Paskal Milo: Ju rrëfej anekset e fshehta të diplomacisë së Enver Hoxhës

Çfarë sekretesh ruhen nëpër arkiva mbi çështjet e marrëdhënieve diplomatike në Shqipërinë komuniste? Deri në fillim të viteve '90 gjithçka ishte mister. Thuajse askush nuk i njihte tentativat e SHBA-ve deri në mesin e viteve '60 për të vendosur marrëdhënie diplomatike me Shqipërinë e Enver Hoxhës, dhe sigurisht, as faktin se si u vendos një kanal i fshehtë komunikimi mes qeverisë së Hoxhës dhe amerikanëve. E vërteta e incidentit në Kanalin e Korfuzit gjithnjë është keqinterpretuar. Minat e vendosura atje ishin fryt i një bisede të fshehtë në Beograd. Pse Enver Hoxha nuk ftohej në Moskë dhe ç'taktikë ndiqte Josif Broz Tito për të penguar vajtjen e tij atje...dhe cilat ishin angazhimet e Shqipërisë së asaj kohe në çështjen e Kosovës...? Në këtë intervistë, historiani Paskal Milo, një prej autorëve të tekstit të ri të Historisë së Shqipërisë, na shuan shumë kureshtje.

Në vëllimin IV të Historisë së Popullit Shqiptar, që përfshin periudhën e Luftës së Dytë Botërore dhe atë të regjimit komunist deri në vitin 1990, ju jeni autor i pjesës mbi marrëdhëniet e politikës së jashtme. Shumë prej çështjeve trajtohen për herë të parë në këtë tekst historie. Ku i keni hulumtuar dokumentet?
Historia si shkencë është një thesar i pafund kërkimesh, dhe prandaj zanati i historianit është i bukur se gjithnjë është në kërkim dhe zbulon të reja. Në punën time shumëvjeçare si historian kam përjetuar mjaft kënaqësi pikërisht në zbulimin e dokumenteve të reja që ndriçojnë periudha apo ngjarje të veçanta historike. Edhe në hartimin e pjesës për Historinë e Popullit Shqiptar vëllimi i 4-t, ku unë jam autor i pjesës mbi politikën e jashtme të regjimit komunist për periudhën 1945-1990, kam konsultuar një numër të madh dokumentesh të vjela për herë të parë nga ana ime, jo vetëm në Arkivin Qendror të Shtetit, në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Jashtme, në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Brendshme apo edhe të Mbrojtjes, por edhe në arkiva të huaja, si atë të Departamentit Amerikan të Shtetit, ku unë kam punuar për një kohë të gjatë, arkivin e "Foreign Office" në Londër, ku kam punuar një muaj të plotë, në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Francës, gjithë muajin janar 1997, në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë, ku kam punuar në muajin prill 1994 dhe në arkiva të tjera, siç janë arkivat e vendeve fqinje, madje kam edhe dokumente të marra në arkivat e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Jugosllavisë për periudhën e parë 1945-1948. Më është dashur një punë shumëvjeçare dhe vetëm 160 faqet që kam unë si autor në këtë vepër janë rezultat i një pune 9- vjeçare sistematike, sepse nuk ka pasur deri tani një monografi për politikën e jashtme të regjimit komunist. Ka pasur vetëm disa artikuj shkencorë apo publicistikë për ngjarje të caktuara, dhe për persona të caktuar, por asnjë përpjekje serioze për ta parë të gjithë periudhën në unitetin e saj. Mund të ketë pasur edhe libra të veçantë, por për periudha të veçanta dhe për vende apo marrëdhënie me vende të veçanta. Nga kjo pikëpamje puna që është bërë ka pasur vështirësitë e veta dhe materiali i shkruar është jo vetëm rezultat i një hulumtimi të gjatë dhe të lodhshëm, por është edhe një përpjekje për të bërë përgjithësime për zhvillimet në politikën e jashtme të shtetit komunist, që gjithnjë ishin të lidhura me zhvillimet e brendshme dhe orientoheshin drejt tyre.

Cilat kanë qenë anekset e fshehta të marrëdhënieve diplomatikë në Shqipërinë komuniste?
Duke cituar burimet e shumta arkivore që janë shfrytëzuar për të shkruar këta kapituj të politikës së jashtme, ka aty ngjarje të tilla që janë ndriçuar për herë të parë në vërtetësinë e tyre të plotë. Mund të përmend çështjen e raportit të marrëdhënieve mes fuqi aleate në Luftën e Dytë Botërore, SHBA, Britanisë dhe Bashkimit Sovjetik për Shqipërinë, për mënyrën se si e vështronin ata Shqipërinë në planet e tyre në fund të kësaj Lufte dhe në vitet pas saj.

Një element tjetër i ri që del nga kërkimet arkivore, është edhe raporti që ekzistonte në vitet 1945-1946 mes qeverisë së Hoxhës dhe qeverisë sovjetike, i cili në pamje të parë mendohej se ka qenë një raport marrëdhëniesh të ngushta, siç i ka komentuar historiografia e mëparshme shqiptare. Në fakt, nuk kanë qenë të tilla. Jo se nuk ka dashur Enver Hoxha të ishin të tilla, por sepse ishin sovjetikët ata që e mbanin larg Hoxhën si një njeri që akoma nuk kishte fituar besimin e tyre. Kjo, për shkak të ndërhyrjeve të Titos, i cili thoshte në Moskë se "Enver Hoxha nuk është i besuar". Në atë kohë ai nuk e kuptonte përse nuk ftohej në Moskë dhe shumë vonë e mori vesh se ai që e pengonte të shkonte atje ishte Tito. Një tjetër element i rëndësishëm dhe i ri i ndriçuar nga kërkimet e mia arkivore në Londër, në Moskë, por edhe në arkivat shqiptare, është çështja e incidentit të Kanalit të Korfuzit. Deri vonë, incidenti ishte interpretuar vetëm si përgjegjësi e njëanshme e Britanisë së Madhe që dërgoi anijet e saj të Luftës në Kanalin e Korfuzit, e ku ato ndeshën në mina. Sipas versionit shqiptar, minat ishin vendosur që në kohën e Luftës së Dytë Botërore nga gjermanët. Kërkimet e mia vërtetuan se këto mina ishin vendosur nga anije ushtarake jugosllave në një marrëveshje të fshehtë në qershor të vitit 1946 në Beograd. Kur e zbulova këtë fakt, dhe e botova në gazetat e kohës më 1997, shumë njerëz, mes tyre edhe kolegë të mi historianë, protestuan dhe nuk iu erdhi mirë që e nxora këtë fakt të vërtetë historik.

Në këto dokumente ka mjaft fakte të tjera interesante që dëshmojnë se në periudhën e luftës së Ftohtë, regjimi komunist në politikën e jashtme herë pas here ka tentuar të vendosë marrëdhënie diplomatike me SHBA dhe Britaninë e Madhe, të cilat kanë qenë tepër të fshehta dhe të mbuluara përmes propagandës komuniste të kohës me sloganet e njohur të imperializmit.

Me interes është në mënyrë të veçantë dhe e trajtuar për herë të parë, çështja se si u prit në botën perëndimore prishja shqiptaro-sovjetike në vitet 1960-1961. Ka shumë materiale të reja, që janë reflektuar në studim për mënyrën se si kjo u trajtua në kancelaritë e huaja perëndimore të Washingtonit, të NATO-s dhe në vendet fqinje. Në debatet që janë zhvilluar mes tyre, të bën përshtypje interesi i madh që treguan amerikanët në atë kohë. Madje, u arrit që ata të ndërtonin një kanal komunikimi të posaçëm sekret me qeverinë shqiptare të asaj kohe dhe u hodh ideja për të vendosur edhe marrëdhënie diplomatike. Por, pas pranverës së vitit 1962 nuk u shkua më tej. Kjo, edhe për faktin se Enver Hoxha nuk arriti të bëhej një Tito i dytë në botën komuniste e të orientohej nga Perëndimi. Ishte koha kur ai u prish me sovjetikët, dhe gjeti një aleat të largët, Kinën komuniste, me të cilën e lidhi Shqipërinë për gati 15 apo 16 vite të tjera. Ka shumë interpretime të reja në tekst për politikën e jashtme të shtetit shqiptar, por që nuk është vendi për t'i cituar të gjitha. Veçanërisht në vitet '80 ka çështje që janë me shumë interes për t'u studiuar dhe që reflektohen në libër, siç kanë qenë përpjekjet për të zgjidhur problemin e arit monetar shqiptar; çështja e dëmshpërblimeve nga Gjermania apo përpjekjet që bënin amerikanët dhe sovjetikët për të vendosur marrëdhënie diplomatike me Shqipërinë dhe refuzimi kategorik që iu bënte Hoxha këtyre përpjekjeve.

