Lufter Xhuveli: 12 vjet ministër “Si mbijetova në politikë”

Lufter Xhuveli është ministri më jetëgjatë i politikës shqiptare pas viteve ‘90. Profesori i Universitetit Bujqësor krijoi një parti me karakter bujqësor, që në fillimet e demokracisë. Atëherë kur po përmbysej një sistem komunist e flitej vetëm për të drejtat e të përndjekurve, për rikthimin e pronave tek pronarët e ngritjen e një pluralizmi politik, shumëkujt kjo parti mund t’i dukej e çuditshme e pa lidhje me realitetin. Por Xhuveli vazhdoi pasionin e tij për politikën, të gërshetuar me eksperiencën profesionale. U bë deputet për herë të parë në vitin 1991, por vetëm në vitin 1997, me ardhjen e socialistëve në pushtet, ai do të bëhej ministër dhe do të vazhdonte ta mbante këtë detyrë deri në 2009, vetëm me një ndërprerje të shkurtër kohore 1 vit e gjysmë. Çfarë kanë parë kryeministrat socialistë dhe me pas Kryeministri demokrat, Sali Berisha, tek Lufter Xhuveli, që duan ta kenë pjesë të kabinetit qeveritar? Përgjigjja e tij i referohet dy anëve, profilit të partisë së tij, si parti e qendrës dhe programit agrar dhe ambientalist dhe karakterit të tij politik. Në këtë të dytin, Xhuveli sheh te vetja politikanin puritan që nuk bëhet pjesë e debateve banale, u qëndron besnik marrëveshjeve dhe jep kontribut me rezultate në qeverisje. Ai rri në karrigen e ministrit, edhe pse ka 12 vjet që e bën këtë dhe duket sikur do ta bëjë në pafundësi

Zoti Xhuveli, dhe pak muaj na ndajnë nga zgjedhjet parlamentare të vitit 2009. Ju vazhdoni të rrini në karrigen e ministrit që prej vitit 2005, kur u bëtë për herë të parë pjesë e një koalicioni të djathtë. Pas gati katër vitesh në qeverisje me Berishën, do ju shohim krah tij në këtë fushatë elektorale?

Është një fakt i njohur tashmë që Partia Agrare Ambientaliste është prej katër vjetësh në koalicion me Partinë Demokratike dhe mund të them që është një koalicion që ka funksionuar, ka dëshmuar një punë me rezultate. Kështu, ngado që ta shikosh çështjen, qoftë në aspektin programor, ashtu dhe në aspektet e tjera konkrete të komponentëve që përbëjnë marrëveshjen tonë bilaterale, ka realizime të dukshme. Do të përmendja aspektin e programit. Pjesa më e madhe, për të mos thënë e tërë, e PAA-së u bë pjesë e programit të qeverisë, për mjedisin, bujqësinë e elementë të tjerë. Përveç korrektesës bilaterale që kemi pasur në marrëdhëniet tona, bashkëpunimi ka qenë shumë i frytshëm dhe në të gjitha fushat që administrohen nga Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe administrimit të Ujërave, rezultatet janë konkrete dhe të dukshme. Duke dalë në konkluzionet në realizimet e programit të qeverisë ka rezultate në bazë të bashkëpunimit 4-vjeçar. Duke pasur parasysh kodin e miratuar elektoral, i cili i favorizon në një farë mënyrë koalicionet, PAA nuk shikon ndonjë arsye për të mos e vazhduar këtë bashkëpunim me PD-në. Ne jemi në gjendje dhe po punojmë, që po të jetë nevoja të garojmë edhe të vetëm, por kjo nuk është momentalisht as dëshira jonë dhe nuk i përgjigjet realitetit konkret të situatës politike brenda mazhorancës. Po qe se një ftesë e tillë do të vinte nga PD-ja, ne e kemi e diskutuar këtë çështje në mbledhjen e Këshillit të Përgjithshëm Drejtues dhe përgjigjja do të ishte pozitive për të qenë në një koalicion të përbashkët. Ne mendojmë dhe besojmë se dhe partitë e tjera të mazhorancës do t’i bashkohen koalicionit aktual të mazhorancës, për të qenë në grupimin që do të ketë të drejtën e formimit të qeverisë së ardhshme.

Meqë akoma s’ka bisedime zyrtare për formimin e këtij koalicioni, në bisedat informale, a keni marrë sinjale që ju nxisin për këtë bashkëpunim?

