Albanologët austriakë zbulojnë një libër shqip para Buzukut

Profesorët Stefan Schumacher dhe Joachim Matzinger nga Akademia e Shkencave Austriake kanë arritur të zbulojnë një dokument që mendohet t'i përkasë shekullit të XIV, ku shkruhet një shqipe me gërma latine. Dy profesorët në studimin e tyre kanë arritur në përfundimin se një pjesë e gjuhëve si latinisht, gjermanisht dhe thuajse pjesa më e madhe e gjuhëve të Ballkanit, kanë elementë të rëndësishëm të gjuhës shqipe.

 

Janë përsëri ata, austriakët, të dashuruarit e përjetshëm me shqipen, që këtë radhë na befasojnë me një tjetër zbulim. Bëhet fjalë për një dokument që mund të hedhë dritë për shkrimin më të hershëm të gjuhës shqipe. Profesorët Stefan Schumacher dhe Joachim Matzinger nga Akademia e Shkencave Austriake kanë arritur të zbulojnë një dokument që mendohet t'i përkasë shekullit të XIV, ku shkruhet një shqipe me gërma latine.

Studimi ka si qëllim zbulimin e ndikimit të gjuhës shqipe në të gjithë gjuhët e rajonit, por edhe në gjuhët e vdekura. Dy profesorët në studimin e tyre kanë arritur në përfundimin se një pjesë e gjuhëve si latinisht, gjermanisht dhe thuajse pjesa më e madhe e gjuhëve të Ballkanit, kanë elementë të rëndësishëm të gjuhës shqipe. Fakti se një pjesë e foljeve kryesore të shqipes gjenden në këto gjuhë, e vërteton më së miri këtë gjë. Dy profesorët kanë paraqitur fletën e një libri të Biblës që dokumenton gjuhën shqipe të shkruar në fillim të shekullit të XVI. Nëse do të vërtetohet origjinaliteti i këtij dokumenti, atëherë kemi të bëjmë me një libër më të hershëm se "Meshari" i cili daton në mes të shekullit të XVI.  

Zbulimi

Nuk dihet nëse kemi të bëjmë me një zbulim të mirëfilltë shkencor apo jo. Dokumenti që publikohet në web-in zyrtar të Akademisë së Shkencave të Austrisë pretendon se bëhet fjalë për shqipe të shkruar rreth shekullit XIV. Përcaktimi më i saktë i datës do të shërbente për të vërtetuar nëse "Meshari" i Gjon Buzukut është i pari libër i shkuar në shqip apo më në fund gjuhësia ka arritur të gjejë dokumente të tjerë që e vërtetojnë këtë gjë. Në foto jepet fleta e një libri fetar, i shkruar në italisht dhe në shqip.
"Scala I. Ligierata VI. Si e krijoi 3ot$ne Adamne et Evene. Të paretë tanë print", që kuptohet. "Ligjërta e VI. Si e krijoi Zoti Adamin dhe Evën, prindërit tanë të parë".

Në gjurmët e Joklit

Dy profesorët austriakë kanë përdorur materialet dhe dokumentet e themeluesit të shkencës së Albanologjisë, Norber Jokl. Jokl ka lindur në 25 shkurt 1887 dhe është vrarë nga nazistët në maj 1942. Edhe pse me një formim juridik, Jokl iu përkushtua gjuhësisë dhe kryesisht studioi gjuhët indo-evropiane, gjuhët sllave dhe gjuhët romane. Një vëmendje të veçantë i ka kushtuar gjuhës shqipe. Në moshën 30-vjeçare mësoi gjuhën shqipe. Është autor i librave "Studime mbi etimologjinë dhe fjalëformimin e shqipes" dhe "Kërkime gjuhësore - kulturore historike nga fusha e shqipes".

