) nese do diskutonim tek per tek, po meqe diskutojme ne publik, dhe vjen nje gazetar e i fut nje copy-paste ketij muhabetit tone,  dhe e shkruan pastaj me kumpetence duke bere lidhje pa pike lidhje, kjo nuk me pelqen. Prandaj tu drejtova me QA, qe ti idene tende ta shtjelloje me teper.   

 une them; "....Une di nga eksperienca personale qe tregu i imobilareve ne atdhe eshte atje ku ka qene edhe para 6 muajsh apo nje viti; mos me mire. Cmimet jane me larte se kurre - 2000 Euro/m2 ne qender, dhe 650 Euro jashte unazes - nderkohe qe qerate jane deri ne 25 euro /m2 per zyra biznesi, apo edhe 40 euro/m2 per dyqane...."

 

Mundet te jete ndonje apartament me kete lloj çmimi, se brenda unazes, çmimi (qe u interesova vete vjet) luhatej nga 750-900-1200 euro m2. Nese ka shqiptare te çmendur qe blejne me 2000 euro m2, le te blejne ne Turqi, buze detit, me 320-550 euro m2.

"Nje stres test if BoA-s (fq 6)ta thote qarte qe banka individuale ne Shqiperi jane ne rrezik por jo sistemi."

kjo eshte e gjithe ideja Qafir. Nuk eshte sistemi ne rrezik. Por shoqeria shqiptare (jo vetem ekonomia) funksionon nepermjet bankave, dhe do vazhdoje keshtu. Flas per rrogat qe jane ne banka, per xhiron qe bejne bizneset cdo dite qe depozitohen ne banka, se nuk do ti mbajne poshte jastekut. Nese ndonje banke amerikano-italiano-greko-shqiptare me seli ne Delvine falimenton kjo nuk eshte e papare dhe nuk eshte ceshtje per panik. Disa njerez te mi, akoma me kujtime te fresketa nga firmat piramidale, po i terhiqnin ose po e konsideronin seriozisht opsionin e terheqjes se lekeve nga bankat. Kjo mund ta coje sistemin ne myqe, jo downgrade i Raifaisen.

trop,

fitimet e Raifaisen i jane shperndare gjithmone shareholderve dhe kjo nuk eshte gje e re. Renia e lekut nuk ndodh nga kjo (biles ky efekt bie nese R i jane ulur fitimet).

gjithashtu, ideja qe ne dergojme kapital jashte eshte ne kundershtim me faktin qe ne kemi current account deficit. Ose shiko cfare mbetet pas deficitit tregtar, ose mund te shikosh se cfare behet tjeter me depozitat. Psh, nese 60% jane kredite, sa eshte sasia qe bankat mbajne ne cash. Ne US me ligj eshte 10% per checking, ndersa tani aktualisht eshte me e larte. Ne shqiperi ka qene gjithmone me e larte keshtu qe nuk do te cuditesha nese ishte mbi 20%. Pastaj do pyesesh sa borxh merr qeveria nga keto banka nese nuk llogaritet ne kredine e permendur me lart dhe investimet ne bono shqiptare. Pastaj flasim dhe te gjithe jemi te interesuar nese ia vlen t'i marrim leket nga bankat dhe t'i fshehim poshte jastekut.

gre, behej fjale per periudhen e vitit kur 'riatdhesohen' (hahha) fitimet, qe koincidon pak a shume me periudhen tani. kjo per korporatat, po nuk di pse jo edhe per bankat. dmth, nuk behet fjale per totale vjetore, po per rrjedhje ne nje kohe te caktuar.

sa per pse qeveria nuk merr dot kollaj borxh ne valute apo qofte edhe ne leke brenda venditpa prishur ekuilibrat, besoj se nje veshtrim paaaaak me i gjate mbi madhesine e tregut shqiptar ne krahasim me sasine e borxhit ne fjale mund ta tregoje kete.

sigurisht qe asnje nuk eshte i interesuar per panik. fjala 'krize' eshte ne kete rast term politik, ose term me inerci te madhe qe kishte pothuajse po aq vlere dje sa ka sot (se nga ato krizat filozofike une shoh perdite ne tirane).

borxhi i qeverise nga bankat, aktualisht, pa llogaritur bonot? u tell me, after you've seen the data. no speculation please smiley

Jam zero nga ekonomia, nuk njoh asgje. Por me sa shoh gjithandej, ne TV dhe ne shtyp, ate boteror kryesisht, eshte qe ekonomistet jane kategoria me e tepert ne kohera krizash.

Ekonomistet ngjajne me nje parashikues te "zgjuar" kohe i cili ne vend qe te thote c'kohe do te beje neser, te thote qe dita e sotme qe kaloi ka qene nje dite me shi. Jo more ! Te gjithe e pane qe ra shi, por a nuk mund te ma thoje dje ? Jo, s'mund te ta thoja sepse dje te thashe si ishte koha dje.

Shkurt, nga debate ekonomistesh qe shoh ne TV, me del qe njeri ia fut shpatit dhe tjetri malit, dhe se ne kete histori, e vetmja gje qe ka rendesi eshte nje dore e forte ne maje te shtetit per te marre vendime. Po te presesh e te pyesesh ekonomistet, ke aty dhe per nja 50 vjet te mira.
____________________

Tjater, ekonomistet e Shqiperise, a jane te ideologjizuar apo jo ? A ka ekonomist te majte dhe te djathte ne Shqiperi ? Dhe c'propozon njeri dhe tjetri ? (Kuptohet, pa na care koken me zgjedhjet e reja dhe blablabla).