Bisedat informale nuk bëhen publike, por sigurisht edhe kur kemi votuar ndryshimet kushtetuese më 21 prill, edhe kur diskutuam për variantet e zgjedhjes së Presidentit, edhe për kodin elektoral, e kemi parë veten në perspektivë të vazhdimit të koalicionit ekzistues. Sinjale ka pasur, por në kohën e duhur jam i bindur se do të ketë bisedime të institucionalizuara, të cilat do të përcaktojnë mënyrën e bashkëpunimit, mënyrën e funksionimit të koalicionit. Ndërkohë dihet që brenda një koalicioni, çdo parti do të votohet më vete.

Në rast të një marrëveshjeje me PD-në për të hyrë bashkë në zgjedhje, cilat janë kërkesat dhe kushtet e PAA-së?

Nuk mund të flas për kushte, sepse këtu do të ketë një pranim ose një dëshirë të dyanshme të partive për të bashkëpunuar me njëra-tjetrën në fushatën elektorale, të jemi një koalicion. Ne do të kërkojmë pastaj që votat tona, meqë s’kemi përfaqësues në KQZ dhe në komisionet zonale zgjedhore, të ishin të mbrojtura nga përfaqësuesit e Partisë Demokratike. Pastaj, kontributi është i përbashkët sepse ligji e lejon këtë. Diku do të marrë PD-ja apo parti të tjera vota më shumë nga PAA, për të nxjerrë deputetët e saj, kur numrat nuk janë të plotë dhe diku PAA, apo një parti tjetër e koalicionit do të nxjerrë deputet pa i pasur votat e plota. Në një koalicion zgjedhor mund të ndodhë kjo, sepse kodi elektoral e mundëson këtë. Rëndësi ka që votat e koalicionit nuk dalin jashtë tij.

Jeni futur në zgjedhje politike gjithmonë si pjesë e koalicioneve të majta, që do të thotë se i keni kërkuar votat një elektorati të majtë. A keni frikë se elektorati juaj tradicional t’ju ketë “tradhtuar” për shkak se ju e “tradhtuat” atë në 2005-n?

Po qe se nuk më keqkuptoni, do të thosha se pyetja juaj dhe të tjera analoge që më janë bërë kanë brenda konsiderata që nuk i përgjigjen së vërtetës. Gjithnjë kemi marrë votat tona, ndërsa nga zgjedhjet e 2005-s kemi dalë të humbur. Pasi inflacioni i votave ka qenë i madh, gati 250 për qind. Në 2001 një deputet u mor me 10 mijë vota, në 2005 një deputet u mor me 25 mijë vota. Ndërsa me votat e 2003-shit për pushtetin vendor dhe të 2007-s po për pushtetin vendor, të cilat u rritën, do të merrnim minimalisht 5 deputetë. Ne nuk kemi marrë vota nga të tjerët...

Unë nuk thashë se keni marrë vota nga PS, por elektoratit që ju iu drejtuat ishte i majtë, duke qenë se ju ishit në një koalicion të majtë...

Unë e kam shprehur disa herë se fakti që kemi qenë pjesë e një koalicioni të majtë, nuk do të thotë që ne si parti jemi të majtë. Nëse jemi tani pjesë e një koalicioni të djathtë, nuk do të thotë që ne jemi bërë të djathtë. Ne vazhdojmë të jemi një parti e qendrës dhe po kontribuojmë me programin tonë, me potencialet tona, që janë kryesisht potenciale profesionale dhe të bëjmë atë “krushqinë” që mundëson qeverisjen. Ka vite që asnjëra nga dy partitë e mëdha nuk kanë më mundësi të qeverisin vetëm, janë të destinuara të qeverisin me koalicion dhe kur qeveris në koalicion, je i detyruar të bësh bisedime dhe të bësh pjesë të programit qeverisës programet e partive aleate dhe sigurisht ka ndodhur. Ne patëm një marrëveshje programore me PD-në, u pranua dhe u bë pjesë e programit qeverisës dhe po zbatohet. Kështu që, nëse do të kishim rezultuar se ne do të kishim marrë votat e të majtëve, ne do të kishim dalë në zgjedhjet e 2007-s më keq se në 2003. Nuk po marr si shembull 2005-n. Votat tona u rritën në 2007 në krahasim me 2003, duke marrë 12 mijë vota më shumë. Aktualisht kemi 300 këshilltarë vendorë. Votat tona kanë qenë në rritje dhe do të jenë akoma në rritje. Ne e kemi ruajtur elektoratin tonë, i cili ka shikuar qëndrueshmërinë e PAA-së. Mund të ketë spekulime të pafundme, por e vërteta është se ne kemi qenë dhe mbetemi partnerë seriozë. Nëse ne futemi në një kontratë politike, dimë ta respektojmë atë, kështu ka ndodhur në 4 vjet dhe kështu do të ndodhë dhe në 4 vitet e ardhshme.

