Disident ose jo, Ismail Kadare mbetet i madh

Ismail Kadare është në shumë mënyra një prej shkrimtarëve të mëdhenj më problematikë në letërsisë perëndimore kontemporane. Por, kjo nuk duhet t'i ndalojë lexuesit të shijojnë "Rrethimin" për atë çka ky roman është: një punë domethënëse nga një autor magjepsës. Megjithëse ai punon komplet jashtë kontekstit të letërsisë perëndimore të shekullit të 20-të, perspektiva e Kadaresë është ajo e një shkrimtari të preokupuar ndaj temave të historisë së vendit të tij, Shqipërisë. "Rrethimi" rrëfen historinë e një kështjelle katolike të shekullit të 15-të në malësinë shqiptare, e cila është sulmuar nga ushtritë armike turke që së shpejti do të pushtojnë të gjithë vendin. Në këtë rast, gjithsesi, mbrojtësit triumfojnë dhe turqit, pas një rrethimi të gjatë dhe të hidhur, iu duhet të kthehen pas me pasoja tragjike. Megjithatë, Kadare zgjedh të tregojë historinë e betejës nga perspektiva osmane dhe pasuria e këtij romani vjen pikërisht nga detajet si: personaliteti, taktikat, madje edhe haremi që ndjellin pushtuesit osmanë. "Rrethimi" është një imazh ekzotik, që ndryshon këndvështrimin e lexuesve. (Është i pari prej tre romaneve të mëdha në të cilin Kadare eksploron historinë e Shqipërisë dhe Ballkanit nga perspektiva e turqve dhe e atyre me të cilët ata bashkëpunuan). Megjithëkëtë, "Rrethimi" është vendosur në pikën e lartë të rezistencës shqiptare ndaj ambicieve osmane. Shumicës së popullit shqiptar iu desh shumë shpejt të pranonin jo vetëm sundimin osman, por edhe besimin islam dhe veçanërisht urdhrin Sufi, që mbizotëronte mes elitës së trupave jeniçere turke të sulltanit. Rreth 30 myslimanë shqiptarë do të shkonin t'i shërbenin sulltanit si vezirë të mëdhenj. "Rrethimi", i titulluar edhe "Kështjella", kur u botuar për herë të parë në Shqipërinë e 39 viteve më parë, u vu në qendër të karrierës së tij që numëron të paktën 50 botime fikshën, poezi. Kadareja i kishte bërë të gjithë këto si në autor kryesor në vendin e tij të vogël dhe të errët. Shkrimtari, tani 73 vjeç dhe familja e tij shkuan të jetonin në Paris, në vitin 1990, shumë shpejt pas rënies së komunizmit në Shqipëri. Që atëherë, botimet në dy gjuhë, frëngjisht dhe shqip të librave të tij, e kanë bërë atë një letrar europian. Emri i tij përmendet çdo vit pak para nominimeve për çmimin 'Nobel'. Në vitin 2005, ai fitoi çmimin "Man Booker International Prize", i cili është një prej më të shiturve në llojin e librit fikshën bashkëkohor të shkruar në anglisht.
Nën komunizëm
Katër vite më parë, kur Kadare fitoi "The international Booker", disa pyetje shqetësuese u ngritën mbi natyrën e vërtetë të marrëdhënieve të tij me regjimin e vjetër shqiptar. Ai kishte qenë, siç e karakterizojnë tashmë përkrahësit e tij në Perëndim, një disident letrar tepër i madh apo një bashkëpunëtor i regjimit? Është një pyetje e ndërlikuar, që është bërë nga shumë artistë të njohur të shekullit të 20-të, vendlindjet e të cilëve iu nënshtruan hijeve totalitare, veçanërisht ato regjime komuniste që duke ecur sipas modelit sovjetik, tentuan t'i mbanin artistët e tyre, shkrimtarët, poetët dhe muzikantët, të mbyllur... në rastin e Kadaresë, përgjigja duket të jetë se ai ishte në kohë të ndryshme, edhe disident, edhe bashkëpunëtor. Ai është i vetëm në dualitetin e tij. Shembulli i një kompozitori të madh rus, Dmitri Shostakovich, të vjen shpejt në mendje, edhe pse ka shumë të tjerë si ata. Akoma, pyetje te tjera lindin mbi Kadarenë, sepse edhe i parë në standardet e kuqe, Shqipëria nën regjimin e Enver Hoxhës nuk ishte një regjim normal. Në fakt, Shqipëria ishte më e shtypura nga të gjitha shtetet europiane me "perde të hekurta", duke pasur parasysh edhe vetë Bashkimin Sovjetik. Hoxha i prishi marrëdhëniet edhe me "padronët" rusë pas ardhjes në pushtet të Nikita Hrushov dhe e lidhi vendin me Kinën. Kur Beijingu e hodhi Maoizmin, ai u shkëput edhe nga lidhja me Lindjen dhe ndenji si një version ballkanik i ekzistencës së mbretërisë hermetike të Koresë së Veriut. Cila ishte lidhja e Kadaresë me Hoxhën, tiranin vrasës? Autori është shkolluar jo vetëm në Tiranë, por edhe në Institutin Gorki në Moskë. Herët në karrierën e tij, që i thurnin lavde Hoxhës dhe që flet për revolucionin e tij të lavdishëm, ndërkohë që shkrimtarët e tjerë, subjekte të një persekutimi të egër. (Në fakt, nuk kishte persekutime të lehta në kohën e Hoxhës). Kadare shërbeu në Asamblenë Kukull të Popullit dhe ishte një anëtar me influencë në lidhjen e shkrimtarëve të vendit të tij. Më e rëndësishmja është se ai lejohej të udhëtonte dhe të publikonte edhe jashtë vendit, një privilegj i paimagjinueshëm në klikën ksenofobike dhe të izoluar të Hoxhës.
Kama e disidentit?
Si një gazetar kritik dhe letrar, Adam Kirsch shkroi në kohën kur Kadare mori çmimin letrar "The Booker": "Sugjerimi i nënkuptuar se Kadare ishte një disident, ashtu si Vaclav Havel ose Alexander Solzhenitsyn, është shumë çorientues". Kadare nuk do të kishte mbijetuar dhe botuar kurrë nën regjimin e Hoxhës pa pasur asnjë lloj shkalle bashkëpunimi, detajet e plota akoma nuk janë të qarta. Vetë Kadare thjesht deklaron që e shkruara e tij ishte në fakt një kundërshtim i hapur. 'Sa herë që unë shkruaja një libër, - ka thënë ai, - kisha përshtypjen se po i jepja një goditje me kamë diktaturës'. Epo, të shumtën e kohës, që prej botimit të romanit 'Dimri i madh', më 1977, u shkrua me haraç të sinqertë ndaj Hoxhës, pasi Kadaresë iu ndalua për tre vite botimi për shkak të botimit të një poeme satirike. Nga ana tjetër, kryevepra e tij e vitit 1981, 'Pallati i ëndrrave', i bazuar në romanin e Kafkës, 'Kështjella', është një goditje alegorike e tij ndaj totalitarizmit. Ajo provokoi një dënim publik të autorit nga kryetari i Lidhjes së Shkrimtarëve të Shqipërisë, i cili e akuzoi autorin se po i shmangej vijës politike dhe sociale për të bërë alegori dhe histori, në një kohë që Shqipëria ishte sipas tij, e vetmja tokë mrekullish ku socializmi kishte mbetur akoma në këmbë. Nga 1985, Hoxha vdiq. Një tjetër prej çështjeve të pazakonta të romanit 'Rrethimi' është përkthimi elegant dhe fluid i tij nga David Bello. Përkthimi nuk u bë nga gjuha shqipe, të cilën Bello nuk e flet, por nga botimi në frëngjisht i librit të Kadaresë, që ishte përkthyer nga shqipja në këtë gjuhë nga Jusuf Vrioni. Për më tepër, këto versione janë ripunuar gjerësisht. Autori ka hequr pasazhe që ishin futur më përpara si çështje e urgjencës politike dhe janë fituar situata e dialogë që ishin hequr nga libri për shkak të censurës së Partisë Komuniste. Kadare gjithashtu ka tentuar të ngushtojë dhe të rishikojë edhe fragmente e pasazhe të tjera. Nuk do të ishte e saktë, që në këto kushte ta quajmë këtë përkthim si një version të romanit që autori shkroi më 1970. Kështu, ne mund të themi se është libri i shkruar më 1970 plus mendimeve të dyta që ka pasur autori pas atij viti. Siç shkruan Bello, në një shënim të këtij botimi në anglisht: 'Në një mënyrë magjike, që mbase vetëm shkrimtarët e mëdhenj mund të arrijnë, turqit e Kadaresë janë në të njëjtën kohë konspekti dhe mishërimi i asaj që ne nuk jemi, por edhe një prezantim besnik i asaj çfarë ne jemi bërë. 'Rrethimi' është pra, jo vetëm një zhvendosje, përzierje e kohës mesjetare me atë moderne, por një simbol kompleks i një kombi të ndarë e të vuajtur që është rrethuar nga vetja. Mrekullia është se në këtë rrëfenjë ekzotike, e përkthyer dy herë nga një gjuhë e panjohur e Ballkanit e që ka të bëjë me një të kaluar të largët e të harruar, ajo në çdo faqe është jehonë e çështjeve dhe temave që na prekin ne sot. Është pikërisht kjo lidhje, pavarësisht çdo ambiguiteti, ekzoticizmi ose kontradiktave të jashtme që e etiketon dhe i vë vulën kësaj letërsie të madhe, pjesë e të cilës është padyshim romani 'Rrethimi'.
Marrë nga "Los Angeles Times

75 Komente

73

Perkthimi qe i eshte bere artikullit me tingellon i shume i dobet.

