Kur “Skënderbeu” nuk asht historia e Skënderbeut

    http://img125.imageshack.us/img125/5548/adrianndrecakursknderbexx1.jpg

    Kohët e fundit të përditshmet shqiptare vluen prej qëndrimesh,ma së shumti polemike, ndaj kësaj vepre të historianit të ri zviceran Oliver Jens Schmitt. Me të drejtë autori i veprës dhe përkthyesi i saj A. Klosi, ftuen polemistat me e lexue ma parë veprën dhe mandej me ba debat. Na duket nji këshillë me mend, edhe pse u duk se përkthyesi në zjarrminë që kap shpeshherë opinionin publik në kësi rastesh, e ndiente veten paksa bashkëautor të veprës, kajherë tue e tërhjekë autorin e vërtetë në gjinin e polemikave, dhe tue paraqitë tezat e tija - ndoshta thjesht për arsye marketingu – në mënyrë të diskutueshme.
    Po përpiqemi me rreshtue dy fjalë rreth kësaj vepre tue e pasë lexue ma parë, dhe tue u pasë mundue me kuptue me ndihmën e arsyes thelbin e saj, objektivat dhe rrugën që mton me çilë në lamijen e studimeve skanderbegiane.

***

    Historiani i ri Schmitt nuk e msheh se qëllimi i veprës së tij asht me çmitizue figurën e Skënderbeut dhe e me çlirue kështu përfytyrimin e gjanë popullor prej përrallash e dokrrash që janë rranjosë kahmot. Nji objektiv i lavdërueshëm ky, mbasi shkenca historike punon mbi fakte e mbi dokumente dhe përjashton kategorikisht vlerësimet metahistorike, emocionale, patriotike dhe gjykimet e bazueme në hamendje. Në ketë objektiv ban pjesë edhe orvatja e tij me interpretue arsyet e kryengritjes së Gjergj Kastriotit tue u nisë prej shkaqesh thjesht personale.
    Ma së pari autori mundohet qysh në faqet e para me paraqitë “unitetin” skanderbegian si diçka të rrejshme, të paqëndrueshme, si fryt të nji përceptimi të mavonshëm të historianëve. Në këtë kuadër ai nuk ngurron me e quejt thjesht “pamflet” traktatin latinisht të Frang Bardhit, ku leksikografi i parë shqiptar, kundërshton tezat e Tomko Marnaviqit, simbas të cilit Skëndërbeu kishte qenë boshnjak. Schmitt ven në dukje me të drejtë, por pa nevojë, se asokohe konceptet etni/kombësi ishin mjaft të ngatërrueme dhe nuk kishte kufij të caktuem etnik, fetar. Ma së shumti - por këtë gja Schmitt-i s’e ven oroe - mund të flasim në mënyrë statike vetëm për kufijt fisnorë. Pjesa tjetër e përcaktimeve luhatet në natën e errtë ku të gjitha lopët duken të zeza, siç shkruente dikur nji filozof gjerman. Në fakt edhe pse historianit të ri shumë gjana i duken të errta, ai nuk ngurron me i ndriçue herë mbas here me nji dritë subjektive, të pazakontë për nji shkencatar, sidomos atëherë kur elementet i përshtaten teoremave të tija. Pra kemi nji ndërthurje aksiomash dhe teoremash. Për shembull nji aksiomë e Schmitt-it asht identifikimi i të jatit të Gjergj Kastriotit me nji sundimtar të arealit sllav dhe ortodoks. Pa hije dyshimit ai e quen atë: Ivan Kastrioti.
    Le të bajmë nji hap mbrapa. Tek vepra “Arbëria venedike”, përkthyesi Klosi shenjonte paraprakisht: “I jemi shmangur prirjes për të shqiptarizuar emra mesjetarë si Juan (sic!) ose Andrea, që sot mund të jenë bërë Gjon ose Ndre; nuk dimë si kanë tingëlluar ata emra në atë kohë” (fq. 6). Si rrjedhojë e këtij arsyetimi në teksin në fjalë gjejmë për shembull: Joan Kastrioti, por ndeshim edhe në Pal e Lekë Dukagjini.
    Çështja e emnave historikë në nji tekst shkencor nuk mund të jetë prerogativë e thjeshtë e përkthyesit, pse vetë natyra e librit përjashton gjykime të pathemelta si ato të masipërmet.
    Ne sutor supra crepidam!
    Në këtë rast autori mund ta kishte ndriçue përkthyesin e vet tue i kujtue se nji historian i mirëfilltë si Milan Šufflay dëshmon se qysh në vitin 1281 ndeshim në dokumente emna me trajta shqiptare: «ducam Gjinium Tanuschum Albanensem» (Milan Šufflay, Srbi I Arbanasi, Beograd 1925, f. 123) e kjo traditë vijon me «U doni Gjoni, i biri i Bdek Buzukut» në 1555 e deri në ditët tona.
    Fakti që në vitin 1281 ekzistonte emni “Gjin” (shih edhe: Acta et Diplomata), kurse
në 1400 nuk ekzistonte emni “Gjon”, nuk përputhet me ligjet historike të gjuhës shqipe. Do të ishte qesharake me pohue gjana të këtilla, mbasi në të dyja rastet vepron i njëjti ligj gjuhsor.
    Por edhe po të pranojmë kushtin paraprak të logjikës së Schmitt-it, pra tue u nis thjesht prej dokumenteve serbe për me përfundue se i jati i Gjergj Kastriotit përmendet vetëm si Ivan dhe si rrjedhojë ishte sllav – prapseprap ky silogjizëm nuk asht i rregullt, mbasi Šufflay na njofton se asokohe emni Ivan përdorej dendun edhe prej shqiptarëve.
    Pra, sido që ta marrim gjykimi i Schmittit s’ka bazë logjike dhe shpërdoron pa kujdes ato pak të dhana që ka në dispozicion.
    Siç shihet tek vepra e maparshme e Schmitt-it, Klosi përdor nji palë argumente e tek kjo e fundit përdoren argumente të tjera. Përfundimi asht se si autori si përkthyesi përdorin o formën Joan ose Ivan Kastrioti, por nuk pranojnë kurrsesi “për arsye shkencore” me e shkrue emnin e të jatit të Skënderbeut, në formën Gjon Kastrioti.
    Lexuesi e kupton mirë se po të shihet në mënyrë thjesht abstrakte çështja, forma “Ivan” apo “Gjon” nuk do ta ndërronte thelbin e gjanave dhe nuk do të tjetërsonte qëllimin e luftës së Skënderbeut. Por në këtë libër përdorimi i trajtës “Ivan” rreket me e nxjerrë të jatin e Skënderbeut si pjesë organike e universit sllavo-ortodoks.
    Šufflay na dëshmon që trajtën “Ivan Kastrioti” e gjejmë kryesisht në dokumentet sllave, e në fakt historiani zviceran nuk paraqet dokumente tjera, përposë atyne sllave për me mbështet tezën e tij.
    Dyshimi i ligjshëm që lind asht ky: - a mjaftojnë dokumentet serbe për me vendosë përkatsinë etnike të babës së Skënderbeut?
    Çështja e dytë asht feja. Schmitt-i thekson, sa herë që ka rastin me folë për të, se Ivani ishte ortodoks. Nuk paraqet dokumente historike për me mbështet ketë tezë, por niset prej pellgut hapsinor prej nga vjen Gjon Kastrioti, prej emnave të njerzve që banonin n’ato
treva, prej përziemjes etnike dhe kulturore. Sigurisht Schmitt-i s’e ka fjalën për Krujën, ai flet për nji vend të pacaktuem me saktësi (mbasi hipotezat janë disa) dikund mes Dibrës dhe pjesës perëndimore të Maqedonisë së sotme. Pra, ai gjykon Gjon Kastriotin sundimtar të Krujës në bazë të disa të dhanave të vagullta fetare, kulturore dhe etnike të nji zone të shtrime që ndodhet mjaft larg prej Krujës në kohë dhe në hapsinë.
    Milan Šufflay shkruen se në Krujë, me ardhjen e Anzhuinëve në Arbní në vitin 1272, merr fund ndikimi grek dhe dekretet e Papës qysh në vitin 1319 quejnë prijsat e amiljeve princnore të Muzakajve, Matarangvet, Arianitve, Blinishtëve, Jonimëve “dilecti filii” (bij të dashun) e “viri catholici” (burra katolik&eumlsmiley. (Milan Šufflay, Srbi i Arbanasi, ff. 94, 95).
    Qysh në 1167 Kruja kishte qenë me ndërpremje ipeshkvi katolike (Milan Šufflay, Srbi i Arbanasi, f. 88). Në vitin 1279 Kruja ka ipeshkvin e vet katolik, në vitin 1319 kryeipeshkvi
i saj Andrea ban përpjekje paqtuese mes fisnikëve shqiptarë dhe Papës dhe titulli episcopus Croensis o Croyacensis dokumentohet dendun në këtë periudhë. Kurse historiani I ri Schmitt, tue u nisë prej dokumenteve serbe dhe atyne që janë filtrue nëpërmjet historiografisë serbe, përpiqet me argumentue se Ivan Kastrioti ishte sllav dhe ortodoks!
    Mundet që i jati i Skënderbeut të ketë qenë edhe ateist, por për me mbështetë nji tezë të tillë duhen dokumente, e Schmitt-i nuk na ofron dokumente objektive historike për të pranue përkatësinë ortodokse të Gjon Kastriotit.
    Ai thekson se prejardhja etnike s’kishte randësi, se nuk kemi burime të sakta (nuk mund të quhet burim historik përceptimi psikologjik i Arbër Muzakës, shih ff. 37-38), se kohnat ishin të turbullta, e megjithëketë pasiguri objektive ai zgjedh prejardhjen sllavo- ortodokse të Kastriotëve.
    Asht, e theksojmë, nji zgjedhje e kryeme pa kritere shkencore, e lejueshme në nji roman apo në nji histori serbe për përdorim të mbrendshëm joshkencorë. Argumente të tërthorta për me vërtetue qenjën ortodokse të familjes Kastrioti, si përzgjedhja e emnit Gjergj për djalin e vogël (“Prindërit i dhanë një emër të pëlqyer në botën ortodokse” ff. 48-49) janë orvatje meskine, mbasi nji argument i tillë mund të kishte njifarë vleret joshkencore për emnat: Kritobulos, Manuel, Niqifor - por jo për emnin Gjergj, që asht deri edhe shenjt pajtor i Anglisë!
    Autori trajton si të vërteta edhe hipotezat ma t’papërfillshme. Për shembull emni i Gjon Kastriotit shenjohet në pemën gjenealogjike të riprodhueme në tekst: Ivan/Hamza – tue dashtë me nënvizue se në fund të jetës ai ndrroi rishtas fenë dhe u ba mysliman. Ketë gja Schmitt-i e jep si te provueme, por kurrkund nuk na ka dhanë nji copë dokument apo dëshmi historike që ta mbështesin (shih: f. 217). Sigurisht, autori nuk ka asnji burim të sigurt historik, por kjo gja nuk e pengon me e marrë sikur të ishte e vërtetë.
    Ka lajme për shembull që autori i thith prej autorëve sllavë. Ai përmend se pranë Ivan Kastriotit silleshin murgj të Malit Atos. Kjo e dhanë asht e marrun prej Jovan Radoni-it dhe Foti-it.
    Mund të themi se “Skënderbeu” i Schmittit në gati gjysmën e të dhanave që përmban bazohet mbi përzgjedhjen e dokumentave të historianit serb Jovan Radoni, dishepull i Jireèekut dhe autor botimesh rreth mesjetës së Ballkanit. Radoni-i asht autor I përzgjedhjes së dokumenteve serbe, osmane etj. - që përban vijimin ideal të dy vëllime-ve të para të Acta et Diplomata.
    Dikund Schmitt-i vëren en passant se Radoni ka qenë edhe “përfaqsues i nacionalizmit serbo-madh” (f. 490).
    Mendojmë se militantizmi ideologjik nuk duhet ta ketë damtue punën përzgjedhëse të Radoni-it. Të paktën nji gja të tillë e shpresojmë, pse kështu edhe studimit të Schmitt-it s’do t’i kufizohej vlera që i buron prej bouquet-ës së Radoni-it!
    Prej Radoni-it ai citon mjaft dendun në libër. Mund të themi pa frikë se 40% e citimeve të librit janë marrë prej Radoni-it dhe Spremi-it. Ky i fundit - historian jugosllav e bashkëautor i Historisë së Jugosllavisë gjatë kohës së komunizmit - ka hjedhë poshtë akuzat e tradhtisë së Vuk Brankoviqit në betejën e Fushë Kosovës.
    Kudo gjejmë Radoni dhe Spremi, e Schmitt-i na duket si nji discipulus unius magistri (dishepull i nji mësuesi të vetëm).
    Schmitt përpiqet me të gjitha forcat me e paraqitë Skënderbeun dhe kryengritjen e tij në nji ambjent të përziem sllavo-arbnor me besim ortodoks, për me i heqë karakterin thjeshtë arbnor kryengritjes së tij. Ndërkaq citon prej D. Frangut emnat e komandantave besnikë të Skënderbeut: Moisiu, Muzaka i Angjelinës, Gjin Muzaka, Gjon Perlati, Nikollë Berisha, Gjergj Kuka dhe Gjin Maneshi (ff. 131, 360). Ku janë serbët këtu, po bullgarët?
    A po mos ishin thjesht oplitë dhe kuzhinjera në ushtrinë e Skënderbeut?
    Çdo personazh arbnor i nji farë randësie duket se e shqetson autorin. Nuk ka çka i ban psh. Pal Engjellit, por Johan Gazuli e Pal Gazuli (sic) nuk i kujtojnë se në Shqipni ekziston ende sot nji fshat me emnin Gazull dhe se ka me qindra mbiemna: Gazulli.
    Përkundër, ai shton: “Gazulët mund të shihen si një familje ballkanike diplomatësh” (ff. 141, 143).
    A mos vallë ky asht çmitizimi i shumëpritun? Nji projektim i vagullt në kohë e në hapsinë, në natën e errtë ku të gjitha lopët duken njilloj të zeza!
    Kleri ortodoks, pohon autori, e tradhtoi Skënderbeun gjatë gjithë kryengritjes; megjithatë antarë të këtij kleri - vijon ai - patën randësi politike për luftën e Skënderbeut, por ai nuk mbërrin me na përmend si bashkëpuntorë të prijsit kruetan veç nji murg prej Malit Atos që historia na e ka përcjellë pa emën deri n’ditët tona (ff. 133-134).
    Megjithatë Skënderbeu vijon me u quejt prej Schmitt-it “i vetmi zot ortodoks i Ballkanit” a thue se Skënderbeu ishte nji vlladikë!! (f. 468).
    Kah ana tjetër ai pohon se Skënderbeu bahet katolik kur betejat e tija zhvendosen në zonat e popullueme me katolikë (ff. 146-147). Kjo hipotezë do të kishte bazë në qoftë se Schmitt-i do të ishte i zoti me ndërtue hartën e përkatsisë fetare të popullsisë arbëreshe.
    Por ai ma së pari nuk merr parasysh në ketë libër veprën e Farlatit dhe sigurisht që pa nji histori kishtare të rajonit s’mundet me ba fluturime të këtilla pindarike. Aq ma tepër nji determinizëm i tillë minimalist, ku gjeografia përcakton besimin, në nji rrypinë toke si Arbnia, na duket ma fort fryt i nji fantazie të plleshme sesa përfundim shkencor.
    Megjithëse Skënderbeu asht “i vetmi zot ortodoks i Ballkanit” - vetëm kleri katolik nuk e ka tradhtue asnjiherë - pohon autori (f.220). Spjegimi i Schmitt-it asht ky: mbasi kleri katolik nuk njihte besnikërinë që rridhte prej lidhjeve të gjakut, ai i ndejti besnik Skënderbeut (f. 221). Pra, kleri katolik I ndejti besnik gjatë gjithë kohës (jo për nji kohë të caktueme, apo thjesht mbas vitit 1666) nji princi me të cilin s’e lidhte as feja dhe as gjaku?!
    Por simbas Schmitt-it gjuha dhe përkatësia etnike nuk kishin randësi, feja ishte nji motiv dytësor (shih: ff. 251, 477-478), kurse suksesi në luftë mvarej prej pareve (f. 153). Simbas këtij arsyetimi Skënderbeu për 25 vjet qe ma i pasuni sundimtar në Ballkan dhe jo princi i vendit ma të damtuem e ma të shkatrruem prej luftet!
   