A parashikoni “krushqi” të gjatë me Berishën?

Çdo bashkëpunim që është i suksesshëm s’ka pse të mos vazhdojë. Çdo bashkëpunim që ka në bazë respektin reciprok dhe zbatimin e ndërsjelltë të marrëveshjeve dhe të rregullave të bashkëpunimit, nuk ka pse të mos vazhdojë.

Ardhja juaj në qeverisjen e djathtë ndezi në mënyrë të fortë xhelozinë e aleatëve tradicionalë të PD-së. Sa e keni ndjerë në punën tuaj këtë xhelozi dhe nëse do e shihnit me një sy neutral, a do t’u jepnit pak të drejtë, pasi ata luftuan në një front para zgjedhjeve, ndërsa ju u bashkuat më pas?

Tashmë ne ndihemi një koalicion, sepse jemi aleatë me PD-në dhe natyrisht jemi dhe aleatë me njëri-tjetrin. Nuk mund të flas për xhelozi, por për disa paragjykime në momentin e fillimit të qeverisjes, paragjykime që shkuan duke u zbutur derisa u shuan krejtësisht. Pastaj natyra ime, që është vënë re, nuk është natyrë konfliktuale. Kam pasur sulme të shumta nga opozita, në mënyrë të veçantë në dy vitet e para të qeverisjes dhe dihet reagimi im, që ka qenë i rrallë dhe i drejtpërdrejtë, pasi nuk kam preferuar të futem në grackën e personalizimit të debatit. Aq më tepër kurrë nuk kam përdorur asnjëherë fjalë të një fjalori banal dhe t’i përgjigjem me të njëjtën monedhë atyre që mund të më kenë sulmuar. Nuk bën pjesë në mënyrën time të komunikimit. Por dhe ata tashmë e kanë parë këtë gjë. Sepse më kanë sulmuar në media apo në foltoren e Parlamentit, por kur më kanë takuar rastësisht në ambientet të tjera më thonë: “Profesor, ti ke të drejtë, por ne jemi të detyruar ta bëjmë këtë për hir të interesave tona të ngushta partiake dhe politike”. Po e përsëris në mënyrë të drejtpërdrejtë, gjithnjë më kanë dhënë të drejtë për veprimin që kam bërë në atë kohë. Unë s’kam pasur asnjë marrëveshje të shkruar, asnjë pakt paraelektoral me PS-në, por me shumë xhenoritet, ndjenja brenda atij koalicioni, duke e votuar deri në ditën e fundit edhe pse nuk isha në qeveri prej një viti e gjysmë. Nuk bëra rolin e të zemëruarit. Për mua kjo ka të bëjë me principe dhe me një mënyrë të interpretimit të politikës. Shikoni ç’po ndodh në botë, kemi shembujt më të freskët. P.sh., në Gjermani koalicioni u bë pasi e kundërshtuan njëri-tjetrin dhe më në fund u futën në koalicion. Siç u bë në Kosovë, ishin kundërshtarë në fushatë, por po qeverisin bashkë. Shikoni çfarë ndodh në SHBA, Obama mbajti ministrin e mëparshëm republikan të kabinetit të Bushit.

Me këtë përgjigje më nxitët një pyetje që ka të bëjë me karrierën tuaj politike. Ju keni në politikë që nga ‘91 në mos gaboj dhe për një kohë të gjatë keni shërbyer si ministër në disa qeveri. Që atëherë shumë parti dhe personalitete kanë arritur në kulme politike e më kanë dalë nga skena. Nuk kanë mundur të gjejnë rrugën e mbijetesës në politikë. Cili është leksioni juaj për mbijetesën në politikë?

Këtë që do të them, absolutisht nuk e them për leksion. Por secili ka mënyrën e vet të të mbijetuarit në politikë. Unë nuk hyra si anonim në politikë. Kam pasur një personalitet në radhë të parë profesional. Kisha një karrierë shkencore brenda dhe jashtë Shqipërisë në një fushë të caktuar. Ana tjetër ka të bëjë me sjelljen time politike. Unë nuk jam bërë asnjëherë pjesë e debateve të nxehta dhe pjesë e asaj që do ishte e patolerueshme për politikën shqiptare. Nuk shaj, nuk fyej. Por ka dhe një gjë tjetër, unë asnjëherë nuk kam dalë nga fjala. Nuk thotë kush që Lufter Xhuveli tha këtë dhe s’e bëri. Kam qenë korrekt në zbatimin e marrëveshjeve dhe bashkëqeverisjes. Natyrisht ka të bëjë dhe puna, fryma e bashkëpunimit dhe e profesionalizmit. Këto janë disa gjëra që natyrisht në një farë mënyrë nuk të bëjnë pjesë të klaneve, të kulisave.