ARR-

Une do te beja nje paralelizem me argumentation ne kritike letrare, meqe lexoj qe e njeh kete fushe. Une kam mbrojtur temen e diplomes se fakultetit ne argumentation/stilistike, pavaresisht se per profesion mu desh me u gradu me lart per ekonomi dhe shkenca te administrates publike. (Nuk ha buke me kritike letrare- lol).  

Psh. ne argument in literature mund te pyesesh pse Shakespeare e argumenton simbolin e dashurise vetem me princer dhe princesha? Sepse ne ate kohe ata adhuroheshin si me te ditur, me te pasur, me te pushtetshem. Keshtu Shakespeare shume mire mund te thoshte qe fshatarja ra ne dashuri me fshatarin, po nuk eshte njesoj si familja e Romeos dhe Xhulietes, apo Marc Anthony dhe Cleopatra?

Kjo eshte njesoj me ekonomistet, si e perdorin argumentin (value judgement) ne secilen situate. Njesoj dhe me lawyers qe mbrojne si te fajshmin dhe te pafajshmin.

Nje ekonomist i mire nuk duhet te abuzoje me VALUE JUDGEMENT, qe eshte e vetmja gje qe ka ne dore, pasi ka ngritur modelin, d.m.th. si e interpreton modelin, ose vendimin qe merr kur i ka ezauruar te gjitha opsionet. Value judgement perdoret zakonisht per projekte ose situata kur nuk bejne economic sense, po jane ne te miren publike. (Na falni ju ekonomistet nese e kam shpjegu shume thjesht, se kjo eshte me komplekse se kaq). 

Une kur argumentoj (diskutoj) ketu di te flas si kunder edhe pro qeverise. E rendesishme eshte se ca me thote mua MY value judgement.

Ekonomist i paanshem eshte guvernatori i Bankes (Banka e Shqiperise, FED, ECB, etj.) Ai/Ajo eshte institucion mbi te gjitha palet. Kur flet Fullani, ne rastin e Shqiperise, merret seriozisht. Te tjeret e bojatisin sipas midese, te ardhurave, etj etj etj. 

Aty ku ti i bie kokes, qe eshte shume e drejte eshte pyetja a ka ekonomiste te djathte e te majte. Kjo eshte nje hot button. Une po jap pergjigjen time personale te cilet te tjeret mund te mos jene dakort: Nuk ka. Zyrtarisht ka ekonomiste qe na drejtojne, qe do te na e bejne shqiperine si europa, pastaj ka ekonomiste qe e kane privatizu shtetin.

Si rryme mendimi, ka vetem ekonomiste te djathte (republican idelogy of government affairs and management), qeveri e vogel, lehtesira biznesit.

Une do desheroja shume te kishte ekonomiste te majte, po fatkeqesisht nuk (democratic doctrine of social protection).

PS.E mos i shaj me ekonomistet, se nuk te sha ty njeri kur keput ca kopace!!!!!

 

Gaia,
Nuk e di ku ishte sharja ime e ekonomisteve. Dhe ajo cka thashe me siper eshte rezultat i mjaft vezhgimeve te mia te debateve ne TV. Me sa kam kuptuar nga keto debate, ekonomistet jane pikerisht fallxhore ose parashikues yjesh. Te gjithe parathone te ardhmen, por asnjeri prej tyre nuk di asgje si do te rrjedhin punet. Kur fillojne te flasin, secili sjell nje botekuptim te tijin, sjell referencat e profesoreve te vet apo dhe pertypjen qe ai iu ka bere krizave te meparshme. Ne kete kendveshtrim, debatet e tyre me jane dukur nje kakofoni e plote. Si qytetar i thjeshte, une s'kam marre vesh sesi duhet bere. Njeri thote keshtu, e tjetri ashtu, keshtuja dhe ashtuja jane krejt te kunderta.

Ps : si pergjigje ndaj pesese tende, do te them qe jo vetem qe jam share por edhe eshte duartrokitur kur jam share. Keshtu qe nuk me ke prekur dhe aq ne seder.

Prandaj te solla argumentimin per paralelizem se eshte po e njejta gje me value judgement kur nuk po kupton se ca thone.

Pesene e kisha me shaka, ke te drejte, se kur e rilexova, nuk dilte kuptimi qe kisha ne mendje. E di qe ke ngrene te shara, dhe qe nuk dorezohesh kollaj...

Ka dhe dicka tjeter : kam vene re qe ekonomistet jane kthyer aq te fuqishem ne kete bote saqe po ata qe shkaktuan kete krize, po ata thirren per te na thene si te dilet. Gati te duket sikur ekonomistet krijojne nje sekt, i vetedijshem mbi pushtetin qe ka.

Ne fakt, per nje njeri gati komunist si puna ime, ceshtja eshte e thjeshte : si ka mundesi qe ne ekonomi, vuan gjithnje ai qe ka vuajtur tashme ? Dmth, kur gjithcka shkon mire, fitimet me te medha i merr aksioneri, dhe kur gjithcka shkon keq, humbjet me te medha i paguan punetori, i njejti ai qe krijon fitimet e aksionerit.

Kam pershtypjen se dicka nuk sillet sic duhet. Nese jemi ne te njejten anije, mbijetesen duhet ta perballojme bashke, apo jo ? Nese kemi fitime, atehere te fitoj dhe une si leckaman. Por nese kemi humbje, te humbesh dhe ti si pasanik.

