Gjak për nder

Një film i dokumentaristit gjerman Marc Wiese trajton fenomenin e gjakmarrjes në Shqipëri. Në Festivalin Ndërkombëtar të Programeve Audiovizive (FIPA) që u mbyll të dielën (25.01) në Biarritz të Francës ai nderua me "FI
 
Sa herë që del nga pragu i derës ai rrezikon të mos kthehet më. Axha i vet dikur pat vrarë për gjakmarrje dhe sipas kanunit familja e të vrarit ka të drejtë të vrasë çdo mashkull të familjes së vrasësit. Tetë vjet kaloi 50-vjeçari në ngujim për t'i shpëtuar vdekjes, derisa një ditë mori vendimin t'i dalë asaj përpara. Rreth 500 familje janë viktima të rrethit vicioz të gjakmarrjes, njërit nga nenet e mbetura nga ligji zakonor i hartuar nga bashkëkohësi i Skënderbeut, Lekë Dukagjini.

"Kanun - Gjak për nder" e quan Marc Wiese dokumentarin e tij, i cili qysh nga fillimi i vitit po shfaqet në kinematë gjermane. Dokumentaristi përshkruan fatet e trishtuara të njerëzve, që ose vënë jetën në rrezik, kur dalin nga shtëpia,ose rrinë të ngujuar, nganjëherë që nga fëmijëria.

Policia e Shkodrës, e pafuqishme ndaj këtij fenomeni, veçse numëron viktimat e mban në ruajtje armët derisa të përfundojë procesi, të cilat pastaj i shet në ankand. Vetëm murgesha gjermanishtfolëse Kristinë përpiqet të ndërmjetësojë për pajtimin, por pa sukses.

"Ajo që më impresionoi, por edhe më tmerroi njëkohësisht, është se vetëm në një rrugë kishte 30 familje të prekura", thotë autori Marc Wiese. "Pothuaj i tërë filmi zhvillohet në një copë tokë me rreze prej 3-4 kilometrash dhe këtë rreth, si hijen e një llambe dore mund ta kaloje pa vështirësi në një pjesë tjetër të veriut të Shqipërisë dhe i njëjti film do të dilte".

Edhe pse njëri prej personazheve ka qenë i ngujuar për tetë vjet me radhë, - një makth e quan ai atë periudhë, - kur flet për Kanunin i shkëlqejnë sytë. Kur autori e pyet, ai përgjigjet: "Kam simpati për të". "Më mahniti kjo dyanshmëri, nga njëra anë që kanuni sjell dhunë dhe vrasje dhe nga ana tjetër që njerözit janë kaq të lidhur me të", thotë Wiese.

"Jo vetëm unë, por gjithë Shqipëria nuk del dot prej kanunit", thotë njëri nga personazhet në film. Një botë e pakuptueshme për perëndimorët, shkruan kritiku i filmave dokumentarë Hans Messias në revistën Film-Dienst. "Wiese u qëndron afër viktimave, si të ngujuarve, ashtu edhe atyre që duan të gjakmerren, por e ruan distancën e mjaftueshme për t'ia lënë gjykimin vetë shikuesit".

"Është e përligjshme që filmi është fokusuar tek kanuni. Ky është 500 vjeçar dhe përcjell një botëkuptim shumë arkaik, të cilin njerëzit e jetojnë me mish e shpirt, të paktën kështu dukej tek protagonistët e filmit", thotë Messias për Deutsche Wellen.

Kjo e bën Kanunin diçka ekzotike për perëndimin dhe një temë shumë të preferuar për dokumentaristët. Por puna e tyre ka gjithmonë një efekt dytësor: "Keqësimin e imazhit për Shqipërinë, për të cilën publiku perëndimor nuk është shumë i informuar", konstaton Messias.

Gazetari nga Tirana Astrit Ibro, i cili ka marrë pjesë në investigimet gati trevjeçare për filmin "Kanun", thotë se pavarësisht se vihet në rrezik imazhi i Shqipërisë, gjakmarrja është një problem serioz për të cilin duhet folur: "Në qoftë se disa elemente problematikë do t'i fshinim dhe do të bënim sikur nuk i shikonim, këto nuk do t'i shërbenin zgjidhjes dhe pastaj do të ngeleshin  probleme", gjykon Ibro. 