Dokumentet e hershme të shqipes

Deri më sot tre cilësohen si dokumentet më të hershme të shqipes. Edhe pse gjithë gjuhëtarët pranojnë se shqipja duhet të jetë shkruar shumë kohë më parë, dokumenti i parë që e dëshmon këtë është "Formula e pagëzimit", e shkruar nga kryepeshkopi i Durrësit, Pal Ëngjelli, gjatë një vizite në dioqezën e Matit në 8 nëntor 1462. Dokumenti i dytë është fjalori i Von Harfit, i vitit 1497. Dokumenti që përmban një numër fjalësh dhe shprehjesh që i duheshin udhëtarit gjerman gjatë kalimit të tij në Shqipëri në Durrës dhe në Ulqin. Të së njëjtës rëndësi, gjuhëtarët rendisin dhe "Perikopeja e Ungjillit të Pashkës". Një dokument i shkruar në greqisht, që mendohet se i përket shekullit XV ose fillimit të shekullit XVI. Ky dokument përbëhet nga 2 pjesë të vogla Bible në gjuhën shqipe, që u gjetën në një dorëshkrim greqisht të shekullit XIV. Por si dokumenti më i rëndësishëm deri më sot mbahet "Meshari" i Gjon Buzukut, i pari libër në gjuhën shqipe. "Meshari" i përket vitit 1555. Por të gjithë studiuesit janë të një mendimi kur flasin për dokumentet më të hershme. Këtë e dëshmon dhe Arqipeshkvi francez i Tivarit me emrin Brokard, që ka udhëtuar në Shqipëri. Në një relacion latinisht të vitit 1332, ai shkruan: "Sado që shqiptarët kanë një gjuhë fare të ndryshme nga gjuha latine, prapë ata kanë në përdorim edhe në tërë librat e tyre shkronjën latine". Një gjë mund të thuhet me siguri: Nëse dokumentet shqipe ekzistojnë, zbulimin e tyre mbetet ta presim gjithmonë nga të huajt.

Formula e Pagëzimit 1462
Dokumenti i parë i vërtetuar i shqipes i përket datës 8 nëntor 1462. Është shkruar nga Kryepeshkopi i Durrësit, Pal Ëngjelli, gjatë një vizite në dioqezën e Matit. Duke parë mangësitë në ushtrimin e fesë, Pal Ëngjelli lëshon një qarkore latinisht, ku lejon që në kohë lufte fëmijët të pagëzoheshin në shqip. Formula është: "Un të pagëzonj pr'emen't Atit e t'birit e t'shpirtit shenjt" shqip .

Fjalori i Arnold Fon Harfit (1497)
Janë 26 fjalë shqip, 8 shprehje dhe numrat nga 1 deri 10 dhe 100 e 1000. Fjalori modest i udhëtarit Arnold Fon Harfit ka një rëndësi të madhe për gjuhën shqipe, duke qenë është i pari dokument i shprehjeve dhe numrave. Fjalori është zbuluar në vitin 1860, Fon Harvi udhëtoi në Durrës dhe në Ulqin.

"Meshari" i Buzukut 1555
Është i pari libër i gjuhës shqipe që është gjendur deri më sot. "Meshari" përbëhej nga 110 fletë ose 220 faqe. Origjinali i librit që ka arritur të gjendet përbëhet nga 94 fletë. Libri është kishtar dhe është shkruar në gjuhën latine, ka 154 000 fjalë. Është në dialekt verior dhe origjinali gjendet në Arkivat e Vatikanit


 

39 Komente

Janë përsëri ata, austriakët, të dashuruarit e përjetshëm me shqipen.

Degjoj..shikoj..lexoj..bindem,besoj!

Skerdi, e di qe kohet e fundit ne shqiptaret kemi filluar te c'mitizojme veteveten, kemi filluar te quhemi, sllav, grek, e tje.

Vec kesaj ate te shkretin Skenderbe e kemi bere me origjine shume kombeshe, se ku do shkoje kjo pune nuk idihet, mjafte qe jane k'ta te huajte qe sikure i terheqin pak hurat e zjarrit dhe na kujtojne qe akoma jemi shqipo se po te ishte per ne zitooooo!