***
    Skenderbeu
     E metë e madhe shkencore na duket fakti se nji pjesë e madhe e librit të Schmitt-it asht e ndërtueme mbi hamendje.
    Hamendje: Skënderbeu mori nocionet e islamit prej dervishëve bektashinj, prej këtej legjenda e Sari Salltikut mund të duket ma pak përrallore, pohon Schmitt-i. (ff. 50-51).
    Hamendje rreth gjuhëve që dinte Skënderbeu: simbas autorit ai na paska dijtë bullgarishten perëndimore, ndoshta serbisht, arbërisht, greqisht, turqisht, arabisht, persisht...(f.52). Sigurisht që këto janë hipoteza, për të cilat Schmitt-i nuk na jep burime të sigurta. Hamendje me nji fjalë, prej të cilave Skënderbeu na del nji koleg i Pico della Mirandola-ës dhe jo nji luftëtar.
    Hamendje tjetër asht takimi i Skënderbeut me Huniadin (f. 55).
    Hamendje janë lëvizjet e Skënderbeut drejt veriut të krishtenë, kur ai ishte ende tek Sulltani, për me thurë fijet e politikës së tij (f. 58).
    Hamendje asht fakti se Skënderbeu I njihte planet e Huniadit dhe Brankoviqit në vitin 1443 (f. 68).
    Hamendje janë dyshimet e Schmitt-it se armët që ndodhen në Vjenë nuk kanë qenë të Skënderbeut.
    Ato armë mund të mos kenë qenë të Skënderbeut, por ai si historian duhet të prodhonte dokumentet përkatëse me mbështet ketë hipotezë.
    Arsyetimi i Schmitt-it në ketë pikë asht tepër fëmijnor. Meqë shpata ka nji mbishkrim arabisht me gabime, dhe tue qenë se Skënderbeu e njihte mirë arabishten (hipotezë tjetër kjo) ai s’kishte si të përdorte nji shpatë me mbishkrime plot gabime (fq.123).
    Pse, mos vallë nji shpatë me gabime shkrimi do të ishte ma pak e efektshme në luftën kundër osmanëve?! Po sikur Skënderbeu të kishte probleme me gramatikën arabe dhe të mos i kishte vu oroe gabimet e shkrimit tek shpata e tij?
    Hamendja tjetër: rrethi i përkrenares - simbas Schmitt-it - asht shumë e vështirë që të jetë prodhue në shek. XV. Por, shton ai, brenat e dhisë ama janë të vërteta, pse ato kujtojnë Aleksandrin e Ri. Lexò: provojnë nji tezë të Schmitt-it të shprehun në nji artikull të tijin.
    Po si ka mundësi që shpata dhe gjysma e përkrenares të jenë të rrejshme e brenat të jenë të vërteta!
    Këtë gja e din vetëm autori.
    Hamendje tjetër: mundet që popët ortodoksë të katundeve t’Arbnisë të kenë pasë qëndrim tjetër prej peshkopëve të tyne (f. 134).
    Hamendje tjetër: Skënderbeu duhet të jetë paraqit (përpara vitit 1443) si mysliman sunit (f. 471).
    Hamendje Schmitt-i paraqet edhe rreth popullsisë në trevat shqiptare. Qe arsyetimi i tij: në vitet 1536-1539 në Dibër osmanët numronin 44 mijë banorë.
    Hamendje: në këto vite popullsia e Dibrës mund të ketë arritë nivelin e para pushtimit osman, pra para pushtimit osman atje banonin rreth 44 mijë banorë. Hamendje tjetër: në zonat e Matit dhe ultësinës mes Adriatikut e Krujës jetonin të paktën po aq njerëz sa edhe në Dibër.
    Përfundimi: “vijmë në një vlerësim të kujdesshëm prej 90 mijë banorësh në trevat e sunduara prej Skënderbeut” (ff. 129-130). Quod erat demonstrandum!
    Të gjitha këto hamendje, që marrin vërtetësi vetëm prej hamendësisë së tyne, duken si sistemi i parashikimit të motit për gjithë shekullin XV tue u nisë tek niveli i ujit në Adriatik.
    Duket se historiani ka zbatue teoremën e dytë të Euklidit për me gjetë numrin e popullsisë përgjatë katetit dibran dhe matjan të kandit të drejtë të Krujës! Ky mekanicizëm mendor e kthen historinë në diçka qesharake, pa ide dhe pa mendime të mirëfillta.
    Por xhevahiri ma i çmueshëm i këtij libri asht nji dokument i diplomatëve de Curte e Trivulzio drejtue dukës Sforza të Milanos ku pohohet se këta dy kanë ndie prej nji ambasadori të Skënderbeut në Romë se shkaku I kryengritjes së Skënderbeut kundër sulltanit ishte vrasja e të jatit të heroit tonë.
    Kemi pra dy ambasadorë që ndigjojnë nji ambasador tjetër që i thotë Papës se ky asht
shkaku i luftës. Asnji dokument papnor i njohun deri më sot nuk thotë se ai ishte shkaku i kryengritjes. Madje nuk ka dokumente historike të besueshme që i jati i Skënderbeut të jetë vra, aq ma pak tashti që, simbas vetë Schmitt-it, kishte ndrrue fenë dhe ishte nënshtrue fizikisht dhe shpirtnisht.
    I gjithë libri rreket me çmitizue Skënderbeun tue u nisë prej kësaj letër. Kështu, hakmarrja, kjo përbamëse psikologjike e nxjerr Skënderbeun si nji naiv fatlum që luftoi me sukses për 25 vjet kundër fuqisë ma të madhe të kohës!
    Asnji historian serioz nuk do ta mbështeste kurrë nji vepër mbi nji hipotezë kaq të paqëndrueshme. Por këtu ndoshta ka ndikue edhe nji narçizizëm i tepruem i autorit ndaj nji dokumenti që ka zbulue ai vetë, që e ka shty me u ngutë kaq fort!
    Hamendjet e pafundme i rrijnë këtij libri po aq mirë sa i rrinë xhepat kostumit të nji të vdekuni. Nuk i shërbejnë për asgja.
    Mungesa e logjikës në faqet e këtij libri asht mbresëlanëse.
    Skënderbeu për me u hakmarrë për të jatin, ka kontribue në mënyrë aktive për me vra djalin e madh të Muratit II, Aladinin. Jo vetëm aq, por Skënderbeu shtin me e vra tue qenë larg prej tij. Pra, nji vrasje me porosi (shih: f. 58 passim).
    Asnji dokument osman nuk akuzon Skënderbeun si vrasës të Aladinit. Vrasja e trashigimtarit të fronit do të kishte qenë akuza e parë për bukëshkalin, kronikat osmane të mbushuna me shamje kundër Skënderbeut do ta kishin përmendë pafundsisht!
    Pyesim: kush ka fitue historikisht prej kësaj vrasje? Historia na thotë se ka fitue Mehmet Fatihu gjenial, djali i Muratit me nji skllave të krishtenë ose hebreje. Kështu shkruen F. Babinger-i. Aktorja tjetër asht serbja Mara Brankoviq, grueja e preferueme e Muratit e cila do të ruejë nji ndikim të madh tek Mehmeti edhe kur ajo do të tërhiqej në nji monastir ortodoks në Thesali. Asht e dijtun se ka qenë traditë osmane që djali i madh i Sulltanit të faronte vllaznit tjerë për me sigurue pushtetin e vet, dhe Mehmeti tue e dijtë se ishte i gjykuem për vdekje i ka dalë para punës dhe e ka vra të vllanë. Mandej Mehmeti njihej si gjakatar i madh dhe i pandalshëm para asgjaje. Fakti që Mehmeti dhe Mara shkojnë mirë ma vonë, shtyn me mendue se mund të ketë qenë ajo që ka kurdisë planet. Por nuk ka asnji element objektiv historik që të na bajnë me pohue se Skënderbeu i vret djalin sulltanit për me u hakmarrë.
    E gjithë kjo mesele asht prodhim i nji fantazie të ndezun, por pa asnji bazë historike dhe pa asnji themel logjik. Na habit fakti sesi ka mujtë Schmitt-i me ndërtue nji gja të këtillë. Absurd asht përfundimi simbas të cilit: përziemja e Skënderbeut në ketë vrasje asht e sigurt, kurse ajo e Mehmetit e dyshimtë (f. 61).
    Historiani i ri Schmitt s’e ka kuptue apo ban sikur s’e ka kuptue, se motivi personal ishte motivi ma i fundit i ndeshjes mes osmanëve dhe Skënderbeut. Lufta në Egje, në More, në Peloponez, në Vllahi, Hungari – dhe vetë ftesat e herë mbas hershme të sulltanit drejtue Skënderbeut për pajtim, tregojnë se politika osmane e ngjadhnjimit shkonte shumë përtej zhdukjes nga faqja e dheut të nji rebeli që sundonte mbi male të zhveshuna, pa pasunina dhe pa tituj që mund t’i jepnin
famë ngadhnjimtarëve.
    Me pohue se hakmarrja ka qenë shkaku kryesor i luftës së nji populli për me qenë i lirë dhe i nji udhëheqësi për mos me iu nënshtrue sulltanit, asht si me pohue se të gjitha funksionet jetike: të trunit, të zemrës, të mëlçisë, mvaren kryekëput prej ngjyrës së lëkurës!
    Filozofia e historisë (Meinecke, Dilthey, E. Meyer) na mëson se nji proçes historik, siç asht për shembull kryengritja 25 vjeçare e Skënderbeut nuk mund të trajtohen si të ishte nji “faida”, mbasi efektet e gjestit të Skënderbeut rrezatohen edhe në shekujt e mavonshëm deri në vjeshtën e vitit 1912.
    Friedrich Meinecke e thotë qartë tek nji studim i tiji i vitit 1927 me titull: “Kausalitäten und Werte in der Geschichte”, se konceptimi antik i historisë, që zgjati deri në prag të Iluminizmit, shihte tek historia gjurmën e vendimeve dhe të veprimeve individuale, kurse konceptimi modern që ndjek hallkat e lidhjeve shkakore dhe të kavive meta-individuale të jetës historike, prihet kah nji ekuilibër i arsyeshëm.
    Simbas Meinecke-s, nji interpretim i njianshën që sheh individualizmin dhe trajton nji arsye private si qendër të gravitetit të nji proçesi historik e kthen historianin mbrapa në kohë tek Tukididi dhe Herodoti. Pra, po të mendojmë se akejtë me të vërtetë sulmuen Trojën për me rimarrë Helenën do të kthehemi tek mendësia historike e Homerit. E njejta gja po të mendojmë se nji hakmarrje personale vuni Skënderbeun në krye të nji lëvizjes së përbotshme kundër osmanëve për 25 vjet!
    Por edhe po ta pranojmë si të vërtetë faktin që i jati i Skënderbeut u vra prej sulltanit, sa princa dhe fisnikë prej Ballkanit i shërbejshin sulltanit, mbasi ky u kishte vra etnit! Ndër ta kishte edhe mjaft serb, prandaj Skënderbeu tue mos u hakmarrë nuk thyente asnji taboo.
    Schmitt-i ka humbë drejtpeshimin, mbasi nji dokument i konfeksionuem prej vëzhguesash të huej pranë nji oborri si ai i Papës, në mungesë të çdo konfirmimi edhe të tërthortë, nuk ka ma shumë dinjitet shkencor sesa nji hipotezë e dobtë. Druhemi se historiani zviceran Schmitt në ketë rast e ka humbë fillin. I pezmatuem prej entuziazmit të nji zbulimi madhor, sëmundje e randomtë kjo e diletantizmit shqiptar, ai ka përfundue në krahët e nji gnosis thjeshtëzuese pa baza logjike e historike. E kështu me nji hop të vetëm ai ka lane mbas doret kritikën e saktësisë (anàkrisis) të cilën na e porositë nxehtësisht J. G. Droysent tek “Historik” e tija.
    Nji tjetër problem asht vetë Skënderbeu. Schmitt-i e quen atë e shokët e tij që u kthyen në atdhe: renegatë. Nuk e di nëse historian ynë e ka të qartë vlerën e këtij termi dhe nëse e kupton mirfilli se çka domethanë me u marrë peng! Pengu nuk asht nji shenj miqsijet apo krushqijet, madje detyra e nji robi të marrun peng, qysh se shndritë dielli mbi tokë, asht me fitue rishtas lirinë. Nuk ka asnji dokument, përveç hipotezave të Schmitt-it, ku të pohohet se Skënderbeu ndërroi fenë me vullnetin dhe me bindjen e tij të thellë shpirtnore. Gjasa ma e madhe asht që ai të ketë jetue si nji kriptokristian deri në çastin e ikjes, siç dëshmojnë edhe biografët e parë.
    Mandej, përfytyrimi i Schmitt-it i nji actus fidei të Skënderbeut mbas kthimit në Arbni asht krejtsisht holliwoodian.
    Vetëm kronikat e sulltanit dhe historian Schmitt (pjesa tjetër janë gjithsesi mbasardhës të kronikanëve të sulltanit), e quejnë Skënderbeun renegat. Na duket intuitive se nji njeri që nuk ia kthen shpinën vendit të vet dhe mendon për tokën amtare, për pronat dhe për njerzit e vet - simbas normave të qytetnimit nuk asht nji tradhtar. Edhe konventat moderne që rregullojnë trajtimin e robëve të luftës njohin të drejtën e robit me ikë dhe me fitue rishtas lirinë.
    Historia nuk asht thjesht nji rreshtim datash e ngjarjesh, emnash dhe citatesh, duhet ma tepër, nevojitet shpirti i historisë, pse pa të datat e emnat janë gur vorresh që s’bzajnë.
    Në qoftë se Skënderbeu asht renegat, atëherë pse autori quen renegatë edhe Hamzain dhe Ballaban Pashën? Ata, simbas logjikë së tij, duhet të ishin besnikë dhe heronj!

***
    Skenderbeu
    Ka nji maní në këtë libër me paraqit emnat, toponimet, termat e ndryshme në format e tyne sllave. Folëm ma nalt për emnin Ivan. Kemi mandej emnin Joan Muzaki. Toponimin Bila kamin (Guri i Bardh&eumlsmiley, Ivan Balšiq (sic! shih. f. 150), Suva gora (Mali i That&eumlsmiley, Dolgo berdo (Mali i Gjan&eumlsmiley. Mandej emna të përveçëm: flitet për Golem Aranit Komninoviqin, kurse djali i Skënderbeut quhet Ivan (fq. 213). Prapë: Lukaris/Lukareviq, de Pozza /Puçiq (për mbaresat sllave të të dyve autori
frymzohet tek Radoni, shih: nota 167, f.317).
    Për me shkrue formën Golem Aranit Komninoviqi, Schmitt-i frymzohet rishtas prej Radoni-it (shih: nota 337, f. 196). Edhe pema gjenealogjike, e riprodhueme në tekst (f. 195) paraqet format e sllavizueme.
Pse? Vetë përzgjedhja e nji forme gjuhësore/etnike tregon se autori mban nji qëndrim të caktuem dhe përçanson historinë jo si nji shkencatar i paanshëm por si nji actor i vendosun me e kthye Skënderbeun sa në nji udhëheqës ushtarak makiavelik dhe të randomtë aq edhe në nji satelit shpirtnor të botës sllave!
    Babinger-i, që asht historiani që na ka lane gjanat ma t’randësishme për familjen në fjalë (shih: Das Ende der Arianiten), në studimin e vet nuk e shton mbaresën sllave -viq ! Asht interesant madje fakti, se në pemën gjenealogjike t’Aranitëve, renegatët, pra ata që kanë tradhtue Arbnín, kanë mbetë pa emën e shenjohen thjeshtë: renegatë.
    Zakonisht në pemët gjenealogjike paraqiten me emën edhe fëmijët e vdekun në moshë të mitun, të çmendunit e edhe kopilat, kurse renegatët shlyhen sepse kanë tradhtue tokën e vet.
    Nji lajthitje (lapsus calami?) tjetër asht pohimi se Koncili i Firences i dha fund skizmës 400 vjeçare mes ortodoksve dhe katolikëve (f. 63). Jepet ideja se skizma mori fund. Dokumenti i 5 korrikut 1439, që sot ruhet në Laurenziana, u firmos gati prej të gjithëve (përjashto pak grek&eumlsmiley dhe vendoste bashkimin mes grekëve (jo të gjithë ortodoksve, mbasi ma vonë do të ketë marrveshtje të veçanta me jakobitët dhe me armenët) dhe Kishës së Romës. Por fundi i skizmës nuk qe nji fund i vërtetë, Bessarioni e Pletoni nuk mjaftonin me bashkue dy kishat, siç e tregon historia deri në ditët e sotme.
    Nji spjegim që s’bind asht çeshtja e titullit të Skënderbeut. Šufflay dishmon se Gjergj II Balshaj thirrej Princeps Albanie (sic - pse asht gjinorja e latinishtes së asaj kohe), Karl Topia thirrej catholicus princeps Albanie.
    Kurse Skënderbeu thirrej Albanie Dominus (Schmitt, nota 113, f. 139) ose princeps catholicus (Schmitt, f. 331). Por ai ishte njeri i luftës - vijon Schmitt, ndryshe prej monarkëve të tjerë ballkanikë që jetonin në pallate, me kancelarë e me njerëz të dijtun (sic! shih: f. 472).
    Po e lamë mënjianë këtë përfytyrim romantik, mbasi as krajl Nikolla në shekullin XX nuk ka jetue ashtu siç sheh andrra Schmitt-i për monarkët e Ballkanit gjatë shekullin XV.
    Po kthehemi tek titujt. Simbas Schmitt-it, Skënderbeu mbetë pa titull pse ai ndihet i mvarun prej Bizantit dhe tue mos pasë nji titull prej tij, mbetë pa gja.
    Por Bizanti, i cili në vitin 1453 do të shembej përfundimisht, nuk gëzonte ma as autoritet moral e as perandorak me i dhanë kujt tituj. Mandej mes Bizantit dhe Arbnis kishte hy si pykë fuqija osmane dhe asht absurde që nji princ praktik dhe i shkathët për me ba aleanca të priste me marrë titull prej nji perandorije që ishte në grahmat e fundit! Pse duhej ta lidhte fatin e vet dhe famën në zenith me nji realitet që po perëndonte?
    A nuk kishte nji burim tjetër titujsh në Perëndim? Pse nuk mori titull prej Papës, kur ma vonë ishte ba i randsishëm për gjithë krishtënimin? Këtë gja nuk e dijmë, mbasi dokumentet që ka zbulue Schmitt-i për çeshtjet e randsishme nuk na thonë gja.
    Por heshtja dhe padija jonë sot nuk provojnë se Skënderbeu s’e kishte të qartë se Papa asokohe ishte i vetmi autoritet që mund të jepte tituj. Në mars të vitit 1452 në Romë Papa Eugjeni IV kishte ba kunorzimin perandorak të Frederikut III.
    Bekimi mbi “rota porhyretica” i Perandorit në mes të bazilikës së shën Pjetrit dhe dorzimi i drandofilles së artë i kishin tregue mbarë botës se kush kishte pushtet me kunorzue nji monark. Prandaj teza e Schmitt-it mbetë pa bazë dhe mbi të gjitha nuk spjegon sjelljen e Skënderbeut mbas ramjes së Konstantinopojës.
    Në veprën e Schmitt-it gjejmë herë mbas here interpretime dhe vlerësime tendencioze.
    Ai, për shembull, ushtron nji skepsi pirroniane ndaj Kuvendit të Lezhës (f. 77), gati-gati i duket e pamundun që arbnorët mbërrijnë me u mbledhë në kuvend dhe me marrë vendime politike. Rreket me provue se kuvendi dështoi, por harron se nji përfundim i tillë e ban ma të vështirë spjegimin e sukseseve të Skënderbeut. Asht interesant fakti se kur flet për dëshirën për liri që nxiti Kuvendin e Lezhës, autori e ven në thojza fjalën liri (shih f. 79), sikur kjo të ishte e marrun uha sub condicione. Sulmet e Skënderbeut kundër Arbnisë venedikase i duken pa kuptim dhe gjithçka shumëzohet me zero. (ff. 84-94).
    Na vjen me pyet nga e din autori që “trupat rezerviste nga Dibra e sipërme llahtariseshin nga pamja e sulltanit” (f. 102), apo prej ku del se të krishterët jetonin të tmerruar në malësi ? (f. 135)
    Schmitt-in duket se e skandalizon fakti që Skënderbeu dhe barinjt e tij (nuk e hup rastin me theksue se ushtarët e tij ishin barinj, a thue se ushtarët serb apo mercenarët spanjoll ishin orëndreqës apo kirurg&eumlsmiley banin ekspedita plaçitëse në tokat e pushtueme prej turqve dhe digjnin e grabitnin (f. 121). A thue se në nji kohë kur komandantat e Skënderbeut të kapun prej Ballaban Pashës ripeshin së gjalli, ai duhet të vepronte në përputhje me konventat e Gjenevës?
    Mandej nuk na duket se asht thjesht plaçka e preja motivi pse njerzit e ndiqnin Skënderbeun, siç don me na ba me besue Schmitt-i, mbasi ai vetë pohon se po ata njerz pranonin ma mirë me vra veten sesa me iu nënshtrue turkut (f. 147).
    Autori e quen Ballaban pashën “fshatari plak” pse ishte me origjine fshatare, në nji kohë që Ballabani kishte luftue gjithë jetën e si fshatar s’i kishte mbjellë kurrë dy kokrra qepë! Asht si me quejt nipin e nji lundërtari të famshëm, por që s’ka lundrue kurrë: “detar i famshëm”!
    Shpesh autori përdorë “due pesi e due misure”.
    Për shembull: për të Barleci asht legjendar, por nuk ngurron me e citue, tue e nxjerrë si të besueshëm, kur prifti shkodran thotë se djemt matjanë rekrutoheshin për plaçkë (f. 130).
    Në nji anë Barleci asht legjendar, në anën tjetër kronika e Carlo Tocco-s asht e besueshme! Sidomos kur prej saj citohen shamjet e poetit ndaj arbnorëve të quejtun “bari derrash”, a thue se grekët apo serbët ishin bari gamilesh! (f. 116).
    Prej Barlecit merren dhe nënvizohen disa episode që do ta banin qesharak Skënderbeun. Psh. kali i tij derdh lot njeriu kur vdes I zoti, ose Skënderbeu ishte nji njeri gjysëm hyjnor! (f. 117).
    A thue nuk e din autori se në të gjithë letërsinë kalorsiake perëndimore dhe byzantine gjejmë episode të këtilla, gja që nuk ia ul vlerat dëshmive të dorës së parë të Barlecit e të D. Frangut!
    Paralelizmi mes cubit Tocco dhe Skënderbeut, asht i pa bazë, për vetë faktin se cubit Tocco i humb nami dhe emni, pse cubnia nuk asht ideal që përjetsohet në vetëdijen e popujve, kurse liria po.
    Në libër citohet përmbledhja foklorike e Marin Sirdanit për me i ba nji lloj proçesi ndërgjegjes kombtare të shqiptarëve që ka mbart në shekuj idena aq antishkencore e antihistorike (ff. 119-120). Vetëkuptohet se rigoroziteti shkencor i Schmitt-it do të dëshironte që edhe folklori të shprehej në terma ekuacionesh matematike.
    Historiani i ri Schmitt përmend unazën e Skënderbeut që kishte Leden (Ëçä&aacutesmiley dhe mjellmën (në tekst shohin përçudnisht të shkrueme: Leiden). Menjiherë hipoteza absurde: mos nënkuptonte Skënderbeu Kastorin, djalin e Zeusit, pra a mos ndoshta kishte idenë e prejardhjes së vet hyjnore!
    Në këtë pikë burimi i Schmitt-it asht rishtas mentori i tij Radoni (shih f. 128, nota 63).
    Nji mendim kaq absurd dhe teveqel, nuk do të mund t’i kishte lindë Skënderbeut as po të kishte pasë njikohsisht dijet e Winckelmann-it dhe marrinë e madhshtisë së Neronit!
    Këto janë hipotezat me anë të cilave historian Schmitt don me çmitizue figurën e prijsit arbnor?
    Apo çmitizim domethanë me e kthye Skënderbeun në nji figurë qesharake?
    Mund të themi se në këtë rast arma e pazakontë e historianit tonë asht kthye në nji boomerang dhe e i ka ra atij vetë.
    Janë të pakuptueshme përfundimet e autorit: “Kështu fati i Gjergjit nuk mund të quhet aspak i jashtëzakonshëm. Fati i Gjergj Kastriotit ka mbetur i pashlyeshëm në kujtesën e brezave të mëpasëm vetëm për shkak të famës së tij të vonë” (f. 49).
    Ne kujtuem se autori don me spjegue famën e Gjergjit tue nisë prej jetës së tij, pse për me spjegue famën e tij tue i nisë te vetë fama, na duket nji tautologji shterpë....  