Keni kaluar një kohë të gjatë në qeverisje me Partinë Socialiste. A i keni ruajtur marrëdhëniet me ish-kolegët tuaj socialistë?

Natyrisht. Mund të jenë 3 ose 4 veta ata që vazhdojnë të mbajnë qëndrim negativist ndaj meje. Unë me të gjithë kam bashkëpunuar dhe vazhdoj të kem raporte të mira. Janë raporte që shprehen në Parlament apo dhe nga pozita e ministrit, pasi dera ime vazhdon të jetë e hapur për çdo përfaqësues të opozitës. Siç kam bërë dhe në atë kohë kur derën e kam mbajtur hapur për çdo opozitar të atëhershëm.

Duke qenë brenda qeverive të dy krahëve të ndryshëm mund të na bëni një krahasim të ritmeve të qeverisjes së majtë dhe asaj të djathtë?

Mund të them se secila qeveri ka objektiv përparimin e vendit. Nuk ka ndonjë qeveri që të punojë kundër vendit të vet, por rezultatet janë të ndryshme. Rezultatet e kësaj qeverisjeje kanë një ndryshim rrënjësor nga ato paraardhëset, nga pikëpamja e ritmit të ndjekjes së realizimit të reformave, nga vullneti i veçantë e i dukshëm për t’u shkuar gjërave deri në fund dhe brenda koalicionit ka një prirje për të respektuar aleatët. Rezultatet janë të dukshme në çdo fushë. Unë mund të përmend fushën që drejtoj, ku mund të flitet për rezultate, për arritje të mira. Ka drejtime të tjera të mëdha siç është infrastruktura, energjia, që janë të pashembullta.

Debati më i nxehtë dhe më i gjatë i politikës ka qenë hapja e dosjeve të komunizmit, ose ligji i lustracionit. Nuk jemi njohur akoma me qëndrimin tuaj mbi këtë çështje?

T’ju them sinqerisht, asnjëherë s’e kam kuptuar pse u vonua aq shumë miratimi i këtij ligji. Kjo për mua është aq e thjeshtë sa duhet të jesh shumë i zoti ta ngatërrosh. Kemi një të kaluar kur janë bërë shumë krime dhe janë dhënë shumë dënime. Atëherë të tërë ata që janë të implikuar në këto krime, e para duhet të bëhen të njohur për opinionin publik dhe më pas duhet të kenë disa kufizime për të marrë pjesë në jetën publike dhe administratën e lartë të shtetit. Për sa u përket mangësive për të cilat kritikohet ligji, këto nuk janë çështje që mund të peshohen me kandarin e farmacisë. Të gjitha ligjet i kemi ndryshuar dhe përmirësuar. Por është absurde që ka 18 vjet që kur u shkëputëm nga komunizmi dhe nuk kishim akoma një ligj. Dikush mund të ketë qenë prokuror, hetues, u ka rënë më qafë njerëzve, ka dhënë dënime kapitale, vërtet ka zbatuar ligjin e kohës, por ky është haraçi që duhet të paguajë gjithkush që është implikuar në këto procese. Ndërkaq nuk shikoj asgjë thelbësore në kundërshtimet e opozitës.

Meqë jemi tek opozita, cili është vlerësimi juaj për opozitën e pas 2005-s?

Opozita ka pësuar një metamorfozë. Në fillim nuk u pajtua dot me humbjen. Pastaj në kohën kur dolën nga ëndrra, e panë që duhet të ishin me këmbë në tokë, nuk bënë dot opozitën e duhur. Nuk ka një opozitë në jetën politike në Shqipëri dhe pa një opozitë të fortë edhe qeveria do të jetë pa një oponencë të fortë. Kam për të mbrojtur dy ligje në Parlament, jam i bindur që opozita do të thotë që mjedisi nuk po ecën etj., por unë jam gati të them që për këto dy ligje konkretisht jepni ide konkrete dhe nuk do të kenë. Pra, opozita ka qenë bashkëpunuese, por në shumicën e rasteve mbetet në kritika sipërfaqësore, që nuk lëvizin përderisa nuk japin një qëndrim alternativ.