Dy profesorët kanë paraqitur fletën e një libri të Biblës që dokumenton gjuhën shqipe të shkruar në fillim të shekullit të XVI. Nëse do të vërtetohet origjinaliteti i këtij dokumenti, atëherë kemi të bëjmë me një libër më të hershëm se "Meshari" i cili daton në mes të shekullit të XVI.

 

E ke qa...  E qare fare eshte dhe kjo shprehje pastaj qe i ve vulen :

 Nuk dihet nëse kemi të bëjmë me një zbulim të mirëfilltë shkencor apo jo.

Mirudegjofshim ne lajme te tjera shkencore !

Ate "shpirt" e kemi lexuar qe eshte shkruar "spiritus" po kesaj "pagezonj" si do ja beje ai hasmi i dyshkronjave qe muuuuuuuu-alliste ne nje shkrim per alfabetin , sepse nuk pertypte dot "nj" ose "gj" . Me shume urojme te zbulohen..aty flene te "diegura" nga vandalet ( krahaso me salistet e sotem ), por ka qe kane shpetuar dhe i ka mbuluar "hiri i xhelozise" . Nje Komb  si i YNI i djegur e shkatruar me shekuj te tere , por me kete cilesi te jashtezakoneshme si asnje tjeter (ndoshta dhe mbi Izraelitet ose baras me ta) me keto virtute mbijetese eshte e Pamundur te mos kete lene GJURME me te hereshme .Pergezime dhe mirenjohje dashamirsve te Shqiptareve dhe suksese ne punen e tyre.

E ke qa...  E qare fare eshte dhe kjo shprehje pastaj qe i ve vulen :

Ne fakt fillimi i shek. XVI eshte perseri...me i hershem se mesi i shek. XVI smiley

Po te huajt do ti zbulojne kto gjera se s'eshte se ne kemi bibloteka qe kan mbijetuar...

 por me kete cilesi te jashtezakoneshme si asnje tjeter (ndoshta dhe mbi Izraelitet ose baras me ta) me keto virtute mbijetese eshte e Pamundur te mos kete lene GJURME me te hereshme

 

Megjithse ja bejme qefin vetes ca si shume...prap se prai "gjurme" kemi lene ne...edhe shume me te hershme smiley Por "shkrime" s'kan mbijetuar sepse libri eshte dicka delikate...qe sic thua ti mes vandalve...s'kishin si te mbijetonin. Kto mbijetojne ne Rome dhe ne Viene...se atje s'arriten dot "vandalet" ne kto periudha

(dhe me vandal nenkuptoj ktu edhe turmat e ardhura...Mbase mbase kjo do te thote qe dhe "vandalet" e sotem jan pasardhes te turmave barbare...)

Dokumenti që publikohet në web-in zyrtar të Akademisë së Shkencave të Austrisë

Po e shikoja faqen zyrtare te kesaj akademie, por deri tani s`gjeta gje. Artikulli me lart as nuk jep nje link, as emra te profesoreve, e pas frazes se cituar, thote qe kjo gjetje nuk eshte dhe aq shkencore (!). C`trapizmollogjistisupercalifragilistiexpialidocious.

Si gjithmonë artikulli ka vetëm dy rreshta informacion dhe pjesa tjetër është sa për të mbushur normën. A ka mundësi dikush që di gjermanisht të na gjejë këtë faqen e Akademisë së Shkencave të Austrisë?

 

Faleminderit Self smiley

Ja dicka me shume:

Ky eshte nje studim qe synon te provoje tezen se gjuha e vjeter shqipe ka influencuar fuqimisht gjuhet ballkanike. Studimi ka dy etapa: ne etapen e pare do studiohet vete gjuha e vjeter shqipe duke studiuar literature fetare (rreth 1500 faqe) qe daton midis shekullit te 16 dhe 18. Ne nje etape te dyte do kalohet ne studime krahasimore me gjuhet ballkanike.