 __________________

* Artikulli i mesiperm, nga Milosao, mund te lexohet ne formatin origjinal ketu.

81 Komente

Arben Puto: Skënderbeu Vasal? Një vërejtje mbi librin e O.J. Schmitt-it

    Para së gjithash, më duhet të them se nuk jam i fushës. Si çdo shqiptar e kam mësuar në shkollë dhe më tej kam lexuar jo vetëm tekste shkollore. Kam lexuar së fundit me shumë interes librin e historianit zviceran Oliver Jens Schmitt. Është një libër që sjell një informacion të gjerë, i mbështetur në burime arkivore dhe bibliografike të prejardhjeve më të ndryshme dhe në gjithë gjuhët që i përkasin temës, deri edhe në shqip. Është vërtet një punë mbresëlënëse.
    Kam një dyshim. Mendova të bëj një vërejtje jo si njohës i lëndës, por thjesht si lexues. E kam fjalën për pozitën e vasalit që autori i atribuon Skënderbeut. Në libër O. J. Schmitt i thurr lavde që janë aq më shumë bindëse kur ngrihen nga një studiues i huaj dhe kur herë herë trajtesat shqiptare shpërfillen si jo të besueshme. Mjafton të lexojmë disa rreshta aty-këtu nëpër libër. “Qysh në të gjallë të vet Skënderbeu mori lavdi të madhe në Ballkan dhe në Perëndim. Ai kishte sfiduar me sukses sulltanin si i vetmi fisnik ortodoks i Gadishullit. Kasnecët e tij e kishin përhapur kumtin e këtyre sukseseve në oborret e Evropës”. Është një kre i veçantë që i kushtohet “karizmës” së tij. (fq. 111-124).
    Pikërisht pasi ke lexuar këto faqe vjen si e papritur që autori e ve Skënderbeun thjesht në pozitën e vasalit të mbretit të Napolit, Alfonsit V. Çfarë është në parim vasaliteti? Është një kategori juridiko-ndërkombëtare që përcaktohet si një lidhje e qëndrueshme nënshtrimi e varësie e “më të voglit”, vasalit kundrejt “më të madhit”, suzerenit.
    Vasali mund të ketë një autonomi të brendshme, por për sa i përket marrëdhënieve me të tjerët është i varur, nuk mund të veprojë pa pëlqimin e suzerenit. A ka qenë efektivisht Skënderbeu në një shkallë të tillë varësie kundrejt mbretit të Napolit? Autori e përsërit këtë gjatë gjithë shtjellimit të lëndës, madje e trajton posaçërisht në një nga krerët më të gjatë. Pasi e hap me cilësimin “Hero i Rilindjes Evropiane” i vë titullin “Vasal i Napolit” (fq. 279-305).
    Kam mendimin se O. J. Schmitt arrin në këtë konkluzion duke u nisur nga një pikëpamje thjesht formale. E quan të mjaftueshme të mbështetet në nj¸ letërkëmbim midis Skënderbeut dhe Alfonsit të Napolit. Përmendet p.sh. një ndihmë që Skënderbeu i kërkoi në mars 1451, Alfonsit, duke i premtuar se “pas dëbimit të osmanëve do të bënte personalisht
para mbretit betimin e vasalitetit” (fq. 107). “Në këtë mënyrë, - konkludon autori, - Skënderbeu u bë vasal I kurorës napolitane” (fq. 108). Aty për aty shtohet se në dokumentet e kohës qoftë të Alfonsit apo të Venedikut apo të papës Skënderbeu quhet thjesht “zot i Krujës” ose “zot në viset arbëreshe”.
    Argumentin tjetër për tezën e tij autori e gjen te një letër që Skënderbeu i dërgonte në korrik 1456 Dukës së Milanit në të cilën ai shkruante: “Theksojmë se për Shkëlqesinë tuaj nuk ka mbetur e fshehtë që jemi vasal dhe kapiten të të shkëlqyeshmit mbretit të Aragonës në viset arbëre” (fq. 279).
Autori shton se “Skënderbeu nuk ishte vasal vetëm në kuptimin e rangut, ai kishte ndaj Alfonsit një ndjenjë të thellë besnikërie” (fq. 280).
    Kjo është ana formale e trajtimit dhe gjykimit, nisur nga “betimet solemne” të vasalitetit. I kthehemi përsëri pyetjes: a pasqyrohet kjo pozitë e vasalit në veprimtarinë konkrete luftarake dhe politike të Skënderbeut? Vetë autori bën një përshkrim të gjatë e të hollësish¸m të kësaj veprimtarie dhe ajo e ve në dyshim konkluzionin e tij. Ai vetë flet për “pozitën e spikatur të Skënderbeut që shprehej simbolikisht perms petkash të shtrenjta dhe armësh madhështore të çmuara të cilat ia dhuronin Venediku, Papa dhe Milano” (faq. 128).
    Kryesorja është se në qëndrimet dhe veprimet e tij, Skënderbeu nuk del aspak i kondicionuar nga “vasaliteti”. Ai hyn në luftë, në aleanca ose në traktativa pa pyetur “suzerenin”, madje dhe në kundërshtim me politikën e tij. Po renditim një varg pasazhesh të librit:
    - Ipeshkvi Andrea (një ndër klerikët që del si ndërmjetës për lidhjet e jashtme) udhëtoi dy herë drejt Raguzës (1448 dhe 1452) ndërmjetësoi në vjeshtë 1448 edhe paqen midis Venedikut dhe Skënderbeut” (fq. 134).
    - “Pjetër Duka, abat i Kuvendit të Shën Aleksandrit, shërbeu më 1463 si nunc apostolik në Arbëri” (fq. 135) Nunc apostolik (marr¸ nga fq. 3). Nunci apostolik është përfaqësues diplomatik i papës. - “Një fra Aleksandër vendosi më 1465 lidhjen midis mbretit hungarez Mathia Korvin dhe Skënderbeut” (fq. 135).
    - Misionet më të rëndësihme u besoheshin klerikëve nga zona bregdetare, të cilët i njihnin më mirë rrethanat italiane e dalmate se sa murgjit e malësisë: “Dy burra do të përcaktonin për dhjetëvjeçarë politikën e jashtme të Skënderbeut, njeri Gjergj Pelini dhe tjetri Pal Engjëlli, arqipeshkv i Durrësit” (fq. 135). Po aty flitet për diplomacinë midis Skënderbeut dhe Venedikut.
    Pra nuk kemi të bëjmë me lidhje okazionale, por me një politikë të jashtme dhe diplomaci. Vasali nuk mund të ketë një politikë të jashtme të tij dhe rrjedhimisht as diplomacy më vete. Ai nuk është subjekt në marrëdhëniet e jashtme, ai përfaqësohet nga suzereni.
    - Kulmin e karierës së tij Pelini (misionar në shërbim të Sk¸nderbeut) e arrin me marrëveshjen që u lidh midis Skënderbeut dhe Venedikut në gusht 1463 “për fushatë të përbashkët kundër osmanëve” (fq. 139).
    - Përballë vështirësive dhe dobësive të kancelarisë së Skënderbeut “shumë më e mirë paraqitej gjendja me atë grup diplomatësh e të dërguarish të Skënderbeut që e ndihmuan luftën e tij... Një rol kyç luajti familja e dijetarëve dhe diplomatëve Gazuli... (fq. 141). “Gazulët mund të shihen si një familje ballkanike diplomatësh... Andrea Gazuli në vitin 1462 u vu në shërbim të Skënderbeut” (fq. 143).
    Me gjithë këtë informacion të gjerë që na duket se tregon mëvetësinë e artikuluar të Skënderbeut veçanërisht në politikën e jashtme (vetë autori e quan politikë të jashtme dhe diplomaci), O. J. Schmitt i kthehet tezës së tij mbi “Skënderbeun vasal” në kreun e veçantë që u përmend më lart. Në faqe të tëra flet për Alfonsin si sundimtar dhe për Arbërinë si domen i tij.
    Po të kemi parasysh ato që janë shkruar më lart na duket se O.J.Schmitt merr një pozicion thjesht paragjykues, aprioristic duke cenuar të vërtetën që ai vetë sjell. Sipas tij, lufta kundër osmanëve tani nuk është më e Skënderbeut, është “sulmi i madh i mbretit të Napolit dhe vasalëve të tij arbër mbi pjesën osmane të Arbërisë” (fq. 286).
    Vlen të citohen edhe këto pak rreshta: “Kastrioti kishte vendosur lidhje personale, dërgata e letërkëmbim me princër të rëndësishëm të Perëndimit, sukses i shënuar në fushën e diplomacisë”. Por është vasal dhe “pa ndërhyrjen e monarkut natyrisht që këto nuk do të kishin qenë të mundura” (fq. 94). Nga del kjo? Është një mendim i autorit që nuk shohim të mbështetet në ndonjë burim. Si mund të inkuadrohet kjo në gjithë historinë që shtjellohet në pjesën më të madhe të librit?
    Tani ne dimë se Skënderbeu ka një aparat diplomatik në shërbim të tij, ka edhe “ministra të jashtëm” si Andrea Gazuli dhe Pal Engjëlli. Logjika ta do se këta që vendosën lidhje me Venedikun, mbretin hungarez, papën, Milanin kanë mundur të arrijnë deri në Perëndim. Nuk është në konceptin e vasalitetit që suzereni të ndihmojë vasalin për të vendosur marrëdhënie me të tjerë. Por edhe sikur të ketë ndihmuar, kjo nuk ndryshon asgjë.
    Veç asaj, autorit mund t’i sugjerohet edhe që të ketë më tepër kujdes në zgjedhjen e fjalëve. Ai flet për një dhuratë që Skënderbeu i pati dërguar dukës së Milanit bashkë me urimet me rastin e një lidhjeje martesore. Dhurata ishte një “kalë i sojmë” i grabitur nga viset osmane” Pse i grabitur? Skënderbeu ishte në luftë me osmanët dhe “kali i sojmë” mund të ishte një plaçkë lufte. Skënderbeu grabitës, plaçkitës? Janë shprehje që stonojnë kur bëhet fjalë për atë që quhet “Hero i Rilindjes Evropiane”.
    Në mbyllje, ua lë historianëve të fushës të bëjnë një vlerësim të plotë të “Skënderbeut” të O. J. Schmitt-it. Por mendoj se është një libër që ngjall kurreshtje që ia vlen të lexohet, që duhet vlerësuar si një kontribut i ri në historiografinë skënderbeniane. Siç u pa, ka pjesë të diskutueshme, mund të bëhen më shumë vrejtje. Gjithsesi, ky libër i ri është një tregues i vëmendjes së parreshtur e të pashtershme që tërheq në rrethet e gjëra shkencore figura e Skënderbeut, jo vetëm si simbol i kombit shqiptar, por edhe në një dimension ballkanik dhe europian.

Marre nga Milosao/ Gazeta Shqiptare.

Xhibi, Faleminderit!

Libri i Ndreces eshte 54 faqe, i shkruajtur me nje gegnishte te lemuar dhe kushton 300 L (te reja). Lexohet kendshem per nje pasdite. Une e bleva me date 31 dhe e lexova pa ngrene gjelin. Sic me thone, shtepia botuese "Onufri" e ka botuar me propozim te Kadarese qe, sic me thone, po shkruan edhe vete per kete teme me nje zell konsumues. Prisni dicka se shpejti...

Në e paç lexuar librin e Klosit, thuajena edhe ti një llaf, se ti e di që nuk kemi pse të (mos)përfillim opinionin tënd... apo ke ndërmënd ndonjë "proçkë" konsumistike? smiley

Jam duke e u marre me ca tema qe jane kah fusha ime. N'kyt debat mundem vetem te jap ndonje opinion personal tek tuk. E gjej te lodhshme dhe te padobishme me hy ne debate te gjata ku njerezit vec perpiqen te bindin tjetrin se e ka gabim, pa patur qasjen me e kuptu pikeveshtrimin e atij perballe. Vijne burrat e rritur e "ziren" me dite e me nete... ne fund mali pjell nje mi.

Plus eshte edhe ajo keshilla; "Sa me shume te flasesh aq me pak do mbajne mend".

Jam ka merrem me ca tema qi jane n'fushe teme. N'qat debat munem vec me dhan ndonji opinion personal (tek kuk.)  E gjej t'lodhshme dhe t'padobishme me hy n'debate t'giata ku gjindja vec perpiqen t'bindin tjetrin se e kan gabim, pa patur (qasje) me e kuptu pikveshtrimin e atij perkaj.  Vijn burrat e rritun e zihen me dite e me nete ... n'fund mali pjell nje miuk. 

Plus asht edhe q'ajo kshille: "Sa me shume me fol, aq m'pak t'jesin mend."