Sa per artikullin vete, me beri pershtypje thenia se "Megjithëse ai punon komplet jashtë kontekstit të letërsisë perëndimore të shekullit të 20-të, perspektiva e Kadaresë është ajo e një shkrimtari të preokupuar ndaj temave të historisë së vendit të tij, Shqipërisë." Kjo "thenie" nuk thote asgje pervecse shpreh pozicionin e vete artikullshkruesit, perceptimin e tij ndaj nje shkrimtari "egzotik."

Te thuash qe Kadareja punoka komplet jashte kontekstit te letersise perendimore, eshte nje gafe se pari kundrejt vete asaj letersie. Eshte e vertete qe temat e Kadarese jane pjella te historise se kombit te tij, por per nje kritik letrar do ishte e pafalshme qe pertej kesaj korace te mos arrinte te shihte temat universale te egzistences se njeriut, per te permendur disa, marrdheniet e tij me totalitarizmin, dhe dyzimin e humbjes dhe fitores si koncepte te pandashme nga vete ajo egzistence.

Debatet mbi a ka qene Kadareja disident apo jo, jane nga ato me pa bereqet, dhe i perngjasin dita-dites atyre scoop-eve tabloide qe shijne uje ne havan, e qe nuk i sjellin asnje te mire diskursit letrar. Kritiket duhet te merren me shume me vete kete veper, ta analizojne me tej, te gjejne pika takimi e kapercime artistike qe e vecojne nga krijimi i shkrimtareve te tjere " te kontekstit te letersise perendimore."

Gjenerali i ushtrise se vdekur perkthehet ne (j)evgjitshe me titullin Mula armadako generalo smiley

 

Perkthimi qe i eshte bere artikullit me tingellon i shume i dobet.

Origjinali ne anglisht gjendet ketu.

 

Ky artikulli ne gjermanisht ca thote?

Debatet mbi a ka qene Kadareja disident apo jo, jane nga ato me pa bereqet, dhe i perngjasin dita-dites atyre scoop-eve tabloide qe shijne uje ne havan, e qe nuk i sjellin asnje te mire diskursit letrar. Kritiket duhet te merren me shume me vete kete veper, ta analizojne me tej, te gjejne pika takimi e kapercime artistike qe e vecojne nga krijimi i shkrimtareve te tjere " te kontekstit te letersise perendimore."

ps. s'te njel hatri pse citova pa leje.

pps. diten kur nuk do kete gam-game kondra IK, si nga fronti i brendshem, dhe nga i jashtem, do shof mos ka bo naj prockull, se 73 eshte numer i madh (megjithate PRIME NUMBER). Ai gjeniu tjeter e kish merakun qysh me 64.

O Çimo, por çar censure paskan pas dhe kta amerikont mre.

po ne kemi 39 vjet që e dimë që Kështjella , Gjenerali , etj janë kryevepra

Ps: sa dhjeta kom mor unë në analizën e veprave të Molit amerikoni ska me i mor sa të jet gjallë. smiley

pps: nejse ky merr paret per nji sen t'till qi dhe dyshin s'na e jepte zysha  smiley

 

smiley   gjoja me me vlere ketu ishte komenti i LostT-it, Zanfo...

Qe Kadare nuk ishte DISIDENT, kete e di dhe bufi i deges se Manit te Zi, ne fshatin tim malor, Vermosh.

Por qe Kadare eshte goxha shkrimtar, edhe kete e di ai bufi.

Por bufi im nuk arrin te kuptoje pse ky Kadare deshiron te quhet disident me cdo kusht. Bufi im eshte ca i trashe sidoqofte. Ai nuk i kupton hilkat dhe dredhirkat e ketij apo atij anetari te Shoqates per Leximin e Tere Veprave te Ismail Kadarese (alias Molit).

Ne nje interviste te Kadarese, dhene nje reviste perendimore, ai thote qe ka qene "i mbrojturi i Hoxhes, por ama kunder vete pasuesve te tij", dmth i mbrojtur nga Hoxha kunder vete Hoxhes, dhe se Hoxha e bente kete thjesht per mburrje letrare (gjoja merrte vesh tutkalli).

OK, shume bukur, me pelqen kjo. Por ama, qe nga ketu, le te perfundoje njehere e mire kjo historia e disidences. e te mos na cajne veshet me te. Kadare e ka mjele sistemin komunist nga dita e pare qe ka shkelur ne Rusi e deri ne vdekjen e Hoxhes. Me Ramizin, nuk e di, sikur ishin pare hene jashte.

Dhe ashtu sic sot mjafton nje foto ne facebook ku ke dale mendereperjashte dhe kjo foto te ndjek gjithe jeten, edhe dora e ngritur e Kadarese ne mbledhjet e Frontit do ta ndjeke nga pas.

Kadare ka qene thjesht nje oportunist frikacak, dhe nuk e kuptoj pse nuk i bie shkurt por perpelitet andej-kendej se jo une shkruaja perbindsha dhe shkruaja piramida.

Persa i perket shkrimtarit Kadare, ai eshte nje shkrimtar i madh dhe duhet respektuar.

Gjithashtu, ai ka nje merite shume te madhe dhe ne popullarizimin e ceshtjes se Kosoves, dhe e ka mbrojtur Kosoven pa rezerva. Dhe kjo nuk duhet t'i mohohet.

 

Letërsia shqipe nuk ka tregim

 

Kjo eshte foto taze, nga to qe kane vetem 2 jave qe jane bere.

Pandi Laço ne "Histori pa zhurmues" do shkruante :

Ishte koha kur Kadare ribente flirt me pushtetin per nje cmim ***

Ishte koha kur Kadare kujtonte se shqiptaret jane me skleroze.

Ishte koha kur Kadare merrte çmimin "Kadare" per romanin me te bukur te vitit vetem nje muaj pas botimit.

*** Jane te tjera Cmimet e Republikes te VEkes smiley

Vetë Kadare thjesht deklaron që e shkruara e tij ishte në fakt një kundërshtim i hapur. 'Sa herë që unë shkruaja një libër, - ka thënë ai, - kisha përshtypjen se po i jepja një goditje me kamë diktaturës'.

Po Tim, ke te drejte

amon mer sa i paknoq paska qene ky Kadareja! Ene u ankonte se dikush e kishte penguar me mor cmimin Nobel.

Dy gjera jane te sigurta. Enver Hoxha nuk ishte Elizabeta I, packa se Kadare diti t'ia mbaje zgjuar kureshtjen si sovranit dhe diktatorit. Dhe e dyta, bilbili di te heshte.

Per ne popullin qe lexojme nje here ne 10 vjet ndonje liber akoma nuk ka marre zgjidhje dilema :

Te lexojme histori te shkruar si letersi  apo te lexojme letersi si art.

Diku ne nje koment te shkruar nga nje Profesoreshe te historise se letersise lexoja kete citim te Cabejt :

Letërsia është rruga e zhvillimit mendor të kombit

Keq me rezulton mua ky pohim , kur per 40 vjet lexuam vetem letersi formale dhe kursesi ne kete rast se mund te bej me faj ata qe lexuan por ata qe shkruan. Bile letersi qe e dreqosi fare pararendesen. Po dhe keshtu pa dashje kjo nuk ndodhi qe te mos them qe u mendua mire bile.

Prandaj mire do me vinte qe te mernim ne dore nje Histori Letersie qe vendet ne salle te ishin plot dhe te mungonte podiumi.

Dhe ajo qe une besoj eshte qe Historia e Letrsise duke anuar nga shkenca do ishte me e sakte se keto shkrime komerciale.

Xhanem kur do kemi nje Histori te Letersise Shqiptare ? Kush e pengon kush ? Kush ka interes te jete i vetem dhe i rrethum me ithtaret e tij ?

Ngjashmeri e cuditeshme ne te gjitha fushat. Te privatizojme sa me lire ne kurriz te reales.

Deri kur do kemi terma te tille tifozesh : Shkrimtari me i madh shqiptar ? Apo edhe kete do e bejme simbol te kombit ? smiley

Sic e vinte ne dukje edhe LostT-i, perkthimi eshte shume i dobet, por te pakten merrni titullin tamam

Dissident or not, Ismail Kadare is one of the greats

qe do te thote "Disident ose jo, Ismail Kadare eshte nje nga te medhenjte".

Te medhenj pak ka. Se keshtu "ti je i modh" i themi shoku shokut gjithe diten ne. Ama nuk i themi "je nga te medhenjte", jo per gje , por se s'jemi.

Lor, e kam me ty ket me pas, se ta di zemren. Nuk di a e ke lexu treshen "Pallati i endrrave - Ura me tre harqe - Prilli i thyer". Mbasi i lexon keto, pervec mahnitjes dhe nje kompleksi tjeter ndjenjash qe nuk kane emer, nje njeri normal ndjen edhe nje pikellim qe pse mrekullite qe krijon nje mendje njerezore jane kaq te rralla, nje ketu e nje atje... Natyrisht, po nuk qe predispozicioni per tu marre me mahnitesen, do vazhdohet me doren e ngritur ne Kuvend Popullor per miratim ligjesh, dhe jo me doren qe naten shkruante keto monumente te mendimit njerezor. Qe sera jone mund ti lexoje ne origjinal, dhe jo te perkthyera anglisht pas frengjishtes se J. Vrionit. Te djele te bukur, Lor!