Është folur shumë për izolimin e Shqipërisë si një nga tiparet karakteristike të regjimit. Si është pasqyruar kjo karakteristikë?
Në libër kjo pasqyrohet mjaft qartë. Enver Hoxha i refuzonte të gjitha ofertat që i bëheshin për hapje në adresë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës ose i kondiciononte kur vinte puna tek Britania e Madhe dhe Gjermania për çështje që ishin në diskutim, si ari monetar apo çështja e dëmshpërblimeve. Por, shkonte edhe deri aty sa shpesh herë diplomacia shqiptare jo për faj të saj, por për shkak të orientimit ideologjik, kryente edhe veprime groteske duke mos u dhënë dorën diplomatëve të huaj ose duke iu kthyer shpinën, veprime të cilat raportoheshin në Tiranë si arritje dhe "heroizma" të diplomatëve shqiptare. Veprime të tilla i vinin ata në një pozitë qesharake para të tjerëve, por ishin të detyruar ta bënin, sepse kështu ishte urdhri nga udhëheqja shqiptare, e cila nuk donte asnjë lloj takimi me diplomatë amerikane dhe sovjetikë.

A ka ngjyrime pozitive në gjykimin e këtyre çështjeve?
I gjithë vështrimi që i është bërë periudhës në politikën e jashtme është i mbështetur thellësisht në interpretimin e dokumenteve dhe nuk ka influenca dhe paragjykime politike dhe ideologjike. Pikërisht, duke u nisur nga ky këndvështrim janë nënvizuar edhe disa qëndrime në politikën që kanë qenë dhe mbeten të respektueshme, kombëtare dhe të vlefshme. Në tekst ato janë ndriçuar për aq sa u takon në frymën pozitive duke i zhveshur nga keqpërdorimi ideologjik që iu bëhej në kohën e regjimit nga politika, por edhe nga historiografia e kohës. Në këtë rast mund të përmendim, për shembull prishjen me sovjetikët, prishjen me kinezët, çështje që në një mënyrë ose tjetër janë trajtuar në të kaluarën si rezultat i përplasjeve ideologjike, por që në fakt kanë pasur një kontekst tjetër. Për shembull, prishja shqiptaro -sovjetike tani interpretohet më shumë si një përpjekje e Enver Hoxhës për të shpëtuar regjimin e tij dhe qëndrimin e tij në pushtet, se sa si një konflikt ideologjik, siç është paraqitur deri vite më parë.
Po kështu, dalja e Shqipërisë nga Traktati i Varshavës mbetet një vepër me rezonancë kombëtare, sepse preu urët juridike të një intervencioni të mundshëm sovjetik pas pushtimit të Çekosllovakisë në gusht të vitit 1968. Kjo i shërbeu jo vetëm Shqipërisë, por i shërbeu edhe botës perëndimore, ashtu siç i shërbeu edhe largimi i nëndetëseve sovjetike pas prishjes shqiptaro-sovjetike në vitin 1961. Pra, ka disa ngjarje në politikën e jashtme të shtetit shqiptar në kohën e komunizmit, që sado të shahet regjimi për natyrën e tij, për diktaturën, për rrethimin e egër, për luftën e tmerrshme të klasave, mbeten në fondin pozitiv të historisë.

Të flasim pak për Kosovën. Cilat ishin lëvizjet diplomatike lidhur me të?
Çështja e interesimit për Kosovën ka qenë mjaft e angazhuar, sidomos pas vitit 1968, kohë kur ka pasur një strategji për Kosovën. Ka ende dokumente të pashfrytëzuara në Arkivin Qendror të Shtetit që e kanë burimin nga Arkivi Qendror i ish-Partisë së Punës, ku evidentohet angazhimi për çështjen e Kosovës. Jo vetëm ato çka janë thënë publike në Kongrese apo në artikuj, por në programe dhe studime konkrete e në kanale komunikimi me shqiptarë të Kosovës brenda dhe jashtë saj për të mbajtur të gjallë frymën, për të punuar, që në një të ardhme Kosova të mund të ecte në atë rrugë që ajo eci. Veçanërisht pas viteve '70 me fillimin e viteve '80, ka një intensifikim të politikës së shtetit shqiptar për të punuar me Kosovën. Kjo jo vetëm me masat që u morën brenda në Shqipëri të karakterit organizativ, institucional dhe më gjerë. Në fushën diplomatike, çështja e Kosovës u bë një nga çështjet më të rëndësishme në trajtimin e problemeve nga diplomacia shqiptare e kohës dhe ky angazhim vjen duke u rritur deri në vitin 1990.

I kthehemi dhe njëherë synimeve të aleatëve. Nga një anë ishte Bashkimi Sovjetik dhe orientimi drejt bllokut komunist, e nga ana tjetër SHBA dhe Perëndimi. Si mendoni ju, cilët ishin faktorët që përcaktuan vendosjen përfundimtare të regjimit komunist në Shqipëri?
Faktorët që përcaktuan fitoren e komunizmit në Shqipëri janë të brendshëm, sepse ishte Partia Komuniste ajo që luajti rolin kryesor në organizimin e rezistencës dhe të luftës Antifashiste Nacional-Çlirimtare në Shqipëri. Ka pasur dhe ka debate për rolin e kësaj partie gjatë luftës dhe është më se e drejtë të ketë, por mes shkencëtarëve, mes historianëve, dhe jo mes injorantëve të historisë. Në këtë kuadër, ishte shumë vendimtare arsyeja se përse u vendos regjimi komunist në Shqipëri. Fuqitë e mëdha aleate, në radhë të parë Britania e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës e pranuan regjimin e Enver Hoxhës në fund të Luftës së Dytë Botërore, sepse e kishin ndihmuar edhe gjatë saj, përmes misioneve të tyre ushtarake, me furnizime ushtarake, madje edhe me para për të forcuar rezistencën në prapavijat e luftës me pushtuesit italianë dhe gjermanë. Kjo, sigurisht iu shërbente synimeve strategjike të Kombeve të Bashkuara në luftën kundër fashizmit. Në fund të luftës, edhe amerikanët edhe anglezët ishin të detyruar të pohonin dhe të pranonin supremacinë e komunizmit dhe të frontit nacional-çlirimtar, sepse vetë ata në terren e kishin parë. Ka raporte të detajuara të misioneve anglo-amerikane në Shqipëri në atë kohë që, si forcat e Ballit Kombëtar ashtu edhe ato të Legalitetit bashkëpunuan me gjermanët. Anglezët dhe amerikanët disa herë i kishin paralajmëruar që të mos e bënin një veprim të tillë, por në fund ata u detyruan t'i braktisin, sepse nuk kishin çfarë t'u bënin. E vetmja ndihmë që iu dhanë, ishte se i morën një pjesë të tyre me anije dhe i larguan për të mos rënë viktima të kundërshtarëve të tyre politikë komunistë që duket se po vinin në pushtet. Arsyeja e tjetër që favorizoi ardhjen në pushtet të komunistëve në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, ishte se vetë Fuqitë e Mëdha dhe veçanërisht Britania e Madhe dhe Bashkimi Sovjetik, bënë ndarjen e sferave të influencës në Ballkan. Është njohur edhe është zbuluar në fund, madje pjesën e ndarjes për Shqipërinë e kam zbuluar vetë në Arkivin e "Foreign Office" në Londër, që në tetor 1944, kur Shqipëria gati po çlirohej, në Moskë Çurçilli dhe Stalini ndanë vendet e Ballkanit me përqindje sipas sferave të influencës. Shqipërinë e ndanë 50 për qind me 50 për qind. Por, duke qenë se Britania e Madhe mori përparësi Greqinë dhe në Jugosllavi u ndanë 50 për qind me 50 për qind sferat e influencës, për rrjedhojë edhe në Shqipëri mbeti në këto raporte. Madje, në ndarje, Stalini me Çurçillin e kishin harruar Shqipërinë. Ndarja e vendit tonë është bërë një ditë më vonë nga dy ministrat e jashtëm respektivë të kohës, nga Molotovi dhe Ideni. Këta kanë qenë faktorët kryesorë të cilët përcaktuan në Shqipëri vendosjen e regjimit komunist. Në vendet e tjera po t'i krahasojmë me Shqipërinë, faktori i parë përcaktues ka qenë ardhja e ushtrisë sovjetike në këto vende dhe imponimi i regjimeve komuniste, siç u bë në Bullgari, Rumani, Çeki, Hungari, Poloni e vende të tjera të Europës Lindore, që krijuan më vonë bllokun komunist.