Dihet se periudhat e krizave pjellin trazira shoqerore, dhe se leckamani deshiron te ndryshoje dicka. Ketu perjashtoj pernjehere Shqiperine sepse 1. kriza prek njelloj si pasanikun si leckamanin, madje, cuditerisht, jane pasaniket ata qe ngrihen dhe bejne revolucione (kujtoni '97 : asnje katundar mirdite apo puke, qe s'ngopej me buke, nuk mori pjese ne kete "revolucion" - anarki ne fakt - por aty moren pjese te gjithe pasaniket ose kandidatet per pasanike, dmth ata qe KISHIN TASHME ca para per te futur ne piramida), dhe 2. revolucionet komuniste jane te denuara njehere e pergjithmone nga periudha 50 vjecare (askush nuk deshiron rikthimin e komunizmit, pervec Nexhmije Hoxhes dhe nje pjese te vogel, sadiste nga natyra, qe megjithese te varfer, iu pelqen te sundojne).

Gjermania po mendon te SHTETEZOJE kryekeput bankat, dmth t'i kape aksioneret per mendere e t'i nxjerre jashte - nje gje e panjohur ne kapitalizem.

Ajo cka desha te them eshte qe njerezit nuk mund t'i bejne me besim po atyre qe, ne mos e pacin shkaktuar kete krize, nuk kane ditur ta parashikojne (qe eshte dhe puna e tyre). Dhe se ne keto kushte, pushteti politik duhet te marre gjerat ne dore dhe te vendose me nje grusht te hekurt, qofte dhe duke marre masa anti-drejtesi ne lidhje me pronen private. Kriza do burra shteti te forte dhe jo ekonomiste me dhjeta ne mesime.

Keto qe thua ti jane shume te thella. Obama e tha (po e perifrazoj perafersisht idene ne inaguration speech): It does not matter if it is right or wrong by conventional thought, it matters that it works.  Ne Amerike tani flasin me shume per rolin social te shtetit, 2 dekata mbasi u "fitua" lufta e ftohte, po me perpara ka qene doktrina: tregu i merr persiper t'i rregulloje te gjitha. Une jam dakort me te gjitha qe thua pervec pjeses qe nuk eshte komunizem. Kapitalizmi do shkoje drejt social demokracise, modelit Suedez, po jo komunizem. Kete e ka pranu Marxi vete qe nuk arrihet. Me kaq po e mbyll kete kapitull se eshte shume delikat.

PS. Ne amerike po i vene ca ???? Greenspan qe ndoshta e krijoi krizen????? We will see....

O ju "ekonomistat"...ju te rruni delen me kto modelucet tuja. Njoni qe mbas graduation na bote filma se si bote "modeling" per nje banke private, tashti qe modeli (black box) qe s'del kurre me humbje nuk punon me, e kane fut qe te merret me riblerjen e siguracionit te jetes te pleqve....lol

pra sa per kulture:

tek TVSH apartamentet jane shitur me 2000 euro m2 dhe se fundi biles qe ne karabina, dhe cdo ndertim i ri eshte shitur pa mbaruar.

Blloku i ri tek rruga e elbasanit ngjitur me mjaftin eshte shitur 1200 e/m2 para mese nje viti e gjysem

ne Ali dem shkon metri katror tek 800 e/m2

tek ATSH 1200 e/m2

tek Don Bosko mbi 800 e/m2

per kamez e me tej nuk mund te them, por e di qe vertitet tek 450 e/m2, qe edhe ne kete rast ndertuesit kane nje fitim marramendes po te krahasohet me standartet nderkombetare.

tregu i qerave nuk ngelet shume larg. ne qendra tregtare te pahapura apo te hapura te cilat konsiderohen si prime locations, cmimi me i lire eshte 20 e/m2 ne hapesira goxha te konsiderueshme, dhe nuk te japin as shume vend per negociata.

tani nese ju ksaj i thoni krize, kriza le te vazhdoje per mendimin tim....

 

Tek RTSH eshte ne ndertim vetem nje pallat 5 katesh, dhe ajo eshte zone goxha e kerkuar.

Te Ali Demi, rrotull, te tregu elektrik psh te jep dulaku sa te duash me 750, dhe me pagese me keste se po i pate leket ne dore shko e diskuto se e vendos vete cmimin. Po e shof qe ty nuk te paska ne listat e veta www.postajuaj.com dhe nuk te vikan ofertat e edil-alit. Te Don Bosco me 680, njesoj si me siper.

Te ATSH eshte githashtu vend i mire, edhe me shume do kishte kuptim.

Te kthesa e kamzes, po degjove njeri qe do me 450 euro, te gjej une njerez qe te te japin dhe 30-40 euro per meter katror komision.

Te unaza e re, kthesa e kamzes, don bosko, fresku dhe liqeni i thate behen gjithsej rreth 1.000.000 meter katror ndertim, dhe ky eshte tregu i ndertimit, jo pallati te televizioni ose ETC-ja.

Po deshe te shikosh sesa mire po shkon industria e ndertimit, pervec ketyre me siper shiko dhe shkembin e kavajes e golemin.

Tani, qe te shofesh akoma me mire sa mire shkon ekonomia, pervec tregut te ndertimit shiko dhe psh import-eksportet e janarit.