Emo. Jane disa libra qe nuk kam qejf ti rilexoj ne kete moment. Kam qejf ti kujtoj per ate magjine qe me kane lane kur i kam lexu per here te pare, nuk i lexoj se kam frige se mos i lexoj me nje fryme tjeter fale koherave qe jetojme...

Sigurisht do i kthehem por jo tani do ti la te kalojne edhe do kohe....

Per momentin lexoj librin e istruksioneve te celularit, se ma do puna smiley

shif ene prurjen e xhekes sot, po deshe, ene mos harro ti thush falimnerit Flor Hides qe na mundeson leximin...

PS une manual celularesh nuk lexoj mo; jom betu. shum mroklla mer, jo per gjo. i kom dhon drejtim, Lor, "on" osht futu, "off" osht dil... ene aq m'duhet...  smiley 

Kadare eshte shkrimtar i madh ,me i madhi qe kane njohur trevat shqiptare ndonjehere.Problemi eshte qe ne e duam edhe hero,edhe desident,edhe kryetar fronti,edhe deputet.Keto jane prej enverizmit.Enveri ishte historian,agronom ,mjek e gjeollog e shume e shume te tjera.A nuk mund ta leme Kadarene thjesht shkrimtar , e ne kete pike biem te gjithe dakort...??

Shiko Zane

meqe zune Enverin ne goje. smiley

Po te tregoj nje foto qe jam e sigurte qe e ke pare dhe me pare.

Ky eshte Eqerem Cabej. I madh sa s`ka ku shkon.

Produkti i tij kryesor eshte : Gjuha shqipe dhe Drejtshkrimi i saj , kjo si njesia e vetme qe bashkon shqiptaret. Edhe shkencetar i madh, edhe shqiptar i madh dhe mbi te gjitha jo legen. Ai ne krye te shume shqiptareve te tjere hartoi te parin produkt shqiptar bashkues . pra megjithese ishim kashte e koqe ne shume njesi gjografike krijoi nje produkt kombetar, qe do ta mbaje ne histori si shqiptar te madh vec te tjerave.

Ky erdh me dijet dhe mentalitetin austriak

Tani shikoje kete njeriun  ketu me poshte.

Ky nuk le rradhe per shqiptar tjeter, historian i madh ky ( debati mbi identitetin ), shkrimatar i madh , desident i madh me kama ne duar kunder rregjimit, antikomunist i madh, patriot i madh kujto debatin per Skenderbeun( patriot mehalle the Rexhep Qosja pardje ne nje interviste ), pra ku ka gje qe i nevojit per te qene i madh ky eshte.

Ky erdh me dijet dhe mentalitetin formal rus.

Te dy desh t`i perdorte Vekja. Te parin nuk e preku dot megjithese deshiroi shume, te dytin e beri shkrimtarin legen te heronjve qe do rivriten dhe vazhdon e quhet me i madhi se ka shkruar Koncert ne fund te dimrit. smiley

Tani jane ne SHqiperi jo me shume se 5 veta qe e quante te madh : Mark Marku, Zija Cela, Mira Meksi, Piro Misha dhe Maks Velo. Nuk po e quaj Fahri Balliun. smiley 

Keta jane neper juri cmimesh dhe i japin cmime njeri tjetrit.

Edhe shkencetar i madh, edhe shqiptar i madh dhe mbi te gjitha jo legen

***** smiley

swed, une kujtoja se ti e kishe lexu Kadarene.

Intervistat ja kam lexu me mire Cimo.

E ule shume pazarin, swed. ti nuk je billig (bindja ime kjo); s'ke pse gju kmisha najloni reduziert (Aktion).

PS Po e ngrejte pjacen, ene mun qe flasim. Jo se kam deshire te papermbajtshme me fol, por me erdh ere ferneti nga ana jote, swed. Nga ai qe pinin shoferat, pa dale moda e kacurrelit ala. Ere qe nuk du ta nij prej teje (se kocken ta ruj une, swed, ene po pate prish qejfe, nuk jom lacarone).

Cimo, le ta shofim kush e ka ul pazarin. Kadare ka thene "mua me mbeshteste policia nderkohe qe donte te me bente gropen sigurimi". Behet fjale per vitet 80. Tani, kush eshte ai shqiptar qe nuk e di qe nje gje e tille s'ndodhte ne Shqiperi?

Po Kadare, para pak kohesh sulmoi ne Gjirokaster nje nga pinjollet e njeres prej familjeve me me reputacion ne Gjirokaster dhe ne Shqiperi, ish-ambasadorin ne Suedi Bardh Kokalari. Tha "i ka cuar leter akademise se cmimit Nobel kunder meje" Kush jane Kokalaret i njeh gjithe Shqiperia, Bardhin e njoh personalisht dhe gjera kaq cheap per te nuk mund te thuhen. Kadarese mer Cim, pervec faktit qe eshte shkrimtari me i mire shqiptar (qe ne fakt s'me shkon as tangencialisht ne mend ta diskutoj), i eshte mbush mendja qe historia e Gjirokastres dhe e disidences shqiptare duhen identifikuar me te. Une o Cim kete se tres dot, tingellofte qofte kemishe najloni qofte atlete kineze Nike 10 mije lekshe.

Mbas tangentes jemi ne rregull.

I vetmi fakt qe une di dhe qe ka vlere (interes) per mua, jane veprat.

Kam nje pershtypje qe kush nuk ka kellqe me u marr me vepren (ti sigurisht nuk je kurre nder ta), degjeneron cdo debat ne lidhje me ket gjigand neper kafenera ku tavolinat jane pa mbulese. Pervec vepres se shkruar, per mua cdo gje tjeter eshte spekullim, shtyse momenti dhe probleme te aparatit tretes te nje dite te caktuar.

Me te mira!

Cimo, edhe per Ezra Pound nuk ka dal akoma njeri te thote qe s'ishte shkrimtar gjenial. Por ja ku ka qene perqendruar debati mbi te (jo ne PPU sigurisht):

Critically, the heart of the debate seems to center on two issues: 1) what might have been the truth regarding Pound's intentions during the war versus his own accounting of his goals and 2) can a work—even one as technically proficient and groundbreaking as The Cantos—be considered great art as a whole when pieces of it contain such harsh sentiments?

O po natyrisht, une nuk po them te mos kete kritike profesioniste per IK. Per Ezren ka dhe nje mendim qe nuk ka qene fort ne rregull nga trute e kokes (gje jo e habitshme kjo per nje gjeni). Por nuk di qe ne USA rednecket te dalin me flamuj kritike ne dore. Dhe te japin tonin.

Rednecket e Shqiperise e bejne kete gje. E kam fjalen per zuzaret dhe zarbot. Qe i kam pershkruar ka here ketu.

Zarbot shqiptare, ne dallim nga ata amerikane, kane forcen dhe triumfin; historikisht. Guxojne dhe flasin per gjera qe nuk kane haber. Dhe kulmi i kulmeve eshte kur zarboja shqiptar ben hermetikun dhe i duket vetja i qut. Pra ka dallim mes Ezres dhe Ismailit, swed, jo aq ne lartsine e krijimit, se sa ne zarbot perkates.

Te jap te drejte gjithe diten dhe une, Ezra-s per fatin e tij te mire dhe mbrojtjen s'ja benin zarbot, si keta ketu

 Swed, per Ezren, qe ka bere burg dhe falje publike pse e lejoi veten te hipnotizohej nga ai kokderri qe hipnotizoi gjithe boten, Musolini, nuk ka asnje ekuivok. Ezra Pound ka pare djallin ne sy dhe ka jetuar te kendoj historine. Ne qofte se kjo nuk konsiderohet art, atehere t'i bejme gjemen qe nga Dante, Makiaveli, Moore, Descartes, Hobbes, Locke, e deri tek Gorky, Majakovski, Kundera e Kadareja.

Jo mer Lulian, Ezra gjykohet per nje veper "The Cantos", nderkohe qe Kadare ka deklaruar vete qe "Dimrin e Madh" e ka shkrujt qe te garantonte "lejen e zakonshme" nga Enveri dhe ne themi "mos ta gjykojme se eshte me i miri ne Shqiperi". Ne parim s'kam ndonje gje kunder, ne nje fare menyre ai duhet mbrotur se per fatin tone te keq s'kemi shume njerez per ti treguar botes, por aman le te leri te tjeret ta bejne, jo te justifikoje veten sic po ben prej 19 vjetesh, gjera te tipit "hengra chateaubriand se diktatori urrente fileton e vicit".  C'mon, le te behemi pak me realiste te gjithe.

 Swed, po une thashe qe per Ezren nuk ka ekuivok, mbetet i madh. Mendimi im, sigurisht, se se c'ben blogosfera nuk me kerrcet edhe aq shume ne princip. Ama alternativa jote nuk me duket pale se cfare, se i bie qe Kadareja i ka pordhat e hidhta prej djathit me fermento, e ne t'i analizojme? Por jo mo vlla, se patriarkut ia kane treguar rrugen per ne tualet "pseudo-intelektualet" dhe i kane dhene bishtin e qingjit ne krye te tavolines politikanet e sotem. Edhe ketu jane gjerat pa ekuivok.