PS: Ja keshtu Blendo flitet ne nje ane te gegerishtes.  Si te duket ne krahasim me artikullin me lart? 

PPS: Fjalet ne kllapa nuk perdoren ne dialektin gegerisht perkates. 

Blendi,

Di gje (dmth 'te thone' gje smiley) nese ky libri do perkthehet dhe ne anglisht? Mendoj se eshte e rendesishme te perkthehet dhe ky dhe libra e artikuj te ngjashem, ai ai i Kadarese, Plasarit, etj. Lufta e fjaleve/informacionit nganjehere eshte me e deshme se nje lufte aktuale, dhe keto librat si ky i Shmidit (pavaresisht se Shmidi si autor mund te mos te kete pasur asnje qellim negativ) i cojne uje lumit te tendecave shekullore per te na ndryshuar historine.

Ke parasysh p.sh. qe mediat perendimore sa here e fillonin debatin ose lajmin per konfliktin ne Kosove, kur vinte puna tek pretendimet serbe degjoje gjithmone "Kosova eshte djepi i civilizimit per serbet", pavaresisht se sllavet kane erdhur ne Ballkan shume shekuj me vone. Kjo peralle disa here paraqitej si versioni me i besueshem, po gjithmone paraqitej te pakten si ana tjeter e medaljes/historise. Rrezik po te mos kishte Kosova mbeshtetjen e Amerikes, kjo do perdorej nga Evropa si nje nga arsyet/justifikimet per te mos nderhyre ose per te mos i dhene pavarsine Kosoves.

Ose, po te kerkosh ne Google news per Skenderbeun (Skanderbeg) pothuajse gjysmat e artikujve jane te tipit "divizioni nazist 'Skenderbeu' i kosovareve qe bashkepunuan me gjermanet".

Keshtu qe dhe replikat mendoj duhen publikuar dhe ne anglisht, e kam fjalen per librat dhe esete akademike, prandaj dhe i duhet bere reklame sa me shume kur botohen. Peshku p.sh. eshte nje nga faqet shqiptare me me shume trafik dhe publikimi i tyre ketu eshte nje reklame/promovim me vete. Po ca ti bej Llukanit une qe thote se eshte merzitur me keto tema dhe nuk e ve kete tek kryesoret ose "mos humbisni"; mbase ngaqe na vinte tek "mos humbisni" te gjitha artikujt qe i benin reklame librit te Shmidit neperbjet artikujve fillestare te diskutimit per te, ku s'kishte pergjigje serioze.  smiley Megjithese nuk duhet te ankohem shume se tek shtypi e botoi direkt sapo i thashe, meqe qelloi online. smiley

Ne kete kontekst dhe ky artikulli i Xhoana Perkes mendoj ngre nje ceshtje/problem shume serioz. Tani njerzit, sidomos ne boten perendimore,  kerkojne per informacion se pari dhe se parafundi ne internet, dhe ne te ardhmen akoma me shume. Nderkohe dhe arkivat tona shteterore (po dhe mediat deri diku) lene kaq shume per te deshiruar sa te duket qesharake kur Berisha krenohet qe ne po internetizohemi dhe po modernohemi nen udheheqjen e tij. Hidhini nje sy p.sh. faqes se Akademise se Skencave. Apo tek faqja e Fakultetit te Histori-Filologjise p.sh. nuk gjen as dhe nje artikull te vetem qe mund ta aksesosh. Ne fakt me ca shoh nuk ka as faqe, eshte thjesht nje tab nga faqja e pergjithshme e Universitetit te Tiranes. Po keshtu dhe me faqe te tjera te ngjashme shqiptare, shume prej te cilave per shume institucione as nuk egzistojne fare.

 

Edi,

S'ka perse, sidomos per sa thashe me siper. smiley

Nuk jam mesuar shume me gegenishten, por me pelqeu jashte mase... Mendoj se gjuha shqipe ka shume nevoje per te... Kenaqem shume psh kur nje profesori im (i madhi Besnik Dizdari) shkruan ne gegenisht...

Persa i perke temes, pres me padurim te lexoj te dy librat... Nuk mund te gjykoj dot pa i lexuar me pare.

ndersa mu libri (dmth teksti) i Ardianit, nuk ma mbushi mendjen. ai perdor te njejtat argumenta si te shmitit, po aq te skajshme, me te cilat nuk ka si ta hedhe dot poshte. 

shmiti tregon qe mjafton vetem emri qe te jesh serb, grek ose shqiptar.

ardiani kujton se feja eshte e pandrushme  dhe se lufta eshte ose çlirimtare ose pushtuese. 

e forta eshte kur thote qe : mbasi shkenca historike punon mbi fakte e mbi dokumente dhe përjashton kategorikisht vlerësimet metahistorike, emocionale, patriotike dhe gjykimet e bazueme në hamendje.

problemi eshte se kur dokumetat nuk i deshifron dot, si ja ben shkenca historike ? ku bazohet ajo ? bile e keqja eshte se shkrime te tilla "tejet shkencore" te pa bazuara hiç ne hamendje, jane te thate e pa kurfare terheqje. lexojme veç fjale, qe nuk na e ndezin hiç imagjinaten, me se te nevojshme, per te kuptuar nje realitet te shkuar.

njeri gjen nje dokument ku gjoni quhet jovan dhe direkt e ben gjonin serb. ndersa tjetri gjen nje dokument ku gjoni eshte katolik, prandaj e korrigjon ate, qe gjoni per kete aresye nuk mund te jet serb ortodoks sepse nuk ka asnji mundesi qe gjoni "me ndrue fe". 

te pakten derisa tjetri te gjeje dokumentin qe e ben gjonin te tille.

lol, harrojne ata qe shqiptaret jetojne me dokumenta fallco akoma sot (ne kohe dokumentash mnjf), pa asnje problem. imagjino ne ate bote.

 

 

Nuk di se ku mund të gjesh referenca më të hollësishme për përdorimin e gegnishtes, por jam i bindur se ata që kanë folur vazhdimisht (të paktën në 70 vjetët e fundit) në gegërisht... do t'i gjesh në Vatikan smiley

The Author

ARDIAN NDRECA is professor of history of contemporary philosophy at the Pontifical Urbaniana University. He deals mainly with themes that refer to the development of German Idealism. He wrote Mediazione o paradosso? Kierkegaard contra Hegel (Pavia, 2000), and many of his articles were published in specialised reviews.

ARDIAN NDRECA è dottore in filosofia. Attualmente è docente di Storia della Filosofia Contemporanea presso la Pontificia Università Urbaniana. Pubblica su riviste specializzate e si dedica allo studio dello storicismo e dell’esistenzialismo. Tra le opere pubblicate ricordiamo: “Mediazione o paradosso? Kierkegaard contra Hegel” Bonomi, 2000.

 

Ardian Ndreca është doktor në filozofi. Aktualisht është docent i Historisë dhe Filozofisë Bashkëkohore në Universitetin Pontifik Urbaniana.
Publikon në revistat e specializuara dhe i dedikohet studimit të historizmit dhe egzistencializmit. Nga veprat e publikuara kujtojmë: "Meditim apo paradoks? Kierkegaard kontra Hegel”

Me c'dialekt e shkruan dhe e flet gjermanishten ai?  Me te emes, apo me te njerkes?!  Flet e shkruan me ate te Bundestag apo ate Bavarise?  Te Austrise, apo te Zvicres?  Si thote? Ich liebe dich apo Ish liebe tish?  

Per kuriozitet pyes.

Dhe jo per gje, te mos me pyes e te me llafos njeri per shqipen e fushes a te maleve, sei i kam te dyja ne gjak.  Se kam thene qe pa lagur buzet me qumesht: cfare po ben? Dhe kam thene: c'ka je ka bo? ... 

Por kam shkruar Nje Gjuhe!!!

Po mire a derbardhe ok, dakort jam, po s'u be nami fundja se shkruan dikush nje here ne hene dicka ne gegnisht, se nuk eshte se nuk kuptohet ca thote. Tek e fundit nuk eshte tema e gjuhes kjo, mos u hajdaros dhe ti tani, se vaj halli per te tjeret.  Aq duan disa ketu dhe ja prit pastaj nja 20 komente per gjuhen dhe nja 10 te tjera me debate dhe sharje veri-jug, nderkohe qe tema eshte per Skenderbeun, i cili ishte i pari qe i bashkoi te gjithe pavaresisht dialekteve. smiley

Apo do te anashkalosh detyrat qe te dhashe per ata "albanologet" e rinj? smiley

Xhib, ti e di shume mire si jam une e shartuar.  Dhe e kam per mburje e nder, dhe aspak per turp.  Te filloje ndonje me komente jug-veri do jem e para qe do u hidhem ne gryke.   Por po flas per tjeter gje.  Per legjitimitetin qe i jepet (jo drejte per drejte, por terthorazi) ketij lemshit:  veze, ve, apo voe.  

E pas kesaj pune, Ivan, Joan dhe Gjon do duken thjesht pasthirrma.

Ja keshtu!  

PS: Per "albanologet", te kam thene njehere, une s'mund te merrem se s'kam lidhje me mediat shqiptare, sidomos me ato media qe kemi qe "jan shti n'dashni me ta."  

Monda, lejome te ta bej edhe une nje verejtje. Pa i hyre shume thelle kesaj bisede sepse nuk eshte as tema, po as ma ka enda.

Fakti qe Ndreca shkruan gegnisht mua nuk me bezdis aspak. Une nuk e kam te trasheguar gegnishten e mundem vetem ta lexoj, jo ta levroj. Por eshte e bukur shume. Zelli me mbyll cdo goje e me thy cdo pene qe shkruan gegnisht me duket makabritet. E cfare penash ishin ato qe e shkrujten!! Shqipja nuk eshte vec "shqipja standarde". Do ishte humbje e tmerrshme kulturore sikur te humbnim gjith' ato nuancat aq te bukura te gegnishtes.

Blend, une e kam gegerishten dhe toskerishten te trasheguar.  Te pakten nje dialekt te tyre.  (Ata/ato qe flasin ne pergjithesi nuk para marrin parasysh se ekziston nje mori dialektesh ndermjet tyre.) 

Duhet te pranoj faktin ndoshta, ngaqe e kam te trasheguar (nga njera ane) une nuk e kam as te thyer, e as te mbyllur gegerishten, keshtu qe me duken te panatyrshme pretendime te tilla.  Perkundrazi.  E mbroj me pasion.  Sa kaloj Vaun e Dejen filloj dhe flas me gjuhen (praktikisht) te nenes.  Por, ne te njejten kohe, une vleresoj mbi te gjitha bashkimin, unifikimin.  Dhe perderisa ekziston nje gjuhe e perbashket (ti apo te tjere "pafajesisht" dhe media e cilesojne thatesisht "standarte&quotsmiley une do mbroj ate version. 

Ndoshta, dhe praktikisht ti dhe xhibi keni te drejte, nuk eshte as vendi per te debatuar nje gje te tille.  Por sic thashe me siper, nje ndarje e tille (e legjitimuar ne publikim) nuk i sherben askujt.  Per te mos thene, se ne artikullin e mesiperm, me aq sa e njoh une zonen veriore (dhe e njoh teper mire), asnje nuk e "flet" e as nuk e shkruan gegerishten ne kete menyre.  Autori ka zgjedhur ta shkruaj jo per lehtesi ne kete menyre (nuk eshte natyrale) por per nje qellim te caktuar.

Prandaj pyeta me siper si e shkruan gjermanishten, qe ne folur ka shume (x) versione.  

docent i Historisë së Filozofisë Bashkëkohore deshe të thoshe... 

Sigurisht qe Adriani ka shkruar nje liber te mire , ku ka shprehur opsionet e tija te kunderta me librin e Oliver Jens Schmitt , kjo eshte e lavderueshme ,por per mua do te ishte mire te shkruhej ne gjuhen letrare shqipe qe eshte gjuha e te gjitheve .

Imagjinoni sikur ky liber te shkruhej me dialektin e Sarandes ,Delvines  per Geget!!!

 

Me librin e Schmittit, Klosi dhe klubi i tij, po mundohen te hapin nje debat shterpë. Po te gjithe e kuptojne qe kjo behet per arsye marketingu, sepse historianë te rendomë qe kane shkruar per Skenderbeun ka pasur dhe do kete. Ajo qe me habiti ne analizen me lart, ishte fakti qe ky Schmitt ka perdor burime serbe per te shkruar nje histori mbi heroin tone kombetar. Ajo qe me habit eshte qe Klosi, behet protagonist ne kete mesele te shemtuar. Dhe kjo per te disaten here. Me kujtohet tek emisioni shqip, kur mbronte me cdo kusht krijimin e gjuhes kosovare apo te nocionit komb kosovar. Per mendimin tim, personazhe si Klosi nuk sjellin asgje te mire ne debat, synojne percarjen dhe dobesimin e kombit shqiptar.

Standartizimi i shqipes ishte nje vendim shume i rendesishem, gjuha eshte nje nder elementet kryesor qe e bashkon nje komb. Sikur ky standartizim te mos ishte bere, me siguri dialektet do kishin marr zhvillime nga me te ndryshmet dhe me kohen, jugu s'do te kuptohej më me veriun. Por ka ca tendenca idiote ne kohet e sotme, tendenca qe vijne pikerisht nga Klosi e kompani per te krijuar psh ne Kosove gjuhen kosovare. Letersia i lejon dialektet, por ne vepra shkencore mendoj si disa te tjere me lart qe kjo nuk duhet praktikuar. 

 

Sic e thashe dhe tek tema mbi artikukkin e fundit te Kadarese, keto pergjigje shkencore, jane te domosdoshme per Schmittet, Kloset e co.

Bile dhe me shume do te duhet te ngrihet steka. Pergjigjet shkencore duhen dhene ne mejdanet perkatese, pavaresisht se Schmitt shencari preferon te benje zhurme, apo me mire pare, duke patur si peer review Klosin antikonformistin, me ner me thon.

Sa i perket gjuhes standarte, vertet arritja e saj ishte sukses. Dmth me mire te kesh standart se sa te mos kesh. Megjithate, pa e zgjatur ketu, ajo pune nuk u be dhe aq mire.

Mbase do te duhej nje teme e vecante per kete pune. Sidoqofte, gegerishtja ka goxha ane pozitive (thjesht nga ana gjuhesore) te cilat heret a vone do te hyjne ne standart. Ne fund te fundit, gjuha nuk eshte dicka e vdekur dhe e vulosur, ajo ndryshon e i pershtatet kushteve vazhdimisht.

 

 

 

Ndreca e argumenton qarte punen e gegenishtes ketu...

http://www.kulturserver-hamburg.de/home/shkodra/phoenix_2003_1/phoenix_2003_1.html

..., keshtu qe nuk e ben dot me faj perzgjedhjen e tij. Ashtu si edhe nuk mund t'ja mohosh te drejten e shprehjes ne ate forme qe ai e legjitimon me fakte historike.

Kryesorja eshte thelbi i shkrimit. Shume i thelle dhe shkencor. Ose e thene ne gjuhe te perditshme: Ndreca i ben rreshtore Shcmitt-it ketu. Nuk besoj se do kete me guxim per interpretim tjeter faktesh nga historianet e rinj apo perpjekje per ta vazhduar kete mesele. Eshte shume mire kopsitur nga Ndreca.

Per ket shkrim do mesoja edhe esperanto, sikur te ishte shkruar ne ate gjuhe.

Gegerishtja rocks! Dialekt po aq i madherishem sa toskerishtja. Secili mund te shprehet si ja do zemra dhe truri. Lajmet ne TV-ne shterore, qarkoret e ministrive etj etj duhet te jene ne shqipe standarte, qe eshte nje arritje e madhe ne vete.

Te kethehemi te shkrimi; me shqipe zyrtare, z. Ndreca: JU FALENDEROJ!

Shkrimin e A. Ndreces e lexova. E kuptoj dhe e vleresoj punen e autorit per te gjetur dhe renditur mangesite dhe gabimet, qe do te kete qene kohengrenese e serioze. Po i marr te gjitha te mireqena edhe pse ne nje liste aq te gjate si e Ndreces, e sidomos per gjera te cilat per shkak te boshlleqeve ne dokumentacione ose gjetjeve e persiatjeve te perkunderta midis studiusve, zor te kete shtjellime dhe arsyetime qe te mbeten te pakundershtueshme.

Megjithate, ajo qe me ben pershtypje, sidomos per nje studiues te mirefillte dhe me pervoje, si Ndreca eshte mungesa e plote e prirjes per drejtpeshim. Pa dashur te mbaj anen e Schmitt-it edhe sepse librin e tij nuk e kam lexuar, madje nga c'gjykoj prej vleresimeve te shumekujt jam e bindur se studimi i tij ka cene dhe eshte tashme i kompromentuar, cuditem se si eshte e mundur qe nje studiues nuk perpiqet asfare te veje ne dukje qofte nje gje te vetme pozitive a te dobishme. Perkundrazi, dominonin fraza arrogance sikurse per shembull "studiuesi i ri" dhe "historiani i ri". Tani une e kuptoj qe Schimitti ne moshe i ri mund te jete, por "i ri" ketu perdoret me nuance percmuese, i.e., i papervoje, axhami, per t'ia ulur kredibilitetin ne sy te lexuesit - etiketa qe i gjen rendom ne shkrimet kritike ne shqip, e qe nuk deshmojne per kulture te larte debati. Ne fakt, mund te pyetet po Ndreca vete si e konsideron veten "studiues te ri apo te vjeter, te pjekur?" C'hyn ne pune mosha per te vleresuar shkencerisht nje veper? Apo, si inerci dhe analogji edhe me lajmet e rendomta te shtypit, kur njeriun preferojne ta identifikojne jo me emer apo me titullin e profesionit (mesues, nxenes, inxhinier, etj.) por thjesht me numrin e viteve te moshes: "84 vjecari u shpreh se...", "17 vjecarja kendoi shume bukur", "35 vjecari u emerua drejtor i doganave", e keshtu me radhe.