30 Komente

Ishte periudha 91-92.  Kohe kur fasulet e preshte na kishin mbire ne bark, e s'dihej nese dyqani do kishte buke per gjithe lagjjen.  Mami ne aneks po bente salcen per fasulet per te nesermen.  Vjen kusherira ime (mbese e mamit) dhe i dicka i thote.  E pashe t'i dridhen gjunjet, me ekuilibrin qe i mbahej nga mbeshtetja ne mur.  Duart i dridheshin, po luga nuk i ra nga dora.  Ngadale, me nje fisnikeri qe e kam pare vetem tek ajo, u ul ne shesh, dhe po fisnikerisht nuk donte ta prekte mbesa.  I pikonin lotet, por nuk qante me ze.  Grate e Malesise nuk qajne me ze, piskama e kuje.  Cudi, piskamat jane per burrat (thone nga ato ane.) 

Marr vesh me vone qe kusheriri i mamit ishte vrare ne dere te shtepise ne Tropojen e Vjeter.  Nga nje "gjak" qe e kishin pasur "hak" ketu e 50 vjete me pare, por qe "nderi" s'ishte bere sipas Kanunit, sepse regjimi e kishte ndaluar.  Ndaluar, por jo harruar. 

E kam urryer fjalen "Kanun" qe nga ajo dite.  Ne mendjen time, kur e mendoja, me dilte imazhi i mamit, ne gjunje ne aneks, me luge ne dore, e lote te pafshire. 

Me vone, kur ika nga Shqiperia, kur erdha ne US, dhe ndersa perpija cdo gje per t'u ambjetuar ne realitetin tim te ri, ne te njejten kohe lexoja dhe germoja cdo gje per te qene afer atij te vjetrit.  Cdo gje qe kisha mall, qe doja, por dhe qe urreja.  Keshtu u hasa edhe me Kanunin (e Lekes.)  Me vone mesova qe kishte shume kanune.  Dhe qe fjala "kanun" nuk do te thote "makth" (sic e kisha mesuar ate nate ne aneks) por ligj.  Nje ligj mesjetar.

Qe t'i kthehem tani artikullit, nuk e kam pare emisionin.  Dhe nuk mund ta gjykoj thjesht nga nje artikull.  Por me c'lexoj, eshte marre me realitetin e rrugicave te Shkodres, me ngujimet dhe gjakrat.  E ne menyre po aq makabre sa eshte ai realitet, eshte nderthurur fjala "nder". 

Po aq sa eshte nevoja per emisione te tilla, per ta vene gjithmone e me shume ne qender te vemendjes kete dukuri, me shpresen (deri tani te kote) se shoqeria dhe shteti do te mund ta ndalin nje dite, po aq eshte e nevojshme te behen emisione, per te shtjelluar e treguar se c'eshte Kanuni.  Bile, duke pasur parasysh ekstremitetin e ketij fenomeni, me duket se ka ardhur koha per mjete ekstreme.  Te mesohet me detyrim ne gjimnaz (si pjese e historise) ashtu si psh, ne Gjermani, ku Holocaust me duket se eshte e detyruar te jepet si lende ne shkolle te mesme. 

Ky fenomen ekstrem, nuk ka lidhje me nderin e Shqiperise sot.  Eshte nje ligj mesjetar, ashtu sic kane pasur shume shoqeri te tjera.  Qe nga klanet e Skocise dhe Irlandes, e deri ne tribute e Azise Jug-Lindore.  Qe nga "duelet e nderit" te aristokracise europiane, e deri tek "vendetat" ne Korsike apo ne Krete. 

Kanuni, ne ate kohe ruante nderin, dhe percaktonte marredheniet midis dhe permbrenda klaneve, ne mungese te nje pushteti qendror (shteti.)  Nder ligjet e tij, nuk gjen vetem ato te gjakut, por dhe te prones, te mikut e te armikut.  Nuk e mbroj, por nuk ia hedh poshte vlerat qe kishte per ate kohe.

Ne ditet tona, eshte nje makabritet i nje shoqerie te bastarduar, dhe per me teper, duar makbethiane te shtetit shqiptar.

deep comment Monde, a good one!
 

p.s. hajde sharrtim qe je mi goc; "Pitbull me Doberman!" kot nga anon me shume? smiley

Si te gdhihem ne mengjes smiley

Sot jam gdhire nga ana e mamit me duket lol. 

Per komentin, ehhh sa do doja qe nje dite te mos komentoja ne te tilla tema ....

Monda, e lexova dhe nuk guxoja ta komentoja këtë shkrim... Ka shumë plagë që u hapën... është me të vërtetë ngjethëse!

Me thene te drejten ed, jo se do shuhen plaget e "Kanunit" nga muhabetet e peshqeve.  Por hapi i pare mendoj eshte te flitet per to. 

Sic thashe, jetoj me shpresen qe nje dite shoqeria shqiptare do jete gati te flase vete e t'i zgjidhe vete (me ndihme te shtetit.)  E jo duke pritur nje artikull (qe me pas doli i implikuar) per femije te ngujuar, apo nje dokumentar te huaj.