Lulian, vendin ne krye te tavolines ai ta mbaje se ka bere aq sa per ta merituar, por sipas meje do bente mire qe nga ai vend ne krye te tavolines, ti shikonte te gjithe ne sy dhe te thoshte "me falni, ne nje fare menyre u bera bashkepuntor i atij regjimi, u sugjestionova nga djalli njesoj si Ezra Pound, por s'dija rruge tjeter ne ate kohe, ose s'kishte rruge tjeter", dhe s'besoj se do humbe asnje miligrame nga fama qe ka, perkundrazi, mbase do i shtoheshin.

 E po tashti o Swed, kur tjetri thote kam honger djath te prishur, une s'kam si t'a kuptoj ndryshe pervecse si "me falni". Jane me rromuze Gjirokastre ato pune or Swed, por merren vesh qe nga oxhaqet e Dibres deri ne kunj te Laberise e gjithe Shqiperise, lart e poshte Shkumbinit, Prishtine, Ulqin, Struge e Tirane. Perndryshe, t'i leme gam-gamet dhe t'a hedhim ne burg per krime kunder njerezimit. Sic thashe, te tilla muhabete jane pa ekuivok.

Shif tani :

Brigada e pare ne kohe te luftes ka pas nje batalion qe quhej Hakmarrja.

Ky batatalion ka histori te famshme te shkruara apo jo te shkruare qe fillojne nga vjeshta e vitit 1943 andej nga zona e Butkave.

Pse ta them.

Po sepse ky shkrimtarohistoriani  me kame ne dore eshte shkruesi i ca parathenieve qe perfunduan nen cilesimin e luftes NaCl  si Lufte civile. E ka shkruar Uran Butka nje liber te tille. Recencen ja ka bere Kadare.

Kete tjetren po e shtoj kot fare, pa lidhe fare  : Para nja 10 vjetesh u vra me arme zjarri ne mes te Tiranes, ish komisari i batalionit Hakmarrja ( pjese e Brigades se Pare ) afro 80 vjec.

 Koth, me kete koment ke dale ke Kac Myftaraj plako. Nderkohe qe une i besoj emigrantit kur thote se Kaci nuk e ha dot kete muhabet.

Hasan Selenica e ka emrin. Vrare ne Tirane me arme zjarri ne vitin 1996

Josif Pashko e ka emrin,  Zhvarrosur

Petrit Dume e ka emrin, Pushkatuar

Muhamet Prodani e ka emrin 25 vjet burg

Te gjithe nga Kolonja

Libri eshte : Lufta civile në Shqipëri : 1943-1945

Parathenia Ismail Kadare, autori Uran Butka edhe ky nga Kolonja

Nuk ke cer kupton.  Ti lexon tjeter gje une shkruaj tjeter gje.. Ishte ne nje konteks te caktuar dhe i pergjigjej swedit per ato 5 ujet e jo legenit. smiley

Po meqe lexoke dhe Kacin : ishte fjala per ata qe jane ngritur per te rivrare te renet.

Po varja, varja. More ndonje mesash ne privat ? smiley

 

 Dy. Nje direkt nga Kadareja, tjetrin nga gjyshja, Tare e Starjes se Kolonjes. tongue.gif Pse pyet, se krushqi s'kam per te bere.

 Koth, shiko, se t'a thashe edhe njehere. Enver Hoxha nuk ishte as Elizabeta I, dhe as i biri, James I, sa do qe te tre mund te kene qene gjakatar absolut dhe tirane te paskrupuj. Por kjo nuk e ndalon as Cabejin te konsiderohet ne lartesine e Thomas Moore, dhe as Kadarene te jete ne lartesine e Shakespeare, ne mos ndoshta edhe me larte.

p.s. ate raftin me libra tek fotografia e dyte me duket se e ka punuar gjyshi me xhaxhain tim, duararte kategori e shtate, Misto Mame.

Lulian, historikisht korrekt s'na ben dem lol.  Por meqe ti ngucesh kollaj, mire mer, si te duash, s'nderhyj me smiley.

 Dhe me qe jemi ke fotografia, shikoje me kujdes se kush e ka penen ne dore, dhe me thuaj, a eshte pene vertete, apo Enver Hoxha ka mprehur shpaten, dhe nje here o per situaten.

Ore LK,

po une tentoj te diskutoj se cer me dha mua produkti i te dyve. Une per vete kam lexuar : Dasma, Shqiponjat qe fluturonje lart, Dimri i Vetmise se madhe, Koncer ne fund te dimrit, Ftese ne studio

Kam pare edhe keto filma : NUSJA DHE SHTETRRETHIMI ( familjarisht ketu ), BALLE PER BALLE, EMBLEMA E DIKURSHME, RADIOSTACIONI

E ke parasysh Mirush Kabashin kur ato shishet qe percatonin nje harte utopike topografike pronash ee , te kujtohet ? Jo ? Nuk te kujtohet ? Me kujtohet mua .

Azmatik qe zjarritej ne balte ee .

Po ajo plaka qe degjonte Radio Londren ( si shprese neveritese dukes ee) si e kishte emrin  Nurihan se nuk me kujtohet mire.

Ajo Monda Bulku atje ne Nusja deh Shtetrethimi nuk te ngjante i cike me Nexhin ee ? Jo ? Si jo ? Nejse mua ashtu me  ngjante.

Cabej i madh : Letërsia është rruga e zhvillimit mendor të kombit

 E shef ti Koth, nga filmat jam dobet fare. Lubonja psh, citon Leninin kur thote se kinematografia eshte artileria e rende. Une personalisht nuk e mbaj veten per artileri te rende - familje marangozesh - coku kam degjuar per kuaj te drunjte nga xhaja, dhe aq. Nestor e ka emrin.

Shume dakord me Cabejn. Ndersa sa per ato qe thua se Kadareja kudo do te duket i madh, e sigurta tjeter eshte se bilbili di te heshte. Shakespeare psh, u terhoq nga Londra dhe shkoi ne fshat. Quaje Paris fshatin global po deshe, quaje Stanford-On-Trent. Dhe aty filloi ekspertizen e bleteve, si Plini, kam degjuar, por mund te jete marre dhe me fruta-perime, apo me punime druri. Pak rendesi ka, bilbili heshti, dhe me bilbil kam parasysh ne dac Shakespeare, ne dac perbuzjen e arbitrit letrar per t'ia fershellyer traktateve mbi klonimin e bleteve, pasi pak kane te bejne keto traktate me "rrugen e zhvillimit mendor."

Sa per Mirush Kabashin, qe i ka fut ethet Skampes dhe gjithe Mesdheut, me shume kenaqesi te sugjeroj te lexosh repliken time ndaj Kadarese te titulluar Apologjia e Ndergjegjes. E gjen tek peshku i vjeter. E vleresoj mendimin.

LK,

une nuk e di a e lexove intervisten e Rexhep Qoses te botuar te gazeta shqiptare kete jave qe shkoi.

http://www.balkanweb.com/sitev4/lajme.php?id=33951

Ne duket flasim me interesa te ndryshme mbi kete njeri.  Ti mbase kerkon ta shikosh letersine e tij si evulucion vetem i formave letrare, une kam perqasje me praktike, krejt tjeter. Une i qasem letersise si histori te mendimit shoqeror, te ilustruar me vepra letrare ku autori nuk eshte jashte ketij konteksi.

Pra une e lexoj tashme si nje shqiptar ( jo kines apo japones ) qe nje pjese te jetes se tij e ka jetuar me kete shkrimtarin  dhe e gjykoj vepren e tij  edhe pjese te historise sociale, politike e kulturore. Nuk ka si e perjashtojme kete dhe as nuk ka asnje mundesi qe ky te rrije jashte ketij gjykimi.

Veprat letrare kane dimension ne kohe dhe hapesire dhe mos me detyro t`i injoroj . Do i shikoj njekohesisht. Kane deformime mbetese ne mendimin e nje populli a kombi ( quaje si te duash ) e nese keto deformime jane mbetese dhe te demshme nuk ka cfare me duhet stili gjenial i te shprehurit.

Une jam jashte interesave te drejperdrejta ndaj ketij njeriu dhe nuk jam komshi me asnje nga emrat qe atakon ai,  por mednimi konstant qe kam eshte se cilesine e te shkruarit dhe famen ai po e perdor mbrapsh . Fakti qe ka dy skalione qe zbrasin batare kundra njeri tjetrit ( nuk e kam fjalen per bythdyperdorishmit )  mbi te berat dhe te paberat e ketij njeriu me lejon te mendoj qe folja nxitje ( yshtje )  eshte folja me e dashur e ketij njeriu.

P.S. Permendja e Mirushit te madh , nuk lidhej me te por me personazhin e pikturuar prej Kadarese.

P.S2 Nuk e gjeta shkrimin, ma dergo nese ke mundesi.

 Koth,

Po flasim pertej njeri tjetrit me duket, dhe po themi te njejten gje. Me poshte kur e vura poezine e Kadarese perballe poezise se Hatibit, thashe se Kadareja si eseist kombetar (jo letrar) eshte talent, jo gjeni, pak a shume si c'eshte talent Elisa Spiropali, psh. Kete une nuk e konsideroj letersi te llojit qe flet Cabeji. Sepse me intereson letersia e llojit te Cabejit, dhe jo gazetat te llojit te perdorshem nga kryeministri, une jam i detyruar te vleresoj te parat dhe te injoroj te fundit, perndryshe do hallakatesha shume. Ne kohe reale, apo perqasje praktike, sic e quan ti, do sugjeroja pershembull qe pleqte te mbanin panelina, se gazetat jane material i ashper, por kurrsesi nuk do ia vija re pordhet plakut, aq me teper qe nuk eshte i vetmi plak me huqe qe nderohet ne krye te vendit.

http://arkivi.peshkupauje.com/apologjia-...