Keni pasur mundësinë të punoni me dy nga “elefantët” e politikës shqiptare, Fatos Nanon dhe Sali Berishën. Mund të na bëni profilin e tyre politik?

Fatos Nano në fillim dëshmoi një vullnet liberalizues dhe demokratizues në të majtën shqiptare dhe në politikë në tërësi, gjë që nuk duan t’ia njohin drejtuesit e sotëm të së majtës shqiptare. Nano mbetet një njeri me formim kulturor të admirueshëm dhe një politikan i admirueshëm, por si administrator i politikës dhe si administrator i qeverisjes gjykoj se ka rezultuar me shumë mungesa. Ndërsa Berisha është një personalitet krejt tjetër. Është me shumë vullnet, njeri i vendosur dhe priret të japë rezultate në punën që bën dhe mban një qëndrim gjeneroz me aleatët. Ka një kujtesë të jashtëzakonshme, ka një formim kulturor akademik të admirueshëm. Ndryshe nga ç’e përcjell media shumë herë, ka një komunikim konkret me ministrat. Mund të jetë e rrallë që një ministër të kërkoj takim dhe Berisha të mos ia japë takimin brenda ditës ose të mos i kthejë përgjigje dhe t’i shkojë në takim në rastin më të parë. Kjo është një veçori pozitive dhe nuk ka qenë e shprehur në mënyrë të tillë nga kryeministrat paraardhës.

Mendoni se sistemi i ri zgjedhor do i shuajë problemet që kanë pasur partitë, përfshirë dhe partinë tuaj me merkaton e deputetëve?

Për mua, sistemi proporcional rajonal nuk është më i miri. Ne kemi qenë për një proporcional kombëtar me një prag natyrisht. Por kur je në politikë, duhet të jesh me këmbë në tokë. Meqë dy partitë e mëdha ranë dakord dhe i bënë votat, pavarësisht kundërshtimit të partive të tjera, duhet të përshtatesh me situatën politike. Tani ne jemi duke punuar se si ta përballojmë dhe të kemi një përfaqësim dinjitoz në Parlamentin e ardhshëm. Ky ligj do të zbusë shumë nga ato gërr-mërret dhe konfliktet e partive shqiptare e sidomos do të zbusë e do qetësojë fushatën elektorale. Shpresoj që kjo fushatë të ketë elementë të shumtë pozitivë, në krahasim me ato paraardhëset dhe të zbatojë standardet e kërkuara, siç është lista elektronike e zgjedhësve, kartat e pasaportat. Janë disa elementë që nuk janë sqaruar krejtësisht. Unë personalisht jam që me ligj të mos lejohet lëvizja e një deputeti nga një parti në një tjetër, sepse nuk mund të transferojë votat. Ka qenë një gjë e turpshme, që një deputet nga një parti ka shkuar në një parti tjetër, por janë tullumbace të kohës. Politika nuk mund të mbështetet në trafikimin e deputetëve, çdo parti duhet të ketë një taban të vetin të qëndrueshëm. Ka një rregull të përgjithshëm, kur je futur në politikë dhe në Parlament në emër të një force politike nëse ke pretendime dhe ambicie, puno dhe lufto brenda rregullave të demokracisë, që brenda partisë ku bën pjesë të fitosh ato të drejta që të takojnë.

8 Komente

I huaj jam në vendin tim mjerisht 
Dhe kur rreth meje ka me dhjetra njerëz. 
Kjo më lëndon dhe shpirtin ma gërvisht, 
Më bën të qaj si nxënës para derës.

Njerez si Xhuveli, indikatoret me domethenes te Shqiperise se periudhes se viteve '70-te e deri tani, perftojne tek une kete ndjenje qe pershkruan Driteroi me lart.

Ndoht!  smiley 

as - kissing ?!s-kissing

 

PAA nuk e krijoi Xhuveli, por nje njeri me personalitet te forte nga Dukati i Vlores i quajtur Meno Gjoleka. Por ai fatkeqesisht u semur dhe vdiq shpejt.

 Xhuveli ka investuar mjaftueshem qe te zhduket ne qershor nga 2009 nga skena politike

Ky ishte turpi i pare i Berishes mbas 2005-s. Sa keq qe s'ngeli kryesori te pakten!

P-F madhshtore foto!

Lufter Xhuveli: 12 vjet ministër “Si mbijetova në politikë”

O si nuk vret veten mor kafshe po vazhdon akoma turperon lagjen

me pune, me perpjekje dhe mbi te gjitha me ndershmeri  :applause:

A mund ta perkthej njeri ,c`dmth Xhuvel ?

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).