PS 1: nuk behet fjale per asnje zbulim te ri ne kete link qe kam derguar; kurse fotoja qe ka sjelle edhe losti sherben si ilustrim i literatures fetare nga ku do studiohet shqipja e vjeter. (Shqipja e vjeter qenkerka e pastudjuar; ky eshte studimi i pare i rendesishem ne kete fushe, me sa kuptoj)

PS2: autori i shkrimit te Observerit e ka kuptuar gabim ate punen e foljeve dhe perhapjen e tyre ballkanike; ne link flitet: 1) per forma te harruara/vdekura ose te transformuara foljesh qe jane gjetur neper keto tekste te vjetra, dhe 2) shqipja ka ndikuar ne gjuhe te tjera duke ju dhene "artikeln" - qe une po e perkthej nyjet e fjaleve (po kurrsesi nuk perkthehet folje), - te cilat i ka pasur ne strukturen e saj qysh ne koherat antike (dmth, me perpara se gjuhet ballkanike si rumanishtja, bullgarishtja apo maqedonishtja).

PS3: Ky eshte nje raport rutine (ata qe punojne neper akademi e njohin) qe eshte bere per faqen e Instituticionit qe ka finacuar kete projekt. Te tilla raportime behen rendom kur miratohen grantet dhe sherbejne edhe 1) si element te transparences se perdorimit te parave, 2) japin informacionin mbi temat shkencore qe kane fituar dhe 3) japin nje ide mbi trendet ne kerkimin shkencor.

PS4: Informacionet me interesante mbi kete teme (rezultatet, perfundimet dhe interpretimet) do t'i degjojme ndoshta pas dy-kater vitesh (nese ecin shpejt dhe kane fat e nuk bllokohen rruges nga ndonje surprize e pakendshme, sic ndodh rendom ne shkence).

Self, me sa po kuptoj kete frazen poshte (qe perben edhe thelbin e shkrimit) autori e ka shpik vete ? .... apo eshte e vertete ? 

 

Profesorët Stefan Schumacher dhe Joachim Matzinger nga Akademia e Shkencave Austriake kanë arritur të zbulojnë një dokument që mendohet t'i përkasë shekullit të XIV

Gjergj, nuk di te them; ne ate linkun qe kam gjetur dhe sjelle ne gjermanisht (poshte e ke edhe ne anglisht), nuk flitet fare per zbulim te ketij dokumenti. Me shume nuk kam mundur te gjej. Ka vetem nje menyre per ta gjetur kete te vertete shpejt dhe sakte: i duhet shkruar Schumacherit ose Matzinger vete.

Ja informacioni edhe ne anglisht.

nje link tjeter ne gjermanisht; ketu mund te shikoni literaturen (titujt) qe po/do studiohen dhe nuk gjej asgjekundi zbulim. Jane tekste qe i njohim te gjithe.

Ahhaa ok.

Ketu fillon edhe procesi i kalimit nga koncepti i "zbulimt i madh" ne ate te  "dyshimit te madh";

Po besoj se nqs ka ndonje gje te vertete ketu ka per tu marre vesh shume shpejt, pa qene nevoja qe te kontaktohen keta dy studjuesit.

The researchers are following various leads which suggest that Albanian played a key role in the Balkan Sprachbund. For example, it is likely that Albanian is the source of the suffixed definite article in Romanian, Bulgarian and Macedonian, as this has been a feature of Albanian since ancient times.

Do ishte me interes te kishin thene se ku jane bazuar per fundin e fjalise se cituar, per c`kohe te lashte behet fjale e ne cilet shembuj e vertetojne kete lashtesi. Gjithsesi, sic thote dhe Selfi, ky eshte nje parashtrim projekti per te justifikuar shperndarje fondesh, dhe jo artikull shkencor.

 

 

Ky shkrim eshte nje pacavure dhe asgje me teper.

Keto ngjarje , nese do ishte e provuar, nuk kalojne nga periferia, por nga mezi, ose me mire bashi vendit qe eshte akademia e shkencave te shqiperise. Aty eshte autorite qe ve vulen. cdo anashkalim ose eshte protagonizem absurd ose sharlatanizem shkencor.

Se verte qe duhet te kete alternative gjykimi , por jo alternativa provash.