LK,

kur u be Kongresi i Drejtshkrimit u firmos nje dokument gjithe kombetar nga 80 e kusur emra te shquar te asaj kohe, Kostallari, Domi, Cabej Qosja, Agolli etj . Firmosi edhe ku gjirokastriti.

Njerezit e medhenj bashkojne me vepren e tyre nuk percajne. Duhet te kesh dimension Cabeji per kete.

Ta solla Qosen se ai permend diku atje nje polemike qe ka bere Misha ne nje liber te tij, kunder Qoses. Gjykoje vete me tutje.

Kadare vrer ndaj Shuteriqit. Velo vrer ndaj Qoses, Klosi vrer ndaj Meksit, Meksi vrer ndaj Lubonjes, Qosja mer ne mbrojtje Klosin, Kadare  degjeneron muslimanet, Velo vrer ne rezonance, Uran Butka ben historianine kadare vulos historine, Mark Marku injoron Kongolin, Agolli merr ne mbrojtje ate agjentin e sigurimit me mbiemerin Rrapi, blogeexhinjte bejne si shkronjetare, te tjere si kritike, Kadare shfryn ndaj Agollit,  Zijaji peshtyn Blushin, Kadare peshtyn Veken, Fahriu shan Blushin, Berisha i jep cmim Kadarese. cmimin Kadare dhe grate e lagjes rrine e qeshin : o c`u kenaqem.

Palaco jane,  nuk duket ?

Ministria e arsimit vendos te reduktoje oret e letersise ne shkollat e mesme. Ka te drejte.

Kjo eshte panorama. Te gjitha epitetet pa perjashtim nga spiun sigurimi e deri ke zarbo . ( vetem dybythperdorishm nuk eshte perdor  se eshte eksluziv i dikujt tjeter ) smiley

E gjtha kjo ishte meqe ra fjala se secili i ka bere zgjedhje te veta, natyrisht pjesa qe ka ne dore eshte te mos humbase kohe.

 "Kadare vrer ndaj Shuteriqit. Velo vrer ndaj Qoses, Klosi vrer ndaj Meksit, Meksi vrer ndaj Lubonjes, Qosja mer ne mbrojtje Klosin, Kadare  degjeneron muslimanet, Velo vrer ne rezonance, Uran Butka ben historianine kadare vulos historine, Mark Marku injoron Kongolin, Agolli merr ne mbrojtje ate agjentin e sigurimit me mbiemerin Rrapi, blogeexhinjte bejne si shkronjetare, te tjere si kritike, Kadare shfryn ndaj Agollit,  Zijaji peshtyn Blushin, Kadare peshtyn Veken, Fahriu shan Blushin, Berisha i jep cmim Kadarese. cmimin Kadare dhe grate e lagjes rrine e qeshin : o c`u kenaqem."

Po pse, percarje eshte kjo, apo variacion kompleks me tone Shqiptari? Bere mire ne fakt qe e shtrove keshtu gjendjen, se me lejon te bej nje krahasim me vrerin, cinizmin, urrejtjet dhe perplasjet neper debatet e shendetshme publike ne Angli, Amerike, France, Gjermani e gjetke. Konsensusi duhet te jete qellim ne vetvete, por me kusht qe te kaloje neper nje disensus te hapur me pare, dhe jo neper tehun e shpates ku kalon "tradhtari" "dybythperdorimsh" (gjithmone ne qofte se per dybythperdorimsh kemi parasysh te dy eksluzivitetin e te zgjedhurve me voten e popullit).

Hej LK, ku eshte krahasimi...? me duket se duhej futur diku midis "gjetke."        "Konsensusi.." Po me pelqente ky shkrim sepse ke dhene edhe nje identifikim te objektit per tu krahasuar, vrerin e cinizmin.

Pastaj, kjo "tone shqiptari", nuk po merr cik si trajta anakronizmi? Mos vallë do te ishte me mire t'u ruheshim klisheve e metaforave popullore?

Pa tendence pyetjet, thjesht kurioz.

23sh, absolutisht jo. Gjon Cima me poshte thote se nuk jemi te gjithe njesoj. Se duhet pune, pune, pune, per te arritur nje stil dhe tonalitet te vecante. Te gjithe e kane potencialin, por te rralle jane ata qe e arrijne. Aspak anakronizem ne "tone shqiptari", thjesht feshferima tipike e gjetheve jo gjetke te asaj dege te pemes indoeuropiane e quajtur "shqip".

Kadare eshte disident i vockel dhe shkrimtar i madh.

 Piksepari, autori i shkrimit, me shkrimin e tij tregon injorancen tipike te tij dhe te amerikanve ne pergjithesi. 

 

"....Mrekullia është se në këtë rrëfenjë ekzotike, e përkthyer dy herë nga një gjuhë e panjohur e Ballkanit...." 

 

Tim karagjozi, nuk e di se pikerisht kjo gjuhe e panjohur per te (jo per Ballkanin) eshte nje nga gjuhet me te vjetra te botes.  Sa per temen/çeshjen; jo-po disident,  eshte vete Kadareja qe e ka mbyll kete kapitull duke thene se; Nuk eshte disident.  Natyrisht qe kjo gje nuk e klasifikon ate si njeri i regjimit, siç perpiqet te aludoje Timi, sepse pjesmarrja inaktive ne strukturat e asaj kohe, kohe kur punet/drejtimi behej nga pak njerez, ishte sa per numer dhe jo vendim-marrje. 

Si shkrimtar, edhe une qe e kam pas tall dhe kundershtuar Kadarene, nuk mund t'ia hedh poshte talentin e tij. Ka njerez qe lindin per nje pune, dhe Kadareja, ne kete rast, mund te themi pa ndrojtje se ka lindur shkrimtar, biles shkrimtar me talent.

Si shkrimtar, edhe une qe e kam pas tall dhe kundershtuar Kadarene

Ou? Pjero, e lejme respektin e ndersjellte per njeri tjetrin menjane, por do me bojshe NDER po te jepje detaje nga kjo tallje dhe ky kundershtim. Te ajo "Si shkrimtar", e kam fjalen. Jam shume kureshtar te di nga c'pozita mund te tallet (e dicka me pak, te kundershtohet) shkrimtari IK. Nuk di a do me besosh qe nuk kam asnje prapamendim prej "te quti", se keto muhabetet e klubeve per letersine, ku te mbyt era e fernetit, nuk i kam pas qejf asnjehere.

Seriozisht, Pjer. Vertet qe po te kerkoj nje nder. Du ta shof ket pune nga ana tjeter e barrikades, por jo me pislliqe te tipit ala Schwartz, apo K. Myftaraj and Co.

PS: Kadare nuk eshte talent; talente ka shume. Nje kulm talenti eshte Ervin Hatibi per shembull (e kom njof vone ket poet te madh, per turpin tim si shqiptar qe jam). Kadare eshte gjeni, lum miku. Do ta shpjegoj here tjeter po deshe me dit pse une e mendoj ashtu.

 çimi, dukeqenese kerkon detaje ( megjithse nuk do te doja, se mund te merret per mburrje nga ana ime), dikur kur diskutonim per Kadarene, nuk mund te mos vinim ne dukje poezite e tij ndaj partise se Punes apo ndaj udheheqesit te saj, apo dhe ndaj Stalinit,  pasazhet e tij ne romane ndaj E.Hoxhes, te gjitha qe na linin nje shije te hidhur ne mendje. Mirpo kjo nuk do te thote te mos ta vlersonim talentin e tij si shkrimtar. Se ai eshte komprometuar pakez me ato levdatat ndaj sistemit dhe udheheqesve te saj , kjo nuk ka sherbyer kurre per ta hedhur poshte ate si shkrimtar me talent (ne fakt eshte me shum talent) , veç na ka sherbyer neve per ta vene pakez ne loje, siç vihen gjithmon ne loje ter njerzit "e medhenj" per gafat e tyre.

Kuptova per cfare e kishe fjalen, Pjer.

Falemnderit.

Cimo, cfare do te thuash me gjeni dhe ku ndryshon nga talenti? Mos m'a lej aq arbitrar ket muhabet sa ndarja e Ervinit ne talent dhe e Ismailit ne gjeni, se eshte vend ku mund te thuhet me shume. Une psh do thosha se Kadareja eshte gjeni i poezise dhe noveles, talent ne ese, nderkohe qe Hatibi eshte gjeni i poezise dhe esese, nderkohe qe nuk e njoh sa duhet per te gjykuar se ku mund te jete talent. Ki parasysh se ne poezi Hatibi e ngre atmosferen e qytetit ne nje tjeter dimension gjenial nga Kadareja. Nga memoria, por viji perballe:

Ca pika shiu rane mbi qelq

dhe une per ty se c'ndjeva mall.

Jetojme te dy ne nje qytet

dhe rralle shihemi, sa rralle.

Kadare

 

Tej dritares eshte ngrohte,

njerez jane ulur ne tavolina,

qyteti nis e del prej vetes,

ne rruge bredhin klube e makina.

Hatibi

 

Hajd te diele te mbare.

e bukur por e kopjuar nga Alexander Blok.  smiley

 Arber, nuk jam ne dijeni te ndonje kopjimi, trego pak me shume.