Monda, thonë se dashuria e parë nuk harrohet kurrë smiley

Ta citova atë thënie, sepse me Bletën u dashurova që ditët e para që kam hyrë në peshk, pikërisht për një propozim që pati bërë në një temë që trajtonte hakmarrjen.

Me sa mbaj mënd, bëhej fjalë për një falje që qe bërë në një fshat të Shkodrës, falë punës së priftërinjve dhe murgeshave të asaj zone si dhe diçka nga propozimi i Bletës: T'ju shkruanim në emër të Peshkut të gjitha familjeve të ngujuara, t'ju tregonim që nuk është turp të falësh dhe të sillnim shembujt e atyre familjeve që ju janë rikthyer normalitetit... KJO PO QË DO TË ISHTE një INICIATIVË CIVILE që i përshtatet nivelit intelektual të peshqve!

Cfare u be me propozimin e Bletes?

Une jam gati, megjithese disi skeptike qe nje iniciative virtuale te implikoje apo te kete force te ndikoje realitetin, sidomos ate tonin.

E njëjta gjë që u bë me antologjinë e Floknajës... smiley

Eshte nje fakt ,se ne komunizem gjakmarrja nuk ka egzistuar..ngujimi i femijve dhe i femrave nuk ka egzistuar.

Si shpjegohet kjo ?

 

 

 

(ju lutem mos e degjeneroni kete komentin tim ne  diskutim politik ,thjesht si fakt)

"Gjak per nder" ne konceptin e bastardizuar te Kanunit qe egziston sot eshte si ajo shprehja ne anglisht qe thote Bombing for peace is like fukcing for virginity. Dmth ne rastin e gjakut eshte per te qare jo per te qeshur.

Monda, episodi qe tregon eshte vertet i prekshem, dhe se si te eshte ngulitur ne mendje qe ishte femije. Imagjino (largqofte)...ose imagjino si ndihen antaret e familjes, kur behet fjale per nenen e baben e motren e vellain, qe nje dite e shohin te vrare fale ketyre zakoneve te bastardizuara te "nderit".

E megjithate mendoj nuk duhet theksuar vetem fakti qe ky mentalitet barbar egziston, sic beri Fiksi duke intervistuar nje plake 70 vjecare, tek kjo tema qe e solli videon Avocados. Dmth ok qe behet e ditur ajo, po ne si shqiptare e dime shume mire qe egziston ky fenomen dhe mentalitet. Puna eshte te fokusohet vemendja se pari dhe se parafundi tek shteti, dhe organet e tjera kompetente lokale etj, dhe tek cka ata kane deshtuar te bejne per keto fatkeqsi, dhe vetem keshtu duke i turperuar mbase detyrohen te bejne dicka pushtlitikanet tane.

Ne kete kontekst, dhe keto te huajit qe fiksohen tek Kanuni, "nderi" etj (se tingellon me egzotike ashtu per te huajt sesa tia shpjegosh nuancat) ne fakt bejne me shume mire sesa keq, se mbajne fokusin ne ceshtje. Le te zgjidhet njehere problemi se nderkohe ja sqarojme prap botes qe nuk eshte ky nderi i shqiptareve. Po sa kohe qe keto probleme egzistojne akoma ne shek 21, nderi jone si shtet eshte i dhj.ere gjithsesi.

Megjithese s'i kam qejf krahasimet me filmat, por ne kete rast ma beni kabull.  Po shikoja para ca ditesh Veronica Guerin.  E kam pare disa here si film, dhe ne fund gjithmone them "ah, sikur ..."  Shkurt per sinopsin (per ata/ato qe s'e kane pare) Guerin ishte gazetare ne Dublin (ngjarje e vertete filmi) qe investigon mafien qe merrej me shperndarjen e droges.  Ne ate ne Dublin krimi ishte sheshit, drogadhe vrajset sheshit, dhe po merrnin ne qafe nje breze te tere.  Si rrjedhoje e investigimit te saj, dhe vrasjes se saj nga nje kriminel, jo vetem qe u ndryshua ligji dhe u denuan kriminelet, por qytetaret e Dublinit dolen te gjithe ne rruge dhe Kerkuan Ndryshim.  