Mes politikës dhe historisë, e keni ruajtur distancën që i nevojitet kësaj të fundit?
Asnjëherë nuk i kam parë bashkë këto dy angazhime të mëdha të miat. Janë gjithnjë shumë i përkushtuar ndaj historisë dhe tani që po flasim, orë të tëra të natës punoj duke shkruar, sepse kam disa projekte në duar, prej të cilave dy do të dalin së shpejti nga botimi. Nuk i ngatërroj, sepse historia është pasioni im i madh i jetës, ndërsa politika është një angazhim qytetar i ditës dhe i përkohshëm. Nuk bëj koncesione në të shkruarit e historisë për shkak të angazhimit dhe përkatësisë sime politike. Nuk e shfrytëzoj politikën për të keqinterpretuar historinë. Do të ishte mëkat po qe se do ta bëja. Nuk ia fal vetes dhe nuk e bëj dot këtë koncesion.

38 Komente

""""""duke qenë se Britania e Madhe mori përparësi Greqinë dhe në Jugosllavi u ndanë 50 për qind me 50 për qind sferat e influencës, për rrjedhojë edhe në Shqipëri mbeti në këto raporte. Madje, në ndarje, Stalini me Çurçillin e kishin harruar Shqipërinë. Ndarja e vendit tonë është bërë një ditë më vonë nga dy ministrat e jashtëm respektivë të kohës, nga Molotovi dhe Ideni"""""" . Real zoti MILO! REAL ...pa asnje presje... Do ishte shume interesante te lexojme ndonje perfundim te mbeshtetur ne fakte nga Shakaxhijte e Rishkrimit te Historise...sidomos Mixha ,Lubonja apo Klosi ??? Pa dyshim zotrij , dhe grupi i Leftereve dhe Policerve nuk do mungoje...Por pak me vone se po flasin ..."peco" smiley dhe nuk u beme "si kembet e dhise""""! Te flase Polua me Lefkofene, para profesoreve te Perpjekur e Daullexhij si Klosi e Lubonja per.... he he ...medemek per Rishkrim Historie smiley 

Harrojne rrjepacaket e Tiranes se sotme se bota ka ARKIVA ku historia dhe e verteta eshte e shkruajtur mjaft qarte.. Ku e zeza shkruhet mbi te bardhe dhe nuk te le shtege per trillime, supozime apo crregullime mendore tip Lubonje apo Fahri Balliu ..

Kur shqiptaret  te arrijne te civilizohen dhe te kuptojne historine  e vendit te tyre me te mirat e te keqijat e saje, kur te arrijne te Krenohen me kete histori, atehere mund te themi se jemi zhvilluar si komb dhe kemi bere perpara.

 

 

 

 

21.gif

Bukur, bukur... por Milo ja fut kot kur thote qe komunizmi  u  vendos ne Shqiperi sepse aty i takoi Shqiperia ne zonat e influences.

Ne Shqiperi triumfoi komunizmi, sepse ishte e vetmja force perparimtare e momentit, e vetmja force qe luftoi per liri, qe nuk bashkpunoi me nazizmin, dhe qe beri lufte te organizuar me se miri duke numeruar mbi 70 000 partizane, dhe qe ne fund te luftes triumfuan krejt te vetem, pa ndihmen nga jashte, sic thote Miloja. Tani, kontakte me anglo amerikanet gjate L2B, ka patur. Ky eshte fakt. Ka patur edhe bashkepunim ne fushen e zbulimit dhe te taktikes dhe informacionit, qe ka qene i ndersjellte... por ndihme tjeter... ? Te pakten fare si ndihma qe mori Greqia, e cila u clirua teresisht nga Anglo-amerikanet.

Pika tjeter, zoti Milo, eshte se Anglo Amerikanet nuk lane gje pa bere, por e them, GJE PA BERE qe Shqiperia te mos pranohej ne OKB! E nuk kishte si te mos, jo triumfonte komunizmi, por qe partia komuniste e atehershme te mos orientohej nga blloku lindor. Ndoshta nuk do ishte gabim sikur t'i tregohej shqiptareve pse Amerikanet dhe anglezet ishin mbeshtetesit kryesore te pretendimeve Greke per Vorio Epirin. 

Gjithashtu, nuk do ishte gabim t'u tregohej shqiptareve se pse Anglia dhe Amerika (e para kjo) ne konferencen e paqes ne Paris, nuk e pranonin pranine e Shqiperise, dhe deklaronin gjithmone qe Shqiperia ishte aleate e Nazizmit, dhe pse Shqiperise nuk iu njoh roli ne L2B, dhe pse nuk u konsiderua vend Aleat.

Pse Shqiperia nuk duhej te demshperblehej nga Gjermania, kur Greqia dhe Italia (dy bashkpuntore te ngushte te nazizmit) u demshperblyen majmerisht.

Pse Shqiperia, jo vetem nuk duhej te demshperblehej nga Italia, por, perkundrazi, i detyrohej demshperblime lufte Italise.

Pse Shqiperia u pranua ne OKB ne 1954, me sponsorizim eksluziv Jugosllav, me mbeshtetje vetem nga blloku i lindjes, kryesisht nga BS dhe Polonia?

Keto gjera duhen thene o zoti Milo, se nuk jane pa rendesi.

Pra, a jane pak aresyet qe Shqiperia te orientohej nga blloku Sovjetik? (po e quaj te tille) 

Nese keto nuk mjaftojne, mund te vazhdojme te permendim shkeljet e kufirit, te perditshme nga forcat monarko-fashiste greke, te mbeshtetura nje me nje nga komanda angloamerikane ne Greqi, dhe mbeshtetja e vetme qe i vinte Shqiperise, ishte te pakten nje "inkurajim"[dhe zotim ushtarak] nga Jugosllavia (qe donte ta gllaberonte per vete, apo me vone dhe nga Stalini)

Apo per te mos permendur me kryesoren: populli i donte komunistet ne ate kohe, edhe sepse ata identifikoheshin me UNC, ne rradhet e se ciles pak a shume u angazhua i gjithe populli. Pra, nese flasim nga ana demokratike, komunistet e meritonin pushtetin, dhe pushteti iu dha nga populli. A ka me demokratike se kaq? Pse Amerika nuk e pranonte vullnetin e popullit shqiptar?

Si te mos orientoheshin nga blloku Sovjetik pastaj? Gafat i ka bere vete perendimi, duke mos lene gur pa luajtur qe Shqiperia, duke mos patur frike se gaboj kur e them, te zhdukej fare.

.............

Per incidentin e kanalit te Korfuzit, Anglezeve u eshte bere mjaft e qarte qe minat jane vene nga Jugosllavet. Anglezet nuk eshte se nuk e kuptuan mesazhin, por u duhej dicka qe te kapeshin me Shqiperine. 

.............

Per punen e "interesit" amerikan per Shqiperine...

Nuk eshte aspak i vertete zoti Milo. Nuk e di se ku i ke gjetur "dokumentat", apo meqe ke qene ne Amerike, mund te thuash se ke gjetur c'te duash.

Pas prishjes me Sovjetiket, Shqiperia ka qene e vetmja qe ka bere perpjekje per t'u lidhur me perendimin, ne rradhe te pare me Ameriken dhe Angline.

Eshte kontaktuar gjenerali i forcave Amerikane ne Itali (Napoli me duket) permes ambasades sone ne Rome dhe me ndermjetesimin e nje subjekti italian, nepermjet telegrameve. Gjenerali nga ana e vet ka treguar interes, cuditerisht, por Washingtoni zyrtar, AS S'E KA RRUAJTUR FARE!

Dhe nuk eshte e vertete qe paska patur perpjekje amerikane. Perpjekja Amerikane fillon dhe mbaron me korrespondencen dhe udhezimet qe kerkonte nga Washingtoni gjenerali amerikan ne Napoli. Kjo nuk dmth kurrsesi se ata paskan hedhur hapin e pare; as a matter of fact,(ne fakt) ata nuk hodhen absolutisht asnje hap. Motivacioni? "C'na duhet Shqiperia?" - "tani qe u prish dhe me Ruset, tani na intereson edhe me pak".

me modesti do te thosha, me disa aresye qe ke permendur aty, as nuk i je afruar fare ceshtjes qe do te shpjegosh. Po ndoshta nuk te dilte dhe intervista, kjo eshte normale. Ndoshta ne liber e ke detajuar me mire dhe ne interviste nuk dhe permbledhjen qe duhej.

Respekte.

PS: te me falin peshqit qe u zgjata kaq shume, po u irritova pak. ndjese. smiley

bashkohem edhe une me Manjolen.

nuk e di nese ia vlente artikulli kaq shume sa ky koment

Zotrules, kam pershtypjen qe po thua te njejtat gjera me shume pak ndryshime nga ato qe po thote Milo ne kete interviste.

Eshte kontaktuar gjenerali i forcave Amerikane ne Itali (Napoli me duket) permes ambasades sone ne Rome dhe me ndermjetesimin e nje subjekti italian, nepermjet telegrameve. Gjenerali nga ana e vet ka treguar interes, cuditerisht, por Washingtoni zyrtar, AS S'E KA RRUAJTUR FARE!