Do te kisha deshire ,qe te pushonte ky diskutim i pa fund ,per faktin se jemi shume te varfer ne fushen e kritikes letrare ,ne shpalosjen e letersise se vertet, ...ah sikur te kishim jo nje Ismai Kadare ,por shume ,shume ,shume dhe kur kemi pak ,laj thaj ,keshtu do te shkoj kjo pune ,me kulte dhe anti kulte ,nuk eshte faji i Ismail Kadarese ,qe disa e lavderojne per arsye,se duke e lavderuar ,do te marin nje pike me shume per te forcuar pozitat qe i jep pushteti ,duke perdorur Kadarene,kerkojne te bejne karier dhe bisnes me te,per famen e tyre.

Disa te tjere ,kundershtojne Kadarene ,se jane te paafte ,ose te deshtuar dhe kane inat suksesin e tij...Kadareja eshte njeri i zgjuar perderi sa i ka mbijetuark kohes,dhe ai e njef mire popullin e tij,qe ben gam gam ,per te dhe ne kete rast ai ndihet mire ..sepse nuk ka tjeter Ismail Kadare ,(ne fakt duhet te kishte ,ne se ka ,atehere nuk jemi te zote ta shikojme dhe ta nxjerim ne drite)Me duket se nje popullaritet kaq i madh i diskutimeve te kunderta per IK e kthen ate ne nje loje kungulleshke.

Ka 10 vjet qe behet i njejti diskutim,tani po shikoj qe ka filluar nga e para.

 

Kadarene shkrimtar e kane bere te madh kryeveprat e tij, dhe nuk e baltosin dot llafet e pazarit.

Ashtu eshte, duke pas distance te madhe me te dytin apo turmen e te dyteve, gjithe inatet, cmirat e traplliqe te tjera ketij do t'i bien ne kurriz.

Ismail Kadareja eshte ai qe dhe sikur me doren e tij te kishte vrare njerez, me ate qe ka bere per kombin dhe letersine shqiptare duhet ti falet.

Nga nje ane disa thone; u vra ai e u vra ky per nje vjershe, u burgos x dhe y per nje kenge, u internuan u vrane njerez per nje "s'jam dakord" dhe kane shume te drejte. Po prape keta njerez kerkojne nje Kadare disident, nje Kadare "luan" qe ti dilte me gjoksin para "egersires" dhe ti hakerrohej se do tja ngulte penen ne "zemer".
Ne duhet te falenderojme Zotin qe nuk ja dha patatja te bente nje gje te tille, se sot do flismin per Max Velon me shoke, kurse Kadarese do ti hidhnim nje sy shkarrazi te expozita e sapohapur, dhe do thonim me keqardhje; "gjynah! sa i ri! kishte te ardhme!" Dhe pastaj jo vetem do ankoheshim per nivelin letersise tone (eshte e vetmja qe na jep nje fare klasi ne bote) po as do na shkonte ne mendje qe nga nje vend i vogel si toni te kishim nje shkrimtar qe do na e kishte zili dhe Kina (per nga popullsia flas).
Une si dhe pjesa dermuese e shqiptare krenohem me te! eshte i pari njeri qe me vjen ne mendje kur me pyesin per origjinen.
Nuk ja them nga letersia dhe s'kam ndonje pasion per te, po veprat e tij me kane bere te skip lunch e dinner bashke.
Kjo ne aspektin personal, pastaj me gjere vepra e tij ne nje fare menyre na justifikon situaten e pergjithshme politiko-sociale qe ne sot jetojme ne gjykimin e nje te huaji. Kadareja me nje modesti dhe finese percjell vlerat tona, historine, kulturen, hallet, vuajtjet, zakonet, te metat, na ben te njohur se kush jemi dhe nga vijme...na prezanton ne bote dhe na nderon ne kete prezantim!

E mora "guximin" te flas per te jo se dua ta mbroj, se ai dhe vepra e tij jane celik i rrahur mire dhe s'ma ha mendja se topat prej pambuku qe i leshohen do ta demtojne, por nuk me vjen mire per ate cka shoh.
Le ta leme te qete ne madheshtine e tij kete "gjigand" shqiptar, le ta nderojme si i ka hije per ate qe na ka dhene. Le ta respektojme kur duam te flasim per te dhe njekohesisht te heshtim kur duam ta shajme, se i detyrohemi, dhe kjo eshte me e pakta qe mund ti japim pas!

Kadare eshte shkrimtar i madh ,me i madhi qe kane njohur trevat shqiptare ndonjehere.Problemi eshte qe ne e duam edhe hero,edhe desident,edhe kryetar fronti,edhe deputet.Keto jane prej enverizmit.Enveri ishte historian,agronom ,mjek e gjeollog e shume e shume te tjera.A nuk mund ta leme Kadarene thjesht shkrimtar , e ne kete pike biem te gjithe dakort...??

Une them qe kjo shprehje e Zanes i ve pike ketyre diskutimeve. Gjithashtu e propozoj per shprehje te dites!

Ismail Kadareja eshte ai qe dhe sikur me doren e tij te kishte vrare njerez, me ate qe ka bere per kombin dhe letersine shqiptare duhet ti falet.

Taras ,mire e ke ,por mos ja rras kot me kete shprehje!  smiley

Po sikur t'pysnim Shmitin për ktë punë?

Kur qe aq i zoti sa t'merrte vesh Skënderbeun e para 500 vjetve, do të jetë në gjëndje të flasë dhe për 50 vjetët e fundit.

Ismaili ka qene nje shkrimtar i shkelqyer dhe nje burre zotni.

Liria e fjales na ka gjetur te papergatitur per t efolur dhe ja fusim shume shpesh si kau...dhe pa u menduar shume.

E drejta e fjales nuk eshte e drejat e te thenit te budallalleqeve qe, me te drejte, nuk denohen me si perpara.

Une po i lexoj edhe nje here tani librat e Kadarese dhe çuditem se si ka guxuar te shkruaje ne ate menyre ne nje vend ku te spiunonit edhe njerezit me te afert, ku te gjitheve i behej qejfi per eleminimin e personaliteteve (dhe per kete aresye regjimi i hapte fjalet qe me pare), ku nje pjese e madhe e merrnin rrogen duke siunuar te tjeret, ku njerezit pushkatoheshin per nje vjershe...etj, etj.

Jam i sigurte qe sejili nga ne do te ishte i lumtur per here te pare ne jeten e vet nese do te ishte ne gjendje te shkruante 10 rrjeshta si te Kadarese. Mbajme ne qafe Saliun me shoke ( ata qe rrojne me dietat jashte shtetit...me duar te pasterta - qe talli bathet me ne) dhe duan te gjykojne Ismail Kadarene.

Lexojini veprat e Kadarese dhe do te shikoni se sa shume "armiqesira" te rrezikshme ka ne to, jo vetem per regjimin e Ebverit, por edhe, per hir te aktualitetit, per regjimin e sotem.

Ka shume, po shume gjera per te mesuar...elegance, mendim, stil, ide...

Mund te mesojme edhe qe keto 18 vjetet e fundit kemi llapur shume dhe kemi mesuar shume pak. Blla, blla, blla...Kemi edhe menduar shume me pak. 

Gjon Cima, vetem nje gabim ben ti. Je shume pasionant, dhe ne zjarr e siper duket se po i ben eulogjine e fundit Kadarese. Kadareja nuk eshte bere akoma "ka qene". Ai "eshte".

 Ismaili ka mbijetuar se nuk kane pasur force ta rrezojne. Ismaili ka luajtur bixhoz me jeten se ne thellesi te vet e ka ditur qe Enveri me shoke ishin burracaker. Ishin te dhjere ne brake. Nuk ishin burra. Ismaili ka qene me i madh dhe i zgjuar si burre se sa si shkrimtar, qe edhe si i tille nuk eshte se i gjindet shoku. Eshte njeriu qe ka bere me pak kompromise nga te gjithe ne Shqiperi. A e keni lexuar ju more "gjykates" qesharake ne Dimrin e Madh: "nga martesa e gjarperit me iriqin del nje meter tel me gjemba". Iriqi ishim ne qe ishim strukur ne roberi; gjarperi ishin spiunet qe na shisnin moral, ndersa teli me gjemba...jeni e jemi nje bando koqesh kandari qe s'e kemi shokun. Ismaili ka luajtur jeten e vet ne teh te thikes gjate gjithe jetes. eshte sjelle si burre trim, fliste pak, gjithmone shume pak, e mbante veten edhe kur i kishte punet shume keq. 

Ne ishim skllever; nuk ka pasur asnje revolte ne Shqiperi. Per te mbuluar mjerimin tone te atehershem i turremi Ismailit sot. Nenat tona i hiqnin parate nga buka e gojes per te na blere librat e Ismailit dhe fjaloret. I vetmi njeri ne Shqiperi qe nuk ka qene skllav ka qene Ismail Kadareja. Kur i turreshin Driteroi me shoke: "Cilin rend, cilin sistem shoqeror ke pasur parasysh ne Pallatin e Endrrave?", Ismaili nuk hapte gojen dhe memzi ja dilte te shpetonte jeten e tin dhe te femijeve...

Na ngrihen ne 2009 ca spurdhjaker e na gjykojne Ismailin. Kemi qene skllever ju them ( me shume zemerim) dhe tregojme qe jemi akoma skllever te injorances.

 

E paski gjet sebepin e sherrit per sot.