Nga ana tjeter, shkrimi i gjithi eshte konceptuar si nje ekspozite faktesh e gjetjesh, gje qe e ben te merzitshem leximin. Nuk te mbetet shume se c'te kujtosh. Por e kuptoj, se te gjithe ata qe per ceshtje kombetarizmi jane hipersensitive, nje derrmim i tille i kundershtarit eshte gjithe sa ka rendesi e vlere.

Tjeter gje: Pershtypja ime eshte se Ndreca eshte mjeshter ne perdorimin e gegerishtes. Por mua me pelqen kur e perdor te kulluar. Hibridi nga ana tjeter ma vret fort veshin. Gegerishtja e ngaterruar me toskerishten, vecanerisht ne perdorimin e foljeve, me le nje shije te keqe dhe me duket nje gjuhe e kompromentuar.

..edhe une kam pak veshtirsi per ta kuptuar ,jo me shume nga gegerishtja por nga renditja,.....i ngatroj tezat e Shmitt me shpjegimet e Nreces ndonjeher si mar vesh .ku eshte Shmitt ku eshte Nreca ,qe te m`e bindi  ,..nejse une nje lexues i thjeshte jam ,jo studiues ...por ah-ah ,do te kisha deshire qe me paster te shkruhet , kjo gjuha shqipe ...qe ta kemi me lehete per ta kuptuar njeri-tjetrin !

Intresante do te ishte hedhja drite per shpaten dhe perkrenaren ,e Skenderbeut , thone se shpata  eshte shume e madhe ,sot nje njeri normal nuk mund ta manxhoje dot , Skenderbeu nuk mund te kete qene me i gjate se 1.80 cm!

Nuk dime sa peshon dhe sa e gjate eshte shpata e Skenderbeut ?

The straight sword, which lay at the Museum of Ambras along with the helmet, is double-edged. The blade is dressed in gold. It is 85.5 centimeters long, 5.7 cm wide, and weighs 1.3 kilograms. Its scabbard is made of leather. According to Faik Konica, who viewed the sword at the beginning of the 20th century, there were still stains of blood on the blade.

kanderbegarmstirana.JPG">kanderbegarmstirana.JPG">Replica of the Arms of Skanderbeg on display in Tirana. This photo shows the sword which Skanderbeg used in battle.

On the other hand, the curved sword, including the hilt, measures 121 cm in length and weighs 3.2 kg. This sword is fashioned after Ottoman styles of the time, and just as Dhimiter Frengu reported five centuries earlier, is a damascene steel, highly ornamented. There is an inscription in Turkish, which according to Faik Konica is not correct. The inscription reads: (Libehadur Allah Iskander beg – Champion of God, Skanderbeg). Still, according to Faik Konica, only the blade belongs to the original sword held by Skanderbeg. The hilt, dressed in silver, and the velvet scabbard belong to a subsequent time. Both swords were reproduced in Vienna, for exclusive display in Tirana.

shqato thote:

Perkundrazi, dominonin fraza arrogance sikurse per shembull "studiuesi i ri" dhe "historiani i ri".

Po ne fakt i ri eshte Shmidi, si nga mosha dhe nga pervoja akademike. S'ka genjyer gje Ndreca.

 

shqato thote:

Nga ana tjeter, shkrimi i gjithi eshte konceptuar si nje ekspozite faktesh e gjetjesh, gje qe e ben te merzitshem leximin.

Kjo po qe eshte kritike me vend. Ndreca duhet te tregonte perralla me mbret dhe te fluturonte me presh, si Shmidi dhe Klosi, qe ta bente librin interesant. Fundja eshte vetem histori dhe flitet vetem per perbaltjen e heroit me te madh kombetar. Pse jane kaq te rendesishme faktet per te hedhur poshte baltra te tilla?

 Do te te injoroja, po kur pashe qe ky eshte komenti/aktiviteti i pare dhe i vetem i joti tek Peshku (thanks again cunat e Peshkut qe e bete me regjistrim smiley ) thashe te te pergjigjem, qe tia bej te qarte dhe Emos (dhe qe ta kene parasysh dhe te tjeret kur lexojne "perla" si ky komenti yt ne tema te ndryshme) qe gjasat jane qe ti je veç nje troll, si shume te tille qe here pas here u qellon "rastesisht" qe te bejne komentet e para dhe te vetme ne tema qe mbrojne ose sulmojne nje veper ose nje autor/person. smiley

 

P.S. Peshku, nuk e di ne eshte e mundur ta beni qe dhe votat e artikujve ti japin vetem ata qe jane te regjistruar, per te parandaluar troll-e te ndryshem qe vijne verdalle vetem per gjera te tilla?

Mbase dukem pak si jashte teme dhe "egoist",siperfaqesor,por kam derguar para shume ditesh nje satire tek "peshku.." qe ka ne qender figuren e Skenderbeut e tj..Nese do te ishte e mundur te merrja vesh ndonje gje prej administratoreve...ne te mire e ne  te keq...te pakten nuk jetoj me ankthin e pritjes.flm.

Shqato, nje fjale thote qe dhenderit te ri dhe historianit te ri mos i dil perpara.  smiley 

Autori e jep shume qarte pse Schmitt-i atij i duket cun i ri (nuk e ka ate qe dallon "men from boys&quotsmiley. Ja disa fragmente for your convenience:

...Schmitt-i na duket si nji discipulus unius magistri.

Asnji historian serioz nuk do ta mbështeste kurrë nji vepër mbi nji hipotezë kaq të paqëndrueshme. Por këtu ndoshta ka ndikue edhe nji narçizizëm i tepruem i autorit ndaj nji dokumenti që ka zbulue ai vetë, që e ka shty me u ngutë kaq fort!

Hamendjet e pafundme i rrijnë këtij libri po aq mirë sa i rrinë xhepat kostumit të nji të vdekuni. Nuk i shërbejnë për asgja.

Mungesa e logjikës në faqet e këtij libri asht mbresëlanëse.

PS Nuk kuptoj pse te gjithe merren kaq shume me gegerishten e autorit. Mund te kete shtysa dhe qellime per kete perdorim (te cilat nuk do i pelqeja aspak), por gegerishtja do ishte gjeja e fundit intriguese ne gjithe kete trajtese.

Emigrant,

Hamendjet, ama, nuk mund të qartësohen as me metaforat e Z.Ndreca. Thjesht, nga pikëpamja teknike, hamendjet kërkojnë dokumentim që t'ua ndryshosh statusin. Dhe ligjësitë gjuhësore, p.sh, në këtë rast nuk janë dokumenta. Që Shuflai ka gjetur dokumente mbi arbër që quheshin Gjin qysh prej 1281, nuk përbën provë për të shpjeguar si viheshin emrat pas 1400. Provë do të ishin dokumentat e kohës. Po z.Ndreca nuk tregon ndonjë të tillë për rastin në fjalë.

Ne vend qe te vleresohet nji veper ku mbrohet figura e Gjergj Kastriotit ne si zakonish:

''per inat te nuses m'vdekte djali''

edhe pastaj habiteni pse te tjeret na bejne mutin mbi koke cdo dite....

 

Asnji historian serioz nuk do ta mbështeste kurrë nji vepër mbi nji hipotezë kaq të paqëndrueshme.

Kjo nuk ishte "veper" ne kuptimin e mirefillte te fjales! Ishte nje disertacion, me te cilin, ky Shmidi mbrojti/po mbron/do mbroje profesoraturen.

Ishte pra nje pune e pabotuar ne Oksident, ku nuk mund te botosh dicka ne menyre komerciale (hiq vete-botimin), as edhe ne revisten e shkolles, pa "peer review".

Shmidi i shkrete ra viktime e babezise shqiptare qe, ironikisht, mori kete rradhe formen e njerit nga njerezit qe i ofendon me shume karakterizimi si "shqiptar"!  smiley

Vete ky Klosi, ne menyre te pavetedijshme e nxjerr ne pah c'mendon per mua, per ty ( po, po, per ty! ) , per baben tem, dhe per baben e vet!

Ai boton nje liber te pa-botuar ne vendlindje (te librit)!  Insert a "Paradox alert" muni k'tu per ju qe t'kapni! smiley

Pse? Sepse ai boton nji senn qe eshte ...kshu mo... "buono per Albania" !

Sa per kete te Ndreces, s'kam ca t'them! E meriton respektin e t'gjithve neve, qe e ka mare mundimin dhe kohen dhe e ka vene ne leter, ate qe, ne fakt, duhet ta vinin historianet tane, qe e kane mendjen, vetem tek puna jo! (Shkon shqip kjo? Gn? Tsk?)

 

Emigrant, po atehere, nese Schmitti, nuk qenka per t'u marre seriozisht, perse u bene te gjithe cope pas tij? Pastaj si mund ta beje veten nje studius serioz te merret me dike qe i paska te gjitha gabim e qenka kaq per te mos u perfillur? C'vlere te kete nje gje e tille, pervecse tregon sesa neurotike jemi kur na plagoset sedra (lexo, skenderbeu, lashtesia, ilirizmi, e keshtu me radhe)? Por, mua me duket se i gjithe ky debat tregon edhe nje gje tjeter. Ne dime ose te lajme ne banje lavdesh ose te mbulojme ne ndeshkim e te marrim erzin. Gjithe historine keshtu e kemi patur, pa rruge te mesme. Por sidomos koha e diktatures ishte e tille: adhurim, lajkatim, perulje per nje pjese dhe arrogance, shuplaka, e dru per pjesen tjeter.

Nuk eshte Schmitt qe meret seriozisht. Kjo duhet kuptuar. Schmitt (duhet te) merret seriozisht vetem nga shoket e fushes se tij.

Serioziteti fillon me tam-tamet ne shtyp (tmerr kur mendon qe punime te tilla shikohen si revolucione ala Duehring ne historine tone; ne paralel me revolucionin qe do beje ne kritiken letrare z. Arshi Pipa) nga tipa te erret si Klosi, qe ne rastin me te mire donte me shit ca kopje plus te librit ne kurriz te perfundimeve thagme, ne rastin me te keq (konspirativ) eshte pjese e nje strategjie antishqiptare. Tabloidizimi ne kurriz te popullit shqiptar eshte dicka e patolerueshme. E perseris, nuk eshte shkenca historike ne pyetje ketu; ate ta beje akademia jone e zhbere, universitetet ose Ndreca me shoke. Ne pyetje eshte logjika formale, banalizimi me cdo cmim i aksionit mbi te cilit eshte ngjizur ideja e shqiptarizmes. Ata treqind vetet e perralles me Skenderbe, per nje shqipo jane me te shenjte se 300 luftetaret e Termopileve. Nuk ka rendesi ne qene a nuk qene, apo qene 300 apo 273; ata jane simbolike! Simbolika eshte sqime. Nje vazo kristali mbahet ne shtepi edhe pse nuk ka ndonje perdorim utilitar si shtamat e vorbet.

shqato thote: ...nese Schmitti, nuk qenka per t'u marre seriozisht, perse u bene te gjithe cope pas tij? Pastaj si mund ta beje veten nje studius serioz te merret me dike qe i paska te gjitha gabim e qenka kaq per te mos u perfillur?...

Sic e shtron ti, nese nje i marre vjen te dhjese tek porta ime une duhet ta le te qete, sepse eshte i marre e nuk ia vlen te merresh me te!?

Nje shprehje thote qe vrimat e vogla mbysin anijet e medha. Nuk eshte Schmitti qe merret seriozisht por ajo qe Schmitt si historian pretendon te prodhoje. Vepra e tij, sado e dobet, merr persiper te "hedhe drite" mbi te vertetat e heroit tone kombetar, per ta pikturuar portretin e tij ndryshe nga ce njohim, e qe ta themi troc, per ta pikturuar ate ne menyre te shemtuar. Pervecse bazohet totalisht dhe vetem ne dokumentat sllave per te rishkruar historine e Shqiperise (pasi mendoj qe Gjergj Kastrioti per historine e Shqiperise eshte si guri i themelit pa te cilin nuk ka ngrehine), Schmitt e ben kete me nje fryme perbuzjeje, ne disa vende therese.

Sepse historia nuk eshte thjesht grumbullim datash dhe faktesh por mbi gjithecka eshte interpretimi objektiv i ketyre, ne konteksitin - hapsiren dhe kohen - kur kane ndodhur. Historiani i ekonomise Arnold Toynbee na meson se ne histori "konteksti eshte e gjitha". Prandaj, pertej gabimeve rioshe te historianit Schmitt, eshte fryma e perdorur dhe interpretimi i kontekstit - apo abuzimi me te - qe na shqeteson. Dhe mire bejme, sepse me mire te harxhojme ca nerva me keta "qe nuk ia vlejne" sesa te heshtim (sikur pohojme qe nuk kemi asnje intelektual e historian, e i mbeti Schmittit te na shkruaje historine). Marin Barleti rrotullohet ne varr...

 

 

Blendi,

thelbin e librit ti e përftove nga leximi vetjak, apo po ia beson z. Ndreca?

 

Nga leximi i 3/4 te librit te Schmitt. Dhe dua parate e mia mbrapsht!

Pse nuk provon t'i dokumentosh akuzat e tua për librin? Kjo po që mund të ndihmojë!

Nëse më lejohet të zgjedh:

Schmitt-i e pikturon portretin e Skënderbeut në mënyrë të shëmtuar.

Schmitt-i bazohet totalisht dhe vetëm në dokumentat sllave dhe e bën këtë me një frymë përbuzjeje, në disa vende therëse.

Psh Schmitt e quan Gjergj Kastriotin renegat. I referohet keshtu shume here, nen justifikimin se keshtu i referoheshin osmanet. Mua me duket jo-objektive per historianin qe t'i referohet personazhit qendror me llagapin qe i vune armiqte e tij. Pra sipas Schmitt, Gjergj Kastrioti tradhetoi perandorine Osmane, kjo e ben renegat, me shqip, tradhetar se nuk i qendroi besnik Sulltanit, por ia drodhi, e preu ne bese dhe i mori Krujen.

A ka me portret me te shemtuar per Kastriotin? Ky, ne syte e mi eshte nje subjektivizem qe kur haset ne nje liber historie mund te konsiderohet i peshtire. A ka logjike kjo, qe te quhet tradhetar ai qe nuk harron dheun e vet e nuk ndjen se i ka ndonje borxh pengmarresit, pra nuk vuan nga sindroma e Stokholmit?

Nejse, libri eshte plehre. naten e mire

Shkrimi i Prof Ndreces mu duk interesant, sidomos ne dy pika:

1- perdorimi nga ana i Scmitt-it i shume hamendjeve;

2- perdorimi i burimeve (te njeaneshme) serbe.

Persa i perket debatit: toske a gege. Une ndjehem vetem shqiptar por kur hapet ky debat kujtohem se (nominalisht) jam gege. Gege e toske jemi se jemi shume interesant si popull por jo se kemi nevoje te ndahemi e te jemi te ndryshem njeri nga tjetri. Jemi goxha hajvaner edhe pa kete lloj ndarje. Me kete rast dua te them qe shqipja standarde apo zyrtare me pelqen shume dhe po te ishte per mua do te ishte e vetmja per tu kultivuar me tej (ka edhe nevoje).

Meqe dy kunguj nen nje sqetull nuku mbahen ejani e te levrojme shqipen tone te embel...

 

Emigrant, une po i referohesha Ndreces vs Shcmitt, hulumtues per hulumtues. Ndreca nuk me duket se po dialogon me popullin por me Schimittin vete, packa se popullin dhe qetesimin e nervave te tij mund ta kete motiv baze (as nuk ia di motivet e as jane puna ime) e packa se popullit ne kete rast qellon t'i cohet zemra peshe.

Xhibi, gjithnje keshtu rri ti, me gisht te kembeza e revoles? Po ngadale, o njeri i mire: une s'po bej aspak avokatin e Scmitt-it. Me duket se e sqarova kete gje qysh ne krye te heres. Po edhe po t'i beja avokatin Schmitt-it, ti per kete duhet te me qellosh ne balle e te m'i hedhesh trute ne ere?

Eshte shume teper e kote te merremi me diksutime te tilla. Nje liber i tille, jo te botohej, po nuk duhej as te konceptohej.

 

Vlera 0.00

 Sa e pashe titullin, thashe; e po prap Skenderbeu, dha thash ti hedh nje sy kalimthi, mirpo duke lexuar rreshtat e para, me shtyu kureshtja te shihja se ç'kish thene ky Shmiti. Dhe nepermjet analizes se Ardian Ndreces, mesova se ç'palaço apo se çfar pseudo historianesh mban kjo toke. Ardiani i kish shpjeguar shum bukur dhe me nje gegenishte te zbutur, tere teza qe thuheshin aty.  Edhe ai artikulli qe Xhibi solli ketu, ishte me interes, dhe te dyja me binden se Shmiti e ka paragjykuar figuren e Skenderbeut. 

Pjer, nga kjo përgjigje që ke dhënë, supozoj se paske patur fatin e madh që të mos lexoje Sendërgjimet e A.Klosit smiley Natyrisht që stomaku yt të falenderonqë ja ke kursyer disa gastrite të panevojshme smiley

Ndreca ne kundershtimin e atyre qe thote Shmit, me aq sa lexoj nga shkrimi i tij, pasi libri nuk e di si do te jete, nuk ka argumentuar dicka me dokumenta por vetem me hamendje (sic akuzon Shmitin) dhe interpretim te ndryshem, asgje me shume.

Nuk eshte e vertete qe Shmit bazohet vetem ne burime sllave sic mundohet ta paraqese Ndreca, por nga nje mori burimesh, dokumentash etj.  Edhe ata qe e kritikojne librin e tij dhe ata qe e lavderojne, te pakten ne nje pike jane bashkuar; se libri ka burime te shumta dhe te ndryshme arkivore etj (lexoni edhe Puton me siper).

Ndreca si katolikocentrist qe eshte kerkon ta mbroje dhe ta nxjerre Skenderbeun si te fese se tij.  Gjithe qellimi i tij ky eshte.  Prandaj edhe kundershton Shmitin per perkatesine ortodokse te Skenderbeut apo islamin e tij etj.  Megjithese jane ne te njejten llogore fetare me Plasarin, nuk merren dot vesh me njeri tjetrin!  Plasari ne ate shkrimin qe ishte edhe tek "peshku" mundohet ta paraqese Skenderbeun si nje prijes praktik, makjavelist, ndersa Ndreca nuk e pranon kete.  Ndreca pranon vetem tezen fetare.