Te Ali Demi, rrotull, te tregu elektrik psh te jep dulaku sa te duash me 750, dhe me pagese me keste se po i pate leket ne dore shko e diskuto se e vendos vete cmimin

Jane ndertime qe kane mbaruar apo po behen tani ? Sikur nuk me rezulton qe ke tregu elektrik ka banesa te perfunduara.

koth, behet llaf per ndertime te paperfunduara pothujase kudo

Jo jo, e kisha specifikisht vetem per ke tregu elektrik .

Pjesen tjeter e kuptoj mire.

Shif se ka nxjerre nje vendim qeveria sot qe do paguaje interesat per kredi per 6000 apartamente per te pastrehet dhe per ata ne veshtiresi.

Pra loja nuk mbyllet por hapet.   Jane duke ik por jo pa ca pune pa mbaru. smiley

Te shohim si do implementohet praktikisht.

 

hala i paskan ngel pune me mbaru ketyne mer? bobo, lubi paskan qene mer koth, kot jena qajt nga qorri smiley

The Economist ne nje artikull ne website-in e vet sot e shpjegon mire shqetesimin qe kam une me Raiffeisen ne Shqiperi. Fullani ka kohe qe bertet per te ashuquajturin (ironikisht edhe ne Shqip) "moral hazard" i leshimit te kreditit ne para te huaj.

For western banks involved in eastern Europe there are three main risks.

  1. First that bad debts rise as local customers default, particularly those that have borrowed in foreign currencies that have since risen relative to their own.

  2. Second that foreign-exchange mismatches mean the assets of local banking subsidiaries shrink relative to liabilities, eating up capital.

     

  3. And finally that subsidiaries face deposit runs or are unable to borrow. In any of these situations, the western parent would have to step in with precious capital and liquidity.

Or would it? Moody’s, a credit-rating agency, says it has “concerns” about the “supportiveness” of western parent banks to their local subsidiaries, the liabilities of which they do not typically guarantee. In a simplified scenario, a western bank facing life-threatening losses could just walk away, limiting the hit to a write-off of the equity it had invested in the subsidiary.

 

Po ta them shqip se nuk po e kupto te argumentume:

R.Bank nuk falimenton ne Shqiperi se qiveriu pagu rrogat nepermjet saj. Kur te falimentoj qiveriu, atehere falimento R. Bank ne Shqiperi.

Shqetesimi jot eshte jo vetem hipotetik po dhe kontradiktor. Fullani ngre shqetesim per moral hazard po ai i ka celesat e kashtes. Pse e ka leju imponimin e kredise ne valute te huaj.

Sa per Moody: Local subsidiaries regjistrohen si biznes me vete kur vijne ne vend te huaj (Shqiperi) dhe operojne si independent entitities dhe i paguajne royalties kompanies meme. Fullani ka bere kercenim qe do frenoje transferimin e kapitalit tek kompania meme, nese influencon likuiditetin dhe raportin e portofolit te kapitalit qe eshte requirement te kete ne vend banka bije, pavaresisht qe mund te jete nje tip violation per transferten (ku ka nje loophole qe cfare interpretohet fitim, kapital disponues, transferim te kapitali fillestar etj etj etj). Per kete ne nuk kemi shifra. Me fjale dihet qe Shqiperia eshte nje cash cow per te gjitha bankat e huaja qe kane ardhur dhe rrjepin shqiptaret. Ne rregull qe sherbimet (kupto sherbime financiare) ne pergjithesi kane bilanc pozitiv te llogaria korrente dhe keto banka te huaja kane ndihmuar jashte mase si ne rritjen e cilesi se sherbimit, po ashtu edhe ne treg ka me shume produkte dhe konkurence, po nuk ka wealth distribution per nje rrogetar te thjeshte.

Une nje gje nuk kuptoj ne kembenguljen tende. Ok. Ka rrezik te falimentoje R. bank. What is your point???? Mos u merr shume me ekonomistin, vetem si keshille, se eshte shume larg realitetit shqiptar ky argument. 

PS. E tu thafte goja ne falimento (lol) ketu do jemi. 

Une nje gje nuk kuptoj ne kembenguljen tende. Ok. Ka rrezik te falimentoje R. bank

 

S'e kam thene asnjehere kete. Raiffeisen eshte ne rregull. Thjesht dua te di se cilat nga ato banka te 'stres-testit' te BoA qe jane ne rrezik, dhe ne rastin me te keq a do jete ne gjendje qeveriu te garantoje ato depozita. Ta thashe edhe nje Raiffeisen-in e permend pasi eshte me transparentja

Kuptohet qe ky informacion ska me dal asnjehere.

Gjeja tjater eshte: lidhja e Shqiperise me pjesen tjeter te Europes Lindore. Sa eshte? etj etj

une sic e sheh po perpiqem te germoj informacion e jo te nxjerr konkluzion..se fundja Shqiperia vrime e zeze eshte anyway.

ti qafo nganjehere na ngaterron ne me evropen lindore dhe nuk e di pse ... s'e di

Ndoshta eshte gabim te flitet per shqiperine kur kriza i bie te jete e 'evropes lindore' dhe evropa JUGlindore qenkesh tjeter segment (ne mos planet)

Po mua me duket e habitshme qe te jete Shqiperia kaq 'unplugged'. Po i hedh nji sy Serbise te shoh se c'flitet andej meqe Raiffesen na fut ne nje kallup. Ne dalte keq dhe nga Serbia...vallah mund te kem te drejte. smiley

 

po pra ju thafte goja ishalla smiley

Per at pune falimenton edhe qiviriu qe cke me te. Ca lidhje kane rrogat e qiviriut aman. Ka bo vaki me falimentu edhe banka e shtetit neper bote.