Great  !!!

Cuditem vetem me nivelin e agresivitetit dhe te nevrikosjes per ceshtje KADAREJE dhe letersie.

Vaj halli cer behet per ceshtje te tjera te jetes.....

 

Blog eshte e na falen keto berjet terkuze te gjerave te pakomplikuara, apo akoma me keq atyre te komplikuara.  Por sikur te behej me pak (jo shume se s'e kemi ate zakon) diplomaci anglo-saksone si psh ai artikulli me lart i Reuters, do ishte mire. 

Per IK, s'kam c'te them me teper se eshte i MADH. 

Nexhi, nuk eshte pune sherri. Kam kohe qe mendoj se pse ndjej gjithe kete monotoni leshi...hame, pijme etj dhe bejme vetem blla, blla, blla...

Gjeja me idjote eshte qe na duket te gjitheve vetja njesoj. Njerezit nuk jane njesoj per nga zgjuarsia, fati, shendeti etj etj. Vetem per nje gje jemi njesoj: per te drejtat e njeriut dhe te drejten e oportunitetit ne jete (ne kuptimin amerikan qe te mos na e pengoje kush). Per te tjerat duhet ti fitojme me perpjekje...i duket vetja te gjitheve ustallare.

Nuk ka me respekt askush per asnjeri dhe me te hapr gojen vetem flasim me negativitet, te gjithe mjeshtra, te gjithe shefa, te gjithe super te mençur...dhe askush s'e ka qullosur ne jete...vijne verdalle ne kerkim te kockes, ham, ham...

çdo ngjashmeri me persona reale nuk eshte e rastit.

Me eshte merzitur batha me keta ustallare injorante...

 

 

Gjon, e di si eshte puna. Ka ca kokrra ketu qe mendojne se po te kritikosh njeri, vecanerisht njeri te shquar, del automatikisht me i zgjuar. Harrojne, ose nuk e dine qe gomeret me te medhenj kane qene ato qe ngjisnin fletrrufe ne stenda, e qe nderkohe qe ata qe kritikoheshin ishin me emer e mbiemer, ata qe kritikonin fshiheshin pas nick-name Grupi i Kontrollit Punetor.

Tjetra eshte qe te gjithe mendojne se kritika letrare eshte profesion i lire, dhe cdo lexues mund te jete edhe kritik. Gje qe eshte njesoj si te thuash se cdo votues eshte politikan. Mbaj mend qe ka qene nje fare Koco Bihiku dhe nje tjeter qe s'ia mbaj mend emrin, qe e mbanin veten si kritiket e Kadarese. Keto kane qene fytyrat me te urryera ne qarqet letrare te kohes. Jane keto kritiket qe ka tallur menderen Driteroi tek shoku Zylo. (Zaim Avazi dhe ai tjetri). Tani kur keta qe me ate pune hanin buken e qe u kane bere gropen sa e sa shkrimtareve, i rruajten bishtin Kadarese, imagjino sa rendesi kane budallalleqet e atyre qe merren ne kete blog me figuren e tij politiko-morale! smiley

Pale po ke dhe ca qe i drejtohen ne vete te dyte e thone: E mer Kadare, te thashe te mos jepje me intervista po s'me degjove. E shef tashti! smiley

Si i tha lepuri Luanit:

- Cfare te bejme more Luan! Pime ndonje gote, flasim edhe budallalleqe!

Hej Peshk, ty do t'a haja koken vetem me te mire une. Do te te mundja me ndonje gote (kot mburrem, se nuk mbahem per pijanik) dhe do te thosha qe nje mentalitet i tille si "votuesit nuk jane politikane" eshte injoranca me e madhe qe i ka rene per hise Shqiptarit. Pastaj do te thosha, mos na e ver re o njeri, se une lepur jam, e ti je luan.

Do art kritika, PF, jo pare por dashuri si arti, jo dhe aq barcaleta, ashtu si dhe artit i duhet pak kritike.

Ne qofte se budallalleqet e ketij blogu jane kaq te parendesishme, c'ben, nuk e ke me detyrim pergjigjen si ne kohen e fletrrufeve dhe te Zaim Avazit?

Ka ca kokrra ketu qe mendojne se po te kritikosh njeri, vecanerisht njeri te shquar, del automatikisht me i zgjuar.

po e kunderta eshtë e vërtetë o PF ?

ps: përsa flasim për kokrra

 

 

 

Ismail Kadare është në shumë mënyra një prej shkrimtarëve të mëdhenj më problematikë në letërsisë perëndimore kontemporane.

Kete opinion e kane edhe te tjere ...

 Reading Kadare in English, and particularly in the United States, means reading him through a glass darkly.

http://www.nysun.com/arts/mystery-of-man-just-who-is-ismail-kadare/16085/

 

Te lezosh Kadarene ne Anglisht ,e ne menyre te vecante ne USA ,eshte njesoj sikur ta lexosh nepermjet nje xhami te erret! Pra nuk eshte shume i qarte !

Por ne fakt kjo eshte e vertete,"Kadareja eshte i dyzuar ,kur shkruan" keshtu eshte menduar edhe ne kohen e diktatures se IK ,ishte i dykuptimte,Ismaili nga nje ane shkruante per diktatorin"Dimri i Fundit" .. nga ana tjeter ishte dhe nje pershkrim real se si funksiononin gjerat ne nje shtet diktature,Kjo ndoshta ka qene edhe arsyeja qe ai mundi te mbijeteonte .Nuk e di pse disa perkthime nuk jane bere nga shqipja ne anglisht ,por jane bere nga ferngjishtja ne anglisht !

 

 

 

Megjithëse ai punon komplet jashtë kontekstit të letërsisë perëndimore të shekullit të 20-të, perspektiva e Kadaresë është ajo e një shkrimtari të preokupuar ndaj temave të historisë së vendit të tij, Shqipërisë.

Kjo eshte e vertet IK eshte nje njohes i mire dhe interpretues fantastik i historise shqiptare.,te cilen ai e perciell fort mire.Por nuk eshte i vetmi !

 

Lexoj Kadare

 

Lexoj Kadare.

Pak Poezi,

shume Proze,

e teper Politike.

 

Gabim qe s'e desha President.

Gabim edhe ai qe s'desh.

 

(C) - AO-I

 PF, jam dakort me ty. Rrofte liria  e te folurit dhe eshte rasti qe nepermjet debatit te mprehim zgjurasine qe te gjithe, ne masa te ndryshme, e kemi. 

Por ka dy menyra: njera eshte te themi "o zot shyqyr qe rashe ne P.pa Uje ku flitet gjuha ime dhe me emocionuan ato shkrimet me biçikleten dhe akulli qe u kthye ne Tirane per pushime, nderhyrjet dhe prurjet e mençura te peshqve...keshtu po perzihem edhe une me ta dhe ndjehem mire dhe diskutojme, ca me te mençur e ca me te futme kot, por gjithsesi truri nuk me ndryshket." Deri ketu ne rregull. Por kur sheh pastaj, brenda e jashte peshkut, qe jemi bere si ata qe rrinin tek guri dhe llapaqesnin cilin kalonte rruges, blla, blla, blla...

nuk eshte çeshtje kritike letrare. Eshte çeshtje lloqesh pa u menduar. Kadareja ne kohen e Enverit duhej te shkonte prane kllases puntore per te mesuar si te shkruante dhe te sillej; sot duhet te marrin doren neper blogje per te njejten gje.

E konsideroj gabim te Ismailit qe hyn ne diskutim me lloj lloj koqesh dhe u jep xhevap te gjitheve. 

Freud dhe Einstein u bene te famshem overnight kur thane se IRRACIONALITETI eshte gjendje njerezore per default. Inteligjenca dhe kultura na duhen per tu kacavjerre e per te dale nga gropa e per te pare driten. 

Nuk mund te jemi te gjithe njesoj inteligjente apo me kulture, por duket menjehere njeriu qe perpiqet te mendoje pa te flase nga ai qe flet dhe pastaj (ndoshta) edhe mendon (me qellon edhe mua kjo e fundit dhe pastaj me vjen keq) apo flet dhe nuk mendon fare mbrapa (edhe kjo me qellon).

A ke keni provuar ju sa e veshtire eshte te behesh shef i nje zyre me tre veta? Apo rrijme tek llumi dhe perflasim e i japim mend njerezve  te cileve u ngrihen te gjithe ne kembe?

 

 Lulian,

-nuk jam pasionant, jam shume i vendosur;

-nuk eshte çeshtje letersie, eshte çeshtje morale;

-them ka qene sepse kam parasysh kohen para 1990, kohe per te cilen IK edhe gjykohet, kohe ne te cilen BURRERIA kishte çmimin e jetes. Dhe BURRA kishte shume pak.

- Ismail Kadare, per çdo kompromis qe ka bere, ka bere 100 trimeri.