Pertej filmit, se po vij i moralit te tij rrotull, dmth ke te drejte kur thua qe duhet mbajtur fokusi ne kete ceshtje.  Me te gjitha mundesite.  Dhe jo vetem me skandalin e shtepise se femijeve te ngujuar (basdartuar dhe ajo perpjekje) por dhe jo vetem me dokumentare te huaj.  Kam nje problem me dokumentarin sepse e the dhe ti vete, qe mund te shihet disi ai "ekzotizmi" i kesaj njolle.  Per me tej, nga artikulli:

Edhe pse njëri prej personazheve ka qenë i ngujuar për tetë vjet me radhë, - një makth e quan ai atë periudhë, - kur flet për Kanunin i shkëlqejnë sytë. Kur autori e pyet, ai përgjigjet: "Kam simpati për të". "Më mahniti kjo dyanshmëri, nga njëra anë që kanuni sjell dhunë dhe vrasje dhe nga ana tjetër që njerözit janë kaq të lidhur me të", thotë Wiese.

Si i huaj, ai mund te mahnitet.  Dhe ja "ekzotizimi."  Ndersa per te ngujuarin qe i shkelqejne syte kur permend Kanunin (versionin basdard qe njeh) ... eshte cmenduri, eshte si ekstaze droge, eshte makabritet. 

Dhe nga ana tjeter, mesa kam vene re nga mediat shqiptare, nje here ne kaq kohe kujtohen per kete plage, kur del ndonje skandal anesor apo tjetri.  Apo kur vdekjet raportohen thjesht si statistika. 

Personalisht, as qe mund te krahasoj dhimbjen apo imazhin tim me ate te familjeve qe vuajne drejte per se drejti nga kjo plage. 

Por nga ana tjeter, kam nje plage tjeter te pambyllur.  Kusheririn tim te pare (qe e kisha si vellane tim), e kane vrare ne x shtet, jo ne Shqiperi.  (Deri vone, asnje s'me tregoi se e kishin vrare, me thane qe vdiq ne aksident.)  Kusheriri i tij (nga i ati) ka zene be qe do marr hak.  Tezja ime (djali i vetem) nuk donte sepse pastaj do hynim ne gjak, nga fisi i mamit, por dhe nga fisi i burrit te saj.   Dhe mua me thane, qe kur te me pyesin, me duhet te genjej e te them qe ka vdekur ne aksident.  E keshtu bera kur me pyeti nje shoku i tij vjet.

Ai paragrafi me lart duket percart, po e shkruaj percart, ndersa me bien lotet.  Percundim, percartesi shpirterore e realitetit shqiptar.

 

Mire Lek Dukagjini vuri ca rregulla ligjesh ,"Kanunin", ne nje kohe qe shqiptaret nuk kishin shtet ,dhe ai Kanun funksiononte ne ato kushte shume mire ,populli i bindej Kanunit ,ketu e 400,500 vjet me para ne mos gaboj deri edhe ne kohet tonat, mbas luftes 2B.

Ligjet e maleve funksionuan ,edhe ne drejtim te pajtimit e te beses.,s`kishte burre none te thyente Kanunin e Maleve.

...dhe kesaj ia leme kohes dhe te kaluares ,...

..po sot,kur e kemi shtetin ,dhe administraten e Tiranes,pse kaq e rend  dhe mejeruar kjo situa e gjakmarjes?

... 

Edhe Partia Komuniste hyri deri tek Kanuni , dhe me menyrat e saj arriti qe ta zevendsoje Kanunin ,me ligjet e nje shteti ,dhe si Malsoret dhe Fushoret ,frike Shtetin ,sic kishin frike edhe Kanunin.

Ky ishte nje hap perpara qe shqiptaret arriten te njifnin shtetin si mbrojtesin e tyre ,ligjor ,ne lidhje me krimet e ndryshme.

Vrasja , ne shtetin komunist, ishte e denueshme dhe e pa tolerueshme . ...ai qe vriste do te vritej ..dhe kaq ...njerzit e dinin kete ,dhe shume vete qe kryenin vrasje , vrisnin edhe veten .

Ishte ligj ky, i mesuar nga eksperienca e funksionimit te shtetit ,te gjithe e dinin se c`fare i priste ne se kryeje nje krim .

Dhe sot eshte pikerisht Shteti fajtori kryesor ,dhe shoqeria shqiptare qe qendron indiferente perball kesaj gjendje fatale,qe ka pllakosur nje pjese te mire te shoqerise shqiptare.

Pika pryesore, mendoj qe ka shkaktuar gjakmarjen, eshte PRONA.

Shteti shqiptar nuk ka zgjidhur me drejtesi mardheniet e prones ne shoqerine shqiptare...si domos ne provinca, fshatra dhe qytetet.

Gjakmarja eshte thellim i varferise dhe nje problem social qe po nuk u vlersua seriozisht,do te mbetet nje plage e gjate dhe pa sherim.