Megjithate, Raiff nuk mund te perkufizohet ngushte si banke Austriake, le te themi qe eshte goxha nderkombetare si banke.

Situata nga sa na nuhasin hundet ne popllit te thjeshte nuk eshte nder me te mirat. Megjitate, ai thashethemi qe plasi sot Ora News, per ato 300 shkurtimet ne Raiff, ka shume kohe qe qarkullon smiley

Sa e vertete eshte nuk e di, por di qe peridite tek Raiff ka shpallje vendesh te lira pune, dhe sallat e trainimit te rekruteve te rinj jane plot smiley 

Nejse, do rrojme e do shofim

 

Ca lidhje kane rrogat e qiviriut aman.

Ka i lidhje shume te modhe, bohen shume pare. Duhet ta kishe kap k'te. Ta hap une i banke qysh neser, po ma dha llafin qiveriu se do i kaloje rrogat ke una? Ene blejme nga i bentley pastaj. Duhet me fut mik Kothin qe t'bojme no i lek zoje.....

swed, ne asnje moment nuk me kundershtuar ate info qe te dhashe, pervecse ma ke riforcuar argumentin tim. Tek TVSH jane ndertuar disa pallate ne vitet e fundit qe jane shitur me ato cmime qe te dhashe une. tek tregu elektrik (ali demi) po ndertohen pallate te reja qe ne karabina jane me ato cmime qe te dhashe une, dhe tek don bosko kam shitur vete nje apartament me 800 e/m2 para nje viti e gjysem...a ka cmime me te ulta apo me te larta se ato qe te dhashe une?? patjeter, por ky ishte nje rrumbullakosje.

Edhe sikur ne Kamez te shitet metri katror edhe me 350 e/m2, ndertuesit prap jane duke bere fitime kolosale, keshtu qe ty ska pse te te vije keq per ta.....krize eshte kur ndertuesit te fillojne "fire-sale" gje qe nuk do te kemi fatin ta shohim ne Shqiperi edhe per te pakten nje dekade.

Persa i perket 1 milion katroreve qe do te ndertohen te liqeni, me vjen keq sweed qe ti ben debat ne kete teme, pasi e nxjerr veten zhveshur qe kriza per ty eshte ne formen deshiruese dhe argument politik, nderkohe qe per mua ka rendesi qe partneret nderkombetare me te cilet punoj te joshen nga Shqiperia pavarsisht se kush eshte ne pushtet....fakti qe do te ndertohen 1 milion metra katror nuk tregon per nje krize, por per te kunderten.....peace

ti thua ato qe do te thuash. Keto ndertime ne zonat periferike kane filluar qe para nje viti, kur bashkia e tiranes nuk jepte leje ndertimi. Argumenti ishte a ka krize ne ndertim, une them po, ti thua jo. Une po te them qe po ulen cmimet se s'ka kerkese, pervecse ne zona te caktuara, ti thua te televizioni jane shitur me 2000 euro.

Dhe e fundit, une po flas per tregun e ndertimit, ne kete rast politika s'me intereson fare, perkundrazi, interesi im personal eshte qe tregu i ndertimeve rezidenciale dhe te tjera civile te rritet mundesisht 2000% ne vit, pa le te rrije edhe 700 vjet ne pushtet PD-ja

P.S. me kete bindjen qe i krijon vetes:

ne asnje moment nuk me kundershtuar ate info qe te dhashe

me dukesh shume i njohur.

po si mund te kete krize ndertimi kur ndertohen 1 milion metra katrore dhe nuk ka levizje cmimi (renje cmimi apo shitje ne koston)...me duket se ne rradhe te pare duhet te vendosim standartin se kujt i themi ne krize ndertimi...

das gibt's doch nicht - thone gjermanet. lere fare, s'ja vlen

Tani qe i hodha nje sy komenteve ketu tek artikulli i ketij ekspertit te Mjaft!-it, ka te forta.

Nga komenti i pare:

Une nuk marr ere nga ekonomia prandaj po shkruaj per aq sa ve re si individ i thjeshte.

Analiza mu duk shume e mire dhe te gjitha argumentat qe liston Qafmolla jane te evidentueshme lehtesisht. Fatkeqsisht kriza po ndihet perdite pak me shume dhe kete nuk ka nevoje te na e mesoje nje artikull, e as mund te na e mohoje Ridvan Bode se provojme vete ne situatat tona reale.

Me nje llaf per artikullin s'kemi nevoje, por ama Qafmolla ka te drejte. Per deklaratat e qeverise gjithashtu s'kemi nevoje, por ama qveria s'ka te drejte.

S'kemi nevoje se jo vetem qe ka krize, po ajo po ndihet perdite tek njerzit, dita dites.

Ok Blendo, na i shpjego dhe neve qe jemi jashte, si konkretisht ndihet kriza (financiare/bankare/ekonomike/Qafmolliste, etj) dite per dite tek njerzit ne aktivitetet e tyre ditore? Dmth cilat nga keto aspekte ditore te jetes se average Albanina citizen jane me keq sot per arsye te kesaj krizes, sesa ishin nje muaj me pare, dy muaj me pare, gjashte muaj me pare, deri tek sa muaj ke ti qe je kthyer ti, apo deri ne nje vit me pare te themi?