Prova quhet e vlefshme kur ajo behet prove shkencerisht dhe jo me nje email te ardhur ne nje redaksi apo komenti aspak profesional i nje linku.

 

Nuk ka akademi shkencash me Shqiperia.. Eshte shkrire me vendim qiviriu..

1.Liqen: Akademia nuk eshte shkrire. Kjo eshte genjeshter. Akademia po riorganizohet.

2. Koth: ti mund te dish shume gjera, por me jep te kuptoj qe ti nuk e di se si funksionon shkenca, te pakten jo ajo pertej kufijve shqiptare. Akademia Shqiptare e Shkencave nuk ka asnje autoritet t'i ndaloje Akademise Austriake (qe eshte financuesi i ketij projekti) te beje studime shkencore me tema mbi Shqiperine: ka demokraci (dhe konkurrence) ne shkence. Nese studimi i austriakeve eshte sharlatanllik apo jo, kete nuk e vendos ti dhe as peshku pa uje: ka ca kritere se si behet shkenca, si perzgjidhen studimet, si kryhen ato, si gjykohen ato dhe kush i ben dhe gjykon.

Per me teper, cfare mund t'i gjykojme nje studimi qe sapo ka filluar?

Kurse pyetja me e rendesishme eshte: perse nuk ju shkon ndermend studiesve shqiptareve te hyjne edhe vete ne  keto studime, me nje fjale, te behen pjese ne kerkim dhe konkurrence?

Jo Ali Hoxha po Hoxh Aliu thua ti Self..   smiley

Kurse pyetja me e rendesishme eshte: perse nuk ju shkon ndermend studiesve shqiptareve te hyjne edhe vete ne  keto studime, me nje fjale, te behen pjese ne kerkim dhe konkurrence?

Studuesit shqiptare jane te zene me Skenderbeun, s'kane kohe te merren me te tilla "budalleqe"..

 

 

Jo Ali Hoxha po Hoxh Aliu thua ti Self.. 

Jo, Liqen, po them qe po riorganizohet, sepse riorganizimi eshte i domosdoshem per kete strukture; e mbi te gjitha eshte e domosdoshme qe te ndryshohen curriculumet e punonjesve te tij, cilesia e studiesve e me radhe. Bile, jemi shume vone, shume vone dhe nuk po behet mire, sepse ne ate vend cdo gje korruptohet, edhe nje qellim i mire.

Self,

meqe te eshte bere qellim ne vetvete qe te kapesh ndonje keq kur shkruaj une.

Lexoje cer kam shkruar une te pakten 3 here. Postimin e fundit.

Akademia Austriake munt te beje cer te doje sikurse  ndozot Akademia serbe, por ne historine tone duhet ta mesojme kur ka te tjera certifikata.

P.S. Mbremje pa shume stres e dashur !

Grup! E kuptoj qe jane "bij vandalesh" te mbetur...dhe prandaj kane psikologjine e ardhacakeve qe zhduken varrin e Skenderbeut . Te mbrujtur me idene e varrim zhvarrimeve . Kaq ! Them se disa momente ne i ekzagjerojme duke i krahasuar me ish shtetin qe jepte GJITHSHKA ne interes te NGJALLJES e FORCIMIT te VETEDIJES KOMBETARE. Ky lloj shteti i sotem si njesi matjeje ka "mbushjen e xhepave" dhe kuptohet qe edhe analizat per kete lloj gjetjeje i ben nga ky kend...qe eshte nje kend i arsyshem . Sepse ne fund te fundit e "kujt i hyn ne xhep sot" nga rrjedhim kur edhe nje te DOKUMENTUARI ne EUROPE dhe BOTE si SKENDERBEU po i numurojne koqet e kalit ne se ishte skopitur nga veteriner serb, grek apo napoletane...Tani kuptohet edhe KONICA perse ka ironizuar si Fishta te "mosqenit shqiptar".Por do kaloje dhe kjo stuhi si te gjithe te tjerat dhe mbama mend , ajo veti ,si rralle e ndonje POPULLI ,per mbijetese , ka per te dominuar edhe kete situate . Urime edhe njehere gjetesve e perhapesve te lajmeve te tilla!