 

Ja milo si e shkruan : ...Në debatet që janë zhvilluar mes tyre, të bën përshtypje interesi i madh që treguan amerikanët në atë kohë. Madje, u arrit që ata të ndërtonin një kanal komunikimi të posaçëm sekret me qeverinë shqiptare të asaj kohe dhe u hodh ideja për të vendosur edhe marrëdhënie diplomatike. Por, pas pranverës së vitit 1962 nuk u shkua më tej...

Po edhe me tej mbase mund te vazhdoj...

P.S.  Ti pyet : Pse Shqiperia u pranua ne OKB ne 1954, me sponsorizim eksluziv Jugosllav, me mbeshtetje vetem nga blloku i lindjes, kryesisht nga BS dhe Polonia?

A mund ta zgjerosh kur te kesh kohe kete pikpamje nese e gjykon te arsyeshme ? A nuk pretendonte Jugosllavia per perfshirjen e Shqiperise si Republike e 7-te apo bashkim qe u iniciua sipas cave nga Naku Spiru aty nga filimet e clirimit ?

 Me vjen keq qe Milo kundershton Milon. Ky historian gjer dje na ka sjelle dokumenta ku vertetohet qe regjimi i Tiranes apo i Shqiperise me mire te themi, ka bere kerkese tek amerikanet per lidhje dipllomatike, mirpo kan qene amerikanet qe nuk kane pranuar. Ndersa tani na paraqet te kunderten, qe kane qene pala shqiptare qe nuk kane pranuar lidhje. Ke te besojme, Milon e viteve 1992-2000 apo Milon e shekullit te ri, pas 2000. 

 

"....Sipas versionit shqiptar, minat ishin vendosur që në kohën e Luftës së Dytë Botërore nga gjermanët. Kërkimet e mia vërtetuan se këto mina ishin vendosur nga anije ushtarake jugosllave në një marrëveshje të fshehtë në qershor të vitit 1946 në Beograd...."

 

Pra pala shqiptare apo regjimi i E.H. (megjith urrejtjen qe -gabimisht- kemi pasur per te), kujtonte se minat ishin te gjermanve, te kohes se luftes, nderkoh qe historiani nuk na i sqaron se per çfar marrveshje behet fjale, ne mes dy paleve  (shqiptare dhe asaj shqiptare) apo marrveshje ne mes antarve te nje pale (pra te vete jugosllaveve). Kam pershtypjen se po ta dinte regjimi i Tiranes nje gje te tille, nuk do ishte çudi (ne mos ta pengonte) te njoftonte anglezet ne menyre te fshehte. 

Sa per ndarjen qe bene ruset me britaniket , kjo ishte turpi i botes, mentaliteti megalloman i fuqive te medhaja, mos respektimi i popujve te vegjel dhe qe i mbijetuan furtunave te historise. 

Ne kohen e socializmit, per Berishen, Stalini ishte i madh, ndersa ne kohen e sotme eshte çurçilli, pikerisht ata qe une urrej me shume dhe ua dhjes fytyrat kur ua shoh ne faqet e gazetave.

Me vjen keq qe Milo, do te beje tani lojet e te tjerve qe shkruajne historine boterore, pamfletet e te cilve ne i lexojme çdo muaj. 

Zotrulsi ka te drejte ne shume qe ka then me siper...cuditerisht smiley

Gjitsesi besoj se ato qe thot Miloja i ka te bazuara me teper ne arkivat e shteteve te tjera...pra kur thot se...per Shqiperine ata "harruan"...pra edhe sic thua ti Zotrules..."nuk e vrane shume mendjen".

Dhe gjithashtu ke shume te drejte kur thua se...te pakten Anglezet...kishin disa qellime shume "reaksionare" ndaj Shqiperise...pikerisht ndarja e Shqiperise midis Greqise dhe Jugosllavise. Dhe kte e pohon vet ne librin e tij...i derguar i Anglise ne Shqiperi ne kohen e L2B. Prandaj ishte dhe e pamundur per Enverin qe te afroheshe nga ana e "Aleatve"

Ne te kundert...ne bashkimin Sovjetik dhe ne Stalin...Shqiperia gjente nje aleat "natyral"...pasi jo vetem qe BS-ja nuk cenonte pavarsine e Shqiperise...dhe as ate te regjimit te Enver Hoxhes (kuptohet cdo njeri do jetgjatesine e tij)...por edhe BS dhe Stalini kishin mendime qe perputheshin me ato te Enverit kur vinte puna per "ceshtjen Shqiptare". Pra...historikisht...BS mbante qendrimin e "vetvendimit te popujve"...dhe bile edhe per Shqipetaret e Kosoves ishte shkruar qe para kohes se L2B ne BS. Stalini e mbajti kte qendrim edhe mbas prishjes me Titon ne 1948. Dhe per Greqine...Stalini kishte qendrime shume me te pranueshme per Shqiptaret...pra s'kishe asnje qendrim pro-nacionalizmit te eger Grek.

Pra...ishte nje aleat...natyral...ne nje kohe kur fuqite e medha si Anglia kishin qellime ndarjesh...ndersa Amerika akoma s'kishe degjuar se ku binte Shqiperia.

---------

Sa per fitoren e komunizmit...ishte perfundim i pritur. Ishin te organizaur...ishinte shumte ne numer...kishin ushtri te disiplinuar dhe te formuar...edhe ishin te vetmit qe nuk bashkpunuan me pushtuesit. Vullneti i nje populli qe s'kish pare ndonjehere demokraci ose koncepte "aliene" si ato...s'kish shume rol...por pamundesia e "opozites" per tu organizaur...ishte aresyeja kryesore.

-------------

Megjithate mua nuk ma mbushin mendjen shume qe...si perendimi..si Shqiperia...kan bere ndonje tentativ per hapje te sinqerte. Sidomos ne vitet 70...kur Enveri kishe rrohitur fare...po te donte te hapeshe ai...hapeshe kollaj. Kur vinte puna per te sjelle kamiona dhe teknollogji ushtarake nga Suedia...e bente kollaj fare Enveri. Kur vinte puna per te sjelle kamiona dhe furnizime nga Franca...e bente hapur fare Enveri. Kur vinte puna per te sjelle inxhinier Italian ne Elbasan..e bente kollaj fare Enveri. Po ashtu per ti shitur Evropes perendimore prodhimet e Shqiperise.

Pra...hapja mund te beheshe pa problem...s'eshte se mungonin as mundesite, as kontaktet (sa dipllomat e sa te derguar Shqiptar udhetonin neper Evrope perendimore...per te shitur krom e materiale te tjera??...sa te duash ne fakt)

Por kishte dicka brenda Shqiperise qe e pengonte kte hapje....dicka qe deri ne kohen e fundit te Ramizit nuk hiqeshe dot. Dhe se fundi...hapat qe morri Ramizi per tu hapur ndaj perendimit...dhe ishin hapa shume te medha dhe konkrete (deri ke hapja e kompanive te perbashkta ne Shqiperi...si ajo e televizorve ne Durres me Gjermano-Perendimoret)...mund te ishin marre ne cdo kohe me perapa...po te mos ishte Enveri.

Fatkeqsi.

Pra pala shqiptare apo regjimi i E.H. (megjith urrejtjen qe -gabimisht- kemi pasur per te), kujtonte se minat ishin te gjermanve, te kohes se luftes, nderkoh qe historiani nuk na i sqaron se per çfar marrveshje behet fjale, ne mes dy paleve  (shqiptare dhe asaj shqiptare) apo marrveshje ne mes antarve te nje pale (pra te vete jugosllaveve). Kam pershtypjen se po ta dinte regjimi i Tiranes nje gje te tille, nuk do ishte çudi (ne mos ta pengonte) te njoftonte anglezet ne menyre te fshehte. 

Sipas versionit te Milos...Shqiptaret i kishin kerkuar Jugosllaveve qe te vinin e te minonin kanalin e Korfuzit.

Nuk e di...nese mund te ket qene ashtu apo jo...apo edhe PSE Jugosllavet do benin nje gje te tille (Jugosllavet s'kishin probleme me Anglezet).

Pastaj...me sa kujtoj une...Anijet Angleze ishin ne ujrat territoriale Shqiptare kur goditen minat smiley Pyetja do ishte...pse ishin ne ujrat Shqiptare...dhe jo pse ishte e minuar.

Nuk eshte ndryshim i vogel ama.

Ai e jep nga e kunderta.

...............

Ne Shqiperi ka patur disa linja brenda partise, sidomos ne fillimet e saj. 

Ne lidhje me Jugosllavine 2 kane qene linjat.

Enveri perfaqesonte linjen nacionaliste, te maturen, ate qe nuk nxitohej ne "berjen e miqve".