E kam seriozisht kete pyetje, per te gjithe qe jetojne ne Shqiperi, qe te dime dhe ne ca gjera konkrete, se mediave veshtire ti besosh per gje. Dmth behet fjale per keto gjerat ditore qe i vene re njerzit ne jeten e tyre, sic thote Blendi, dhe ne c'menyre konkretisht jane perkeqesuar keto aspekte ditore (cimimet, rrogat, etj) nga periudha e disa muajve me pare ne krahasim me tani. Pra shembuj konkrete, jo akrobacira spekullimesh, aka Peshku apo aka Qafmolla.

Flm. smiley

shembull konkret? ka ra leku, kestet e shpive kryesisht jane ne euro ose ne dallar, paguhen me shtrejt.

bankat kan fillu te kene probleme me kreditoret qe s jane me aq te rregullt sa me pare (dhe i pjes nuk kane lene as kolaterale te forta)

bizneset e kane i cik me te veshtire te gjejne kliente tani qe s ka kreditim...

Keto jane te gjitha te pergjithshme, dhe pjeserisht spekullative, persa jane te pergjithshme, dmth argument rrethor.

Shembull konkret do ishte p.sh. me keto qe permende ti

1 - Ka rene leku. Para 2 muajve ishte kaq, tani eshte kaq, dhe kjo renie i ndikon mesatarisht nje shqiptari (apo mua) ne kete vlere.

2 - Kestet e shtepive paguhen me shtrenjt. Sa perqind e njerzve kane kredi shtepie ne Shqiperi? Sa me shtrenjt paguhen sot ne krahahasim me 2 muaj apo 6 muaj me pare, apo nje vit me pare?

etj

keto do ishin shembuj konkrete, per jeten individuale, ne ato aspekte qe permende ti vete. Ka ra leku nuk eshte as shembull konkret, as personal. smiley

bankat kan fillu te kene probleme me kreditoret qe s jane me aq te rregullt sa me pare (dhe i pjes nuk kane lene as kolaterale te forta)

Ma hiq nji kuriozitet, nga jeni kaq te sigurte per kete, dhe pse kjo ka lidhje me krizen dhe pse kjo paraqitet si lajm i ri ???

Burimi jane te dhenat zyrtare apo qarkullon ndonje llaf tjeter ?

 

P.S. Kush ka marre kredi per shpi apo cfaredoqofte, ne cfaredo valute dhe ka fillu me i bo numra baknes per te mos pagu , te ngreje doren smiley

Une per vete se ngrej doren. Dhe te gjithe ata qe njof gjithashtu e kane doren ul smiley

 

tashi se ti e do me shembull. un per shembull kam qy ne dhjetor qe s po paguj kredin, dhe jo vetem un, po as ca shok te mite qe shkrujm ato shkrimet per te qesh. s kane ca na bejne fare, vetem mund te na bejne llafe ne telefon smiley

dhe jo vetem kaq, po po bejme dhe propagande qe kush ka kredi per te pagu, te mos i paguje, se vetem kshu bie kapitalizmi smiley

 

ti pse ike nga fejsbuku, se na thave syt, s kena ku me komentu i her smiley

edhe ndertusat mos mendoni se kane ato fitime perrallore

beni llogari e zeme 500 m2 ndertim me 8 kate me 35-40% te pronarit te tokes kostoja e ndertimit eshte rreth 300 euro/m2

kemi 500m2 x 8kate = 4000m2

4000m2 x 300euro/m2 = 1.200.000 euro vlera e ndertimit

e zeme se do shitet mesatarisht me 600 euro/m2

4000m2 x 600euro/m2 = 2.400.000 ero nga te cilat pronari i tokes merr 40% qe jane 960.000 ero dhe per ndertusin ngelen 1.440.000 ero dhe keto ne 3 vjet pra i bie 480.000 ero/vit  pa llogaritur ketu interesin, inflacionin etj etj.

Te me kuptoni nuk them 480.000 ero/vit jane keq po ama eshte pronari i tokes ai qe pothuajse e dyfishon vleren e apartallateve.

Ate 40% e pronarit (qe ne fakt eshte te 30-cja), dy here e llogarite?

$300 euro/m2 kosto vetem puna dhe materialet? Po pse, ca u bo Shqipnia, Manhattan e?

Ketu nuk keni llogaritut bakshishin e lejes se ndertimit.Qe te keqen e vet e ka se e dua qe ne filli,qe te filloi ndertimi.

perqindjen pronari i tokes e merr kur perfundon pallati.

pra llogaritet ne vlere shitje jo ne kosto.

ik e pyet sa eshte kostoja e ndertimit pastaj folim

kadosh, une personalisht nuk ua bej llogarine ndertuesve, dhe them me shume i shtofshin, pasi sa me shume qe kane ata, aq me shume investojne dhe i shtojne per ne....por te dalim te bertasim tani sic po behet qe ka nje krize ne ndertim, eshte me te vertete qesharake dhe kur te kete krize me te vertete nuk do te reagoje njeri

dje po flitsha me nje ndertus, dhe ne dac besojeni ne dac jo, po rreth 70 % e firmave te ndertimit po terhiqen nga ky treg, po jo vetem nga kriza, ca se s'ka me hapesire, ca se detyrohen nga gjigandet. ky ndertusi im ishte ne rregull, se po kandido per deputet, dhe ka mrojtje..

o ti thua, beje llogarine. Ti thua qe para 1.5 viti ke shitur nje apt. me 800 e.m2 tek Don Bosko, nderkohe qe swed1 thote qe eshte 680 e/m2 tashti. Dmth, jo vetem qe s'ka rritje te cmimit (c'ka eshte normale ne nje treg te shendoshe imobiliar) per 18 muaj por biles ke dhe nje renie...me 120 euro nga 800, dmth 15% ulje te metrit katror. Po jo vetem kaq, po dhe mund te besh pazar e ta ulesh me shume nqs e blen cash.