Idris,

meqe ngulmon pa jo per gje :

 S. Riza e quan të papërligjshëm, madje kombëtarisht të papranueshëm ngulmimin e disa studiuesve për ta çuar traditën letrare të shqipes dy-tre shekuj para Buzukut, duke mos pasur mbështetje të sigurt për këtë.  Sipas tij, të gjitha rrethanat historike e kulturore flasin se para Buzukut nuk ka ekzistuar ndonjëshkrim madhor në gjuhënshqipe. Në një studim të shkruar në fillim të viteve '60, por që u botua vetëm para dy vjetësh, ai shprehet se "imperialistët botërorë e sidomos ata ballkanikë serbomëdhenj e grekomëdhenj kanë bërë çmos në të kaluarën (madje edhe sot e kësaj dite vazhdojnë të bëjnë gjithçka) me qëllim që ne shqiptarët të na zhvishnin nga çdo vetëbesim kombëtar, nga çdo sedër kombëtare, e për pasojë edhe nga çdo vullnet vetëmbrojtjeje kundër orvajtjeve të tyre ekspansioniste skllavëruese…

 

Une jam i prirur te besoj Rizen dhe jo keta kandidatet per cjap. Po te ishte gjalle do shkruante : ... shfaqje artizanale në studimin e vlerave tona kombëtare.

Dhe meqe me humbe kohe per te lexuar me shume per kete gje, pa pasur nevoje fare  :Pesë autorët më të vjetër në gjuhën shqipeBy Selman RizaPublished by Botimet Toena, 2002ISBN 9992715766, 9789992715765309 pages Keta le e mesojne shqip i here, te lexojne Rizen te origjinal dhe mbasi te kene mbaruar se lexuari librin le te fshijne bythen me studimin e tyre. Ja u degjofshim i here tjeter ! P.S. Shkrimi i sjelle ketu ishte pacavure smiley

Idris...besoj se nganjehere edhe i eksagjeron pak gjerat. Une nuk e shof kaq zi gjendjen...thjesht...te turbullt. Po kjo vjen si pasoje e qenjes turbullt...NE...dhe jo thjesht si pergjegjsi e "politikes". Pergjegjsia jone eshte qe kur te mbaroj se turbulluari uji...LLUMI i zi i shoqerise "civile"...te perfundoj ne fund...dhe jo me ne maj si me pare.

Pastaj...une e kisha fjalen per ca "vandal" te tjere me saktesisht...po me sa duket SAMBISTI i Peshkut erdhi me shkop gome...dhe shpejt e shpejt...i fshiu EMRAT perkates te vandalve qe kisha permendur smiley

Pra sjellja vandale...eshte gjalle dhe mire...edhe ktu mes nesh ke Peshku. Bile vandalet paska fillu me be tifozllek kundra njeri tjetrit...ca emra vandalesh lejohen te perkemben...ca te tjere...JO.

Nejse...e di vet ti per ke e kisha fjalen...qe te mos e zgjasim kte muhabet.

Janë përsëri ata, austriakët, të dashuruarit e përjetshëm me shqipen

Ca jane kto fraza me ?? ????

Ah, po harrova, Austriaket, shume te dashuruar me idene e te qenit cifligare te periferive si puna e ballkanit.  Mentalitet perandorie mooo. I kemi dhe investitore te mire e te perhapur gjere neper rajon smiley

smiley

Dhe a ka mundsi qe ne mos ti biem daulles para se gjonat te jene te qarta ??? Se ky shkrimi pervecse ne peshk, del dhe ne nje te perditshme qe e lexon populli thjeshte qe coroditet fare, dhe ju garantoj qe smerr vesh asnje llaf nga kjo qe eshte shkrujt.  Lejini mer. Mire ishim dhe me Mesharin, e kishim msu neper shkolla edhe e majme mend dhe sot. 