Ka qene ideja e perfshirjes se Shqiperise "nen" Jugosllavi. Por faktikisht projekti (ideja) kishte te bente me formimin e nje zonte te vetme ekonomike; meqe Shqiperia ishte shume e vogel dhe e pazhvilluar, Titoja mendonte se ndihma ekonomike per Shqiperine mund te kanalizohej me kollaj dhe me shpejt nese do te kishte nje sistem te vetem ekonomik dhe nje sistem bankar.

Normalisht, vetem 2 vitet e para, qeveria shqiptare mori nje ndihme jashtezakonisht te madhe nga Jugosllavia.

Tani, ideja propozohej si e tille. Nakua me Xoxen mund ta kene pare me me "prespektive", deri ne nenshtrim te plote edhe politik e juridik.

Ishte koha kur Greqia ngrinte zerin ne cdo konference per VorioEpirin, mbeshtetur nga angloamerikanet, dhe nga ana tjeter, nuk kishte dite qe trualli Shqiptar te mos shkelej nga forca te armatosura greke ne te pakten 3 piramida kufitare. Eshte shkelur vazhdimisht edhe nga aviacioni grek.

Ne nje moment te tille, natyrisht qe UNC mbetej e mobilizuar non stop. 

Dua te them, qe pervec ndihmes ekonomike, nga pushteti popullor iu kerkua Jugosllavise edhe ndihme llogjistike, me armatime dhe municione. UNC ishte pergatitur jo vetem per te mbrojtur, por edhe per ofensive.

Pikerisht ne nje moment te tille, Titoja hedh propozimin qe te dislokoje rreth 70 000 trupa Jugosllave ne Jug te Shqiperise, te jene gjithmone te gatshem ne rast se shperthen ndonje konflikt!!! ? !!! nderkohe qe Jugosllvaia e Titos e kishte blinduar kufirin e vet (pjesa e Maqedonise), madje edhe ata vete pretendonin per sulme sporadike greke.

Ky eshte momenti ku Enveri stepet, pikerisht Enveri. Dhe ketu, kush i njeh ngjarjet e asaj kohe, (Miloja, psh) e kupton pjekurine qe eshte treguar ne ate moment, qe une Enverin do ta quaja me te vertete dishepull te Ali Pashes.

{qendimi zyrtar i Tiranes, psh, per incidentin e korfuzit, ishte qe ne fillim, qe minat ishin vene nga gjermani. dhe kete qendrim e mbronte me force, ne fakt. kishte edhe aresye cuditerisht te rregullta per ta mbeshtetur: flota angleze e kish pastruar vete kanalin. flota angleze e patrullonte kanalin. flota angleze goditi ne mine brenda ujrave shqiptare. shqiperia nuk kishte flote. shqiperia nuk kishte pajisje, apo anije te specializuara per cminosje. shqiperia nuk kishte personel te kualifikuar per pastrim minash. Minat ishin prodhim Gjerman! ;  e megjithate, anglise i behet e ditur me fjale terthor, qe minat jane vene nga jugosllavet. "mina te tilla kane jugosllavet ne bregdetin kroat, i di flota jugosllave ato" - e them si shembull per cudi te fillimit te ftohjes se marredhenieve}

Pas miljarda dinareve, qindra a mijera traktoreve me pajisjet e tjera bujqesore, pas qindra kilometrave rruge  te riparuara ose shtruara, gjithe kjo ndihme pra, plus edhe sponsorizimi per ne OKB; plus edhe patronazhi qe Titoja i bente gjithmone Shqiperise duke e perfaqesuar edhe ne Konferencen e Paqes, ose aty ku "hienat ndanin mishin e luanit" (gjermanit), ku Jugosllavia kembengulte per perfshirjen edhe te Shqiperise...

Enveri gjen momentin, nuhat rrezikun qe i kanoset kombit (ceshtjes Komb, ceshtjes Shqiperi), dhe ben shkeputjen, me stilin me te marifetshem. 

natyrisht qe Jugosllavet kane mbetur me gisht ne goje dhe me sy hapur...

Titos i thuhet tekstualisht: "ruaj kufirin tend, madje nga jugu te ruaj une... grekun nuk e kam problem fare."

Kuptohet qe ndarja nuk u be e menjehershme, sepse perndryshe do ishin ngrire fare marredheniet, ose do ishin prishur.. Jugosllavia mori disa refuzime nga "shoket" e Tiranes.

Shkurt, Shqiperia u propozua te behej "republike" e Jugosllavise "vetem ne sferen ekonomiko-financiare", Pastaj u hodh dhe propozimi i "mbrojtjes". Te pakten, kjo ishte fasada (kopertina) e asaj qe propozohej nga Beogradi.

Dikush ne Shqiperi, i kishte rene hiles me kohe. Dhe dikush tjeter (qe me vone doli dhe armik) kerkonte dhe me shume se c;thoshte "kopertina" e Titos.

Por, kurrsesi nuk mund te mohohet qe ka patur edhe shkembime te sinqerta. Te mos harrohet qe per clirimin e Jugosllavise kane luftuar 3 (nemos gabohem) brigada partizane shqiptare.

Te mos harrohet, se gjithe Evropa, faktikisht doli e rraskapitur fare nga lufta... Jugosllavia mori ndihma te jashtezakonshme, si nga BS, Angloamerikanet, por edhe demshperblime nga Gjermeni. Kurse Shqiperia?

Nuk e di a ta krijoj dot panoramen e gjendjes se kohes, dhe te "pse-ve" te disa lidhjeve, marredhenieve, apo te politikes... jane te gjitha te lidhura bukur, eshte koha me e komplikuar qe kombi jone mund te kete kaluar, - qe une e ndjej veten shume te varfer ne fjale per ta thene bukur e thjeshte... por qe eshte zgjidhur me mjeshterine makjaveljane te Enverit.

 

Jam ok me keto qe shkrun , por `54 me ben konfuz kur ti pohon qe eshte sponsor i Shqiperise per pranim ne  OKB e ndersa mua nuk me rezulton se sjell ndonje fakt lidhur me kete.

Ketu e kisha.

Nejse flm se e kuptoj qe eshte debat ndermjet dy te pabarabarteve smiley , une nuk jam kaq shume i apasionuar sa ti mbas historise .

Kothere, me "fakt", nenkupton "hard copy", apo reference interneti?

Ne nuk thellohemi (edhe sepse une nuk jam tip i referencave, qe te them tha filani apo fisteku ne filan kapitull, filan paragraf te filan ISBNje) se pse mendoj qe ky eshte fakt i njohur dhe i pranuar publikisht... (public domain). Nese i do me te detajuara, do mundohem te t'i sjell ketu. smiley

Gjithsesi, Zotrulesi i meriton dy birra vetëm për komentet e gjata dhe të detajuara!

Hmmm

desha te them qe viti 1954 e gjen Shqiperine me marredhenie shume te dreqosura midis Shqiperise dhe Jugosllavise. Kam parasysh shume zhvillime ( te pakten si jane shkruar deri tani ) qe fillojne me goditjen e "projogosllaveve" ne Konferencen e Tiranes e me rradhe.

Pra jam vetem ne terrenin e pyetjes qe kishe shkruar me siper e qe lidhej me sponsorizimin jugosllav.

 

 

Anetaresimi, i dashur kothere, eshte proces. Sponsorizimi ne kete rast, nuk eshte mbeshtetje financiare mujore apo vjetore, sic ndodh me skuadrat e futbollit apo me projektet qeveritare.

Edhe propozimi i thjeshte perben sponsorizim.

Ne fakt, Jugosllavia ka nderhyre gjithkund dhe gjithmone per anetaresimin e Shqiperise ne OKB. U prishen apo s'u prishen marredheniet me vone, kjo nuk mund te perkthehet kurre ne diplomaci qe: "aaaaa? u prishet ju me ne? nah pra do anetaresoheni! kaq ta beni dhembin!"

Mospranimi i Shqiperise ne OKB, apo dhe refuzimi kokeforte dhe kembengules i angloamerikaneve, nuk eshte se na bente ndonje "dem"... Ata nuk na njihnin fare! Si shtet jo e jo, por dhe si komb na konsideronin bashkepunetore te nazizmit. 

Nje perpjekje shume e mire dhe e rendesishme, dhe e domosdoshme per te gjithe ne. Per autoret e rinj:

"Më është dashur një punë shumëvjeçare dhe vetëm 160 faqet që kam unë si autor në këtë vepër janë rezultat i një pune 9- vjeçare sistematike, sepse nuk ka pasur deri tani një monografi për politikën e jashtme të regjimit komunist."

pra nuk shkruhen analizat me te ulur gjysem ore...

pergezime Milos, dhe gjithashtu dhe zotrules per ca kritika shume konstruktive...

nja dy gjera:

Milo e thote si konpiracion shume te madh qe Enveri nuk thirrej ne Moske nga puna e Titos, etj, etj... nuk mund te jete thjesht arsyeja qe Moskes nuk i rruhej per Shqiperine dhe kur mund te jene takuar Stalinit nuk i kishte lene ndonje perthypje Enveri ??