Por, duhet vleresuar menyra e Ndreces ne kundershtimin e tezave te Shmit.  Ky po i pergjigjet Shmitit me debat te te njejtit lloj dhe jo me sharje, akuza, emocione dhe thirrje per grisje fletesh.

Te dashur:

Gjate ceremonise te lumturimit te Nene Terezes,sheshi i Vatikanit ishte mbushur plot e perplot me flamurin kuqezi ne te kater anet.

BBC-ja e disa te tjera syresh,fokusoheshin shpesh tek nje flamur i vogel sa nje pellembe ,gati i padukshem Maqedonas.Pa piken e profesionalitetit BBC-ja e te tjera syresh e quanin Nene Terezen te lindur me nene Shqipetare,pa permenduar edhe te atin,ose thoshin,qe thone i ati ka qene nje Evgjit,Maqedonsit thoshin ka qene Maqedonas,kjo sepse i ati ka vdekur kur Gonxhja ka qene e vogel ne moshe,por pa pike dyshimi ka qene nje Shqipetar Shkodran,patriot,dhe i mirenjohur dhe i miredokumentuar.

Maqedonia biles arriti deri aty sa ti kerkonte Romes qe nje bust te Nene Terezes ta quante Nene Tereza e kombit Maqedon.

Pra ajo qe dua te them eshte qe Shqipetaret rrezikohen edhe sot te humbasin figurat e tyre me poshtersi nga me te ndyrat te perdorura nga forca anti-Shqipetare,te njejtet qe nuk guxuan ta vene ne dyshim origjinen e Nene Terezes per aq kohe sa ishte gjalle,ashtu sic nuk guxuan Serbet apo Sllavet dhe Greket ne vene ne dyshim origjinen e Skenderbeut per sa kohe ishte gjalle.

Problemi me anti-Shqipetaret eshte se ndihen si mut kur shohin qe ky popull kaq i vogel eshte kaq fisnik,qe ka nxjerre koka kaq te medha,si Skenderbeu,Ali Pash Tepelena,Mehmet Ali Pasha me dinastine e tij ne Egjypt,Nene Tereza,Kadareja etj, po aq te medhenj qe  kane lene nam ne histori.

Por edhe ne qofte kenderbeu Sllav,atehere ngrihen vetevetiu disa pyetje.

1-perse nuk u kthye ne Serbi por ne Arberi?

2-perse e lidhi besen me princa Shqipetare dhe jo me princa Serb?

3-perse quhej mbreteria e Arbrit,Maqedonit dhe Epirit dhe jo e Serbise?Perse nuk perfshiheshin Sllavet ne mbreterine e Arbrit,Maqedonit dhe Epirit,por vetem popujt autoktone ballkanas???????

4-perse Skenderbeu nuk beri mbleseri me Sllav?Perse asnje martese nuk u krye midis njerezve te Skenderbeut apo princave te tjere Shqipetare me Serb ose Sllave te tjere,dhe ne krahun tjeter martesat midis  Serbeve me Turq u kryen?

5-dhe e fundit,perse fokusimi me insistence (deri aty sa te arrij pseudo-Shqipetari ta quaje Gjonin Ivan) tek origjina e Skenderbeut?

Prandaj sidoqofte e verteta e origjines te Skenderbeut,ai ishte nje Shqipetar qe luftoi bashke me  Shqipetaret e tjere per Shqiperine (Arber, me Arbrit,per Arberine).

Pra dalim ne perfundimin qe perqendrimi i rrezimit te te ashtuquajturit MIT i Skenderbeut nuk eshte ne dobi te studimeve shkencore,as ne dobi te te vertetes historike,nuk eshte as ne dobi te kombit Shqipetar,aq me teper ne kete periudhe te veshtire,por eshte nje tendence shpirtzeze, qe ka vetem nje qellim, trazimin e  metejshem te shpirtrave te Shqipetareve,tejzgjatjen e nje tranzicioni te dhimshem e te mundshem,tejzgjatjen me shprese kapitullimin e Shpirtit te Shqipetarit,dhe ne sherbim te felliqesirave te tilla vendosen si gjithmone jane gati te merren me pislleqe te tilla per dy lek, ata qe Kadareja i madh i quan

NJEREZ  PERVERSE ME SHPIRT PSEUDOINTELEKTUAL

Krye, e ke qare te gjithe pervec nje fakti teper te vockel.  Qe pavaresisht nuk ndryshon rendesine e postimit tend. Pas renies se Despotatit te Rashes ne duart e osmaneve, djali i Gjergj Brankovicit, Stefani erdhi ne Kruje dhe u strehua per disa vjete ne shtepine e Gjergj Kastriotit, ku me pas u be baxhanak me te duke u martuar me vajzen e Gjergj Arianitit, Angjelinen.  Dmth nje si tip krushqie me sllavin u be lol, po s'prishte dhe aq pune, se ishte i verber (praktikisht.)

 1-perse nuk u kthye ne Serbi por ne Arberi?

ne arberi kish shtepine, lal. ne kruje ja kish lene domenin baba. smiley 

smiti ben baben e tij  serb, jo skenderbeun. ky behet i tille prej babes pastaj. tek nje gje ka te drejte, ky smiti, qe ne ate kohe shqiptar e serb nuk kane pas te njejten domethenie me sot. e keshtu ka qene kudo, edhe ne itali.

ishte koha e qytet shteteve sesa ajo e shteteve te sotshme. dmth nje qytet edhe pse perbehej nga shqiptare mund te kishte prijes te huaj ne origjine. aq me teper ky nuk zgjidhej me votim si sot smiley

kjo s'do te thot se sot nuk eshte njesoj. afrikan eshte obama, presidenti i amerikes. lol.

 Edhe ata qe e kritikojne librin e tij dhe ata qe e lavderojne, te pakten ne nje pike jane bashkuar; se libri ka burime te shumta dhe te ndryshme arkivore etj (lexoni edhe Puton me siper).

 

kjo eshte normale, sepse tjetri nuk eshte romancier por profesor universiteti. nuk eshte per t'u çuditur pra. por gjithashtu nuk duhet harruar qe "profesoret", qe nuk kane shpesh intelligjencen per te pare me larg se gjatesia nje dokumenti, nuk kane force t'i zhbejne mitet. bile sa me shume te perpiqen aq me shume e forcojne mitin qe duan te zhbejne. mitet vdesin bashke me popujt qe i mbajne.

dhe ndreca e "mbron" skenderbeun kundra homologut te vet te huaj, ngaqe e mban per malcuer dhe katalik. jo se eshte shqiptar. (ka mundesi qe klosi per te njejten aresye kerkon ta rrezoje mitin e tij)

me po aq zell dhe dokumente po t'i vije rasti, ndreca s'eshte çudi qe te qendise nje liber ku t'i nxjerre, tosket, turq denbabaden. 

pranej sugjeroj qe si atij si shmitit duhet me ja heq fillin, rrotull ka plot çeshtje te argetushme e qe ja vlejne me shume interesin, sesa "studimet" dylekshe te tyre.

 

 

 

Hajdar, ke shume te drejte ti!  Ke pare ti qe del shkrimtari Kadare per te na zgjidhur problemet qe dalin ne studimet historike?!  Pastaj keta vjershetoret e internetit qe na bejne shkrime filozofike, historike, sociologjike etj., per kombin ne vend qe te bejne ndonje vjershe per konsum te shpejte ne internet.

Per artikullin, me pelqeu qe Ndreca kapet "dhembe per dhembe" me Shmidin duke e ballafaquar me fakte.  (Stili disi ironuzues s'duhet te kete vend ne artikuj te tille te tipit akademik/shkencor, megjithate ndoshta eshte bere per efekt pikerisht talles te tezes se Shmidit.) 

Duhet lavderuar perpjekja dhe puna e tij.

Nga ana tjeter, pjesa e gjate qe i eshte kushtuar ceshtjes se fese se Gjergj Kastriotit, m'u duk e panevojshme (per nga gjatesia.)  Per te mos thene qe s'merr parasysh te dhena te tjera historike (konstatime psh se Kruja ne 1453 nuk kishte asnje prift per sherbesa fetare.)  Plus qe nqs citohet Barleci (vete nje prift katolik), qe Ndreca i referohet jo pak here, ai thote se "shqiptaret ishin me shume luftetare se sa fetare."  

Per me teper, duke pasur parasysh dhe aleancat e tjera martesore me familjet fisnike shqiptare, duket se perkatesia fetare (ortodokse apo katolike) nuk ka luajtuar ndonje rol kyc.  Objektivi ka qene gjithmone perforcimi i lidhjeve jo vetem nga ana e zoterimeve, por gjithashtu per te garantuar qendrese te perbashket dhe per te evituar percarjet sidomos ne ate klime luftrash.  (Keto lloj martesash te fisnikeve beheshin gjithashtu ne Europen Perendimore.)

Ky "debat" per ceshtjen e fese personale te Gjergjit, humbet thelbin e personit te tij. 

PS: Persa i perket gjuhes se perdorur, sic thashe me siper, Ndreca nuk ka shkruar ne nje "version" te gegerishtes se ashtu "ia ka enda."  Perkundrazi, eshte bere qellimisht.  Ndjenjat dhe mendimet e tij per gjuhen e perbashket (standarte) i ka bere vazhdimisht te qarta.  Ndoshta ia vlen te diskutohet ne nje teme te vecante, sidomos ideja e tij per te mesuar "gegnisht" ne shkolla ne "Gegni."  Eshte mendimi im personal, por kjo ide me duket teper percarese. 

Mua me duket qe ky diskutimi i standartit eshte edhe me i rendesishem se dhe ai mbi Skenderbeun, te cilit qofte interpretimet "naive" te Schmittit apo pellitjet tregetare te tellalleve, tip Klosi, as qimet e kalit nuk i prekin. Ne fund te fundit, nuk do te donim qe ate qe arriti "Skenderbeu," dmth unitetin kombetar, ta c'bejne standartet e ndryshme te shqipes.

Fakti qe kemi nje gjuhe standarte eshte shume pozitiv. Si rrjedhoje, mendoj qe eshte gabim te zhvillohet nje nenstandart geg, apo aq me keq te mesohet ai ne shkolla. Megjithate, si cdo gjuhe, edhe shqipja standarte nuk eshte e vdekur, pra do kete rrjedhen e vet natyrore te ndryshimit, persosjes apo pershtatjes, kjo edhe pavaresisht ceshtjes se gegrishtes. Ne kete kuader permiresimi, nuk ka perse standarti te mos behet me gjithperfshires, dhe pse jo, me i mire, duke u mbeshtetur me shume edhe ne gegerishte. Kuptohet kjo pune do bere shkencerisht, larg pasioneve lokaliste, revashiste, apo aq me keq politike. Duke qene nje pune e madhe dhe e zgjuar, ka shume mundesi tu mbetet brezave qe vine, se keta tanet, per te thene te pakten, jane shume te zene me halle me ekzistenciale.

 

Ndoshta ia vlen te diskutohet ne nje teme te vecante, sidomos ideja e tij per te mesuar "gegnisht" ne shkolla ne "Gegni."  Eshte mendimi im personal, por kjo ide me duket teper percarese. 

 

per mendimin tim ajo ide (e zhvillimit te gegnishtes ne rang shkolle) eshte shume e mire. i vetmi problem eshte qe edhe ketu ndreces ja rren mendia. ne qofte se gegnishtes i ka ardh koha te vdese, nuk do te jete ai qe do ta shpetoje nga ky fund. 

gjuha eshte zgjedhje personale nje moment te dhene. ashtu si ai ka zgjedhur te jetoje e punoje ne itali, ku flet e ligjeron ne italisht, po ashtu dhe nje geg qe do te kerkoje pune ne Tirane, do te duhet ta pershtase dialektin e tij me ate te vendit, sado patriot te jete.

jo per gje, por nuk do ta lejojne te punoje ne hotel apo restorant apo dyqane me "gjuhe maloku" se mund te largoje klientet qe nuk e honepsin ket lloj dialekti. 

monika belluci ne TV franceze (kur e pyeten per frengjishten e saj mese korrekte)  tha nje moment, qe me ka marre kater vjet shqiptimi i mire i italishtes (dmth nuk e kam problem qe po mu desh, po aq kohe ose me teper t'ja perkushtoj nje tjeter gjuhe). per te hequr aksentin regjional mnjf. ket sforcim ajo e ka bere ngaqe donte te bente karienen qe ka bere.

ky fat do te jet edhe per shqiptaret dhe dialektet e tyre ngado qe vijne. smiley

Kur lufta behet e forte,te fortit fillojne e luftojne.Keshtu me duket pergjigja e Ndreces.Profesionale e dinjtoze...Une nuk e kam aq me shmitt-in ,por me Klosin.Shume i paskrupullt.

Sidoqofte, per nje gje ky debat eshte jashtezakonisht i mire;  shqiptaret qe me deshire ose edhe pa deshire jane bere te njohur me kete debat, nuk do te habiten kur te degjojne se Skenderbeun ka nga ata studijues qe e quajne edhe renegat, qe motivi i luftes se Skenderbeut me Sulltanin mund te kete qene nje hakmarrje personale per vrasjen e babait, qe mjedisi dhe koalicionet kunder osmaneve kane qene me armiq shekullor te shqiptareve si serbet etj.  Qe "barinjte-ushtar" te Skenderbeut e kane pasur mendjen tek placka dhe jo tek atdheu, qe organizonin plackitje, qe Skenderbeu ju ka hyre ne shpate atyre fshatareve qe kishin pranuar islamin etj. etj.  Keto gjera kur degjohen dhe debatohen i kalitin per te mos pesuar ndonje tronditje kur i degjojne dhe per te kthyer pergjigje, per te qene te qarte nese ndonje i poshter ja u permend.

As e lexova fare artikullin me siper se nuk ka c'te me ndryshoje per ate qe di per heroin tone. pervec cudise qe e pashe ne gegerisht (akoma nuk e kuptoj arsyen) shoh nje lekundje ne disa komente te perkatesise etnike te Skenderbeut.
Qe te kuptoni me mire se cfare po ndodh me figurat e kombit duhet te mbani mend nje gje; "kohet kane ndryshuar per shqiptaret, por interesat dhe qellimet e komshinjve tane jane pothuajse te njejta me ato te fillim shekullit te XIX"(teme shume e gjate kjo dhe s'po i hyj fare)
Do me situaten ne Kosove ku vrasesit luajne rolin e viktimes, do me varrezat e ushtareve greke, apo me zgjerimin e zonave te minoritetit, me ligjin e luftes akoma ne fuqi, pronat e Chamerve, e me njemije nje menyra per asimilimin e  ne c'kombtarizimin e emigranteve tane.

Te tera keto e kane nje zgjidhje, por per sa kohe ne do te varemi ekonomikisht nga bota dhe do zbatojme urdherat e tyre, per sa kohe politikat e vendit tone nuk do bazohen mbi maredheniet reciproke me shtetet fqinje, por ne ato te servilizimit dhe inferioritetit, dita qe ne do te hyme ne familjen europiane do vazhdoje te jete akoma si nje enderr e larget, dhe do vazhdojme te shohim se si ato qe i kane rezistuar me shekuj historise te na manipulohen perpara syve dhe pse jo te na "grabiten" ne te ardhmen. 

Romaket kishin nje thenie; "numero gishtat kur i jep doren grekut"
 

 Qe te kuptoni me mire se cfare po ndodh me figurat e kombit duhet te mbani mend nje gje; "kohet kane ndryshuar per shqiptaret, por interesat dhe qellimet e komshinjve tane jane pothuajse te njejta me ato te fillim shekullit te XIX"(teme shume e gjate kjo dhe s'po i hyj fare) 

po te ishte keshtu asnje nuk do ti kish ndaluar ata, qe siç kane bere me shqiponjen dykrenare ta pervetesonin edhe skenderbeun me kohe, kur shqiptaret nuk dinin nga qene dhe u deshen rilindasit t'ja u kujtonin figuren e bemat e skenderbeut. 

fakti qe nuk e bene kete, tregon me shume nga studime te tilla te dyshimta. e siç tha me te drejte zana, nuk eshte faji i shmidit (ai bile tha qe librin nuk e ka shkruar per shqiptaret, dmth nuk ka pas qellim te rrezoje mitet e tyre) por i klosit qe me teper se problemi vete i intereson me shume zhurma rreth tij. 

per vete preferoj me shume nje Kadare qe merret me klosat, sesa nje Ndrece qe merret me shmitat. 

Ky debat per mua eshte jo i mire e para, sepse nxit ndjenjat nacionaliste te semura ,duke rinjgjallur nje histori te kaluar shume te dhimbshme per Shqiptaret ,ate te pushtimeve romake ,slavo serb,otoman ,austro-hungarez etj .., e dyta , Schmitt ,ka bere studime dhe ka krijuar nje version personal duke hedhur teza qe veshtire eshte te kene ,nje mendim te prere dhe te besueshem per te mbushur mendjen Shqiptareve dhe botes .

 Shume shkrime te tjetra thone dhe vertetojne se Skenderbeu ka qene Shqiptar,por katolik , dhe nuk ka luftuar per atdheun por per fene ,ngrihet nje tjeter dhe thote.

Shume te tjere si Polici ,kerkojne qe te heqin fare Skenderbeun ,se paska vra shqiptare me besimin Islam .

 Skenderbeu -thote Polici -ju ka hyre ne shpate atyre fshatareve qe kishin pranuar islamin etj. etj

Ne kot flasim per bashkim te shqiptareve pasi si sot edhe ne te kaluaren ,nuk gjen dy shqiptar bashke ,ne nje mendje !

Ca jane me turkun ,ca jane me Serbin ,ca jane me italianet ,simbas koniukturave qe ata ndodhen dhe edukates qe kane marre.