Adminet vazhdojne ti bine fyellit ne te njejten vrimëëëëëëë !!!

 

Sepse ai qe e beri Albanalogjine shkence ishte Austriak.

 Ne fakt, shkrimi me i vjeter shqip i shkruar , nuk eshte as meshari i Gjon Buzukut, as ky qe kane zbuluar austriaket e as ai i 1200 i Shkodranit, (qe nuk ia pame dokumentin), por jane shkrime te shum shekujve perpara (dhe para Krishtit), por te shkruar ne gur dhe metal. Aaaa, nese flitet per liber , pooo, mund te jete ky ketu i austriakeve ose Meshari i Buzukut,  por mos ma quani ju lutem shkrimin shqip me te vjeter, keto te shekujve 15-16, sepse shkrime shqipe ne gur dhe metal jane zbuluar me kohe dhe i perkasin shum shekujve perpara.

sepse shkrime shqipe ne gur dhe metal jane zbuluar me kohe dhe i perkasin shum shekujve perpara.

 

Po pse vetem shkrimet ne Ilirisht jane zhdukur...ndersa shkrimet ne Greqisht dhe Latinisht jo???

Sikur nuk shkon.

 

uot hepend tu Theodhor Shkodrani?

Ka patur nje lajm dikur qe nje kerkues shqiptar i Kroacise me emrin Musa Ahmeti zbuloi (nga 2003, me duket) duke rremuar ne bibliotekat e Vatikanit nje liber shqip me autor njefare Theodhor Shkodrani qe ishte shkruar ne 1210.

qysh eshte puna e kesaj?

uot hepend tu Theodhor Shkodrani?

Ka patur nje lajm dikur qe nje kerkues shqiptar i Kroacise me emrin Musa Ahmeti zbuloi (nga 2003, me duket) duke rremuar ne bibliotekat e Vatikanit nje liber shqip me autor njefare Theodhor Shkodrani qe ishte shkruar ne 1210.

qysh eshte puna e kesaj?

fake

Si u vertetua qe ishte i fallsifikuar? Ka ndonje artikull per kete diku?

Selfmaderadio, flm per kerkimet dhe sqarimet. Si gjithmone duhet qe lexuesit te bejne gazetarine per artikujt e "gazetareve" shqiptare.

Si u vertetua qe ishte i fallsifikuar? Ka ndonje artikull per kete diku?

Perderisa s'u soll asnje vertetim qe ekzistone...se pari...dhe tashme eshte harruar. Atehere ka shume pak mundesi te mos ket qen nje lajm fallco.

 

 

Ky eshte shkrimi i plote i Akademise Austriake

 