Politiken e jashtme e paraqet si shume te thjeshte, marredhenie me Rusin, marredhenie me Kinen, po ose jo me perendimin dhe nje perpjekje e marre avash avash per te mbajtur lidhje me Kosoven. Eshte pak e paqarte nese ka ndonje vlere kjo (pervec aspektit historik) per politiken e jashtme aktuale te Shqiperise. Kam pershtypjen se politika e jashtme ne kohet e tanishme eshte shume me dinamike dhe behet ne premisa komplet te tjera.

Mendoj qe jeni te habitshem smiley . Megjithate qe te mos paragjykoj po pyes: zotrules cilat jane kerkimet e tua ne lidhje me çeshtjen? Se tema nuk eshte, hodha une nje mendim e me thuaj ti ça mendimi ke, ishte apo jo Enver Hoxha pijanec psh se mua nga si fliste kshu me dukej.  Nuk eshte artikull i nje analisti qe po thote: lexova nja dy gazeta te huaja, degjova nja dy thashetheme dhe po shkruaj nje faqe se dua te hyj ne elite opinionistesh.

 E drejta e venies ne dyshim te fjaleve qe dikush thote, eshte e pranueshme, po respektoni pak me shume profesionet e njerezve.Edhe dokumentet historike mund te jene te modifikuara , po nje kerkim i nje historiani mund te kundershtohet vetem me fakte te kunderta,studime qe tregojne te kunderten dhe jo llafe.

 Po kerkoj falje qe me pare nese  je historian dhe ke lexuar dhe ti arkivat dhe te kane dale ndryshe dokumentat.

Iris, po te jete ashtu si thua ti, nuk diskutohet me te peshku.

Kush mendon se eshte ekspert i nje fushe, apo se i ka rene ne dore nje dicka qe kundershton nje historian (ne rastin tone), duhet te shkoje e ta beje ne nje tryeze te hapur (ose te mbyllur) me debat akademik.

Une as nuk dola te pretendoja qe isha historian. thashe mendimin tim dhe kaq. Te lutem te mos me lexosh, nese mendon se fola kodra pas bregut apo nese te humba kohe.

E kam thene dhe me siper; u irritova pak nga nje konstatim i Milos me siper, prandaj edhe shkrova. Per te tjerat, Milon e pergezoj, ne rradhe te pare per kohen e kushtuar, seriozitetin qe ka, dhe guximin qe duhet te kesh te besh nje pune te tille, sidomos per nje periudhe qe ... ka nxjerre me shume parti e levizje te tipit "ANTI" se gjithe njerezimi ne te gjitha koherat.

pra nuk shkruhen analizat me te ulur gjysem ore...

Gjysem ore eshte shume...une them i shkruajn ne pushimin midis cigareve ne kafene.

Kam pershtypjen se politika e jashtme ne kohet e tanishme eshte shume me dinamike dhe behet ne premisa komplet te tjera.

Besoj se jo me teper sec ishte...Tani bile per rastin e Shqiperise i bie me thjeshte...bej sic te thone te medhenjte.

Mbase ne liber mund te mos e ket kaq te thjeshtezuar punen sa ne kte interviste...gjithsesi...mua perseri s'me mbushet mendja se ka patur vertet dyert e hapura ne arkivat e Shqiperise...pra...te analizoj vertet se si kan qen punet ne Shqiperi. Se kur e veshtron nga jasht...mund te ken qene edhe teper te thjeshta...por brenda ne Shqiperi kan qen te nderlikuara. Sidomos kur vejn puna e Kosoves...qe do duhet futur ne arkiavt e Sigurimit me teper...per te marr vesh kush ishin agjentet e Sigurimit Shqiptar ne kosove dhe ne diaspore (disa bile...qe dihet qe ishin themelues te organizata te para qe linden UCK-en smiley ) Nuk besoj se per kto....e kan lejuar Milon ti studioj.

Grupo, ka nje historicke te vockel qe nuk me rrihet pa e thene.

Ne nje takim ne Moske, Stalini pyet Titon (po e them me fjalet e mia):

"ore, po me Shqiperine, c'behet? Po me ata shoket tane andej? C'mendim ke per shokun tone aty - Enverin? Kam degjuar qe ka ca prirje properendimore (borgjeze) dhe i pelqen moda"

tito: "ne fakt eshte shok i mire. Eshte komunist i mire, por eshte ende i ri. Ka studiuar ne perendim, i pelqen te vishet. Ka dhe staturen".

me vone, per Shqiperine qe kishte veshtiresi te medha, i thote: "Pse nuk e aneksoni fare? do ishte shume me e thjeshte, dhe do zhdukeshin shume shqetesime te kota" 

Tito refuzon, duke aresyetuar vetem me marreveshjet e bashkepunimit dhe ndihmes...

Ne nje rast tjeter, pak me vone, kur Tito shpreh nje synim te ngjashem si "propozimi" i Stalinit, Stalini, thuhet, i ka bertitur me nje ton shume te ashper qe e la sallen me "infrakt ne zemer"... "Shqiperine nuk guxon ta preke kush".

Pas kesaj, Enveri ka marre ftesen per t'u paraqitur ne Moske me ftese te gjeneralissimit. Aty fillon koha "e arte" e marredhenieve shqiptaro-sovjetike, dhe dekompozimi i marredhenieve shqiptaro-jugosllave dhe atyre jugo-sovjetike (per te cilat nuk jam shume almanakist).

Del qe, "propozimi" i Stalinit ishte nje provokim i paster, per te nxjerre ne drite politiken dhe synimet e verteta Jugosllave.

PS: eshte e vertete qe Titoja "mendonte" qe thjesht ishte "heret" per Enverin te takohej personalisht me Stalinin, dhe preferenca e Beogradit ishte qe edhe leterkembimet te kalonin nepermjet Beogradit.

Kontaktet ne fakt, u arriten te vendoseshin nepermjet perfaqesuesit tone ne Beograd dhe perfaqesuesit sovjetik aty. Kjo gje i xhelozonte titistet.

Po kerkoj falje qe me pare nese  je historian dhe ke lexuar dhe ti arkivat dhe te kane dale ndryshe dokumentat.

 

Iris besoj se ceshtja eshte me teper sic e thash une...varet se cfar pjese te arkivash ka lexuar...dhe nse ne plotesi. Sidomos kur vjen puna e arkivave Shqiptare...qe ti e di vet ku qendron problemi.

Pastaj...me nje interviste...nuk gjykohet i tere libri...apo jo?

Patjeter qe nga nje interviste nuk gjykohet libri, po ajo eshte prezantim i librit. Pastaj ai nuk thote qe i ka mare te dhenat nga arkivat shqiptare vetem, po nga shume arkiva te tjere e s'eshte çudi qe te kete gjetur gjera qe s'dihen apo s'jane publikuar sepse historianet kane leje per te pare dokumentat e arkivave, ose sidoqofte leje per te mare me shume sesa une apo ti. Kshuqe me duket normale qe nese dua te lexoj nje liber historie, do shoh referencat e historianit dhe eksperiencen e tij dhe  nuk me duket qe ndonje kundershton ketu aftesite e tij si historian. (e thashe kete sikur zbulova ujin e ngrohte smiley )  Mund te dalin shume fakte qe kundershtojne ato qe jane shkruar , qofte dhe neser, por kjo s'mund te vere ne dyshim qe sot ato qe jane frut i nje pune te nje shkencetari dhe vertetesine e tyre per sot, vetem nese te ka rene rasti qe te kesh gjetur dokument qe i kundershton.

 Pastaj dyshimin e kemi si ne gjak ne smiley na vjen vetvetiu, po te pakten kur e themi edhe ta filtrojme pak mire eshte.

zotrules, me gjithe rrespektin une mendoj qe ti po na perserit ne nje fare menyre ato qe na thote milo me siper.

Del qe, "propozimi" i Stalinit ishte nje provokim i paster, per te nxjerre ne drite politiken dhe synimet e verteta Jugosllave.

 

Ato i kam lexuar edhe une Zotrules...prandaj thash qe qellimet e Stalinit ishin me ne perputhje me interesat e Shqiperise. Bile per ceshtjen e Shqiptarve...ne BS eshte shkruar qe ne vitet 20...ku nxirrnin linjen qe Shqiptaret e Kosoves kishin te drejten e vetvendosjes. Stalini vertet i kishe si provokim ato per Titon...

O zotrule nuk po thua asnje gje qe s'po e  thote Milua ne artikull.. Lexoje me me kujdes se te njejta gje thote por me shkurt duke evituar detaje te shumta..