Divida e d`impera ..eshte politika e vjeter dhe e re per shqiptaret ,prandaj armiku i shqiptarit eshte shqiptari.

Ky debat per mua eshte jo i mire e para, sepse nxit ndjenjat nacionaliste te semura ,duke rinjgjallur nje histori te kaluar shume te dhimbshme per Shqiptaret ,ate te pushtimeve romake ,slavo serb,otoman ,austro-hungarez etj .., e dyta , Schmitt ,ka bere studime dhe ka krijuar nje version personal duke hedhur teza qe veshtire eshte te kene ,nje mendim te prere dhe te besueshem per te mbushur mendjen Shqiptareve dhe botes .

 Shume shkrime te tjetra thone dhe vertetojne se Skenderbeu ka qene Shqiptar,por katolik , dhe nuk ka luftuar per atdheun por per fene ,ngrihet nje tjeter dhe thote.

....te heqin fare Skenderbeun ,se paska vra shqiptare me besimin Islam .

 Skenderbeu -thote Polici -ju ka hyre ne shpate atyre fshatareve qe kishin pranuar islamin etj. etj

Ne kot flasim per bashkim te shqiptareve pasi si sot edhe ne te kaluaren ,nuk gjen dy shqiptar bashke ,ne nje mendje !

Ca jane me turkun ,ca jane me Serbin ,ca jane me italianet ,simbas koniukturave qe ata ndodhen dhe edukates qe kane marre.

Divida e d`impera ..eshte politika e vjeter dhe e re per shqiptaret ,prandaj armiku i shqiptarit eshte shqiptari.

Blendi, mua nuk me duket se fjala e lire, shkembimi i ideve, dhe shkrimi i librave jane te pershtatshme per t'u krahasuar me te marrin qe te ndot pragun e shtepise - puna e te marrit zgjidhet thjesht: shko raportoje rastin dhe ndihmoje te marrin e gjore te shkoje te marre mjekimin dhe trajtimin e duhur.

Perkundrazi, nje ide kritikohet dhe argumentet ballafaqohen per te ndricuar te verteten, jo per te shenuar pike ne kosh, duke mbajtur proces verbal a inventarizuar aritikuj te imet. Ndreca me listen e tij me duket se kete synim kishte, te shenonte pike. Sic vura re me pare ato qe thote te gjitha ose pjeserisht mund t'i kete te verteta. Per nje pjese te mire te argumenteve ose tezave te Ndreces s'kam c'te them shume sepse menyra si i kish paraqitur - liste me emertime zerash, por pak te shtjelluara - pikerisht pak kontekst ofronte. Ne kete pikeveshtrimi, mendoj se Arnold Toynbee qe permend (historian i regjur jo "i ri" si Schmitt & Ndreca) nuk do te kishte mbetur i kenaqur. Aq me teper si studiues i drejtpeshuar, me sens te forte etik, e me respekt te madh si per lexuesin ashtu edhe per koleget oponente a proponente.

Shkrimi i Ndreces ishte aq i kompaktesuar e hermetik saqe i binte qe kontekstin situacional lexuesi duhet ta krijonte vete ose ta dinte qe me pare. Kjo eshte nje pandehme shume e rrezikshme ne cilindon rast, por sidomos e  rrezueshme ne raste lavrimesh te tilla si ai mbi Skenderbeun e mesjetes. Kujtohuni ju lutem se bodrumet e arkivave, as studiuesit arberore s'po munden dot t'i shkelin qofte se s'kane mundesi financiare, qofte se jane pa mbeshtetje shteterore-administrative, qofte se iu mungon takati e kapaciteti prej levruesish te njimendte, qofte se thjesht iu mungon deshira per pune e per te lodhur mendjen.

Interpretimit racional te Ndreces ia merrte frymen pezmi emocional dhe e kompromentonte veshtrimi nga lart qe i bente Schmittit. Me duken te drejta verejtjet e ThoughtPolice, sidomos krahasimi Ndreca - Plasari. Por dua te terheq vemendjen se shkrimi i fundit te Gazeta 55 i Plasarit po per Skenderbeun si strateg, ndonese rrokte e ndriconte nje tjeter aspekt te ketij prijesi duke iu kundervene indirekt me shume finese Schmittit, pikerisht per nga bolleku i shtjellimit, kontekstit dhe interpretimit dallonte nga ai i Ndreces. Perkundrazi bolloku i Ndreces orientohej per nga metimi per te perulur Schmittin. Kjo eshte metode e vjeter e jona te cilen skizmat e sotme ideologjike dhe fetare e mekojne dhe e mbajne ndezur.

Sa per gegnishten, me vjen keq qe shqiptaret po e trajtojne sot sikur te ishte gjuhe e huaj, dhe dijetaret gege sikur te ishte gjuhe siperore. Te mesojne geget gegenisht? Cdo te thote kjo? Po pse gegenishtja nuk eshte shqip e pjese e shqipes? Te gjithe shqiptaret gege e toske duhet ta njohin gegenishten duke ia njohur autoret, duke ia lexuar gjuhen e shkruar jo me fort per gegerishten si fraksion por per shqipen, kulturen e botukuptimin shqiptar si te tere.

Prap me Klosin dhe Shcmitin? Thone se kur diskutohet shume per dike ja rit vleren.

Admin mjaft pash zotin, se na i bete Schmitin dhe Klosin historianet e shekullit. Pse nuk sillini ketu ndonje artikull ku thuhet se dielli rrotullohet rreth tokes, apo se toka mbeshtet ne tre elefante gjigande dhe ajo eshte e sheshte? Do te kete po kaq diskutime,dhe vepra te tilla gjen me oke ne tregun e lire

Monda,

Nuk mendoj se eshte kohe e humbur kot argumentimi se Skenderbeu ka qene katolik, sado shume qe ti kushtohet kesaj. Jo se ai ka qene kaq shume fetar, apo se identiteti fetar ka qene ndonjehere shume i rendesishem per shqiptaret ne pergjithsi dhe Skenderbeun ne vecanti; fatmiresisht jo. Por sepse ajo eshte nje pjese e identitetit te tij (personal, shqiptar, etj). Alternativa i bie te jete ortodoks; rings a bell now, sa shume jane perpjekur serbet dhe greket ta bejne ne mos sllav apo grek Skenderbeun, te pakten ortodoks?

Sic tha Blendi me lart jam pikerisht dakort (ne fakt e kisha menduar me pare vete si analogji smiley) qe Skenderbeu eshte guri qendron i themelit te kombit tone, eshte ne fakt per mendimin tim me shume se guri, eshte strumbullari, eshte kollona kryesore; hiq disa figura te tjera dhe kombi qendron, hiq Skenderbeun dhe do ta kishe shume kollaj ta kishe mohuar kombin shqiptar gjate perpjekjeve mbas pushtimit otoman per ta zhbere shtetin/kombin tone.

Po e hoqe Gjergjin nga historia (dmth po e denigrove; ta besh te lig, te huaj, etj, se per ta injoruar s'ka se si se ka qindra rekorde historike per te) e ke bere me shume se gjysmen e punes qe te duhet per te zhbere (eventualisht) kombin shqiptar. Ne gjithmone kemi qene (më t&eumlsmiley percare), prandaj dhe e kane pasur te lehte te na pushtojne. Perndryshe te gjitha permendjet e hershme (dhe te pavaruara, i.e. nga jo-ballkanasit p.sh.) qe kam lexuar per pershkrimin e shqiptareve/ilireve, i paraqesin si mjaft te zotet ne krahasim me komshinjte per pune, administrim, ambicje, principe, liri-dashje, etj etj, dhe ne disa periudha dhe per vater te qyteterimit (p.sh. Cesari qe dergoi nipin te studioje ne Apoloni, etj).

Por ama kemi qene dhe te percare dhe ndjenja e identitetit kombetar na ka munguar, si para dhe mbas Skenderbeut (deri ne rilindje); dmth vertet jemi nga te vetmit pasardhes te ilireve qe i rrezistuam asimilimit nga sllavet dhe ballkanasit e tjere te mevonshem, por ne kemi qene ilire/arbereshe/shqiptare krenare, por si identitet pesonal/klanor, jo kombetar, dmth jo Shqiperia/Arberia/Iliria. A nuk ishte arsyeja/premisa e sulmit te pare otoman mbi shqiptaret ftesa e nje klani shqiptar ndaj tyre per te luftuar me turqit kunder nje klani tjeter shqiptar? Jo se nuk do na pushtonin ndryshe, por prap...

Keshtu qe Skenderbeu ka qene i pari qe jo vetem arriti ti bashkoje njerzit, pavaresisht se shtysat per bashkim per shume prej tyre mund te kene qene thjesht interesa vetiake, jo kombetare. Dhe me vone mbasi shijuan frytet e bashkimit dhe te fitores per aq vjet sa munden, jo vetme qe e mesuan qe "shkopat kur jane bashke e ke veshtire ti thyesh", por dhe hodhi rrenje mendoj kombetarizmi, sado qe s'ishte i perkryer, sado qe s'kishte shtet shqiptar. E kam veshtire ta mendoj qe rilindasit p.sh do frymezoheshin njesoj dhe do benin te njejten gje sikur Skenderbeu te mos kishte egzistuar, dhe bashke me te ajo pjese e historise shqiptare.

Tani qe te kthehemi prap tek feja e Gjergjit. Jo se katoliket shqiptare jane superiore ndaj ortodokseve apo muslimaneve, apo paganeve shqiptare. Por Skenderbeu katolik s'ka asnje gje te perbashket me greket ose sllavet, ndersa Skenderbeu ortodoks ka fene te perbashket; pra ketij guri te madh duke i thyer nje pjese te tij (sado pak apo shume te rendesishme per te personalisht ne ate kohe) e ke me te lehte ti thyesh nje tjeter me vone, disa vjet apo disa dekada apo disa shekuj me vone. Sot del ortodoks Skenderbeu, dhe nese e tolerojme ne kjo futet ne histori, te pakten si alternative, e me vone mbase si teze e vertete/absolute mbi ate te katolicizmit te tij. Neser pastaj del qe i ati nuk quhej vetem Ivan por kishte lindur ne Iks apo Ypsilon krahine te Serbise, diku thelle kuptohet, jo afer Kosoves. Pasneser pastaj keto "fakte historike" te historianeve si Shmidi dhe leshi me qime perdoren si referenca ne shkrimet e Shmideve dhe Kloseve te ardhshem, dhe keshtu me rradhe, derisa te dale qe te kete teza "historikisht te pakundershtueshme" qe Skenderbeu ka qene grek apo sllav fjala vjen, dhe qe ne s'kemi pasur asnje gram prejardhje nga Iliret po kemi qene sllave qe rebeluam ndaj identitetit sllav, e por.dhe me rigon.

Prandaj nuk mund te leshohet asnje nanometer pé ne asnje pjese te identitetit te Skenderbeut, por edhe te figurave te tjera apo kombit tone. Pa historine dhe identitetin tone, pa keto gure themelesh, rrezikojme te permbysemi dhe te mos egzistojme si komb, qofte sot apo qofte mot, pasi keto jane themelet tona, si tani si me vone, dhe jane njesoj te rendesishme si tani si me vone, te pakten per identitetin personal.

 o xhibi, e njohim historine (dmth se çfare ka bashku e çfare ka ndare Skenderbeu) edhe ne, nuk vime nga pylli, prandaj nuk ka nevoje me na e perserit  papushim. smiley

na thuaj po munde, nga e nxjerr ti qe Skenderbeu ka qene katolik ? sepse kete gje as Ndreca nuk ka arrit dot t'ja provoje atij Shmitit, mesa lexova une tek shkrimi lart.

Xhib, nuk e di c'po gatuan ti me Hajdarin, por ato me siper qe ke shkruar me lart, vallai s'gelltiten. 

Seriozisht e ke?  Nje njeri me kapacitetin tend?  Dmth nuk mund te themi qe Gjergj Kastrioti ishte ortodoks qe te mos kemi probleme me sllavet dhe greket?  Dmth ortodokseve shqiptare u vihet etnikisht nje pikepyetje?  Je ne metro? 

Per besimin e Gjergjit:

Cfare feje kishte Donika?  Me ke u martua Gjoni, djali i Gjergjit?  Ku vdiq Raposhi, vellai i Gjergjit?  Cfare lidhje ka pas i ati i Gjergjit me Hilandarin, Malin e Shenjte?  (Per te mos folur pastaj per "Oroshin" shqiptar qe eshte komplet teme me vete.)

Marlin Barleti eshte shprehur se s'ka pasur prift ne Kruje, por tashme dihet nga dokumenta te tjere qe kane qene te pakten dy, Nifoni (me vone Patriark) dhe Zaharia (te dy ortodoks.) 

Une mbeshtes konkluzionin e Nolit, qe Gjergji ka qene Uniat, pra ka pranuar poziten e Papes, por ritet e tij kane qene ortodokse, se ashtu ishin verdalle ne ate kohe.  Uniatizmi i Gjergjit u be teologjikisht i mundur nga traktati i nenshkruar ne 1443 per bashkimin e dy kishave.  Por bashkimi, per arsye qe s'ka vend te diskutohen ketu nuk ndodhi.

Dhe pa vajtur shume tej nga ditet tona, te cfare riti jane arbereshet e Italise? 

Ta kam fjalen qe fakte ka nje dynja per kete pune.  Ortodoksia e Gjergjit nuk e ve ate ne rrezik nga llogjet e rrugeve te sllaveve apo grekeve.  Uniatizmi ishte nje domosdoshmeri gjeopolitike jo vetem per mbijetese (ne nje kohe qe ra Konstandinopoli) por dhe per asistence nga Papa dhe mbreterite verdalle. 

Dmth nuk mund te themi qe Gjergj Kastrioti ishte ortodoks qe te mos kemi probleme me sllavet dhe greket?  Dmth ortodokseve shqiptare u vihet etnikisht nje pikepyetje?  Je ne metro?

Fort e dashtun Monda. smiley

Mos mer kot si pushka e jevgut. smiley As mos me atribo mua thenie apo gjera qe ti e di shume mire qe as i kam thene as nuk jane ne mendimet apo paragjykimet time.  Bile shprehimisht e kam bere te qarte qe per mua perkatesia fetare s'ka asnje ndikim apo ndryshim ne vleresimin e shqiptareve. Por sic thashe me lart, katolicizmi i Gjergjit (flas gjithmone per 'fe nominale' ne kete rast, dmth ca ka qene  prejardhja, rrenjet te te atit, gjyshit, etj), se kjo synohet nga grekosllavet, prejardhja e Skenderbeut, per ta ç'shqiptarizuar me pas, ose "çmitizuar&quotsmiley ka qene objekt per arsyet qe thashe dhe qe dihen dhe pa i thene une. Nuk i referohem se kujt shenjt apo zot i lutej Skenderbeu para se te rrembente shpaten dhe te priste ca koka turqe ne beteje kur ia rrethonin kalane, apo nese i lutej ndonjeri, se as e di, as me intereson, dhe as nuk ka pike rendesie per mua. E kisha gjithmone me fene nominale te tij dhe familjes se te atit dhe 'deres' se tij sic thashe.

Jo se Skenderbeu do ishte nje gram me pak Skenderbe apo shqiptar dhe atdhedashes po te kishte nje rrjedhje familjare ne nje fe tjeter apo pa asnje fe, apo ti adhuronte ndac ferrat dhe shkurret poshte kalase po deshte. Por nga ana tjeter s'kemi pse e Ivanosem kot se koti Skenderbeun dhe eterit e tij meqe keshtu i intereson disave per qellimet e tyre antishqiptare. Dmth nuk kemi pse e pagezojme Gjergjin tani mbas 6 shekujsh ne nje fe tjeter, as nuk duhet te lejojme nje gje te tille kur tentohet nga te tjeret. smiley

I dashtuni jem xhibi.  Pse je ka merr si pushk gabeli, djalooo?  Lexo c'ke shkrujt, prit do dakika, lexoji apet, e shkruj:

Tani qe te kthehemi prap tek feja e Gjergjit. Jo se katoliket shqiptare jane superiore ndaj ortodokseve apo muslimaneve, apo paganeve shqiptare. Por Skenderbeu katolik s'ka asnje gje te perbashket me greket ose sllavet, ndersa Skenderbeu ortodoks ka fene te perbashket; pra ketij guri te madh duke i thyer nje pjese te tij (sado pak apo shume te rendesishme per te personalisht ne ate kohe) e ke me te lehte ti thyesh nje tjeter me vone, disa vjet apo disa dekada apo disa shekuj me vone. Sot del ortodoks Skenderbeu, dhe nese e tolerojme ne kjo futet ne histori ...

Labce, lesh me tresh se me dysh keputet. 

Plus, tek postimi im me lart, jam shprehur qe orvatja tejet e gjate e Ndreces me fene e Gjergjit eshte e panevojshme, dhe thashe qe pak rendesi ka feja e Gjergjit.  Por tjeter ajo pune, tjeter e verteta historike, dhe tjeter kjo ide se edhe nqs eshte e vertete, s'duhet te themi cfare ishte Gjergji se mos na e rrembejne. 

Te pershendes me:

Donika: Gjergj une shoh male, fusha me lule ...
Po ti Gjergj ca sheh?
Gjergji: une shof turq, vecse turq .... smiley

PS: Kur t'u pergjigjesh pyetjeve me lart qe te solla, ma thuaj mua ne vesh fene e Gjergjit, qe te mos na degjojne greket e serbet lol. 