Gjuha shqipe është një nga më të zhvilluarat në Ballkan. Një projekt i Akademisë së Shkencave Austriake po investigon lidhur me influencën që ka pasur dhe vendin që zë kjo gjuhë në rajon. Duke përdorur tekste të kësaj gjuhe, të krahasuara edhe me gjuhët e tjera të Ballkanit, vihet re që disa folje kanë prejardhjen pikërisht nga shqipja.
Normalisht që gjuhë të ndryshme në një zonë gjeografike të caktuar kanë ngjashmëri me njëra-tjetrën edhe pse origjina e tyre ndoshta nuk është e njëjtë. Në botë kjo njihet si "gjuha federale", fenomen që gjendet edhe te shqipja, greqishtja, maqedonishtja dhe rumanishtja, ku fjalë të caktuara kanë struktura thuajse të njëjta. Atëherë lind pyetja, nëse këto gjuhë kanë influencuar tek njëra-tjetra apo vetëm njëra prej këtyre gjuhëve ka ndikuar tek gjuhët e tjera?
Sipas Institutit të Linguistikës në Vjenë, shqipja e vjetër ka pasur një influencë më të madhe ndaj gjuhëve të tjera në Ballkan. Linguistët Dr.Stefan Schumacher dhe Dr.Joachim Matzinger kanë punuar pikërisht mbi këtë tezë, duke eksploruar më së shumti në shqipen e hershme, e cila, sipas tyre ndryshon goxha nga kjo e tanishmja. Si fillim ata kanë marrë dhe analizuar fjalët e para të shkruara në gjuhën shqipe. Më pas kanë parë rezultatet që kanë dalë nga studimi i disa foljeve në gjuhën shqipe, të krahasuara me gjuhët e tjera të Ballkanit, për të parë ngjashmëritë që ekzistojnë mes tyre.
Për sa më sipër, lidhur me këtë investigim, Dr.Schumacher pohon: "Puna jonë e deritanishme tregon, se shqipja e vjetër kishte një numër të madh të foljeve modale të shkallëzuara, të cilat në një situatë dhe në një kohë të caktuar u përdorën gjerësisht. Këto shkallëzime ishin më të kuptueshme dhe më delikate, sesa nga ç'njohim tani në literaturat e cituara. Momentalisht shumë folje modale kanë vdekur ose gjatë rikonstruktimit janë zhdukur. Format verbale, të cilat nuk janë marrë si të vërteta ose janë interpretuar gabim. Këto forma verbale janë shumë të rëndësishme për të sqaruar historinë e gjuhës shqipe dhe gjithashtu përdorimin e saj të brendshëm".
Përveç kësaj, shumë zbulime dhe kërkime çojnë në përfundimin se shqipja ka qenë një gjuhë dominante në gadishullin e Ballkanit. Për shembull, mund të jetë pikërisht rrjedhojë e gjuhës shqipe ndikimi që ka pasur folja ndihmëse "duhet" në rumanisht, bullgarisht dhe maqedonisht. Për sa më sipër, është marrë si shembull edhe për të kuptuar historikun e gjuhës shqipe.
Baza e këtij investigimi fillon në shekujt 16-18. Kërkuesit kanë në dorë, duke studiuar më shumë se 1500 faqe të shqipes së asaj periudhe në ekzaminim e sipër. Për këtë gjë Dr.Matzinger pohon: "Në të shkuarën këto tekste kanë qenë shumë pak të eksploruara, pasi janë më së shumti literaturë kishtare që nuk janë parë me interes dhe më pas në kohën e komunizmit u harruan pothuajse fare ngase cilësoheshin si tabu. Pas rënies së komunizmit kjo literaturë u rimor në ekzaminim më tepër mbi bazën e çka shkruhej mbi katolicizmin dhe jo kohën se kur janë shkruar këto faqe".
Tani, këto tekste janë marrë përsipër nga Akademia Shkencore Austriake, e cila në një farë mënyre i është referuar edhe disa studimeve të atij që cilësohet si babi i albanologjisë", Norbert Jokl, profesori çifut, i cili u vra nga nazistët. Ai, natyrisht që do të kishte qenë shumë i kënaqur dhe krenar nga ekzaminimi i këtij projekti, i cili konsiston edhe në zbulimin e formave të leksikut.

Shkrimi ne foto per te cili behet fjale eshte i Pjeter Budit 1566-1622, po as Austriaket dhe as gazetari se kane idene.

Nga sa munda te lexoja ne kete artikull botuar ne gazeten online te universitetit te Vjenes nuk flitet per asnje veper te shek.14. Por edhe ketu theksohet rendesia qe duhet te kete pasur shqipja ne gjuhet e tjera te Ballkanit. Puna e dy gjuhetareve te rinj qenka pjese e nje projekti qe ka nisur me 2006 dhe perfundon ne 2009, pra kete vit. Mbase atehere do kete perfundime me te vlefshme.

Per ata qe lexojne gjermanisht, te futen ne faqen zyrtare te universitetit te Vjenes: www.dieuniversitaet-online.at/beitraege/news/viener-linguisten-erforschen-balkansprachen/10.html

 

 

Pas nje verifikimi qe bera tani ne librin e Bogdanit "Ceta e Profeteve" gjeta se faqja e skanuar ne artikull eshte marre bash nga ky liber i Bogdanit, kapitulli 6, si e krijoi zoti njeriun.

Pra teksti eshte i kopjuar... mjerim.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).