Mos te harrojme se pas Luftes me 1945 ishte nje kaos i vertet ne Evrope..Ajo qe thuhej deklarohej sot nuk behej neser.. Pra ngjarjet leviznin me nje shpejtesi marremendese sepse e tille ishte koha jo vetem per shqiperine..

"u ndanë 50 për qind me 50 për qind sferat e influencës, për rrjedhojë edhe në Shqipëri mbeti në këto raporte. Madje, në ndarje, Stalini me Çurçillin e kishin harruar Shqipërinë. Ndarja e vendit tonë është bërë një ditë më vonë nga dy ministrat e jashtëm respektivë të kohës, nga Molotovi dhe Ideni..."

Pra per Shqiperine nuk ishte marre nje vendim i caktuar edhe mesa kuptoj ka qene nje "fushe" e hapur ku luhej nga te dyja palet...

Tani keta te medhenjte "superfuqite" luajne pa rregulla se rregullat i bejne vetem per te vegjelit dhe jane vetem per popujt e vegjel.. Me kete nenkuptoj qe eshte perdorur nga njera ane  forca me kercenimin ushtarak dhe nga ana tjeter dinakeria diplomatike...

Carrot and stick- eshte teknike  e vjeter amerikane..  smiley

 

 

 

 

 Liqeno, une nuk po them ato te Milos. Pjesa qe ke cituar ti, eshte pikerisht nje prej atyre qe une kundershtova. Aresyet i kam dhene me siper.

Ju e quani per aresye ate qe ke cituar ti, per mua eshte nje fakt historik qe nuk ka te beje me nje fakt tjeter historik.

Tani ndodh e cuditshmja, ju thoni ta lexoj une Milon me vemendje, dhe une mendoj se ju nuk e keni lexuar komentin tim me vemendje.

Po dhe faj nuk ju ve, se e kam zgjatur terkuze!

Zotrules, ti flet sot se e ke shumë të kollajtë smiley

Kur i thoja unë para dy vjetësh këto gjëra për Enverin dhe komunistët, më hidheshin të gjithë në fyt duke më konsideruar komunist të qelbët smiley ... ta dish ti se ç'kam hequr unë prej Blendit dhe Llukanit (që Thoughti tani i qun enverista smiley&nbspsmiley duke diskutuar rreth këtyre argumentave, por shyqyr që mbidoza e fjalëve të Salës kundër komunistëve dhe gjithçkaje të bërë prej tyre, i bëri njerëzit që të fillonin të mos t'i shikonin edhe aq të zinj (apo të kuq në këtë rast smiley&nbspsmiley.

 Po une nuk jam as Ll as Blendi. Keta jane braingain-i i Saliut.

Une jam komunist dhe kete nuk e fsheh. 

Po jo komunist si Sala i policit, ai eshte diktator.

Per kete mund te me quash stupidity-leak. Se Shqiperise i ika dhe per sa te jem budalla (me termat e ketushme) nuk kam ndermend te kthehem derisa te konsumohen klikat dhe antishqiptarizma.

Kam pershtypjen se i tille kam qene gjithmone...

hajde, rrofte gilgameshi.

Është njohur edhe është zbuluar në fund, madje pjesën e ndarjes për Shqipërinë e kam zbuluar vetë në Arkivin e "Foreign Office" në Londër, që në tetor 1944, kur Shqipëria gati po çlirohej, në Moskë Çurçilli dhe Stalini ndanë vendet e Ballkanit me përqindje sipas sferave të influencës. Shqipërinë e ndanë 50 për qind me 50 për qind. Por, duke qenë se Britania e Madhe mori përparësi Greqinë dhe në Jugosllavi u ndanë 50 për qind me 50 për qind sferat e influencës, për rrjedhojë edhe në Shqipëri mbeti në këto raporte. Madje, në ndarje, Stalini me Çurçillin e kishin harruar Shqipërinë. Ndarja e vendit tonë është bërë një ditë më vonë nga dy ministrat e jashtëm respektivë të kohës, nga Molotovi dhe Ideni.

është fort e vërtetë që nga 9 dhe 12 tetori i vitit 1944, Stalini dhe Curçilli diskutuan për "ndarjen" e sferave të influencës mes të mëdhenjve në fund të luftës. Ata ishin shoqëruar nga ministrat e Jashtëm Molotov dhe Eden. Detaji i ndarjes është fort i njohur bile anekdotik: Stalini që i paraqet Curçillit një copë letër "si prej bakalli" me shifrat e mëposhtme:  90% ndikim anglez përkundrejt 10% ndikimi rus në Greqi, « fifti-fifti » në Jugosllavi apo edhe në Hungari, pa folur për Bullgarinë (ku 75% ju la rusëve ndaj 25% për të gjithë të tjerët) dhe ende më pak për Rumaninë (90% për rusët kundrejt vetëm 10% për të tjerët). Veçse Shqipëria mungonte në këtë llogari. Përse. Pasi, Curçilli e kish harruar Shqipërinë - ai e thotë vetë këtë gjë në Kujtimet e tij.

Milo thotë se rasti i Shqipërisë u diskutua një ditë më vonë mes Molotovit dhe Edenit: fifti-fifti (si Jugosllavia), sipas dokumentave të Foreign Office. E pra, vetë Edeni nuk e thotë këtë gjë:

Në dorëshkrimet e veta të mbajtura përpara takimit të Moskës, ministri i Jashtëm britanik Ser Antoni Iden kujtohet që të ketë diskutuar me Çurçillin lidhur me Shqipërinë dhe Mbretin Zog, dhe kjo gjë jo më vonë se sa natën përpara bisedimeve të famshme. E megjithatë, të nesërmen që në mëngjez Curçilli nuk e përmendi Shqipërinë!

Shih mbi këtë subjekt : - Extracts from pencilled diary kept by Anthony Eden Oct 9-12, 1944 on his visit to Moscow. Lord Avon papers, University of Birmingham, file AP.20/3/09. (për fat të mirë e kam lexuar këtë dokument dhe nuk arrij të gjej përmendjen e Shqipërisë në t&eumlsmiley.

zotrules,sipas teje i bie qe nuk do te kthehesh asnjehere.

Zotrules, duke qene komunist je edhe genjeshtar, kjo nuk vihet ne dyshim.

Pas L2B, Tito me Stalini jane marre vesht me letra se nuk jane pare me sy, nga se Tito e kishte frike.

Kjo e detyroj Titon edhe te leje familjen ne Rusi, ku Stalini ja deboi, ja izoloi familjen.

Ajo frike qe kishte Tito, u vertetua me vrasjen e Dimitrovit.

Milo edhe ky komunist, d.m.th. genjeshtar, thote ; Tito i tha Stalinit mos e thirr se eshte i pabese.

O Milo, po Stalini si me bese si pa bese te hidhte litarin ne fyt.

Ai kete donte, qe te shdukte te pabeset.

Historia shkruhet, sipas qejfit, flas kjo e jona, ngase dokumente s'kemi, genjeshtar kemi sa te duash.

Edhe une po e them ashtu sipas qejfit tim.

50 vjet histori nen diktature, jane fale Tito-s, ai ka mbrojtur Enverin, e Enveri ka mbrojtur ate ne aspekt me Kosoven.

Demostrata ne Kosove filluan kur vdiq Tito, sepse Kosovaret i kishin dhene fjalen sa te jesh gjalle ne nuk te shqetesojme.

Edhe rasti i Mehmet Shehut, vjen nga jugosllavia.

Pas vdekjes se Mao-s, ndodhi çeshtja Lin-Biao, ku se bashku me te shoqen e Maos, u akuzuan si e keqja e vendit.

Jugosllavet i dhane porosi Enverit, keni kujdes se mos ndodhin edhe tek ju, sepse Mehmeti sikur e ka zbutur luften e klasave.

E keshtu me rradhe.

Per te studiuar historin e Shqiperis nen diktature, mjafton te kerkosh ne arkivin e komitetit qendror ne Beograd, aty ke te gjitha.

Keto qe shkruan Milo, eshte  pluhur i bardhe per marramendjen e shqiptareve.

 

Së pari, Zotrules, respekte shoku. E ke qa.

Së dyti. Vihet re se Milo tenton të bëjë një farë "çmitizimi", sidomos përsa i përket marrëdhënieve të regjimit me perëndimin. Tenton të krijojë një frymë më të afërt me tentativa bashkëpunimi e gjëra të tilla. Këtë besoj se e bën për tju përgjigjur KOHËS së sotme, integrimit, ylberizimit, çmitizimit, internacionalizmës globaliste etj.

 Të mos harrojmë se:

   ishin pikërisht vendet perëndimore (përveç USA) që ligjëruan ndarjen e trojeve shqiptare rreth 30 vjet më parë se fillesa e zhvillimit të ngjarjeve. Kujtesa ishte ende e fortë.