Me filma dhe me biseda ndergjesuese qe kane efekt vetem propagandistik ,gjakmarja nuk sherohet.

Jepi drejtesi viktimes ,prones private ,familjes dhe do te kesh nje sherim te shpejt gjakmarjes.

Si ka mundesi po ky popull ishte ne kohen e Enverit dhe nuk kishte kaq viktima te gjakmarjes , po ky popull eshte edhe sot qe vuan nje tmerr te tille ,sa primitiv aq dhe makaber .....nuk kemi pare nje situate te tille te familjeve qe ngujohen neper shtepira ,femije qe jetojne me friken e hasmit ,dhe te gjaksit ,ne shqiperine e pas 90!

 Shteti eshte ilaci i kurimit gjakmarjes,te thellohet mire pse ndodh gjakmarja ,dhe si mund te shuhet gjakmarja,ne te peshku nuk e shuajme mund te japim mendime ,opinione por shteti ka specialiste ,ka para qe ti qepet ketij problemi ,me buke ne traste ,apo jo?

 

 

 

 

Fisi-Klani-Grupi –tri shtyllat mbi te cilat funksionon ngrehina e  shoqerise shqiptare. Demokracia si sistem qeverises bazohet ne institucionet , ligjet dhe normat social.Analiza e demokracise shqiptare nga kendveshtimi teorise  se kapitalit social  dote ishte mjaft interesante per te kuptuar se si tradicioni, normat dhe strukturat sociale tradicionale interferojne ne shoqerine e sotme qe meton te funksionoje mbi bazen e  institucioneve dhe ligjit. >>

Me poshte po sjell disa citime se si kuptohet Kanuni si realitet i se kaluares dhe ndikim aktual:>>

1.Sipas  Krist Maloki, i cili ka jetuar e vepruar në Graz të Autrisë Shpirti shqiptar përkufizohet me tri fjalë: besa, nderi dhe burrnia.>>

 2.Kurse Zef Ahmeti komenton: >>

Sistemi juridik i kanunit (kanuneve) në gjirin e tij (tyre) përmbajnë elemente që, varësisht prej interpretimit, pa asnjë mëdyshje mund të klasifikohen si moderne për kohën kurë ai sistem aplikohej me intensitet. Elementet që mund t`i gjejmë në ato rregulla mundemi t`i krahasojmë, sidomos disa institute, me trendet aktuale moderne të rregullave e ligjeve. >>

...rregullat e kanunit gërshetojnë në vete elemente tipike shqiptare që definojnë shpirtin e shqiptarëve, e karakteristike, të cilat janë vlerësuar lartë nga studiues të ndryshëm. >>

> >

Besa:>>

Dhënia e besës ishte një institut aq i rëndësishëm sa ai që e jepte atë, kurë dhënësi ishte i qëndrueshëm e i pathyeshëm, ishte në gjendje të humbiste gjithçka, por jo edhe ta thej atë. Besa definohet si “fuqi morale e teorisë dhe e vetëmohimit” që vështirë kuptohet nga të tjerët, e që vështirë e gjejmë te ndonjë popull tjetër. >>

> >

Nderi:>>

Instituti i nderit  do ta quaja se kulmon(te) për shqiptarin, ai qëndronte mbi të gjitha. Marrja e nderit ishte vdekje, edhe pse ati që iu ishte marrë ishte gjallë, ishte i vdekur, sipas kanunit. Semantika nderit nënkupton “jo vetëm largimin prej shka ka të përpjekun me flligshti, por gjithshka i siell nderim faqe të tjerëve dhe ja nalton çmimin dinjitetit personal të tij”, thotë Maloki. Nga ky definicion dalin edhe elemente që lidhen drejtpërsëdrejti me aktualen dhe modernen. Nderi sot nuk është institucion i prapambetur. >>

Burrni:>>

Burrnia krahasohet me fjalën  angleze “Gentleman” e cila është tipike angleze që si fjalë përfshinë një kulturë në vete më shumë se sikur të përkthehej. Andaj burrnia trajtohet si koncept tipik shqiptar që nënkupton shumë elemente të lidhura ngushtë ndërmjet veti. >>

Interpretimi i besës, nderit dhe burrnisë në kontekstin aktual nuk hasë në asnjë vështirësi. Përkundrazi!  Këto elemente të identifikuara si “shpirti shqiptar” do të ndihmonin edhe integrimet evropiane, dhe fundja janë specifika që kundërshtojnë fenomenet negative që po i kërkon Evropa. >>

> >

3.Interpretim mbeshtetur te At Gj.Fishta (Mahuta e Malcis) Themelin shoqeror e formon fisi me jeten e tij te perditshme, sic na shfaqet te Kanuni i Leke Dukagjinit; kjo eshte jeta e familjes se madhe te pandare, me pushtetin ateror "patrias protestas); jeta e ndarjes se puneve, e prerjes se flokeve femijes, e mikpritjes dhe vllamise se shenjte, e nderimit te pleqve, jeta e beses, bese-burri dhe bese-fisi.Eshte nje jete-lufte me armet perhere ne brez per t’u ruajtur nga armiku; me marrje gjaku, ose me gjak te blere a te falur bujarisht..."