Atehere, ti si e shpjegon kete?

Kjo eshte tip inside joke per ne Amerike, per politiken e diteve te fundit, e perkthyer ne shqip. Po mbase ka kuptim dhe per keta qe e ndjejne ndikimin e krizes financiare ne Shqiperi dite per dite ne jetet e tyre personale, me ndryshime ditore.  smiley

- Sot une stimulova ekonomine kombetare: Bleva dy goma te reja per bicikleten dhe nje sanduiç. E vute re ndryshimin?

Sa per ndertuesit, fitojne, normal qe edhe normal e fitim, do te vij duke u ulur. Keto gjera ndodhin ne nje treg normal edhe jo ne tregun tone. Kur konkurrenca nuk eshte e lire totalisht.Jo korrupsioni i lejeve jo andej jo ketej.

 

 

Problemi, eshte qe si cdo treg,ka edhe rritje konkurence. Normal qe do te punojne me te medhenjte, se ato kane fituar  me shume, edhe kane me shume Kapital, per te rrezikuar, edhe mund ti japin ndertimet ( sic kam degjuar ne reklame) me keste, vete Firma ndertimit, pa Ndermjetesim banke. Edhe me pa interes fare. Kurse nje firme e vogel ose 70% sic thote ky me siper, normalisht nuk e kane te gjith kete luks.

 

pastaj Sala sot tha qe do te shperndante 6 mij apartamente, nuk e kuptova, po ky Do ti ndertoje vete, apo do tia blej ketyre qe po falimentojne, per tia thene te pa streheve, me keste te lehta.

 

 

Gjithsesi jam i mendimit, se kush punon me mend, edhe me intuite te mirfillte bussinesmeni, fiton gjithmone,edhe ne cdo kohe. sidomos ne krize.

po lexoja ekonomistin, numrin qe del sot online (pjese nga njeri nga artikujt na solli dhe Qafiri, por ato me negativet). Ju keshilloj t'i lexoni.

mesazhet kryesore qe mora ishin:

1. Kriza eshte ne vendet Baltike, Europen lindore. Bankat europiane ne ato vende kane dhene shume kredi te cilen e kane marre borxh nga bankat meme, sepse kursimet ne ato vende jane me te vogla se krediti.

sipas komenteve te kesaj teme, ne Shqiperi eshte e kunderta. Pra jo vetem qe kursimet jane me te medhaja se kreditet, por ne edhe dergojme para ne EU (duhen pare te dhenat). Pasi US la Lehman te falimentoje nuk ka me vend qe te lere banka te medhaja te falimentojne me, keshtu qe nese bankat ne Shqiperi kane dhene borxhe tek bankat e tjera ne EU atehere e vetmja mundesi per falimentim eshte nese EU komplet falimenton si shtete dhe si sistem bankar.

2. sistemi bankar ne EU eshte shume i lidhur me Europen lindore, keshtu qe do ofroje bailout.

3. leku do bie per arsye te ndryshme qe i kemi diskutuar dhe do demtoje ata qe kane borxhe ne valute, por ko nuk do te thote shkaterrim i sistemit bankar.

sipas komenteve te kesaj teme, ne Shqiperi eshte e kunderta. Pra jo vetem qe kursimet jane me te medhaja se kreditet, por ne edhe dergojme para ne EU (duhen pare te dhenat). Pasi US la Lehman te falimentoje nuk ka me vend qe te lere banka te medhaja te falimentojne me, keshtu qe nese bankat ne Shqiperi kane dhene borxhe tek bankat e tjera ne EU atehere e vetmja mundesi per falimentim eshte nese EU komplet falimenton si shtete dhe si sistem bankar.

Kete pergjigjen mund ta kishe vene dhe tek tema e sotme per Reiffeisen. smiley

Gre, nuk e di nese e ke lexuar, por nqs jo, hidhi nje sy Foreign Affairs (janar/shkurt 2009.)  Nje artikull nga Roger Altman: "A weakening of the West."  Kishte ca gjera interesante, edhe me Lindjen. 

nuk para e lexoj. E mora ca kohe po nuk me terhoqi. mund te na e sjellesh?

Gre, po e ve ketu linkun per anglofonet, une per perkthime verbatum jam bernut nga dembelizmi.  Mbase kam kohe pak me vone te shkruaj nje permbledhje.

The Great Crash, 2008.

Nqs me lejon, se mbase ketu jashte teme, e ve nje permbledhje tek tema jote smiley

e degjova ne audio,

i referohesh pjeses ku thote qe shume vende do shikojne me shume interesat e tyre besoj..

dy gjera:

e para, ai po flet me shume per interesa strategjike si nderhyrjen e US, etj, por ekonomite jane aq te nderlidhura sa nuk do te kthehemi ne situaten e 30's

e dyta, argumenti tek ekonomist ishte qe per interesa te tyre vendet perendimore nuk do t'i linin bankat qe kishin investuar ne Europen Lindore te falimentonin

Ajo e interesave, plus gjendjen e sistemit financiar nderkombetar ne pergjithesi, qe ne Shqiperi perkthehet me shume me kredi-dhenien (ndaj shtetit shqiptar, apo institucioneve bankare etj.) 