  Shqipëria vinte prej një rregjimi pothuajse-kolonizues të Italisë dhe nuk ishte e lehtë të ngjizej bashkëpunimi me kapitalisto-imperialistët.

  Sepse nga ana tjetër, komunizmi ishte vërtet MODERN dhe një shpresë më shumë për botën. Në atë kohë shumica prej jush do deklaroheshin pa frikë komunista. Vetëm nëse do ishit lefterë bij lefterësh, atëherë do ishit me Ballin e zëmë, apo me çdo lloj force tjetër pro-perëndimoro-zogiste etj.

Edhe një diçka tjetër e vockël për këtë paragrafin nga artikulli:

Po kështu, dalja e Shqipërisë nga Traktati i Varshavës mbetet një vepër me rezonancë kombëtare, sepse preu urët juridike të një intervencioni të mundshëm sovjetik pas pushtimit të Çekosllovakisë në gusht të vitit 1968. Kjo i shërbeu jo vetëm Shqipërisë, por i shërbeu edhe botës perëndimore, ashtu siç i shërbeu edhe largimi i nëndetëseve sovjetike pas prishjes shqiptaro-sovjetike në vitin 1961. Pra, ka disa ngjarje në politikën e jashtme të shtetit shqiptar në kohën e komunizmit, që sado të shahet regjimi për natyrën e tij, për diktaturën, për rrethimin e egër, për luftën e tmerrshme të klasave, mbeten në fondin pozitiv të historisë.

Nëse nuk e dini, shprehja famëmadhe "edhe bar do hamë dhe parimet nuk i shesim", është thënë pikërisht në fjalimin që ka mbajt Mehmet Shehu për daljen e Shqipërisë nga traktati i Varshavës.

Nëse rrjedha e historisë do të ishte normale, dmth të mos përfshiheshin ndërrime sistemi, rishikime, dënime, montime, çmitizime e komunistëzime, e njëjta shprehje do të shndërrohej në LAPIDAR të pavarësisë, në rang të njëjtë me OXI-n e grekëve.

Praktika foli . Nje grusht burrash te ndikuar nga te gjithe praktikat historike te vendit te tyre , nga gjendja reale e pas LII e vendit te tyre, nga mundesite konkrete per te zhvilluar vendin e tyre ,nga mentalitete konkrete e teorite konkrete qe perfaqsonin dijet Boterore , Vendosi : Te BEHET SHQIPERIA si vazhdimesi e shprehjes brilante te I.QEMALIT. Te behej Shqiperia!!!!! Per te tjerat ka plot te dhena e fakte qe i lartesojne ashtu sic edhe i cvleresojne per teprime sidomos ndaj ashpersise se luftes se klasave. Por ne tani kemi hedhur hapin e PARE ne Histori per te kuptuar se c'fare do me thene te LEVIZE nje KOMB. Biles, biles akoma jo teb Plote !!!!! Me c'kemi lexuar Kombeve e shteteve te tjere me te vjeter e shume here me te fuqishem se ne ,JU ESHTE DASHUR te LEVIZIN neper LUMENJ GJAKU per te arritur ne KOHE TE TASHME. Gjithsesi Zotrules falem...por "profesori" eshte edhe diplomat smiley Keshtu qe nuk duhet pare me ate syrin e kritikes , sepse ai kupton se cfare duhet theksuar me shume ne kohe te tjera . Ngjarjet flejne ne dokumente qe per kohen nuk bejne gje vetem se Lartesojne MENCURINE dhe TRIMERINE shqiptare...per te cilat ne kohen e te marreve nuk eshte momenti te shpallen . 

Idris. ciao.

Me profesorin kam "ca drithe tjeter per te bluar" une.

E thashe me siper, thjesht iu pergjigja kompulsivisht artikullit sepse u indinjova pak me njady pika.

Per Milon vazhdoj te kem respekt, por ai drithi, nje dite duhet bluar, se populli duhet ta dije se c'i ka shtyre njerez (profesore) kaq te pergatitur te mbajne qendrime te tilla ne udhekryqe te fateve te kombit tone.

Eshte kollaj, e ndoshta edhe e verteta, qe te ndjesh apo percosh nje simpati per menyren si e manaxhoi nje krize aq te thelle Enveri, por me duket pak me e veshtire qe te thuash cfare fshihet pas kulisave kur "TI" ishe pergjegjes per situaten. 

me nje fjale, Milo ka ca llogari te vogla per te dhene, ose t'ja dergoje gjoben shkelesit te vertete. Sa per artikullin, prape i shtrengoj doren.

Korrigjim ; "...nderkoh qe historiani nuk na i sqaron se per çfar marrveshje behet fjale, ne mes dy paleve (shqiptare dhe asaj shqiptare) apo marrveshje ne mes antarve te nje pale (pra te vete jugosllaveve)..." 

behet; 

...nderkoh qe historiani nuk na i sqaron se per çfar marrveshje behet fjale, ne mes dy paleve (shqiptare dhe asaj jugosllave) apo marrveshje ne mes antarve te nje pale (pra te vete jugosllaveve)... 

 

Ndryshon; (shqiptare dhe asaj shqiptare)  ne; (shqiptare dhe asaj jugosllave). 

Gabim/lapsus, qe e vura re pas nenvizimit qe Grupi i kish bere komentit tim.

Do te shtoja, se; minat nuk eshte çudi ti kene vene vete anglezet per te destabilizuar Shqiperine, apo per te ndikuar ne politiken shqiptare apo dhe ta mbajtur sa me te varur Shqiperine.  

 

 

Poshte diktatura c`njerezore komuniste,poshte ish kryetari i tyre idiot dhe gjakatare. Poshte sistemi qe detyronte vellain te mohonte vellain, babai te birin e gruaja burrin.Poshte ajo vije politike qe i thoshte diplomateve tane ti kthenin kurrizin dhe mos ti flitnin kolegeve te tyre te huje, na bene te jemi gazi dhe turpi i botes me idete e tyre revolucionare qe ja kalonin jo vetem Hitlerit dhe Stalinit por lene mrapa dhe Pol Potin dhe Kim Yong e Korese se veriut. Komunistet e ndershem dhe me tru ne koke vej bast qe mbas renies se diktatures e kane pare te verteten se ceshte bere ne emer te tyre, dhe kane ndryshuar dhe denojne hapur ate sketerre qe kemi kaluar , ndersa te tjeret mundohen ta justifikojne dhe te gjejne dhe anet e "mira " te tije, shikoni peshkataret vullnetare qe mesa shohe kane gjetur te gjithe strehe ne vendet e felliqura kapitaliste. I vetmi vend ne bote per idealet tuaja ku begaton enderra socialistte eshte Korea e veriut, ju lutem shkoni te tere atje jeni te mirepritur.

Silire, mir se erdhe ne sajtin/siti e diaspores shqiptare. Po te shkruaj une nje ish "armik i popullit" sipas regjimit te asaj kohe, nje kundershtar i atij regjimi, por qe sot i shoh si vellezer te gjith shqiptaret te kujdo ngjyre politike dhe ideje. Dikur dhe une flisja siç flet ti tani, mirpo keto vite kendej, hulumtimet mbi historine e regjimeve, popujve me kane sqaruar shume pikpamje te mia te gabuara dikur. Ju permendni Pol Potin, si me i bute se Enveri, por e verteta eshte se ky Poli zhduku/vrau 1,7-1,8 milion kamboxhian, qytetare te tij. Hitleri nja ca milion, dhe Stalini po ashtu ndonje milion apo me shume. 

O Pjer sa re ne "gracken" time. E para une nuk po thoja se ai ka vrare me shume se ata gjakataret e tjere vec po thojo sa tragji-komike ishte ideologjia e tij super  "revolucionare", e mban mend se ne ishim fanar ndricimi per gjithe vendet e botes, se ekipet tona sportive nuk luanin me ekipet qe qeveria jone kishte bo llafe.I mban mend tallonat, televizoret me grup, muziken rrok, shfaqjet e huaja. Keto jane gjera qe vetem AI mund ti pillte nga mendja. Sa veta te pafajshem duhet te vriten burgosen apo internohen qe te quhesh nje diktator psiqik.Per mendimin tim ai i mbush te tera kriteret. Vetem Pol Poti mund ti ja kaloje, te pakten Hitleri dhe Stalini kishin nje goal, vendet e   tyre  ishin  superfuqi derisa ishin gjalle.Vet fakti se ai krahasohet me keta karaktere pa piken e dyshimit flet vete. I vetmi ndryshim eshte se ata kane vrare me shume per fryme popullsie. Ti flet shume mire kur flet se te gjithe shqipetaret duhet ti shohim si vellezer pa dallim politike dhe jam dakort. Te vetmit njerez qe kam problem jane ata qe mundohen ta justifikojne ate nightmare, ose dhe me keq tia shesin publikut si njefare rruge te domosdoshme qe ne duhet te kalonim.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).