4. Gjin Marku (Kryetar i Shoqates Kombetare te Pajtimit te Gjaqeve:

Ne kemi ligje sipas standardeve evropiane, por që janë vetëm një kopje e mirë dhe jo ligje funksionale. Pikërisht duke u ndodhur përpara pafuqisë së shtetit, ku një nen ka me qindra alternativa, midis të cilave mund të kalojë gomari bashkë me kosha, një pjesë e madhe e qytetarëve zgjedhin kanunin, i cili megjithëse i formuluar shekuj më parë, ishte shumë i saktë dhe konciz e nuk linte mundësi për ta shmangur. Tradita zakonore e së drejtës ka qenë shumë e mirë dhe i bënte të gjithë të ndiheshin pjesë e tij. Ai kishte një hierarki (Kuvendi i Pleqnis&eumlsmiley dhe çdo vendim merrej nga ky kuvend. Kuvendi i Pleqnisë përbëhej nga Kuvendi i Maleve, që ishte edhe shkalla më e lartë, nga Kuvendi i Krahinave, Kuvendi i Bajrakëve, Kuvendi i Katundeve dhe ai i Fiseve. Çdo vendim që merrej, kalonte detyrimisht nëpër këtë hierarki, ndaj dhe vetëgjyqësia përjashtohej krejtësisht nga Kanuni.

> >

Spiritus i ke thene te gjitha persa i perket kanunit.

Kriza, kjo plage e thelle e shoqeris qendron tek indiferenca jone.

Kane thene gjithmon, me i keq "gergasi" ai qe te shtyn per hakmarrje se vrasesi.

Kur i biri i nje malcori hoqi sharkijet, e u vesh si europian, i jati i thote; " e more bir, dikur thuhej brez pas brezi, sot do thojne rryp pas rrypi".

Ne cilindo shtet, kur ne nje proçes zgjidhje, pjesmarja eshte fisnore, klanore, hakmarrja individuale eshte e pamundur te ndalohet.

Deshiren per hakmarrje personale nuk e kane vetem Shqiptaret, po ne Shqiperi jane kushtet qe te afron shoqeria, fisi jot, te afermit tuaj.

Mos Spiritus...Te studiosh pikpamjet e para krishtit per Yjet eshte po aq gje e bukur sa te studiosh pikpamjet e shoqerise se organizuar te 400-500 viteve me pare . Te perpiqesh te analizosh e zberthesh  "dobine" e tyre per KOHEN eshte qesharake dhe  konkretisht  KANUNIN eshte KRIMINALE. Asnje lloj argumenti nuk duhet te perqaset pervec thirrjeve histerike mitingashe te Ringjalljes se tij ne SHqiperi prej Sali Berishes "Se Kanuni zoterij ..ishte me i mire se Ligjet Komuniste"" Dhe eshte keshtu si thote AI me te vertete keshtu per shoqeri qe kane mbaruar e ikur nga skena para shume shekujve .Pikerisht per shfaqje te tilla deri diku Masive dhe te perkarura nen ze nga MIXHIZMI e Mixhistet...ne jemi subjekt Interesant per ti paraqitur BOTES ne teresi dhe EUROPES ne VECANTI...se kjo shoqeri me LIGJ BARBARIZMIN .....EKZISTON ne SHQIPERI! Kanuni eshte nje TURP i Madh te permendet ne gjuhe normale SOT.Me pak fjale eshte PERJASHIM nga shoqeria NORMALE EUROPIANE , qofte edhe si permendje......

Idris, je keqkuptuar.Kam montuar pikpamjet e te tjereve qe jo vetem e glorifikojne rolin e Kanunit ne te kaluaren 500 vjecare por bejne thirrje per integrimin e tij ne legjislacionin aktual!! Kam shprehur mendimin tim se ajo qe quhet demokraci mbetet foshnjerisht funksionale sepse nuk bazohet ne institucione dhe Ligj por ne mekanizmat e tribalizmit, klanizmit dhe grupit korruptiv. Ne kete kontekst,  kanuni gjen hapsira dhe behet veprues.