Ja te te pershendes dhe njehere:

Gjergji: Bukur si te qujn djalosh?
Gjini (xhibi): Gjin me qujne.
Gjergji: A don ti Gjin (xhibi) me luftue turqit?
Gjini (xhibi): Due
Gjergji: Qe pallen .... smiley

Po de e kam thene ate "Por Skenderbeu katolik s'ka asnje gje te perbashket me greket ose sllavet, ndersa Skenderbeu ortodoks ka fene te perbashket" nga kendveshtrimi i atyre qe duan ta cmitizojne dhe cshqiptarizojne, besoj eshte shume e kuptueshme se eshte brenda kontekstit. Dmth po te jesh nje serb ose grek qe punon dite e nate kundra Shqiperise dhe shqiptareve, Skenderbeu eshte target jot nr 1, dhe meqe nuk mund ti mohosh suksesin luftarak etj, pasi ka dhjetra e qindra libra e ese e rekorde historike per keto, do mundohesh ti ndryshosh dicka qe mundesh, dhe meqe ne Shqiperi ka pasur dhe ka ortodokse qe heret, pse te mos ta besh ortodoks si fillim, e me pas ja nderron dhe emrin te atit, dhe me pas dhe te tijin, dhe me pas e ben me origjine nga serbia fjala vjen (meqe me pare ia ke nderuar fene kjo eshte ne akord me kete variant) etj.

Prandaj i qendroj plotesisht asaj qe thashe se nuk duhet te leshojme asnje pe per asnje detaj, ndac per Skenderbeun, ndac per kombin ne pergjithesi. Packa se ne keto detaje mund te na duken te parendesishme (pasi atdhedashuria e Skenderbeut dhe patrioteve te tjere nuk eshte varur nga feja) ato kur behen me qellim nga te tjeret, ose kur dhe kur behen pa qellim te keq i cojne uje lumit te tyre, jane shume te deshme.

Nuk kemi pse ta mitizojme apo cmitizojme, as pse ta pagezojme tani.

 

P.S. That being said, me ndihmo(ni) me ca keywords ne anglisht (po dhe shqip). Do ve ca materiale ne anglisht per Skenderbeun ne Scribd dhe dua ti ve tags keto keywords ne anglisht, qe te terheqin sa me shume vizitore, se na mbyten materialet gjysemperallore te bera nga fqinjet per heronjte dhe historine tone.

P.sh. how about these? Ca te tjera?

scanderbeg, iskander, george castriot, castriot, gjergj kastrioti, skenderbe, skenderbeu, skenderbeg, skender bej, gjergj kastriot skenderbeu, kastrioti, albania, albanian, albanians, albanian origin, shqip, shqiptar, history, albanian history, albanian prince, albanian king, albanian warrior, albanian war, albanian wars, histori, historia, turk, turkish, ottoman, ottoman empire, sultan, murat,

Apet je ka flet tallash smiley.

PS: muzaka, arianiti, zaharia, leka, epiri (sidomos ky njehere), uniate etj etj etj

 Skenderbeu,si shqiptar i vertete, e ka perdorur fene si gunen.

Greket jane frymezyar shume me Skenderbeun e Schmitt ,duke akuzuar Shqiptaret ,dhe historianet e Shqiperise si manipulator te historise .Ata thone se Skenderbeu eshte Grek .

Ja nje version i tyre .Georgios Kastriotis- Greek (Hellas),

une nuk dua te zgjatem se keni nja dy muaj qe e keni bere historine lesh,por nuk i heq asnje presje komenteve te mondes.

ThoughtPolice_ - 4 Jan 2009 - 12:04am ""     Polo po vi vetem per te sqaruar thenien filosofike ose meditimin tuaj filosofik qe shume  e lexojne po pak i kuptojne suret e tua te zbritura nga xheleshanuhu vet. Ja qe ta bej me te kuptueshme te gjithe historine e Shm...tit si duhet kuptuar nga sureti YT (allahu qoft levdu).

Nje djale i ri rastesisht i quajtur  Shmit , duke u grindur e shau njonin nga nena me ate shprehjen e di ti "te q...nene". Kalon baba i atij cunit te share dhe i fut i te rrafme Shmitit...qe iken duke qare me te madhe ne shpi.... Hop del Poli-xeni, e ema e Shmitit dhe i ulerin burrit:"- Maskara ..te bej varrin, te heq identitetin smiley etj . C'pate qe e rrahe ??? " Po moj Policeni , po shau djalin nga nena ! " ...dhe Policeni argumentuese ja kthen : "- Po pse me nje te vogel merresh ti? Ashtu e ka mesuar ashtu e tha!"----" E po ketu qendron e keqja moj Policeni. Pse nuk e ke mesuar ti te thote me q...nenen"

Per kohen sot , ne kete marramendje totale , e ne kete treg inflacionist te mendimit ,por te shuemzuar ne infinit nga tregtaret e flamujve , na vjen nje qendrim i qete e dashamires i edukuar me te verteten historike se me shume rendesi nga gjithshka se sa  gjetja e FAKTIT , ka Interpetimi i TIJ.I qete ne kete rast z. Ndreca dhe ketu qendron madheshtia e tij ne raport me zhurmemedhejte Klosi end Komp ,qe nuk kuptohen se cfare qellimi kane, pasi ne kete liber (te pakten prej pasazheve te prura) jepen edhe INTERPETIME anti Kombit Shqipetar .

 Personalisht mbroj pikpamjen se te gjitha faktet qe Shm...ti i paraqet te REJA dhe nje turme sugjestionusish shkojne pas tyre si te REJA ...Nuk Jane Aspak te Tilla... Ato jo vetem qe kane qene te njohura nga studiues te A.SH Shqiptare te asaj Kohe, por jane anashkaluar si te pa perfilleshme per Linjen Historike te Veprimtarise se Skenderbeut. Biles nje studiues i ZESHEM i fushes Ushtarake (D.Radeshi) ne nje artikull interesant te atyre viteve duke u mbeshtetur ne FAKTE e DOKUMENTE ( pra te nxjerra nga arkivat) Hamza Kastriotin (nipin) e nxirrte nje "zbulues" te derguar prej Skenderbeut dhe jo si nje "tradhetar"!!!!!!

Dikush ketu( si jo ralle ne te dendur smiley ) u mundua te shtynte debatet si "gjithnje" me idene se "jane te fushes"...ku me fushe mendoj se kupton jo fushen e Myzeqese as atyre te zbuluara se fundi ne Mars...por dicka si Rruga e Qumshtit nder Galaktika !!!!!. Mendoj se kjo duhet te bjere POSHTE ne argumentet , sepse nje formim i PLOTE i dikujt ne nje fushe te caktuar eshte po aq i VARFER ne interpetim i lidhur me shume fusha te tjera ku Peshqit jane specialist fushe. Vetem kori i zhurmemedhejve mund te udhehiqet nga teori boshe te tilla , aq me teper kur kane edhe ndonje Master per kulturen e dancingut ne Popujt Zulu.

Nuk e kam lexuar librin e Shmitit e këtij debati nuk doja ti hyja fare por meqë pak a shumë devijoi nga tema kryesore po jap dhe kontributin tim historik mbi temën.Më duket se problemi kryesor i debateve të këtij lloji në media apo tjetërkund bëhet sepse heroi,ngjarja,pasojat hiqen nga konteksi historik i kohës kur u kryen dhe zhvendosen të matura me metrin e kohëve të tanishme.

Skënderbeu ishte serb,grek bullgar a italian vetëm nga emri e feja???Kjo më duket një hipotezë e kotë sepse 1.emri i Skënderbeut është shkruar në të gjithë format e trajtat e mundshme të mesjetës(ka dokumente latine me Georgus,dokumente serbe me Jovan,turke me Iskanderbeg etj.)2.feja e Skënderbeut(e ndryshuar së paku 2 her&eumlsmileynuk mund të merret si bazë diskutimi sepse mund të ishte ndrrim oportunist ose jo(nëse ai bëhej hindu nuk do të thotë që është indian).

Lufta e Heroit tonë Kombëtar duhet parë në konteksin e kohës.E vërtetë që i mblodhi princat shqipëtar,e vërtetë që i rezistoi turqve po nuk mendoj që donte të krijonte një shtet mbarëshqiptar për sa kohë që idea e shtetit kombëtar është e fundit të shekullit të 19-të e ai vetë nuk shihte ndonjë ndryshim nga "nënshtetasit" boshnjakë serbë a malazezë që i kishte nën sundim.Bile në sytë e tij një princ shqiptar nuk ishte më i devotshëm a besnik vetëm se ishte i tillë.

Zoti Klosi në deklaratat e tij i ka bërë një shërbim marketingu modern librit(bë rrëmujë e nga kurioziteti do të shitet).Por deklarata e tij që burimet historike turke nuk duhet të merren parasysh sepse janë panegjerike më duket si një tentativë joserioze prej historiani për ti marrë parasysh vetëm ato burime që nuk bien ndesh me tezën tënde.

Te vjen te pellcasesh, kur sheh se kombi yt brehet dite per dite,  jave per jave, muaj per muaj, vit  per vit nga furia e vomjeve shoviniste serbe me ne krye pjellen e vjeter te Kalit te Trojes.  Shqiptaret e thjeshte vazhdojne te genjehen nga Globalizmi ashtu si u genjyen nga Interrnacionalizmi.   E gjithe bota ka idhujet dhe mitet e veta kurse pordhacet shqiptare edhe uren e Gorices e shkaterrojne (rreshqitja e dherave???????)

 

Sigurisht argumentat marrin ngjyra te ndryshme dhe shkojne deri aty, ku nuk mbajne me .....por te analizosh sot "Historine e jetës dhe e bëmave të Skënderbeut", nga Marin Barleti eshte njesoj si te analizosh "Iliaden" nga Homeri.

 Ne shqiptaret me duket se kemi harruar dhe merremi me objektin, duke harruar subjektin. Perderisa Barleti e ilustron Skenderbeun fuqishem, deri ne hiperbole dhe kjo behet e pa kundershtueshme per pese shekuj me radhe nga te huajt  por e admirueshme ,mua me duket se nuk kemi te bejme me nje, por dy heronj te se njejtes kohe. Ndoshta per mua triumfatori dhe me i rendesishmi eshte Barleti qe arriti te artikuloi me mjeshteri moralin e vepres se tij,i cili i atribohet nepermjet Skenderbeut deshires se nje populli rebel dhe te eger ndaj te huajve pushtues, ashtu sic filtrohet ne te gjithe Historine , i  gatshm per te sakrifikuar per lirine e tij.

Ku ishin studiusit dhe analistet  serbo-grek pergjate ketyre pese shekujsh?

Apo ne momentin qe ata krijuan kombe -shtet  mbi tokat e  shqiptareve me ndihmen e te tretit, tentuan dhe tentojne te krijojne rryma moderne deri ne demitizime....duke perdorur disa "ushtare" te vetequajtur te "kenduar" me teper se te tjeret...gjynah...eshte koha e ndotjes se mjedisit...

 Nuk besoj se kam kohe te tepert te lexoj Shmitin dhe as nuk me intereson t'a kembej ate me Barletin e madh, qe nuk ndryshon nga gojedhenat e gjysherve dhe stergjysherve  tane,nga kenget me lahute, odat e muzikes shqiptare dhe kenges arbereshe.

 

   Nuk e kuptoj perse perpiqemi te vrasim miza kur ato nuk te bejne asgje...aq me teper kur Europa i ka mbyllur tefteret e Historise se Heronjve  te Mesjetes pa asnje medyshje, duke e vulosur ne menyre absolute, Skenderbeun si Shqiptar,me palle te vogel apo te madhe,i shkurter apo i gjate,Gjergj, Jorgo apo Skender...Ka mbledhur ne lufte Burrat e Arberit ,ata qe kishin deshire te vdisnin per dheun e tyre . Per kete Kultura Europiane e ka pranuar penen mjeshterore te Barletit dhe vazhdon akoma te pranoje ate, po aq mjeshterore te Kadarese.Shmitat le te perkthehen dhe te shiten te Pazari ri per pulastrene, se ne do te blejme gjela deti sipas tradites sone.

 

 

 

 

Mitet e të tjerëve

Romeo Hanxhari* /Shekulli

Debati për librin e austriakut Schmidt mbi Skënderbeun, më ngacmoi fort kujtesën lidhur me çuditë e historive të miteve në këtë mjedisin tonë të uruar ballkanik. Më kujtoi pikërisht diçka që më ka mbetur në mendje dhe më ka bërë të mendohem shumë. Më kujtoi fjalët e nacionalistit Emir Kusturica përpara 1 milioni nacionalistëve serbë.

Aq të çuditshme fjalë, sa që i fiksova në origjinal: “Koju mi mitu propadamo? Kosovsku mitu!”, që shqip ishte “Cilit mit i përkasim ne? Mitit të Kosovës!”. Këto fjalë në serbisht ia tha ai të gjithë kombit serb dhe gjithë botës nëpërmjet EuroNews-it të nesërmen e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, në mitingun e madh anti-Kosovë të serbëve në Beograd.

Më goditën fort këto fjalë. I kam vërtitur gjatë në kokë. Thosha: si ka mundësi që këta serbët, me gojën e një figure kaq të njohur publike, e pranokan botërisht që i besokan dhe luftokan për ...një mit? Kosova për ta është “një mit”. Miti i Kosovës, miti i “Kosovës si djep i Serbisë”. Asgjë më shumë se sa një mit.

Pra, mendoja, diçka që jo domosdoshmërisht ka të bëjë me të vërtetën. Dhe, edhe pasi iu drejtova fjalorëve, sërish konfirmova që “një mit”, me pak fjalë qenka thjesht “një sajesë, e cila dalëngadalë bëhet aq popullore sa që e besojmë si të vërtetë”. Kaq thjesht. Ata pra, fqinjët tanë serbët, besojnë në një mit, dhe nuk e vrasin mendjen për këtë.
 
Përkundrazi, qenkan aq të zotë sa që e sjellin vërdallë gjithë botën, vetëm sepse si ushqim u kanë dhënë një gënjeshtër. Çudi! Dhe imagjino sikur në anën e tyre mos të kishin një sajesë, por një të vërtetë…

Pra ata qenkan në rregull me veten… Po ne këtej, shqiptarët, ç’bëjmë? Ne kemi të vërtetat historike në anën tonë, dhe megjithatë jemi aq mazohistë me veten tonë. Sërish çudi! Fjala vjen, ne kemi një tokë që e kemi jetuar pa ndërprerje që në fillimet e kohës, dhe sa pak bëjmë që t’ia tregojmë botës këtë.

Kështu, kishave shqiptare katolike të kosovarëve të shekullit 16-17, të cilat serbët i kthyen në kisha të tyret, nuk jemi në gjendje t’ua ndriçojmë historinë. Nuk kemi dokumente ndoshta? Ndoshta, por jo vetëm. Ajo që s’kemi, ndoshta është bindja që të tjerët e kanë: që të betonojnë të vërtetat e tyre.

Ne në fakt i dorëzojmë tonat, na erodohen ato si toka që marrin lumenjtë. Fjala vjen, sërish, kemi figura të cilat i kanë bërë nder vetes dhe kombit, dhe sa pak bëjmë t’u japim vendin që u takon. Kështu, shyqyr që Nënë Tereza pati mirësinë ta pranonte me gojën e saj që ka gjak shqiptar, se ndryshe ne as do kishim qenë dot në gjendje ta mbronim prejardhjen e saj të provokuar nga sllavët.

E njëjta gjë edhe për Skënderbeun. Ndërkohë që të tjerët na e lakmojnë, ne e bëjmë hasha. Disa shqiptarë duan të na e paraqesin si tradhtar dhe jo si hero, ndërkohë që disa të tjerë shkojnë deri atje sa ta zbulojnë si sllav. Kështu që, në këto përsiatje e sipër, mendoj: “mos vallë po krijojmë kushtet që, edhe këto pra pak figura të admiruara që na kanë mbetur, t’i dorëzojmë?”. Ashtu, lehtë e lehtë siç i dorëzohet toka ujit?

E pra, përpjekjet për pasurimin e dijes sonë historike janë të lavdërueshme, sepse kemi mangësi, dhe merita e z. Klosi shkon në këtë drejtim. Por, fakt është që, shpeshherë, bazuar në këtë nevojë tonën, një pjesë e “të diturve tanë” demonstrojnë një tendencë çuditërisht banale mazohiste për të na “zbuluar” se paskemi admiruar vlera të rreme dhe se paskemi nderuar njerëz të pamerituar. Zot ruaji shqiptarët nga mendtë e kokës, që të dinë t’i venë festen e duhur asaj koke!

Unë nuk jam historian, veç dashnor i historisë, ndaj dhe as dua dhe as pretendoj të sjell të reja shkencore në debatin e shëmtuar mbi Skënderbeun. Përcolla vetëm një refleksion mbi faktin se si ne shqiptarët rrezikojmë t’i rrëzojmë përtokë të vërtetat tona, dhe se si fqinjët tanë guxojnë t’i ulërijnë fort të pavërtetat e tyre. Thjesht një thirrje që të na bëjë më të kujdesshëm. T’i mbrojmë të vërtetat tona të paktën aq fort sa ç’mbrojnë të tjerët sajesat e tyre. Do të mjaftonte.

*Dr.Romeo Hanxhari, Universiteti i Tiranës /Titulli i plotë: “Mitet e të tjerëve ... dhe të vërtetat tona”

Shmid i eshte referuar ne 80% te librit te tij informacionave mesjetare te nacionalistit Serb Radoi ??????

Duke kerkuar per disa shkrime te tjera, rastesisht hasa kete artikullin (pdf) te Robert Elsie te titulluar Benjamin Disraeli and Scanderbeg.

Tek faqja 11, diku tek mesi i faqes, Elsie shkruan:

4. The historical figure of Scanderbeg and its occurrence in English literature

George Castriota (1405-1468), now the Albanian national hero, stemmed from a family of landowners from the Dibër region in northeastern Albania who were no doubt of mixed Albanian- Slavic ancestry.

Nuk e shtjellon me shume kete aty, po isha kurioz ta di ku e bazon kete, sidomos kur thote "s'ka dyshim". Dhe nese ka teza nga te tjere per kete gje nga te tjeret. Di gje njeri?

Benjamin s'e ka vrare mendjen shume per kete gje, sepse ne te njejtin liber, ka shkruar qe Gjergji ishte grek.  (Arsyet pse, qysh, tjeter pune.)

Ajo shprehje qe kam cituar ishte e Elisie Monda, jo e Benjaminit.

Ok, kerkoj ndjese : ).

Nejse, per nenen e Gjergjit ka shume teori, po Dibres i vijne anes ...

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).