A rritet numri i vetevrasjeve kur ekonomia merr te tatepjeten?

Mare dhe perkthyer nga CNN

 

 Ndersa familjaret e Steven L Good ( ne fotografi) po perpiqen te kuptojne llogjiken e vdekjes se tij, kartolinat e ngushullimit vershonin si lume

 

“Ai ishte gjithmon i qeshur dhe shume krenar per familjen e tij dhe aritjet e tij ne jete” thuhet ne nje  prej tyre

 

“Steve eshte me i madh se jeta. Personaliteti i tij ka lene gjurme te vecanta tek une” thuhet ne nje tjeter duke vazhduar “ Une dhe tere industria e Real Estate do ta kujtome ate me mall”

 

  Javen qe shkoj trupi pa jete i Good u gjend ne makinen e tij ne nje rezervat natyror ne krahinen  Kane ne shtetin e Illinios, jo larg nga Chicago. Policia beson se eshte vetvrasje.

 

Good ishte kryetari  dhe CEO i Sheldon Good & Co, nje firme shume e njohur ne SHBA  qe merej me ankandet e Real Estate. Vdekja ka cuditur tere komunitetin e Real Estate.

 

“Ai ishte shume positiv, gjithmone i qeshur, dhe gjithmon tregonte historira” thote Barbara Matthopoulos, zedhenesia e shoqates se realtoreve ne Chicago. “Te gjithe jane te shokuar nga vdekja e tij” vazhdon ajo.

 

Vdekja e Good eshte nje prej te fundit vetvrasje te figurave te njohura  ne boten nderkombetare te bisnesit, ne muaj te fundit. Ne te njeten dite qe u zbulua trupi pa jete i Good, biljoneri gjerman Adolf Mercle, 74 vjec, vrau veten duke u hedhur para nje treni. Ne 2008 revista Forbes e rendit ate nga pasuria  ne vendin e 94 , Por ne muajt e fundit mbreteria e tij e pasurise ishte duke u renuar.

 

 Ne dhejtor 2008 bisnesmeni frances Rene-Thierry Magon de la Villehuchet, ne moshen 65 vjecare vrau veten ne zyren e tij ne New York. Ai kishte humbur $1.4 bilion investime ne skemen Ponzi ( firme piramidale) te Bernard Madoff.

 

Dhe ne Shtator 2008, financieri angles Kirk Stepjenson, CFO i Olivant Ltd, vrau veten duke u hedhur para nje tramvaje. Ai ishte 47 vjec.

 

Duke pare keto vdekjet e fundit shume njerez pyesin. A ritet numuri i vetvrasjve kur ekonomia eshte ne veshtiresi?

 

“Po”- thone ekspertet “ Zakonishte ne shikojme shume me shume vetvrasjeve gjate kohes se krizes ekonomike” thote M Harvey Brenner, profesor i shendeti publik ne Universitetin e shkencave te shendetit  ne Texasin Verior dhe ne  Johns Hopkins University ne Baltimore shtetin e Marilandit.

 

Sipas qendres per kontrollin dhe parandalimin e semundjeve, me shume se 32000 vete vrasin veten cdo vit ne amerike. Qeveria nuk ka statistika te momentit ( ato publikohen veten nje here ne vit)  keshtu qe eshte veshtire te thuhet sa eshte numuri i vetrasjeve ne kohet e fundit, megjitjhate Brenner ka bere disa llogaritje  dhe mendon se do te kete  nje ritje pre  mese 1200 vetvrasje si rezultat i krizes ekonomike.

 

 Thuhet ( por e pa provuar) se ka nje ritje te njerezve qe mund te vrasin veten ose jane te predispozuar per ta bere kete. Telefonimet ne Qendren kombetare te parandalimit te vetvrasjeve jane ritur nga 412.768 ne 2007, ne 540.041 ne 2008.

 

Por Lanry Bernnan , drejtori egzekutiv i shoqates te studimeve te vetrasjeve (Suicidology) thote se keto shifra  duhen pare nga shume drejtime dhe ne perspektive.

 

Pa dyshim – thote ai - qe ka tek- tuk ka ndonje vetvrasje  per arsye te ekonomise por duhet patur parasysh se  numuri i njerezve qe jane prekur nga kriza eshte shume shume shume me i madh se ai i vetvrasjvee per arsye ekonomike, dhe 99% e tyre qe kane probleme ekonomike sot do te  dine te dalin nga kjo situate.  Por megjithate –vazhdon Bernam- njerezit e papune jane 4 here me shume te predispozuar te vrasin veten se sa ta qe punojne.

 

Sipas Shoqates Amerikanve te Psikologeve, ne 2008, ne anketimin “Stress in America” 80% e amerikaneve raportuan ne shtator se ekonomia eshte shkaku kryesor i stresit te tyre, ky numur eshte ritur nga 66 % qe deklaruan ne Prill

 

 Psikologjistja Nancy Molitor qe ka aktivitetin e saj ne rrethinat e Chicagos, pohon se ne muajt e fundit ajo ka vizituar me shume paciente  te semure me  “nervozizem” apo me depresion

 

 Eshte si puna e miut ne tynelin e eksprerimetit “Maze”” thote ajo  “kur njerezit nuk arijne te ndryshojne dot situaten ata fillojne te bien ne depression”

 

Molitor thote se veshtiresite ekonomike kalojne me me  veshtiresi ne njerezit  me personalitet te tipit  A, dhe vecanerisht ata qe nuk kane deshtuar ndonjehere ne jeten e tyre. Njerez me  aritje te shumta ne jete, dhe ata qe i jane kushtuar shume punes   jane me pambrojtur nga depresioni.

 

Une shikoj njerez qe ne pergjithesi jane krenare dhe ju vjen turp. Ata ndertojne tere jeten e tyre rreth suksesit. Dhe ne qofte se nuk kane ndonje njeri  qe te kujdeset per ta, ata jane ne rrezik.

 

Po keta njerezit e fuqishem qe kane vrare veten kohet e fundit?

 

Ekpertet e shendeti mendor thone se eshte e pamundur te percaktohet perse ata ariten ne vetvrasje, por ne pergjithesi njerezit qe vrasin veten jane te ekspozuar ndaj depresionit dhe corientimit bipolar, pra nuk eshte vetem pune parash.

 

Por sic thote edhe Brenner kjo kriza e fundit ka vecantine se njerez shume te pasur, te mbrojtur  nga cdo merak financiar kane mare nje goditje te rende dhe ky nuk eshte akoma  fundi.

 

Shume vete mendojne  se keta njerez kane nje jete kaq te mrekullushme thote Brenner, te mbushur me avjone private, me shtepi luksose, dhe cdo gje tjeter qe mund te blihet me para. “Perseri ata kane mundesi te humbim me shume se cdo njeri tjeter sepse ata kane dhe me shume pasuri  se cdo njeri tjeter. “

1 Komente

 Ne EU numri i vetvrasjeve shkon nga 50-60 mije ne vit, keshtu qe USA qenka me mire. Ne fakt kur ka kriza ekonomike, rritet dhe numri i vetvrasjeve , dhe kjo vjen jo vetem nga humja e shpreses por dhe nga zenia çdo dite me familjen, pasiguria qe ndihet kudo tek çdo pjestar qe ke te besh.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).