Eshte me shume se habi te degjosh sot adhurim  solemn ndaj Kanunit-"Kushtetutes" se Maleve ne kohen parashteterore. Ja si thote njeri prej tyre: me kodet e nderit, beses e burrnis kena me hy ne Juropin e bashkum.

Pavaresisht kanuneve, "nderi, besa, burreria" jane ose te pakten ishin virtyte mbareshqiptare.  Me duket se behet gabim te pergojohen ne menyre te tille, vetem se ishin te kodifikuara nga kanunet.  

Ne paragrafin tend te fundit, ato tre fjale jane shfaqur nen nje petk primitiv (ne menyren se si ishte shprehur x per hyrjen ne Europe.)  E megjithate, kjo s'do te thote qe te mohohen si virtyte.  Institucioni i beses eshte teme me vete.  E megjithate te treja jane te nderlidhura. 

Persa i perket kanuneve.  Po marr per shembull Kanunin e Lekes.  Ke te drejte kur thua qe eshte per t'u habitur se si adhurohet "kanuni-kushtetues."  Adhurimi, mistifikimi jane absurd sepse nuk do te thote gje tjeter, vecse "cudi e madhe qe paskemi pasur ligje/tradita."  Sepse Kanuni, s'eshte gje tjeter vecse ligj apo tradite zakonore.

Kanuni i Lekes ndahet sipas kapitujve me poshte:

Kisha, Familja, Martesa, Shtepia (Prona), Puna , E dhenura (huaja/fajde) Fjala e Gojes, Nderi, Demet, Kanuni kunder mbrapshtive, Kanuni i Pleqerive, Perjashtimet.

Zhveshur nga kafsherite e sotme, Kanuni (per ata/ato qe e kane lexuar) s'eshte gje tjeter vecse nje veper juridike.  E cila, ashtu sic e kishe sjelle ti me larte, kishte dhe institucionet e interpretimit=Kuvendet.

Prandaj, jam shprehur dhe me lart, qe menyra me e mire per ta c'mistifikuar, eshte te mesohet. 

@ Idris, Kanunet nuk jane turp, por pjese e historise dhe juriprudences shqiptare.  Turp dhe kafsheri eshte cfare behet sot ne emer te tyre. 

PS: Vertete e ka thene Berisha ne miting ate llaf?! 

Monde !

Po nuk ka asnje sens fare, po fare fare fare qe te behet qofte dhe nje shenim per kete histori tribalesh.

Armet ne depo masa e pare.

Dhe masa e dyte e  njekohesisht me e rendesishmja : Tredhja kolektive e gjithe meshkujve te atij fisi qe ben vrasje per kanun.

Koth,je shumë drastik... dhe nuk e di nëse do të funksiononte smiley

Mënyra më e mirë është që këtyre njerëzve t'ju ngjallej dashuria për jetën... të donin jetën dhe të ardhmen e lumtur që ajo ju ofron.

Ndoshta është perspektiva e zymtë e së ardhmes që i bën njerëzit të pandjeshëm ndaj dëshirës për të jetuar.

Mua s'më intereson se ishte Enveri që ja u bëri mëndjen dhallë me të ardhmen e lumtur apo janë klerikët që ju premtojnë parajsën, mjafton që të fillojnë të shpresojnë... dhe siç duket, rritjet 2 shifrore nuk qënkan burim frymëzimi smiley

Po ca thu mer Ed,

E kane pak mer po te them. Vrane nje femije 10 vjec mer ke dera e shkolles. Ca thu ?

Ketu per 5 vota te nje fisi te gradojne Kapitan bajraku mer,  ene do degjosh pastaj histori te fresketa per gjoben e gjakut e me rradhe.

Po thuj qe nuk del njeri qe ta beje thuj ! smiley

Kanuni kishte kuptim kur njerëzit duhet të nderonin vehten duke dalë në shesh të burrave...dhe ishte nder që të rrije në shesh të burrave. kolektivizimi i detyruar i bëri njerëzit që të mos mund të rrinin të mbyllur... dhe të rrosh me të tjerët të bën që të mos ta kesh mëndjen të fiksuar vetëm "diku".

Mungesa e jetës shoqërore dhe lëshimi pa duar drejt "Sejcili për vehte... se kshtu asht ma mirë" janë disa nga faktorët që i bëjnë këta njerëz që të ngushtojnë aftësinë e tyre të gjykimit.

Ore Ed,

ne emer te kesaj qe thua ti fise me mbi 3000 njerez qe shtrihen nga Gjakova deri ne Fushe Kruje kane nga 100 vjet qe vrasin njeri tjetrin. ( hia ato vitet e Vekes )

Beje vete gjykimin si ka evolu edhe historia e vete Kanunit. Para , ne dhe pas Vekes. smiley

Me para kishte ndonje rregull, tani ka mina te telekomanduara, vrasje me snaiper etj etj etj.