Shihni c'gjeta nga Ypi per Kadarene

KODI KADARE

Nga : Edison Ypi

A ndjehesh shqiptar?!
E ke provuar atë dëshpërimin e lehtë që të shkakton ndajnat'hera dhe
grija para agimit?!
Sheh ëndrra?! A e di se vetëm idiotët nuk shohin ëndrra?! Ke parë a
dëgjuar ndonjëherë në ëndërr vende të papara, muzika të padëgjuara,
që mund të shihen, shkruhen, luhen në të ardhmen, ose janë parë,
shkruar, luajtur në të kaluarën?! A e di se mund të shihen ëndrra,
madje edhe më të bukura se ato të natës, ditën me sy hapur?!
Je dehur ndonjëherë nga era e dheut?!
Ke fjetur ndonjëherë natën në pyll?!
Të ka ndodhur të mbytesh në detin e një sumbulle lot?!
Ke lexuar të paktën nja dy a tri tragjedi të Shekspirit, disa romane
nga letërsia klasike, ndonjë novelë të Çehovit, ndonjë poezi të Gëtes
a Mickieviçit?!
Di të paktën nja tre a katër poezi përmendësh, të cilitdo poet?!
E di se nuk është e vështirë vetëm të shkruash, por edhe të lexosh?!
Ke vënë re se ndonjëherë një fjali e vetme të mbreson më fort se një
roman i mirë me katërqind faqe?!
A e di se në të katër miliardë e gjysmë qelizat e trupit tënd, në
secilën një nga një, është e gdhendur krejt përvoja e njerëzimit
qyshkur ekziston?!
Ke turp të jesh llafazan, llapaqen, grindavec, qurravec, shpifës,
pordhac, inatçi, cmirëzi?!
A e di se Ismail Kadare është gjallë?!
A e di pse diktatura nuk e burgosi dhe nuk e vrau dot?!
A e di se zemra nuk i punon me naftë a me benzinë, truri nuk i punon
me bateri dhe kockat nuk i ka prej duralumini?!
Je dakord me at' Murgun që tha: "Gjithmonë ka një mënyrë për t'i
hedhur hi syve shtetit që dyshon?!"
A e di se ferri është plot me shkrimtarë mediokër?!
A e di se edhe në romanet e letërsisë botërore, kremës së saj, ka
qindra faqe kot, pa asnjë vlerë?!
A e di se themeluesi i Endokrinologjisë nuk është aspak një mjek, por
një shkrimtar i quajtur Balzak?!
A e di se Tolstoi nuk e honepste dot Shekspirin, dhe se mos'honepsje
të tilla ka pikërisht sa të hanë qentë?!
Nëse nuk e di, a je dakord me ç'ka thënë një i urtë se: "Libër i
vërtetë nuk është ai libër që lexojmë, por ai libër që na lexon?!"
E ke kuptuar pse shkrimtarin shpesh e godasin me pocaqira letrare,
ndërsa inxhinierin kurrë me hekura të ndryshkura, dhe agronomin kurrë
me patëllxhanë të kalbur?!
Të vjen ndot kur dëgjon se filan shkrimtar, megjithëse është një,
kqyret, shqyrtohet, si edhe shqyhet, jo më njësh, por edhe më dysh,
më tresh, më katërsh, sa t'u teket vulëhumburve? !
E di se dashuria pa urrejtjen nuk ekziston?!
A t'i sjellin zorrët tek fyti kampionët e urrejtjes, kur thonë se e
urrejnë urrejtjen?!
A ke menduar si mund të reagonte një qytetar i shkolluar, ta zëmë, i
Indisë, Alaskës, Mongolisë, i Tokës së Zjarrtë, një që nuk di gjë
prej gjëje për Shqipërinë dhe Kadarenë, pasi të lexonte për
shembull "Breznitë e Hankonatëve"?!
A ta merr mëndja si mund të skuqej një kremlinolog, për shembull
norvegjez, pasi të lexonte, nëse nuk e kish lexuar, "Nëpunësi i
Pallatit të Ëndrrave"?!
Ndjehesh krenar kur dëgjon se Ismail Kadare është, në mos më i madhi,
sigurisht një nga tre-katër shkrimtarët e gjallë më të mëdhenj të
universit, aq sa kanë arritur ta njohin astronomët, domethënë në një
rreze me qendër në Gjirokastër, miliona, miliarda kilometra të gjatë?!
A e di se është më mirë të përtypësh diçka për të mos vdekur duke
bërë disa thërrime, se sa të vdesësh?
E di se një tufë nekrofilë, të cilët çuditërisht dhe fatkeqësisht nuk
i kanë munguar kurrë shqiptarisë, e duan patjetër këtu dhe patjetër
të vdekur, që t'ia hallakasin varrin, barin, baltën, kockat, sa herë
t'u teket, si kanë bërë e bëjnë sot e gjithë ditën me shumë e shumë
të tjerë bashkëkombas të shquar?!
Të vinte për të dalë jashtë në mbledhjen e kolektivit?!
Të vinte për të vjellë nga aksionet e rinisë?!
Dëshpërohesh kur sheh në vitrinat e Parisit, Londrës, Romës, a
tek "amazon.com" ndonjë titull të Kadaresë, që ende nuk e ke lexuar?!
E ke kuptuar se diktatori në librat e Kadaresë është personazhi më i
shpëlarë, partia pothuajse inekzistente, ose për të qeshur,
komunistët të gjithë tuhafë, ose të penduar, të dëshpëruar.
E ke vënë re se, në të kundërt me komunistat, sa me pasion, sa
imtësisht, sa kompleksë, i paraqet Kadare përfaqësuesit e "Klasës së
Përmbysur"?!
A e di se Kadare ka shkruar poezi të bukura fare qyshkur ishte 15
vjeç?
A do ta kallte krrupën ndonjë, i cili fjalët e kursyera të kalamanit
në ato poezi mund t'i cilësonte "konformiste", kur dihet që edhe
Muhameti e ka thënë: "Boja e shkrimit të fëmijëve është më e shenjtë
se gjaku i martirëve"?!
Kur Picasso po bënte Guernika-n, jashtë bëhej luftë, kërcisnin bomba.
Papritmas i hyri në derë një antifashist, të cilin e ndiqnin për ta
vrarë. I kërkoi gjeniut ndihmë ta fshihte, t'i shpëtonte jetën.
Mirëpo gjeniu ishte i zënë. I tha ik, s'kam kohë, po punoj, ia
përplasi derën në turi. A bëri mirë?!
A janë të shëmtuara në art qarjet, qarravitjet, ah-et, uh-et, dënglat
moraliste, komunikimi i drejtpërdrejtë trashanik i padistiluar i
fakteve, i karaktereve, në përgjithësi indiskrecioni? !
Ke vënë re se episodet djegëse, thumbat, kunjat, pykat kadareane nuk
janë nja katër a pesë si thonë ca, por me qindra e ndoshta me mijëra,
e po të kesh vënë re edhe më mirë, a e ke kuptuar se gjith' ç'ka
shkruar, duke qenë e gjitha bukuri e hatashme mes errësirës së
përbindshme, nuk mund të ishte veçse antikonformizë m?!
A e di se Romen Rolan e vizitoi Bashkimin Sovjetik në kulmin e krimit
stalinian?! Kupton pse kur u kthye nga ajo vizita në vendin e tmerrit
të Gulagëve, të vëllavrasjes, të internimeve, burgimeve, nuk tha
asnjë fjale për tërë këto?!
A e di se njëri ndër miqtë më të afërt të Nënë Terezës, sallonet e të
cilit ajo i vizitonte shpesh, ka qenë diktatori i Haitit, Moris
Dyvalie, një nga diktatorët më të pashpirt që ka njohur historia e
njerëzimit?! Po tjetrën e di? E di se shumë miliona dhe miliarda që
bota ia ka dhuruar misionit të Nënë Terezës ende sot nuk dihet ku e
si janë tretur?!
I ke lexuar, a të paktën i ke dëgjuar ato katër vargjet e
Kadaresë: "Mirëmbrëma Perëndim/Gjithç ka është e qartë/Reklamat
ndrijnë poshtë/Oxhakët nxijnë lartë?!" Nuk ka qenë as njëzet vjeç kur
i ka shkruar. Të bëhet zemra mal kur mendon se definicionin e
përsosur mbi Perëndimin, të cilit nuk mund t'i shtojë as t'i heqë
asnjë gërmë askush, as kapitalisti, as komunisti, as i dituri as i
padituri, as fukarai, as pasunari, e dha me dhjetë fjalë një fëmijë
shqiptar nja dyzet a pesëdhjetë vite të shkuara?!
A të merret fryma nga krenaria kombëtare kur mendon se Evropa,
Amerika, Lindja, Perëndimi, nëse sillesh mirë, domethënë nëse nuk i
vjedh zgjedhjet, nëse rri urtë e nuk bën rrëmuja, nuk vjedh paratë e
taksapaguesve të saj, të jep çfarë të duash dhe sa të duash, por
shkrimtarë si Kadare nuk të jep asnjë, jo sepse nuk do, por sepse nuk
ka?!
E di ç'ka thënë për Kadarenë një dishepull i tij ca vite më
parë: "Eshtë lodhur gjithë jetën si ta fusë një sferë të madhe brenda
një më të vogle". E ka qarë?!
"Ju që gjer në hënë keni shkuar dot vallë, si s'depërtoni dot gjer në
gjoksin tim!".
E ka shkruar Kadare. E dije?! Të vjen turp të mos e dije?!
Privilegjet materiale që i kishte dhuruar pa hesap diktatori dhe
diktatura?! Do të dish për to?! Ishin madhështore, ishin fantastike,
ishin hiperbolike. Kur hynte e dilte nga shtëpia në katin e tretë,
duhej detyrimisht të shkelte mbi pellgjet e shurrave të pijetarëve të
kafenesë së katit të parë.
Të qeshet?!
Po?!
"Një xhehnet plot mrekullira ka hapur portat e të pret".
E ke, Kodin Kadare.

E bukur kjo. Flm kingliri qe e solle. 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).