Nuk ka sesi ne ate aspekt, mos te ndihen pasojat edhe ne Shqiperi.  Sipas IMF, humbjet nga kredite e dhena, per institucionet globale financiare do arrijne $ 1.5 trilion.  Deri ne Nentorin e kaluar arriten shifren $750 miliarde.  Keto humbje kane fshire komplet kapitalin e sistemit bankar, dhe si rrjedhoje kredit-dheniet ndermjet tyre jane prere fare.  Kuptohet, si vend i vogel, dhe me projekte jo te kalibrit te vendeve te tjera me te medhenj ne zhvillim, nuk do kemi nevoje per shuma te larta ne miliarda.  Por ne nje situate te tille qe ndodhet Perendimi, lidhur pastaj edhe me interesat vetjake qe e nenkuptove dhe ti, do kete ca pasoja per Shqiperine.

Gjithashtu nga ai artikull, terthorazi gjithesesi, por edhe me perspektive per te ardhmen, nuk e di ne c'situate jane marredheniet me Kinen lol, qe sipas Altman, duhen rregulluar dhe mire bile. 

 

 une them ; "....nderkohe qe per mua ka rendesi qe partneret nderkombetare me te cilet punoj te joshen nga Shqiperia pavarsisht se kush eshte ne pushtet...."

 

Nuk e kuptova se ç'hyjne partneret e huaj ketu, mos valle ata po i blejne shtepiat, apo ata vetem sa kerkojne te dhenat se sa keni shitur dhe dhene me qira. A mund ta di se ç'pune a ç'lidhje kane ata me ty dhe me apartamentet. 

 

Gaia, me vjen mire qe shqiptaret e mij studiojne ekonomi, por me vjen keq kur shoh qe ne komentet e tyre futen fjale anglisht qe ia humbasin tere kuptimin fjalise. Nuk e di, ti e le komentin per anglisht-folesit apo per shqiptaret. Imagjino sikur une te le nje koment ne gjuhen tone dhe te fus disa terma ne hollandisht,  a do t'me kuptojne shqiptaret apo dhe ti. Natyrisht qe jo. Perpiqu te japesh perkthimin e perafert per disa terma, qofte dhe duke futur dy fjale te ndara me / . 

Me sa pashe nga raporti vjetor i disa bankave ne Shqiperi, rreth 10-20% te depozitave te Shqiptareve paskan shkuar per te financiuar kreditmin idiot (250% te depozitave) ne vende si Letonia. Pra likuideti i Shqiperi e ben Shqiperine teper te 'dashur' per bankat e huaja jo vetem per qindra milion eurot fitim, por edhe per depozitat.

BoA paska vene ca kontrolle 'te frikshme' kapitali, por mua s'me besohet qe nje bankier te doje te mbaje depoziten 'te papune'. Banka meme duhet te kete marre goxha nga ato depozita te Shqiptareve per ti vene ne perdorim gjetke.

shume zhurme!

 

si perfundim, i vetmi problem qe paskan shqipetaret me krizen eshte frika se mos bankat e kontrolluara nga jashte nxjerrin likuiditetin.

si perfundim, e vetmja zgjidhje qe kerkohet eshte qe te kete kontroll te rrepte te transaksioneve midis bankave te kontrolluara dhe atyre kontrolluese, te percaktohen ne menyre shtrenguese ne sere shkeljesh dhe te parashikohen denime aq te llahtarshme sa qe bankat "me mire e leme fare transaksionin se qeveria shqipetare eshte allasoj!!!!!!"

 

Ndertmi ka kohe qe eshte semure dhe mbahet ne kembe me aspirina (po te rendisesh lajmet e mediave te kontrolluar nga ndertuesit do te habitesh se cfare kane shpikur per te mbajtur gjalle besimin e konsumatorit ne rritjen e vleres). Cmimet e tregut te ndertimit mos i shihni tek gazeta celesi dhe as tek "pazari i pare" i ndertuesit. Me leke ne dore ben kerdine (ka ca kohe kjo gjendje).

 

Ne shume vende te botes po perdoret "KRIIIIIIZAAAAAAAA" per te justifikuar financime shteti per financuesit e politikaneve. Punetoret po lihen ca kohe me "80 perqic" ne kurriz te shtetit nderkohe qe mblidhen porosite dhe bertitet se ka krize per te mbledhur financimet e lehtesite.

 

Ndersa ne shqiperi ka rreth nje vit qe ka nisur kriza.

gene,

ne rradhe te pare duhet te marrim vesh per cfare po flasim. nje krize likuidideti qe do conte ne rrenimin e sistemit bankar do ishte shume e rende per shqiptaret, dhe nuk do ishte cudi ta conte vendin ne nje 97 tjeter. Renia e rritjes ekonomike ne Shqiperi apo efektet e ekonomise boterore jane probleme te tjera. E vetmja statistike qe ben nje lidhje midis cfare po ndodh ne bote dhe rrezikut per te cilin po flasim me lart eshte statistika qe na dha Qafiri me lart. Qafo, me qe ra llafi, ne kohe pasigurie nuk eshte e papare qe te rritet likuiditeti dhe te ulet numri i kredive.

Puna eshte ta dime cfare po ndodh, pastaj te flasim per cfare duhet bere. Mendoj se rreziku i nje krize likuiditeti per bankat eshte gjeja e pare qe duhet evituar. A eshte e mjaftueshme garantimi i depozitave ne 25% apo duhet me shume per ta evituar kete? Mendoj se kjo duhet diskutuar me shume.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).