Mos beni gjoja Ed,

disa gjera duhen thene si jane dhe jo si i lexoni ne formatin origjinal te Kanunit.

 

Si ka qene?

Femija nuk vritet (me Kanun.) 

Kapedan bajraku s'behesh me vota fshati.  Gjaku nuk ka gjobe.  Gjobe kishte vetem kur vrasja ishte pa dashje.  Per demet ne pronen tende kishte gjobe, jo gjak. 

Si eshte sot? 

Jo vetem qe funksionojne pertej ligjit, dhe pervec makabritetit te "gjakmarrjes", por po behet dhe tregti me gjakra. 

Disa "kuriozitete" nga Kanuni. 

Larja e kembeve te mikut, qe ishte me kanun.  Eshte interesante sepse edhe ne Europen mesjetare, ne familjet aristokrate, mikut (aristokrat kuptohet) i lahej trupi bile nga zonja e shtepise. 

Dicka tjeter, ne Shqiperi zakoni ka qene dhe eshte qe nuk martohemi as me kusheri te 15-te.  Ne Laberi nuk martoheshe dot perbrenda fshatit.  Kanuni (i Lekes) specifikisht thoshte 400 breza.  Krahasuar psh me fqinjet ne Greqi ku martesa lejohej me kusheri te trete e lart. 

Kanunet kane ndryshuar me kalimin e kohes.  Kjo behej vetem nga kuvendi.  Ne Kanunin e Laberise psh, u lejua divorci nga vete femra.  Faljet e gjaqeve kane qene te herepashershme.  Gjon Markagjoni, ne Miredite, kishte falur me qindra.

Dicka tjeter, ne Shqiperi zakoni ka qene dhe eshte qe nuk martohemi as me kusheri te 15-te. 

Ka qene , jo eshte,  ose mund ta thush : tani ka edhe ndonje perjashtim smiley

Koth, armet ne depo duhet bere per te gjithe, si per kafshen qe e shkrep per kanun ashtu edhe per kafshen kriminale.

Masa e dyte, eshte ngujim tip kanunor, apo komunist, do thoshte THP lol, se c'faj ka gjithe fisi per njollen ne biografi te nje individi. 

Duhen zhdukur rrenjet e kesaj pune. 

Nje analogji pak e larget, krimet me te medha ne emer te Bibles, jane bere ne Mesjete, para-shtypshkronjes, para kontaktit te masave me ate veper, ku interpretimi ishte monopol i disa individeve. 

Ne rastin e kanuneve, te siguroj qe 99% e atyre qe e shkrepin, s'e kane pare jo me lexuar kanunin me sy.  Jam shprehur dhe me lart, nuk po e mbroj, dhe kam perjetuar nga afer plaget ne emer te tij.  Por derisa kanunet te njihen per ato qe ishin, kemi per te vuajtuar akoma.

Duhen zhdukur rrenjet e kesaj pune. 

Po a deshe mendim, mere pra : tredhje kolektive. smiley

Me fal per keqkuptimin ,por gjithsesi nje pene e nderuar ne mendimet qe jep me prurje tek PESHKU si JU personalisht , mendoj se i takonte nje qendrim i DREJTEPERDREJTE pa EKUIVOKE ...qe mu duk sikur i lexova ne prurjen me siper, jo ashtu sic i lexova ne prurjen e mepasme smiley Gjithsesi ne TRIBALIZEM ose Rregjimin Hibrid te sotem ne Memedhembje cdo gje ben VAKI si Strategji Ekzistence nepermjet farimit te njeri tjetrit sipas Ligjeve te KANUNIT !Aq me teper qe strategjia e zvvillimeve dy apo tre shifrore Mixhiste gjen argumente te shkelqyera me futjen e popullsise neper rezervate apo Te Ngujuar. Ndoshta s'te ka rene rasti te lexosh Peshq te nderuar ne fushen e EKONOMISE TABELORE se si e argumentojne kete specifike kanunore te RRITJES smiley

akoma me Kanunin s'kane cfare te shkruajn ... shkruajn nga nje liber per kanunin pa e njohur fare . Edhe ne kinematografi e njejta gje.

kanuni eshte nje fenomen i izoluar ne rreth 20% te Shqiperise .

Si eshte i "izoluar" ne rreth 20%?!  Apo jemi shume ne, dhe ate 20% e kemi teper?! 

Dhe nje korrigjim i vogel: fenomenet te jystifikuara ne emer te kanunit ...

Jo kanunet.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).